Студыя Сёхіку
1630 год.
13 мая. Дзень ясны.
Ад самага ранку сьпякотна.
ЗАПІСЫ ДОМУ ІІ
А 10-й гадзіне малады пан Бенносукэ, спадкаемца роду,
адправіўся ў маёнтак ягамосьці даймё Доі,
каб аднесьці ў дар сьвежую стронгу з ракі Сіракава,
што цячэ праз наш надзел.
Іншых падзеяў не было.
Але...
каля 4-й гадзіны апоўдні...
самурай, які калісьці служыў валадару ўдзелу Гэйсю,
прыйшоў да нашае брамы.
ХАРАКІРЫ
Прадзюсар Хасойя Тацуо
Сюжэт Такігуці Ясухіка
Сцэнар Хасімота Сінобу
Аператар Міядзіма Ёсіа
Кампазітар Такеміцу Тору
Акторы
Накадзі Тацуя
Ісіхама Акіра
Івасіта Сіма
Тамба Тэцуро
Місіма Масао, Накаяо Ісіра
Сата Кеі
Інаба Ёсіа, Аокі Ясіра
Мікуні Рэнтаро
Рэжысёр Кабаясі Масакі
Маёнтак Сота Сакурадамаці -
сядзіба роду Іі ў горадзе Эда.
Былы ратнік даймё Фукусімы, з удзелу Гэйсю?
Слушна.
Мяне завуць Цугума Хансіро.
Прозьвішча пішацца знакамі "цу" - затока,
і "гума" - воблак.
Дзеля чаго вы прыйшлі?
Дом, якому я служыў, паў па вайне 1619 года.
Таму я мусіў пакінуць Гэйсю і сыйсьці ў Эда,
каб мець хоць нейкі прытулак.
Я хацеў...
паступіць на службу да іншага гаспадара.
Але ў мірны час ваяры непатрэбныя.
Усе мае намаганьні былі марнымі.
Ня маючы як зарабляць на жыцьцё,
ён аказаўся ў цяжкім стане,
і мяркуе, што выйсьця няма.
Не жадаючы быць бязрадным і жыць у галечы,
ён хоча памерці з гонарам, і таму просіць дазволу...
зрабіць харакіры ў двары нашай сядзібы.
Такое ягонае жаданьне.
Яшчэ адзін...
Няўжо гэтаму ня будзе канца?
Што яму сказаць?
Добра. Пусьціце яго.
Праходзьце, пане.
Прашу сюды.
Дзякую.
Я былы дружыньнік...
Фукусімы Масаноры, колішняга валадара ўдзелу Гэйсю.
Мяне завуць Цугума Хансіро.
З павагаю прашу аб ласцы.
Я Кагею Саіта, галоўны радца дому Іі.
Вельмі ўдзячны за згоду адразу выслухаць мяне.
Я прыйшоў, каб...
Мне ўжо пераказалі вашую просьбу.
Чым без надзеі жыць у нястачы...
аж да скону, пан хоча...
сыйсьці са сьвету шляхам, годным самурая - праз харакіры.
Мяркую, аб тым ідзе размова?
Дакладна.
У наш час мала хто здатны на такое.
Рашучасьць пана вартая павагі.
Вы казалі аб тым,
што раней служылі роду Фукусіма.
Ці ведалі вы чалавека, якога звалі Цідзіва Мотомэ?
Цідзіва?
Так.
Гмм...
Вам не знаёмае гэтае імя?
Ён таксама называў сябе былым слугою дому Фукусіма.
У гэтыя шчасныя дні ў бядзе аказаліся...
12 000 падуладных даймё Фукусімы.
Адзін чалавек ня можа ведаць іх усіх.
Я разумею,
адкінем гэта.
Сёлета, напрыканцы студзеня,
ронін, якога звалі Цідзіва Мотомэ, прыйшоў сюды...
з той-жа мэтаю, што і вы.
Ён жадаў зрабіць у нашым маёнтку харакіры, каб годна памерці.
Вось як.
Так. Хочаце ведаць, што было далей?
Канешне.
Калісьці пан быў дружыньнікам валадара ўдзелу Гэйсю?
Слушна,
раней я служыў даймё Фукусіму Масаноры.
Мяне завуць Цідзіва Мотомэ.
Дзеля чаго вы прыйшлі?
Пасьля ўпадку дома майго гаспадара...
я пайшоў у Эда, каб неяк уладкавацца.
Мне не было з чаго жыць.
Я спадзяваўся знайсьці службу ў іншага гаспадара.
Але ў мірны час ратнікі непатрэбныя,
і ўсе мае спробы былі дарэмнымі.
Ён чакае адказу.
І што нам рабіць?
Трэба падумаць.
Часам у галаву лезе такое глупства...
Гэта ўсё з-за тых, з роду Сэнгоку.
Гэта яны падалі благі прыклад. - Не, Язакі,
гэта зусім ня так. - Чаму не?
Ронін, што прыйшоў да Сэнгоку, насамрэч хацеў зрабіць харакіры.
Ягоны намер быў шчырым.
Менавіта таму, што іх узрушыла ягоная рашучасьць,
Сэнгоку пастанавілі ўзяць яго да сябе на службу.
Гэта было слушнае рашэньне, яны не заплямілі свайго імя.
Сапраўды заганнымі людзьмі...
ёсьць тыя,
якія без намеру рабіць харакіры...
кажуць, што хочуць памерці, каб іх пашкадавалі і далі грошай.
Такія вымагальнікі прыходзяць і да нашай брамы.
Мы ня можам дазволіць яму рэзаць сябе на ганку.
Адзінае выйсьце - на ўзор іншых...
даць яму пару манет, каб сыйшоў.
Не.
Так ня будзе.
Калі мы дамо яму грошай,
усьлед прыйдуць іншыя.
Яшчэ і яшчэ,
як мурашы на мёд.
Па сканчэньні вайны...
Эда поўны ронінаў - пазасталых без гаспадароў самураяў.
Яны - як бяздомныя псы, што шукаюць здабычы.
Уявіце, як людзі будуць казаць:
"Іі такія-ж слабадушныя, як іншыя.
Пакуль да іх не прыйшоў ронін, здавалася, што ў іх цьвёрдыя сэрцы.
Гляньце, якія яны насамрэч.
Яны хваляцца перамогамі падчас вайны,
але цяпер мір,
і яны жывуць толькі былою славай."
Вы хочаце, каб такія чуткі...
пайшлі па Эда?
Асабліва ў той час, калі наш пан адсутны?
Ні ў якім разе мы ня можам...
запляміць імя нашага гаспадара.
Даўшы вымагальніку грошай і адпусьціўшы яго,
мы праявім недаравальную маладушнасьць.
Ён ня мае жаданьня забіць сябе,
але гаворыць аб ганаровай сьмерці.
Радца!
Ці магу я...
Перапрашаю за тое, што прымусіў чакаць.
Я Кавабэ Умэносукэ, адзін з ахоўнікаў дому Іі.
Я Цідзіва Мотомэ, ронін з удзелу Гэйсю.
Прашу прайсьці са мною.
Даруйце?
Я адвяду вас у лазьню.
Наш гаспадар адсутны,
таму радца Саіта пераказаў вашую просьбу маладому пану Бенносукэ.
Ён узрушаны вашай рашучасьцю,
і хоча сустрэцца з вамі неадкладна.
Мяне жадае бачыць пан Бенносукэ?
Слушна.
Я мушу выбачыцца, але ваш выгляд ня ўражвае.
Асьвяжыцеся ў ваньне,
а тым часам я знайду для вас новы ўбор.
Так. Я ў вашых руках.
Вашая зычлівасьць ня мае межаў.
Мусіць, я сплю.
Усё гэта...
так нечакана.
Амаль...
Даруйце.
Выбачаюся за тое, што прымусіў чакаць.
Мне трэба папрасіць вас...
зноў пераапрануцца.
Нешта ня так?
А як-жа мая сустрэча з панам Бенносукэ?
Мне казалі, што ён чакае мяне.
Гэта ня так.
- Мусіць, вы памыляецеся. - Не, я цалкам пэўны.
Аб гэтым мне сказаў Кавабэ Умэносукэ, ахоўнік.
Кавабэ?
Калі вы так кажаце...
Магчыма.
Дык я не памыліўся?
Думаю, я ўсё зразумеў.
Калі галоўны радца Саіта пераказаў вашую просьбу...
пану Бенносукэ, той адзначыў,
што ў наш час мала людзей з такім моцным пачуцьцём гонару.
"Я хацеў-бы бачыць яго ў шэрагах сваёй дружыны" - сказаў ён.
"Ягонае жаданьне зьдзейсьніць харакіры...
сьведчыць аб вялікай рашучасьці.
Я цалкам пэўны, што адгаворваць яго дарэмна.
Таму споўніце ягоную апошняю волю.
Я хацеў-бы сустрэцца з гэтым адважным чалавекам,
каб выказаць яму павагу,
Але, на жаль, мяне чакаюць у палацы даймё Доі.
Стаўцеся да гэтага чалавека з пашанаю,
і хай усе мае людзі стануць сьведкамі ягонага скону,
каб пабачыць годны ўчынак і запомніць яго."
Такімі былі словы пана Бенносукэ.
Скажыце, што вы аб гэтым думаеце?
Вельмі павучальная гісторыя...
пра парадкі дому Іі...
і яго звычаі.
Магу я зноў спытаць аб вашых намерах?
Вы маеце на ўвазе...
гэта?
Менавіта.
Будзьце пэўным.
Я прыйшоў сюды зь цьвёрдым намерам памерці.
Ну што-ж,
вашая рашучасьць уражвае.
У такім разе, пан Цугума...
я мушу расказаць вам...
працяг гісторыі Мотомэ Цідзівы.
Канешне.
Што-ж, ня будзем губляць час.
Прашу апрануць гэта,
бо ўжо ўсё падрыхтавана,
каб належным чынам выканаць харакіры.
Я маю просьбу.
Прашу адкласьці цырымонію.
Адкласьці?
Я не зьбіраюся хавацца, я вярнуся ў гэты дом.
Але прашу даць мне толькі два дні.
Баюся, ўжо запозна.
- Гэта несправядліва! - Несправядліва?
На вашую просьбу мы падрыхтаваліся да ўдзелу ў цырымоніі.
Я вельмі шчыра перапрашаю!
Мне патрэбны дзень ці два, і я вярнуся.
Самурай мусіць трымацца свайго слова.
Адкладу быць ня можа!
Наш майстар мяча Язакі Хаято...
дасканала валодае зброяй.
Тузанесься - і ён цябе засячэ.
Іншыя таксама напагатове.
Чым быць пашаткаваным як рыба на кухні,
зрабі харакіры і памры як самурай.
А цяпер апрані гэта.
О продкі роду Іі,
даруйце мне, бо я дазволіў апаскудзіць двор маёнтка...
крывёю нягоднага роніна.
Я зрабіў гэта, каб захаваць гонар нашага дому,
роду Такугава...
і звычаі самураяў.
Прашу вас быць сьведкамі.
Кароткі меч такі самы.
Паглядзі на яго,
ім і тварог не парэжаш.
Ён называе сябе самураем, але мае бамбукавыя мячы,
і вырабляецца, кажучы, што хоча зрабіць харакіры.
Гэта раздражняе!
Да пачатку цырымоніі ўсё гатова.
Шаноўны Цідзіва Мотомэ,
каб ня жыць у бядоце,
вы пажадалі з гонарам памерці, зрабіўшы харакіры.
Гэта вартая хвалы пастанова.
Вы - прыклад для ўсіх самураяў.
Мне сорамна прызнаць,
але нават у гэтым доме, здаўна слаўным адвагаю,
нас уразіла вашая надзвычайная рашучасьць.
Таму я заклікаў стаць сьведкамі скону мужнага ваяра...
і захаваць памяць аб гэтай падзеі...
ўсіх сваіх падначаленых.
Сыходзьце ў супакоі.
Прашу вас!
У чым рэч?
Я прашу даць мне дзень альбо два!
Я клянуся, што не ўцяку і не схаваюся! Я абавязкова вярнуся!
Зрабіце ласку, прашу вас!
Як нечакана.
Я чуў, што тут, у Эда, часам здараецца так,
што асобы, ня вартыя званьня самураяў,
просяць дазволу зрабіць харакіры на чужым падворку,
а потым, атрымаўшы трохі грошай, сыходзяць.
Але-ж вы не з такіх?
Зусім не, пане.
Не, не.
Канешне-ж, не.
Не магу паверыць, што чалавек такіх шляхетных паводзінаў і выгляду...
можа аказацца прайдзісьветам.
Што-ж...
працягнем.
Маю гонар быць вашым памочнікам.
Мая школа бою на мячах называецца Сіндо-Мунэн-ру.
Думаю, парадак вам вядомы, але для пэўнасьці нагадаю.
Апошнім часам абрад харакіры зьмяніўся.
Цяпер ад яго засталася адна назва.
Выканаўца кранае меч, што ляжыць перад ім,
і памочнік адразу-ж адсякае яму галаву.
Іншымі словамі, жывот ня рэжуць.
А часам замест мяча...
ў руцэ трымаюць веер.
Аднак...
гэтая цырымонія...
ня будзе фармальнай.
Мы мусім дакладна трымацца звычаю.
Мае словы зразумелыя?
Вам трэба зрабіць два разрэзы, упоперак і ўздоўж.
Пасьля таго я адсяку вам галаву.
Не пабачыўшы вашых вантробаў,
я ня рушу мячом.
Усё зразумела? Пачнем.
Гэта ваш меч.
Менавтіа яго вы мусіце ўжыць.
Зброя самурая - частка ягонай натуры.
Таму ўласны клінок для харакіры найлепшы.
Пара. Чаго чакаць?
Пачынайце.
Сячы! Сячы!
Не! Яшчэ не!
Вядзі лязом упоперак!
Не чакай!
Руш меч упоперак! Зьлева направа!
Перад сконам...
ад болю ён адкусіў язык...
Кім, на ваш погляд, ён быў - прайдзісьветам ці вар'ятам?
Ня ведаю,
ці ў сваім розуме чалавек, які рэжа сябе бамбукавым лязом?
Дарэчы,
ваш намер не зьмяніўся?
Вы маеце на ўвазе...
гэта?
Мой аповед...
пра лёс Мотомэ Цідзівы цалкам дакладны.
Паслухайце маёй рады, пан Цугума.
Паціху сыйдзіце адсюль.
Вам ня трэба хвалявацца за мяне.
Я не такі, як Цідзіва,
і меч у мяне за паясом не з бамбука.
Хай пан будзе пэўным - я не адкушу язык і зраблю ўсё, як належыць.
Добра.
Пан Цугума,
калі вашая воля непахісная, я споўню яе.
Слуга!
Для гэтага роніна з Гэйсю, пана Хансіро Цугумы,
падрыхтуйце двор, каб выканаць там харакіры.
Ягоны ўбор неадпаведны.
Для падарожжа ў іншы сьвет дайце яму новы строй.
Прашу вас...
Аб чым?
Не турбуйцеся за-за падобных рэчаў.
У апошнія хвіліны жыцьця беднаму роніну...
найбольш пасуе ягонае звыклае адзеньне.
Шчыра дзякую за ўвагу і ласку,
праяўленыя вамі.
Не магу знайсьці словаў, каб выказаць сваю ўдзячнасьць.
Што-ж, час прыйшоў.
Магу я спытаць, радца,
хто будзе маім памочнікам?
Ім прызначаны Сінмэн Іціро.
Сінмэн...
Вам патрэбны іншы?
Так, пане.
Прашу, каб мне дапамог шаноўны Амодака Хікокура.
Вы абралі Хікокура?
Мне вядома, што ён служыць гэтаму дому.
Я чуў, што ён належыць да школы мяча Сіндо-Мунэн-ру.
Канешне.
Хікокура - добры выбар.
Хікокура!
На жаль, сёньня ён не на службе.
Ён напісаў, што хварэе, і папрасіў вызваліць яго на нейкі час.
Разумею. Вельмі блага.
Пан Цугума.
Як вы чулі, Амодака сёньня адсутны.
Вам трэба абраць іншага памочніка.
Вельмі прыкра.
Я спадзяваўся, што гэта зробіць пан Амодака.
Магчыма, ён усё-ж згадзіцца выканаць маю просьбу.
Што-ж,
можа ён і нездаровы, але ўчора выглядаў добра.
Пэўна, нічога паважнага.
Ганец!
Хутчэй адпраўляйся да Амодакі.
Скажы, каб прыйшоў неадкладна, калі можа. Сьпяшайся!
З-за мяне ў вас шмат турботаў.
Шчыра прашу дараваць.
Ну а цяпер...
вы будзеце чакаць тут,
ці пажадаеце ўвайсцьі ў дом, каб адпачыць?
Не.
Выгоды вашага маёнтку могуць пахіснуць маю рашучасьць.
На шляху ў іншы сьвет адпачынак непатрэбны. Я застануся тут.
Вы трымаецеся выдатна.
Не магу ня выказаць свайго захапленьня.
Я думаю, радца,
што ўсім надакучыць моўчкі сядзець тут і чакаць.
Каб прабавіць час,
я, з вашага дазволу, нешта раскажу пра сябе.
Пра сябе?
Так.
Байкі пра нялёгкае жыцьцё роніна не надта цікавыя,
але тое, што сёньня здарылася зь іншым,
заўтра можа адбыцца з вамі.
Магчыма, вашыя людзі...
знойдуць нешта павучальнае...
ў маім няскладным аповедзе.
"Тое, што сёньня здарылася зь іншым, заўтра можа адбыцца з вамі"?
Гэта можа быць цікавым.
Я хачу, каб вы ўважліва выслухалі гэтага чалавека.
Ягоныя словы перад абліччам сьмерці...
наўрад-ці будуць марнымі.
Я перакананы, што мы аб нечым даведаемся.
Радца...
Ваш ранейшы аповед...
Магу я быць цалкам пэўным у яго дакладнасьці?
Канешне.
Ронін з удзелу Гэйсю, якога звалі Цідзіва Мотомэ...
Я здаўна яго ведаў.
Цідзіва Мотомэ...
быў мне добра знаёмы.
Калі Мотомэ меў 15 год,
маёй дачцы Міхо споўнілася 11.
Гэта было 11 гадоў таму.
Але перад маімі вачыма...
ўсё гэта паўстае так ясна, нібыта было ўчора.
- А зараз я. - Няма патрэбы.
Цэлымі днямі мы зьбіраем камяні, каб аднавіць замкавы мур.
Лукі і стрэлы не спатрэбяцца нам яшчэ доўга.
"У сьвеце мір. Чатыры моры супакоіліся".
Дарэчы, хутка будзе 7 гадоў,
як памерла мая жонка, Нуі.
Я бачу, што час ляціць, але ўжо 7 гадоў?
Так. Памянем яе дома.
Вельмі сьціпла.
Згода.
Не магу паверыць,
ужо 7 гадоў...
Аднак мяне надалей зьдзіўляе тое,
што ты, прыродны ваяр...
увесь гэты час гадаваў Міхо сам, не ажаніўшыся другі раз.
Хто-б казаў такое, Дзінай,
але ня ты.
Калі твая Юкі памерла, я не ўяўляў, як ты дасі рады.
Але глянь на сябе.
Вы з сынам - як воўк і сокал.
Воўк і сокал?
Ты, стары воўк-адзінец,
усім ахвяраваў для яго.
І паглядзі,
твой сын вырас сокалам, гатовым высока ўзьляцець!
Ты жартуеш!
Ён выглядае дарослым, але яшчэ ня хутка...
здолее расправіць крылы.
Ведаеш,
я заўсёды думаў, што мы прыдатныя адно для вайны.
Але ня так ўжо блага ў нас атрымалася гадаваць дзяцей.
Калі-б сьвет не мяняўся, усё было-б добра.
Але гэта немагчыма.
Нашае жыцьцё падобнае...
да дамка зь пяску.
Падзьме вецер - і абрыне яго.
Пра тое, як славуты род, якому я служыў...
трапіў у няміласьць...
вы, пэўна, ведаеце больш за мяне самога.
Урад без падставаў абвясьціў падрыхтоўкай да вайны...
аднаўленьне замку ў Хірасіме, распачатае маім панам.
У чэрвені 1619 года...
сёгунат адправіў Фукусіму Масаноры на выгнаньне.
У выніку 12 000 ягоных падуладных страцілі ўсё,
хаця ня мелі ніякай віны.
Дзінай!
Для Цугума Хансіро
Памятаючы аб нашым даўнім сяброўстве, зьвяртаюся да цябе з просьбаю.
Адказны за аднаўленьне замку...
шаноўны Фукусіма Масакацу...
пастанавіў сыйсьці з гэтага сьвету.
Я мушу быць разам зь ім ў гэтым апошнім падарожжы.
Майго ўдзелу будзе дастаткова.
Прашу цябе не ісьці ўсьлед за мною.
Што тычыцца майго адзінага сына, Мотомэ:
хаця ён і вялікі ростам, але мае толькі 15 гадоў.
Прашу, дапамажы яму знайсьці дарогу ў жыцьці.
Навошта ён сьпяшаўся?
Чаму памёр ён адзін, а не мы абодва?
Хансіро, я забараняю табе ісьці ягоным шляхам.
Калі-б твая сьмерць нешта зьмяніла, ты мог-бы спадарожнічаць мне.
Але яна непатрэбная, бо дом, якому мы служым, паў.
Таварыства Дзінай мне будзе дастаткова. - Але пане!
Не кажы глупстваў, Хансіро.
Дзінай ведаў, што адзін з вас дваіх мусіць гэта зрабіць.
Каб спадарожнічаць мне, ён памёр замест цябе.
Гэта значыць, Хансіро,
што цяпер ты мусіш жыць...
за сябе і за яго,
і дзеля ягонага сына, Мотомэ. Хто дапаможа яму, як ня ты?
Зараз я сыйду сьледам за Дзінай.
Хансіро, ці хочаш ты, каб я нешта перадаў твайму сябру?
Ці ёсьць табе што сказаць?
Скажыце Дзінай...
Скажыце Дзінай наступнае.
Хай не хвалюецца за Мотомэ.
Я буду пільнаваць кожны ягоны крок на шляху да сталасьці.
Я не падвяду яго, клянуся сваім жыцьцём.
Працягвайце, пан Цугума.
Аб чым ты даведаўся?
Падобна, што ён сапраўды вельмі хворы.
Што зь ім?
Радня кажа, што жар...
і моцны боль ва ўсіх суставах.
Працягвай.
Я спытаў дазволу пабачыць яго,
а ў адказ пачуў, што ён зусім хворы,
і таму ня хоча, каб яго бачылі ў такім стане.
Тады я пераказаў вашыя словы і вярнуўся.
Здаецца, нічога тут ня зробіш.
Пэўна, яго змарыла гарачыня, што стаяла апошнія дні.
Шаноўны Цугума,
вы чулі ягоныя словы.
Я мушу прасіць вас абраць другога памочніка.
Вельмі шкада, але іншага выйсьця няма.
Раз так,
прашу, каб паслугу мне аказаў пан Язакі Хаято.
Хаято?
Падобна, што і яго няма апошнія 4 ці 5 дзён?
Гэта так.
Ён папрасіў адпачынку, бо нядобра сябе пачуваў.
Паважаны Цугума,
на жаль, Язакі Хаято таксама адсутны.
І пану Язакі няможацца?
Прыкра гэта чуць.
Здаецца, я зноў мушу рабіць выбар.
Хай мне дапаможа пан Кавабэ Умэносукэ.
Радца,
магчыма,
і шаноўны Кавабэ пакутуе ад перамены надвор'я?
Ага,
падобна, што ён і праўда нездаровы.
У адзін дзень захварэлі трое...
Якое нязвыклае здарэньне.
Вельмі дзіўна.
- Ён крывіць душою. - Відавочна.
Хікокура прапанаваў...
змусіць Цідзіва Мотомэ зрабіць харакіры.
Язакі пабачыў бамбукавы меч...
і патрабаваў карыстацца ім,
а Кавабэ яго падтрымаў.
Я ім казаў, што бамбукавы меч - гэта занадта.
- Цяпер гэта няважна. - Так, пане.
Дык што нам зь ім рабіць?
Ня думаю, што ён хоча ціхмяна памерці.
Ён яўна нешта задумаў.
Чаго-б ён не жадаў...
па-ягонаму ня будзе.
Мы прымусім яго зрабіць харакіры.
А калі адмовіцца,
нашыя людзі заб'юць яго бязь літасьці.
Пра тое, што здараецца ў гэтым доме...
па-за яго сьценамі ня кажуць.
Калі я дам знак, вы ведаеце, што рабіць.
Але я непакоюся за Хікокура ды іншых.
Да іх трэба некага паслаць.
З улікам абставінаў я хачу,
каб ты сам пасьпяшаў і дазнаўся, што зь імі здарылася.
Шаноўны Цугума,
летнія дні доўгія, але час бяжыць хутка.
Я мушу прасіць вас скончыць пачатае.
Аднак, радца,
рытуал ня можа адбыцца без памочніка.
Разумеючы прычыну вашага неспакою,
я параіўся з людзьмі, якія апякуюцца маёнткам.
Хвароба згаданых асобаў не дае ім удзельнічаць у абрадзе.
Пакіньце выбар памочніка мне.
Сінмэн Іціро!
Ты акажаш апошюю паслугу роніну з Гэйсю, пану Цугума.
Добра выканай свой абавязак.
Я нязгодны!
У якасьці памочнікаў...
я прапанаваў трох асобаў.
Гэтую справу мусіць зрабіць адзін зь іх.
Вы аглухлі?
Усе трое хворыя, таму іх няма.
Я ўжо казаў аб гэтым. Ці вы ня чулі?
Што-ж, выйсця няма.
У такім разе харакіры трэба адкласьці.
Досыць, Цугума Хансіро!
Вашыя вымаганьні бязьмежныя.
Спачатку вы прыйшлі сюды, шукаючы мейсца для харакіры,
а потым сталі выбіраць памочніка на свой густ.
Вы не намераны забіць сябе.
Насамрэч вам патрэбныя грошы!
Радца!
Калі я сапраўды вымагальнік,
дык чаму я дагэтуль сяджу на гэтым мейсцы?
- Тады чаму вы не скончыце пачатае? - Я гатовы памерці.
Але распароць жывот...
недастаткова для таго, каб належна сыйсьці.
Патрэбны чалавек, здольны адным рухам зьнесьці мне галаву,
сапраўдны майстар мяча.
Для мяне харакіры - не адплата за злачынства.
Таму я маю права сам абраць памочніка.
Працяг гэтай размовы...
будзе марнаваньнем часу.
Вы - махляр, які ганьбіць імя самурая.
Вы ня мелі намеру рабіць харакіры!
Наглы пёс!
Стойце!
Пачакайце!
Чакайце!
Прашу ўсіх спыніцца...
на хвіліну, каб выслухаць мяне.
Вам няма чаго сказаць.
Ёсьць. Мне ёсьць што сказаць.
Я ня скончыў свой аповед.
Я ня маю часу на тое, каб слухаць бязладную балбатню.
Радца!
Калі вы змусіце мяне,
я буду біцца да сьмерці, не зважаючы на вашую перавагу.
Адны з гэтых людзей будуць параненыя.
Другія разьвітаюцца з жыцьцём.
Ці ня лепш было-б...
даслухаць мой аповед?
Скончыўшы,
я заб'ю сябе неадкладна.
А калі вам падасца, што я ня варты харакіры...
вы можаце загадаць сваім людзям засекчы мяне.
Цяпер...
я хачу толькі аднаго - каб вы даслухалі мяне.
Ці вы гатовы...
споўніць гэтае абяцаньне?
Даю слова.
І, як сапраўдны самурай, вы датрымаеце яго?
Выдатна.
Але не зацягвайце.
У мяне няма часу слухаць пустую балбатню.
Усе адыйдзіце.
На чым я спыніўся?
А, так.
Мой пан на выгнаньні...
Цідзіва Дзінай забіў сябе...
але перад тым...
ён папрасіў мяне апекавацца Мотомэ.
Калі дом майго гаспадара паў...
мы пакінулі Гэйсю і сыйшлі ў Эда.
На вуліцах горада было поўна ронінаў,
якія па сканчэньні вайны ня мелі з чаго жыць.
У былыя часы...
тых, хто праславіўся на вайне, з ахвотай бралі на службу.
Цяпер яны аказаліся непатрэбнымі.
Сьвет суцішыўся, як сад пасьля буры.
Але ў мірны час лёс былых ваяроў аказаўся незайздросным.
Мне сорамна ўспамінаць,
у якой бядоце мы жылі наступныя 8 ці 9 гадоў.
Але насуперак злому лёсу...
мая дачка Міхо не змарнела...
і сустрэла сваю 18-ю вясну.
Тата,
ежа гатовая. Калі я затрымаюся, палуднуйце самі.
Найлепшыя прысмакі не даспадобы, калі ясі адзін.
Я пачакаю цябе.
Калі будзе за што, куплю рыбы і паямо разам.
Добры дзень.
Вітаю, пане.
Занятая, як заўсёды? Куды бяжыш сёньня?
Да крамара, у Кіябасі.
А, да шаноўнага Мікавая. Добрай дарогі.
Праца - лепшы настаўнік.
Хутка вы станеце сапраўдным майстрам.
Даруйце,
мне няёмка зноў прасіць вас плаціць раней,
але майго заробку нам ледзьве стае на жыцьцё.
Такая шчырасьць уражвае.
Я хацеў пагутарыць пра адну важную рэч,
але ў вас і без мяне шмат клопатаў,
што тут паробіш?
А ўсё-ж...
што вы скажаце аб тым, пра што я нядаўна згадваў?
Падумалі аб гэтым?
Так, я абмеркаваў вашыя словы.
Прыемна чуць,
што вы надалі ім увагу.
Не.
Я маю на ўвазе прапанову адносна Міхо.
Я рашуча супраць.
Вы казалі, што сям'я Ёшуя згодная ўзяць яе за дачку.
Але гэта дазволіць ім праз паўгода...
даць ёй сваё прозьвішча,
а потым зрабіць наложніцай даймё Сакакібары.
Шаноўны Цугума,
належныя роду Сакакібара землі даюць 110 000 коку рысу.
Вы можаце мець вялікі зыск ад новага стану дачкі.
Для вас адразу адчыняцца ўсе дзьверы
Я гэта разумею.
Але, пан Сэйбі,
як-бы цяжка мне не жылося,
я не зраблю дачку наложніцай, каб карыстацца яе сувязямі.
Гонар - гэта выдатна.
Але вы, як бацька, мусіце зважаць і на яе патрэбы.
Што?
Яна маладая і прыгожая,
але ня мае нават прыстойнага кімано,
і цэлы час цяжка працуе разам з вамі.
Паважаны Цугума,
вы ня зьменіце ні гэтага сьвету,
ні пануючых ў ім звычаяў.
Гэта добрая магчымасьць і для Міхо, і для вас.
Шкада, што вы не разумееце.
Скажу шчыра:
вы мусіце быць удзячным лёсу за тое, што прыгажосьць Міхо...
можа адкрыць для вас усе дарогі.
Канфуцый сказаў:
"Ня ведаючы волі неба, нельга стаць годным чалавекам".
"Ня ведаючы парадку, нельга заняць сваё мейсца".
"Ня ведаючы словаў, нельга зьведаць людзей".
На сёньня ўсё.
- Дзякуй, пан настаўнік! - Бывайце!
Гэй, хадзем лавіць вераб'ёў!
Вітаю, дзядзька Хансіро.
Рады вас бачыць.
Выпі гарбаты.
Вялікі дзякуй.
Я так часта бываю ў цябе, што ведаю, дзе тут гарбата.
Сёньня я прыйшоў, Мотомэ,
каб пагаварыць пра адну важную справу.
Пачатак вельмі сур'ёзны. Нешта здарылася?
Час ляціць хутка.
Міхо ўжо 18 гадоў.
Яна робіцца ўсё больш падобнай да сваёй маці.
Цяжка нават уявіць, што я - яе бацька.
Яна вырасла такой прыгожай, зусім непадобнай да мяне.
Чаму вы аб гэтым кажаце?
Ну, Мотомэ...
Я хачу, каб ты ўзяў Міхо за жонку.
Я разумею, што гэта вельмі нечакана,
але што ты аб гэтым думаеш?
Ты згодны, Мотомэ?
Вы ведаеце,
у якой нястачы я жыву.
Я знаёмлю жменьку дзяцей з творамі класікаў,
і маіх заробкаў ледзь хапае на ежу.
Як я магу ажаніцца?
Табе не падабаецца Міхо?
Я пытаю толькі аб тым, ці ты яе кахаеш.
І не таму, што абяцаў твайму бацьку...
зладзіць ваш шлюб.
Нават такі глупец, як я,
ня мог не заўважыць вашых пачуцьцяў.
Пераканаць Мотомэ...
было нялёгка.
Я не чакаў,
што ён акажацца такім упартым.
Але я ведаў, што ён кахае Міхо,
і разумеў, што Міхо ён падабаецца.
Журавель, які жыве 1000 гадоў,
увасабляе шчасьце.
Чарапаха, якая жыве 10 000 гадоў,
увасабляе доўгае жыцьцё.
Хай як зярняткі пяску,
незьлічонымі і яснымі,
будуць вашыя дні.
Праз два гады...
ў іх нарадзіўся хлопчык.
Яму далі імя Кінга.
Канешне-ж,
наракчы яго даверылі мне.
Добры дзень, тата.
Што, яшчэ сьпіць?
Тата, гэта залішняя шчодрасьць.
Не кажы абы-што.
Ты, нават маючы мужа, надалей гатуеш мне ежу.
А да таго-ж цяпер я жыву адзін,
і ня маю, на што траціць грошы.
Я ня ведаю, што зь імі рабіць.
Так-так...
ужо прачнуўся!
Глянь на мяне, хлопча!
Не, сын самурая мусіць быць сьмялейшым!
Хіба я страшны?
Што? Дом Мацудайра таксама паў?
Так.
А разам зь ім некалькі меньшых.
Спачатку ўціскалі былых ворагаў. А цяпер - даўніх паплечнікаў.
Я не разумею памкненьняў ураду.
Зноў тысячы самураяў стануць бяздомнымі.
Ты ўжо чуў?
Адзін ронін хацеў зрабіць харакіры перад маёнткам роду Сэнгоку.
Нейкі Ооі Сюмэ, былы дружыньнік дому Курумэ.
Сэнгоку гэта так уразіла,
што яны ўзялі яго на службу.
Гэтаму пашанцавала. Але такіх, як ён, шмат.
Так, я чуў.
Нейкі іншы ронін, даведаўшыся пра гэта,
стаў хадзіць ад маёнтка да маёнтка па ўсім Эда.
Паўсюль ён казаў, што адчаяўся і хоча зрабіць харакіры.
Каб пазбыцца клопату,
гаспадары давалі яму грошы.
Гэта агідна.
Такое здараецца.
Якім-бы складаным не было жыцьцё,
рабіць так подла.
Нават у гэты цяжкі час нельга паддавацца адчаю.
Безаглядна шукаць зыску нядобра,
нягоды трэба ператрываць.
Так, цалкам згодны.
Хто ня думае адно толькі пра грошы,
той можа жыць у спакоі і ня чуць загадаў,
бо ён нікому не вінаваты.
Што здарылася, малы?
Малака захацеў. Дайце яго мне.
Ты даеш цыцку, як толькі ён заплача.
Нядобра прывучаць да такога.
Глянь сюды, Кінга.
Бачыш? Ну што, сьмешна?
Падабаецца?
А-ля-ля... А вось і наш Кінга!
У Кандо,
У капліцы Кандо Мёдзін,
На прыгожай гары
Ладзяць фэст штоночы.
Кінга быў асяродкам нашага жыцьця.
Мы чулі сябе шчасьлівымі,
у доме гучаў сьмех,
а ў нашых сэрцах панаваў спакой.
Той час прынёс мне больш радасьці,
чым я зьведаў за ўсё жыцьцё.
Аднак...
усё добрае хутка мінае.
Аднойчы ў Міхо з горла пайшла кроў.
Яна зь дзяцінства была слабою,
а цяжкая, бясконцая праца...
выціскала зь яе жыцьцё.
Мотомэ ня ведаў, што рабіць.
Бедны хлопец.
Род Датэ набірае людзей на будоўлю!
50 работнікаў за 40 мон!
Гэй, пан самурай!
Вы хочаце наклікаць на мяне бяду?
Працы не хапае нават простым людзям.
А калі тут насуперак закону будзе працаваць самурай,
мяне прагоняць. Сыходзьце!
Будоўля роду Хасакава!
20 работнікаў - 45 мон!
СКУПКА РЭЧАЎ
Бедны Мотомэ.
Усе ягоныя намаганьні былі марнымі.
Міхо паціху згасала,
а наперадзе не было ніякага прасьвету.
Але бяда адна ня ходзіць.
Мы ледзьве перажылі тую зіму.
А потым надыйшла вясна.
Ужо квітнелі сьлівы.
Што здарылася?
Міхо?
Кінга.
Што? Кінга?
Гарачка.
Ён як у вагні.
Чаму так, Міхо?
Як ты не даглядзела?
Усё пачалося як звычайная прастуда...
А што кажа лекар?
Ён быў тут? Ці не?
Па яго хадзілі?
Чаму не паклікалі лекара?
Кінга, змагайся.
Твой дзед, твае мама і тата...
прадалі ўсё каштоўнае, што мелі.
Мы ня можам...
хоць нешта зрабіць для цябе.
Няма як...
дапамагчы табе.
Але ты - сын ваяра.
Ня дай хваробе быць мацнейшай за цябе.
Кінга, ня дай сябе перамагчы.
Ня дай... Не дазваляй...
Айцец!
Ёсьць адна магчымасьць.
Што?
Я мушу ісьці.
Прашу, пабудзьце з Кінга.
Мотомэ, што ты задумаў?
У Ніханбасі жыве адзін былы слуга дому Като.
Ён дае грошы ў пазыку,
але бярэ вялікую ліхву. Раней я не хацеў ісьці да яго,
але цяпер выйсьця няма.
Слушна. Калі ведаеш, дзе яго шукаць, сьпяшайся!
Я пайду.
Вярнуся ўвечары, не пазьней.
Вы бачыце, Міхо зусім аслабла.
Таму зрабіце ласку, дагледзьце Кінга.
Канешне. Я буду тут.
Але, Мотомэ,
ты бачыш, як яму блага.
Сьпяшайся, каб не спазьніцца.
Я хутка вярнуся, яшчэ да ночы.
Бывайце.
Мотомэ, я спадзяюся на цябе!
Не турбуйся.
Кінга, мацуйся.
Чаму яго так доўга няма?
Яму робіцца горш.
Мотомэ, што затрымала цябе?
Не, не. Ад таго, што ты ўстанеш, хвароба ад Кінга не адступіць.
Дзе можа быць Мотомэ?
Ён хацеў вярнуцца да ночы.
Што магло здарыцца?
Я чакаў.
Хвіліны здаваліся бясконцымі.
Мы дарэмна чакалі Мотомэ.
Ён не прыйшоў.
"Я вярнуся ўвечары. Калі ласка, даглядайце Кінга".
Такімі былі ягоныя апошнія словы.
Такім было маё разьвітаньне зь Цідзіва Мотомэ.
А потым...
калі сьцямнела... ён аказаўся дома.
Нежывы.
Яго прынесьлі людзі з дому Іі.
Вельмі ветлівыя.
Такой была просьба,
зь якой Цідзіва Мотомэ зьвярнуўся да нас.
Мейсца перад брамай мы прызналі неадпаведным...
і прапанавалі наш двор, дзе ён змог...
споўніць сваё жаданьне належным чынам.
Апошнім часам у Эда ці раз здаралася так,
што да брамаў палацаў прыходзілі роніны,
якія, жадаючы атрымаць пару манет, казалі пра намер зрабіць харакіры.
Дапамога падобным вымагальнікам запляміла многіх.
Але Цідзіва Мотомэ меў годнасьць.
Ён выканаў сваю пастанову з гонарам.
Людзі з дому Іі...
зрабілі для яго ўсё магчымае.
У адрозьненьні ад многіх ня вартых павагі ронінаў...
і патакаючых ім гаспадароў палацаў,
удзельнікі гэтага абраду...
паказалі сябе зь лепшага боку, даўшы прыклад усім.
Гэта дае нам нагоду для ўзаемных віншаваньняў.
Таму мы хочам... - Пачакайце.
Каб пазьбегнуць непаразуменьняў, мы прынесьлі ягоную зброю.
- А, так. - Гэта важна.
Просім вас уважліва агледзець мячы пана Цідзівы.
Заўважце,
што лёзы бамбукавыя.
Бамбук?
Як вы можаце бачыць, абодва зробленыя з бамбуку.
Мы не жадаем, каб нехта думаў, што клінкі падмянілі.
Паглядзіце ўважліва.
Бачыце?
Выходзіць,
Мотомэ пазычаў меч у кагосьці з вашых людзей?
Не, такога не было.
Ён з годнасьцю памёр ад уласнага мяча.
Мотомэ забіў сябе...
бамбукавым клінком?
Менавіта.
Усе прысутныя засьведчылі,
што рытуал адбыўся з ужыткам бамбукавага мяча.
Як вы разумееце, выглядала гэта нязвыкла.
Пазбавіць самурая жыцьця...
мусіць сапраўдны меч, які ўвасабляе ягоную душу.
Што-ж...
зычым вам добрай ночы.
Міхо плакала,
плакала,
плакала.
Мотомэ!
Даруй мне!
Я...
Я і не ўяўляў...
Ты прадаў нават клінкі.
Каб выратаваць Міхо, ты збыў свае клінкі.
А я... а ў мяне...
нават думкі аб тым не было.
Я не ўяўляў, што гэта магчыма.
У асьляпленьні я бярог свае мячы,
гэтыя недарэчныя рэшткі мінулага.
Як глупа...
Зьнясілены гарачкай,
Кінга памёр праз два дні.
Яшчэ праз тры дні...
ўсьлед за ім...
сыйшла Міхо.
Так Цугума Хансіро...
страціў усіх, кім даражыў,
і застаўся адзін.
Пан Цугума,
гэта канец вашай гісторыі?
Мяркую, так.
Але я хацеў-бы нешта дадаць.
Прашу ўсіх уважліва выслухаць мае словы.
Ані бядота, ані голад, ані іншыя выпрабаваньні...
не даюць самураю права прыходзіць да чужой брамы...
і казаць пра намер забіць сябе, насамрэч шукаючы спамогі.
Гэта ганебна і недаравальна.
Зь іншага боку,
спосаб адплаты дому Іі за ўчынак Цідзіва Мотомэ...
нельга трактаваць як слушны.
Самурай, які сябе ганіць і выстаўляе на сьмех,
просячы адкласьці цырымонію, мусіць мець для таго падставы.
Невялікая просьба,
выказаная...
чалавекам у бядзе.
Але ніхто з прысутных...
не спытаў, у чым рэч.
Ягоная жонка стаяла перад абліччам сьмерці,
ягоны сын быў цяжка хворым і патрабаваў неадкладнай дапамогі.
Мотомэ трэба было расказаць нам, што здарылася,
зрабіць што магчыма для сына,
і даручыць мне апеку над ім.
А потым ён вярнуўся-бы сюды, у дом Іі.
Цугума Хансіро!
Не спрабуйце апраўдаць яго!
Што?
У тым, што Цідзіва Мотомэ...
аказаўся ў нялёгкім становішчы, няма сумлеву.
Але ён сам заявіў пра намер зрабіць харакіры.
Наступствы аказаліся для яго нечаканымі.
Але ён пажаў тое, што пасеяў.
У яго не было прычынаў скардзіцца ці наракаць.
У той дзень...
яму варта было адкінуць усё, і з годнасьцю сыйсьці.
Сустрэць сьмерць без ваганьняў -
учынак, варты сапраўднага самурая.
А што зрабіў гэты чалавек?
Ён маладушна прасіў даць яму дзень ці два.
Так мог рабіць толькі вар'ят!
Гэта так.
Мотомэ сапраўды страціў розум.
Але гэта ня блага.
Я ганаруся ім.
Кожны самурай...
перадусім ёсьць чалавекам,
жыцьцё якога зьвязанае зь лёсамі іншых людзей.
Аказаўшыся бездапаможным,
Мотомэ, ратуючы сваю сям'ю, зрабіў вар'яцкі ўчынак,
але я ім ганаруся.
Пра яго кажуць "бамбукавы ронін".
Зь яго кпяць ня толькі самураі, але і мяшчане.
Хай сьмяюцца, калі хочуць.
Людзкія сэрцы не злагодзіш.
Урад бязьлітасна распраўляецца з няўгоднымі даймё.
Таму тысячы самураяў безь віны...
сталі выгнанцамі, а іхняе жыцьцё зрабілася пеклам.
Ці зразумееце іх вы, ні ў чым ня маючыя патрэбы?
Тых, хто няславіць Мотомэ, я спытаю:
што учынілі-б вы на ягоным мейсцы?
Вы зрабілі-б інакш?
Не, бо кодэкс гонару самурая -
рэч не для штодзённага ўжытку.
Досыць глупстваў.
Глупствы?
Што вы спрабуеце нам давесьці?
Што гонар самурая - фікцыя?
Менавіта.
Ёсьць роніны, якія кажуць пра намер зрабіць харакіры,
а потым выракаюцца сваіх словаў.
Робячы так, яны рызыкуюць,
бо той, хто хоча тут памерці, мае такую магчымасьць.
Ён выказаў сваё жаданьне і атрымаў нашую згоду.
Такі звычай гэтага дома.
Для нас гонар самурая - ня фікцыя!
Выходзіць, Цугума Хансіро...
прыйшоў сюды, не каб зрабіць харакіры,
а каб паскардзіцца на тое,
як у маёнтку роду Іі абыйшліся зь ягоным зяцем Цідзіва Мотомэ,
і выказаць сваю крыўду.
Так вы думаеце?
Аб гэтым трэба пытаць...
не мяне, а вас.
Тады спытайце сябе - ці зьбіраліся вы...
даць мне выйсьці адсюль жывым?
Пастанову зрабілі вы самі.
Падставаў для яе перагляду я ня бачу.
Радца,
ёсьць такая прымаўка - "крывадушнаму здрада мроіцца".
Чулі яе?
Я сказаў, што гатовы памерці, і гэта праўда.
Але вы, не зважаючы на мае словы, надалей думаеце...
Захаваўшы жыцьцё,
дзе ў сьвеце я знайду сабе мейсца?
Ведаеце, я не магу дачакацца...
сустрэчы з Мотомэ, і з Міхо, і з Кінга...
за парогам сьмерці.
Аднак мы ніколі не спаткаемся,
калі я прыйду на той сьвет з пустымі рукамі.
Мяркую, вы гэта разумееце.
Я думаў, што калі патлумачу сэнс тых падзеяў людзям з дому Іі,
то пачую ад іх: "Дык вось што здарылася"!
"Магчыма, у той дзень мы зайшлі занадта далёка".
"Відавочна, усё вырашылася не найлепшым чынам".
"Верагодна, быў спосаб павярнуць ход падзеяў у іншы бок".
"Без сумлеву, удзельнікі здарэньня маглі паводзіць сябе інакш".
Калі-б на тым сьвеце я пераказаў нешта падобнае,
гэта дало-б душы Мотомэ спакой.
Ці ня стала-б гэта для яго найлепшым дарам?
Так я думаў,
але цяпер бачу, што спадзяваўся марна.
Добра, што вы гэта зразумелі.
Жыцьцё непадобнае да казкі.
Той, хто кажа, што гонар самурая -
гэта фікцыя,
ня можа пахіснуць наш дух.
Значыць, нічога, акрамя...
дакучлівага бурчаньня старога роніна.
Што-ж, досыць словаў.
Калі вы так думаеце,
даруйце за змарнаваны час.
Час выканаць абрад.
Аднак...
перад тым...
я мушу вярнуць дому Іі тое, што яму належыць.
Каб не памыліцца, я пазначыў гэтыя рэчы.
Прашу агледзець іх уважліва.
Пан Язакі Хаято...
і пан Кавабэ Умэносукэ.
Як я разумею, лепшыя байцы дому Іі,
слаўныя гонарам і адвагаю.
Але, радца...
і панства, прашу вас не хвалявацца.
Я адабраў у іх толькі хахлы,
а не жыцьцё.
Язакі Хаято...
я спаткаў 6 дзён таму.
Стой!
Кавабэ Умэносукэ застаўся без чупрыны...
5 дзён таму, 8-га мая.
А вось...
майстар мяча школы Сіндо-Мунэн-ру,
Амодака Хікокура, так проста ня даўся.
Ён чуў пра выпадкі зь Язакі і Кавабэ,
і быў пільным.
Скажу шчыра - мне нялёгка было даць рады...
пану Амодаку.
Магу я ўвайсьці?
Калі пацягнецеся да мяча,
я засяку вас адразу.
Але падобна, што тут...
лязом можна зачапіць бэльку.
А біць збоку...
можа перашкодзіць слуп.
Каб знайсьці вас, спатрэбіўся час. Даруйце мне затрымку.
Зьбірайцеся.
Гэтае мейсца непрыдатнае для двубою.
Прашу вас спадарожнічаць мне да поля Годзін.
Жытло для бедных...
Калі вы ня вернецеся, яго ўласьнік ня стане вас шукаць.
Але вашае цела некаму трэба будзе пахаваць.
Раю вам пакінуць ліст.
Напішыце, што пайшлі на поле Годзін...
біцца на мячах з Амодакам Хікокура з дому Іі.
Вецер даваў яму перавагу, якой ён умела карыстаўся.
Але катана ня толькі сячэ,
а і коле. А яшчэ яна можа зламаць іншы меч.
Баец, які не ваяваў,
падобны да таго, хто вучыўся плаваць на сушы.
Зь іншага боку,
я сам ня быў у бітве...
16 гадоў, з часу аблогі замка Осакі.
Адсекчы яму галаву было-б нялёгка,
а валасы - надзвычай складана.
Для самурая...
адсечаны хахол -
найвялікшая страта.
Гэта знак слабасьці і ганьба...
на ўсё пазасталае жыцьцё.
Вашыя людзі ўдаюць хворых і хаваюцца,
чакаючы, калі ў іх адрастуць валасы. Радца!
Гэты дом слаўны сваімі ваярамі,
але мне здаецца, што нават для роду Іі...
гонар самурая - толькі фікцыя.
Шаленец!
Забіць яго!
Назад!
Радца, Цугума Хансіро мёртвы.
А якія страты ў нас?
Колькі людзей страцілі мы?
Сугіта Масакацу, Уэмура Собэй,
Сінмэн Іціро, Ёсіока Уэмон -
забітыя чацьвёра.
Яшчэ васьмёра цяжка параненыя.
Ронін з Гэйсю...
Цугума Хансіро, зьдзейсьніў харакіры.
Нашыя людзі памёрлі ад хваробаў.
Ніводзін з байцоў дому Іі...
ня мог загінуць ад рукі паўгалоднага роніна.
Былы дружыньнік дому Фукусіма, Цугума Хансіро,
зрабіў харакіры з годнасьцю, як і жадаў.
Гібель і раненьні нашых людзей...
зь ім ніяк не зьвязаныя.
Дапільнуйце, каб ніхто больш не памёр.
Займіцеся параненымі.
Радца, я абыйшоў усіх.
Амодака Хікокура...
забіў сябе мінулай ноччу.
Кавабэ і Язакі кажуць, што хворыя,
але насамрэч... - Глупец!
Чаму ты адразу не сказаў ім выканаць харакіры?
Неадкладна вярніся і загадай ім зрабіць гэта.
І вазьмі з сабою людзей.
Калі Кавабэ і Язакі адмовяцца, прымусьце іх.
Пра іхнія і Амодакі харакіры абвешчана ня будзе.
Афіцыйна яны памруць ад хваробаў.
- Пане? - Дурань!
Ты ня ўчора нарадзіўся, і сам мусіш усё разумець.
Што пра нас скажуць, калі ўсё выявіцца? Глупец!
Ужо іду, пане.
Былы дружыньнік дому Фукусіма, Цугума Хансіро...
выканаў харакіры а шостай гадзіне па палудні.
Ягоныя словы і паводзіны былі трохі бязладнымі.
Многія з прысутных уважалі яго за вар'ята,
такога-ж,
якім быў іншы ронін -
нейкі Цідзіва Мотомэ, які зрабіў тут харакіры раней.
Гэтыя меркаваньні падаюцца слушнымі.
Мы даказалі сваю адданасьць звычаям.
Зьвесткі аб гэтым...
за два дні разыйшліся па ўсім Эда.
У выніку яшчэ празь дзень, падчас нарады ў палацы...
ягамосьць даймё Доі зьвярнуўся...
да маладога пана Бенносукэ з наступнымі словамі:
"Нават у мірны час трэба быць цьвёрдым.
Хай дом Іі, які зрабіў гэтая словы сваім законам,
надалей узвышаецца і красуе".
13 мая
1630 года.
ХАРАКІРЫ
Пераклад DTK