ΜΙΑ ΑΛΗΘΙΝΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ
ΥΔΡΟΒΙΑ ΠΤΗΝΑ
ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΠΟ ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΑΛΗΘΙΝΩΝ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΩΝ
ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΠΕΡΙΕΡΓΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΜΑΣ.
ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ, Η ΦΥΣΗ ΕΙΝΑΙ Ο ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΟΣ.
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Ή ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ.
Από την αρχή του χρόνου, το πουλί έχει αποτελέσει έμπνευση
για τον καλλιτέχνη, τον επιστήμονα και τον ποιητή.
Σε σχεδόν άπειρη ποικιλία, η φύση έχει διασπείρει αυτά τα πλάσματα
σε όλη τη γη.
Το κάθε είδος έχει μακρά κι ενδιαφέρουσα ιστορία.
Αλλά καμία τόσο συναρπαστική όσο αυτή που βρίσκουμε
στις συνήθειες των υδρόβιων πτηνών.
Στην αρχαιότητα, τα υδρόβια πτηνά αποτελούσαν μυστήριο για τον άνθρωπο.
Επειδή εμφανιζόντουσαν απ’ το πουθενά,
σάρωναν μεγαλόπρεπα τις θάλασσες,
για να εξαφανιστούν ξανά στο μεγάλο άγνωστο.
Μερικές φορές ο πρωτόγονος άνθρωπος λάτρευε τα υδρόβια πτηνά σαν θεούς.
Συχνά τα έβλεπε με ζήλια, ποθώντας το θαύμα του πετάγματος
και την ελευθερία των ουρανών.
Το «ελεύθερος σαν πουλί» είναι μια γνωστή έκφραση.
Κι όμως, ένα πουλί δεν είναι καθόλου ελεύθερο.
Σπάνια κάνει πτήση χωρίς συγκεκριμένο σκοπό
κι έχει δουλειά πλήρους απασχόλησης προσπαθώντας να μείνει ζωντανό.
Η φύση, όμως, δίνει ένα χέρι βοηθείας.
Σ’ αυτή την αληθινή περιπέτεια,
θ’ ανακαλύψουμε πώς προσάρμοσε το υδρόβιο πτηνό
για ν' αντιμετωπίσει τα προβλήματα της επιβίωσης.
Πολλά είδη υδρόβιων πτηνών είναι αποδημητικά.
Όπως αυτές οι σούλες, που κάθε χρόνο αποδημούν απ’ τον ισημερινό
στο νησί Μποναβεντούρα στον Κόλπο του Αγίου Λαυρέντιου.
Σε αυτά τα γεωγραφικά πλάτη, 18 ώρες ηλιοφάνειας επιτρέπουν εντατικό ψάρεμα.
Για τις σούλες, το νησί είναι μια τεράστια πολυκατοικία.
Τα ρετιρέ, φυσικά, προτιμώνται.
Ο χώρος είναι τόσο περιορισμένος που και τα πιο απόκρημνα μέρη είναι γεμάτα.
Και τα εδαφικά δικαιώματα προστατεύονται με ζήλο.
Περιπολίες για ψάρεμα συνεχώς πάνε κι έρχονται στο νησί.
Για να προσγειωθούν στο συνωστισμό, οι νηκτικές μεμβράνες και τα φτερά
συνδυάζονται για τη μάξιμουμ ικανότητα φρεναρίσματος.
Με κάθε άφιξη, ανταλλάσσονται ευγενικοί χαιρετισμοί.
Αλλά στην ερώτηση «Καλή ψαριά;»,
η απάντηση είναι «Όχι».
Μέσω αυτών των περίεργων καταφατικών κι άλλων κινήσεων,
οι σούλες επικοινωνούν μεταξύ τους και ξεχωρίζουν τους φίλους τους.
Οι φωλιές κατασκευάζονται σχεδόν εξ ολοκλήρου από φύκια.
Αλλά υπάρχει τέτοια έλλειψη ακόμη και αυτού του υλικού
που οι σούλες κλέβουν τις φωλιές που είναι αφύλακτες.
Αυτός ο συγκεκριμένος κλέφτης πιάστηκε στα πράσα,
κάτι που φυσικά οδηγεί σε κάποια αμηχανία.
Παρά τα πολλά προβλήματα,
τα σπίτια ολοκληρώνονται και τ’ αυγά γεννούνται.
Μόνο ένα για κάθε φωλιά.
Και τώρα, ξεκινά η μάχη για την επιβίωση.
Το να βγεις μέσα από ένα σκληρό κέλυφος είναι κοπιαστική δουλειά.
Τα μικρά αναπτύσσονται τάχιστα και σε μερικές βδομάδες...
...να το με το πρώτο κοστούμι του.
Το να ικανοποιείς την όρεξη των μικρών είναι πελώριο έργο.
Όταν είναι τριών μηνών, το μικρό ζυγίζει πιο πολύ απ’ τους γονείς του.
Αυτό το μικρό δεν το ξέρει, αλλά σύντομα θα έχει το τελευταίο δωρεάν γεύμα του.
Μετά, για 10 μέρες, θα ζει από το παρακρατημένο λίπος
όσο μαθαίνει να κολυμπά, να πετά και, κυρίως, να ψαρεύει.
Συχνά, οι σούλες μοιάζουν σαν να είναι υπνωτισμένες,
και ψάχνουν τα ουράνια για κάποιο μυστηριώδες σημάδι.
Αυτό συνήθως σημαίνει ότι ένα κοπάδι ρέγκες έχει παρουσιαστεί στα βαθιά.
Τα ψάρια μερικές φορές κινούνται σε μεγάλα βάθη,
αλλά οι σούλες ξεκινούν τη βουτιά τους από 30 μέτρα πάνω απ’ το νερό.
Για να απαλύνουν την πρόσκρουση καθώς πέφτουν στο νερό,
η φύση τις έχει εξοπλίσει με αεροκίνητα κύτταρα
απορροφητές κραδασμών που προστατεύουν το στήθος τους.
Δεν μοιάζει να έχουν ποτέ ατύχημα ή σύγκρουση.
Ο χρονισμός τους είναι εκπληκτικός.
Ο κόλπος του Μεξικό απέχει πολύ απ’ τη νήσο Μποναβεντούρα.
Αλλά κι εδώ, η μάχη για τα εδαφικά δικαιώματα συνεχίζεται.
Σ’ αυτή την αποικία από γλαρόνια
δύο μητέρες τσακώνονται άσχημα για ένα μπέρδεμα με τα παιδιά τους.
Φαίνεται πως τα μικρά μπήκαν στις λάθος αυλές.
Μερικά τσιμπήματα κι ένα μάλωμα σύντομα διορθώνουν τα πράγματα.
Σαν κίνητρο για να είναι φρόνιμο,
η μητέρα προσφέρει στο μικρό της μια γευστική έκπληξη.
Η γειτόνισσά της πιστεύει πως για να μην κάνουν αταξίες τα μικρά
πρέπει να τα κρατάς... πλήρως απασχολημένα.
Αυτά τα δύο γλαρόνια έχουν ζευγαρώσει.
Για να ξεφύγουν απ’ τον ανταγωνισμό για τις φωλιές,
αυτό το είδος έχει καταφύγει από καιρό στους θάμνους.
Βασικά αυτό το είδος γλαρονιού δεν έχει φωλιά.
Γεννάει το αυγό του σ’ ένα γυμνό κλαδί.
Οι γονείς μοιράζονται το κλώσημα του αυγού.
Από θαύμα, μένει στη θέση του.
Ακόμα πιο εκπληκτικό είναι το μικρό
που μένει σ’ αυτό το απόκρημνο μέρος μέχρι να μεγαλώσει αρκετά για να πετάξει.
Ο πομπώδης πελεκάνος μοιάζει με λάθος της φύσης,
αλλά μόνο στο έδαφος.
Στον αέρα είναι ένα αριστούργημα λειτουργικού σχεδιασμού
και απαράμιλλος ψαράς.
Η βουτιά του είναι μελέτη άψογου συντονισμού.
Στο φαγητό, η σακούλα του πελεκάνου είναι σαν γαβάθα για ψαρόσουπα.
Αλλά αυτός που βρίσκει πρώτος το έπαθλο δεν είναι πάντα αυτός που το κρατάει.
Σε μια βασιλική μάχη όλοι απολαμβάνουν τη διασκέδαση.
Όλοι εκτός απ’ τον κατσούφη Γκας που κοιτάζει την κατάσταση αφ’ υψηλού.
Παρά το μέγεθός του, ο πελεκάνος ταλαιπωρείται από ενοχλητικούς γείτονες.
Οι λωποδύτες γλάροι είναι ένας μόνιμος πονοκέφαλος.
Οι λευκοί πελεκάνοι προτιμούν τις ακτές και τα νησιά των ενδοχώριων λιμνών.
Οι φωλιές τους είναι απλά κοιλώματα στην άμμο.
Όσα μόλις βγήκαν απ’ το αυγό είναι εκτεθειμένα στα στοιχεία,
αλλά και στη ζηλότυπη οργή των μεγαλύτερων αδερφών τους.
Αυτά τα μικρά δεν έχουν προστατευτικά πούπουλα για αρκετές βδομάδες.
Είν' άξιο απορίας που έστω κι ένα μεγαλώνει.
Αλλά στη φύση, η θέληση για επιβίωση είναι δυνατή.
Και ό,τι λείπει από έναν πελεκάνο σε αέρα και χάρη,
το αναπληρώνει σε αποφασιστικότητα.
Τα μικρά είναι ανεξάρτητα και περιπετειώδη,
το οποίο δημιουργεί πρόβλημα σε μια κοσμοβριθή κοινότητα.
Οι γονείς συνεχώς τακτοποιούν και αλλάζουν θέση στα παιδιά.
Ο κάθε γονιός ξέρει το δικό του, και κάθε καταπατητής μπαίνει στη θέση του.
Μερικές φορές, όταν ένα μικρό βουτά στο ντουλάπι με το φαΐ,
το παρακάνει λιγάκι.
Ό,τι και να βρήκε εκεί κάτω ήταν ζόρικο.
Για να σιγουρέψει την αναπαραγωγή των πολλών παιδιών της,
η φύση επινοεί πολλές μορφές ερωτοτροπίας.
Η αρσενική δεντρόπαπια, για παράδειγμα, μ’ εκθαμβωτικό φτέρωμα,
αρκεί να κάτσει ήσυχα για να δελεάσει το ταίρι της.
Οι φρεγάτες χρησιμοποιούν το πλουμιστό παρουσιαστικό τους για να βρουν νύφη.
Στον λαιμό του έχει ένα μεγάλο φουσκωμένο σάκο.
Για κάποιον περίεργο λόγο, αυτό τον κάνει ακαταμάχητο στο αντίθετο φύλο.
Όταν φθάνει η οικογένεια και ο πατέρας ηρεμεί,
ο εγωισμός του ξεφουσκώνει εντελώς.
Εδώ, δύο αρσενικές νερόκοτες τσακώνονται για την εύνοια μιας θηλυκής.
Είναι σοβαρή υπόθεση που μπορεί να οδηγήσει σε πνιγμό.
Το άκαρδο θηλυκό δεν νοιάζεται για το ποιος θα κερδίσει,
απλά θέλει μια γρήγορη απόφαση κι ένα ταίρι.
Βιάζεται τόσο πολύ, που φεύγει πριν τελειώσει ο καυγάς
για να μαζέψει υλικά για τη φωλιά.
Κουρασμένος από τη δύσκολη μάχη,
ο νικητής κατακλύζεται από βούρλα και καλάμια
για να φτιάξει σπίτι για τη δραστήρια νύφη του.
Ο καιρός περνάει
και μετά απ’ όλη την αναστάτωση αυτή είναι η ανταμοιβή τους.
Με τους τσικνιάδες ο ανταγωνισμός για ταίρι
μερικές φορές εμπνέει περίεργους θεατρινισμούς.
Στο θέμα της περίεργης ερωτοτροπίας, λίγοι συγκρίνονται με τη βουτηχτάρα.
Το περίεργο τελετουργικό περιλαμβάνει το μάζεμα βρύων για τη φωλιά.
Μετά το πανηγύρι, ξεκινάει το φτιάξιμο του σπιτιού.
Αλλά όχι μέχρις ότου φτιαχτεί μια σχεδία από καλάμια.
Τώρα το πλωτό σπίτι της βουτηχτάρας επιπλέει στις πλημμύρες.
Για τη σουβλόπαπια, είναι ώρα για τούμπες, που σημαίνει ώρα για φαΐ.
Επιζούν με ό,τι μπορούν να τσιμπήσουν απ’ τον λασπωμένο βυθό.
Οι μαριλόπαπιες, όμως, ελέγχουν τα νερά πιο μακριά απ’ την ακτή.
Στη μάχη για την επιβίωση, η συλλογή τροφής είναι πολύ σημαντική.
Η φύση προσαρμόζει τα πουλιά της σε διαφορετικές δίαιτες.
Και τα περιορίζει σε ξεχωριστές περιοχές για την ανεύρεση τροφής.
Σ’ αυτή την καφετέρια,
τα ρηχά νερά είναι ρεζερβέ για τις σουβλόπαπιες.
Οι μαριλόπαπιες ψάχνουν για τροφή στα πιο βαθιά.
Και οι κορμοράνοι, όπως αυτός, βρίσκουν τροφή στα μεγάλα βάθη.
Αν οι μαριλόπαπιες ανακαλύψουν κάτι ιδιαίτερο, τα καλά νέα ταξιδεύουν γοργά.
Αλλά κι όσοι άργησαν δεν ανησυχούν, έχει αρκετό για όλους.
Η σουλτανοπουλάδα βρίσκει την τροφή της στα νούφαρα.
Αυτά τα υπερμεγέθη πόδια δίνουν ισορροπία και στήριγμα
για το περπάτημα στα φύλλα.
Είναι και χρήσιμα για την ανεύρεση γεύματος.
Για το ανταγωνιστικό πρόβλημα της επιβίωσης
η φύση έχει προσαρμόσει τα ράμφη και τα σώματα με πολλούς τρόπους.
Αυτά τα καλοβατικά πουλιά βρίσκουν τα μακριά πόδια πολύ χρήσιμα.
Κι ένα μακρύ, σουβλερό ράμφος είναι απαραίτητο για να πιάνουν ψάρια.
Το ράμφος του ρύγχωπα έχει σχεδιαστεί για ειδικευμένη δουλειά.
Σε αντίθεση με τα περισσότερα πουλιά, η κάτω σιαγόνα του δεν κινείται,
ενώ το άνω ράμφος του είναι αρθρωτό.
Μ’ αυτό τον εξοπλισμό, ο ρύγχωπας αριστεύει στο ψάρεμα στην επιφάνεια.
Η χουλιαρομύτα είναι άλλο ένα παράδειγμα σχεδιασμού της φύσης.
Τρέφεται σε νερά που περιπολούνται από άλλα πουλιά,
κι όμως δεν τρέφεται με ψάρια.
Τρέφεται με μικροσκοπικές μορφές θαλάσσιας ζωής,
που πρέπει να καταναλώσει σε μεγάλες ποσότητες.
Το επίπεδο ράμφος έχει στραγγιστές που διαχωρίζουν την τροφή απ’ το νερό.
Το ράμφος του είναι χρήσιμο και για την κατασκευή φωλιάς.
Αυτά τα καλοβατικά πουλιά ονομάζονται αβοκέτες,
και χτενίζουν τις λιμνοθάλασσες και τα έλη.
Σαν θεριστικές μηχανές, σαρώνουν τα νερά με τα κυρτά τους ράμφη.
Εδώ, το φαγητό τους είναι προνύμφες κουνουπιών.
Η τουρλίδα είναι κοντινός συγγενής της αβοκέτας.
Το ράμφος της όμως καμπυλώνει αντίθετα για να σκαλίζει στις λάσπες και τα βρύα.
Είναι αφοσιωμένη μητέρα κι έξυπνη ηθοποιός.
Ειδικότητά της το κόλπο «σπασμένο φτερό» όποτε πλησιάζει κίνδυνος.
Αψηφώντας την ασφάλειά της, παριστάνει ότι το φτερό της είναι σπασμένο
και δελεάζει τον εχθρό μακριά απ’ τη φωλιά της.
Εδώ, μια μητέρα σφυριχτής διαισθάνεται ότι κάτι δεν πάει καλά.
Και, πολύ φυσικά, ένα απ’ τα μικρά της έχει ξεστρατίσει απ’ τη φωλιά.
Υπάρχει ένας ξένος στον ουρανό, ακριβώς από πάνω.
Δεν ρισκάρει. Αφήνοντας τον πατέρα υπεύθυνο, ξεκινά την έρευνα.
Και οι σφυριχτές κάνουν το κόλπο του «σπασμένου φτερού».
Με το ένα μάτι να ψάχνει για τον κοπανατζή, φτερουγίζει αξιολύπητα.
Το μικρό βρίσκεται και στέλνεται σπίτι,
ενώ η μητέρα συνεχίζει τη δράση της εξαπάτησης.
Με το άσωτο ασφαλές κάτω απ’ τη φτερούγα του πατέρα του, όλοι χαίρονται.
Οι σφυριχτές εγκαταλείπουν νωρίς τις φωλιές.
Και από κει και πέρα, το σπίτι είναι όπου είναι και η μητέρα.
Η μητέρα σκαλίδρα φαίνεται να έχει ρυθμό.
Ψηλά στους χείμαρρους που δημιουργεί το χιόνι, ζει το νεροκοτσύφι,
που καμιά φορά αποκαλείται «δύτης».
Στο μέγεθος κοκκινολαίμη, είναι ένα απ’ τα πιο παράξενα υδρόβια πτηνά της φύσης.
Ούτε βουτά ούτε κολυμπά,
αλλά μπορεί να καταδυθεί και να περπατήσει στον πάτο των χειμάρρων.
Εδώ βρίσκει λιχουδιές και προνύμφες για τα μικρά της.
Το σπίτι του είναι δίπλα στα νερά του χειμάρρου,
μέρος ασφαλές απ’ τους περισσότερους εχθρούς του.
Τα μικρά δεν φοβούνται τα χειμαρρώδη νερά
και από τρυφερή ηλικία ξεκινούν την εξερεύνηση, πριν ακόμα πετάξουν.
Αυτό το μικρό αγνοεί την προειδοποίηση των μεγαλυτέρων του.
Κάθε κατάδυση αυξάνει την αυτοπεποίθησή του.
Ξαφνικά, τον πιάνει το ρεύμα.
Σαν φύλλο, παρασύρεται στους χειμαρρώδεις καταρράκτες.
Ο πατέρας προσπαθεί να βοηθήσει, αλλά δεν μπορεί.
Έχουμε όμως αίσιο τέλος.
Από τύχη, ο λάτρης της περιπέτειας παρασύρεται σε ασφαλές μέρος.
Στους τροπικούς, όπως και στα βουνά,
η φύση επιδεικνύει τα θαύματά της σε θέματα ειδίκευσης.
Επειδή το φλαμίνγκο τρέφεται με το κεφάλι του ανάποδα,
η κάτω σιαγόνα έχει εξελιχθεί σε τεράστια δαγκάνα.
Ένα ευέλικτο πόδι ανακινεί τον λασπωμένο βυθό,
ενώ ο μακρύς λαιμός ελίσσεται για να τσακώσει γαρίδες και σαλιγκάρια.
Και σε περίπτωση καυγά, αυτός ο εύκαμπτος λαιμός κάνει καλή δουλειά.
Και για τη σιέστα, υπάρχει πάντα μέρος ν’ ακουμπήσει ένα κουρασμένο κεφάλι.
Το φλαμίνγκο είναι επιδέξιος αρχιτέκτονας,
και με το ράμφος του σχηματίζει ψηλή φωλιά από λάσπη.
Παρά του μέγεθός τους, τα φλαμίνγκο είναι αρκετά άτολμα.
Η παραμικρή εξωτερική ενόχληση τρέπει ολόκληρο το κοπάδι σε φυγή.
Άχαρα και αλλόκοτα στο έδαφος, στον αέρα είναι η ενσάρκωση της χάρης.
Να ένα παράδοξο θέαμα. Μοιάζει σαν σύννεφο πουλιών στον ουρανό.
Για την ακρίβεια, είναι πουλιά.
Αλλά φωλιάζουν σε μια μικρή κοραλλιογενή νησίδα στον Ειρηνικό.
Αυτά είναι μαυροπόδαρα άλμπατρος ή «γκούνις», όπως λέγονται μερικές φορές.
Αυτά τα δύο έχουν ζευγαρώσει.
Ενώ το ένα κλωσάει το αυγό, ο σύντροφος στέκεται κοντά με στοργή.
Σε άλλα κλίματα, τ’ αυγά προστατεύονται προσεκτικά απ’ το κρύο.
Στους τροπικούς, πρέπει να προστατευθούν απ’ τον καυτό ήλιο.
Οι γονείς παρέχουν την απαραίτητη σκιά.
Για να το καταφέρουν όμως αυτό,
πρέπει να χωρέσει το αυγό σ’ ένα φτερωτό μάρσιπο κάτω απ’ το στήθος του.
Κι έτσι, βλέπετε, το κλώσσημα του αυγού αυτού δεν είναι εύκολο,
ακόμα κι αν είσαι γκούνι.
Σε καθένα απ’ τα υδρόβια πτηνά της, η φύση έχει δώσει ένα σχέδιο ζωής.
Αυτά είναι πολλά και πολύπλοκα, γεμάτα χρώμα και ομορφιά.
Και όταν συνδυάζονται, γίνονται μουσικό ποίημα.
Μια ρυθμική, ρέουσα ραψωδία.
Στην συναρπαστική ζωή των υδρόβιων πτηνών, υπάρχουν πολλά μυστικά.
Σ’ αυτή την Αληθινή Περιπέτεια, εξερευνήσαμε μόνο μερικά.
Αλλά εποχή την εποχή, όσο συνεχίζεται η ζωή,
το υδρόβιο πτηνό θα συνεχίσει ν’ αποτελεί πηγή θαυμασμού
και μυστηρίου κι ομορφιάς για όλη την ανθρωπότητα.
ΤΕΛΟΣ