Oké?
Kunnen de anderen hun koptelefoons ook op doen?
John, zet jij 'm ook op?
IN 1991, 21 JAAR NA HUN BREUK…
MAKEN DE OVERGEBLEVEN LEDEN HET ANTHOLOGY-PROJECT
Staat deze microfoon aan? -George?
Gooi 'm maar ergens in. -Nee, het moet starten… Zullen we?
Gewoon schreeuwen. -We draaien. Daar gaan we.
Bouw het begin op. -Tel jij maar.
Het begin is nu anders.
Ik verlaag de microfoon. -Klaar?
ZO KUNNEN ZE HUN VERHAAL VERTELLEN IN HUN EIGEN WOORDEN.
Frisse start.
Eén, twee, drie, vier.
Film je?
Wat heb ik nou gezegd?
Bedankt.
Etters, ze houden niet op.
Hoi.
IN MEI 1995, NA VIER JAAR WERKEN
ONTMOETEN PAUL, GEORGE EN RINGO ELKAAR IN ABBEY ROAD STUDIOS
NEGEN
Had 'The Anthology' in 1975 gemaakt kunnen worden?
Nee, dat had niet gekund.
Het had alleen nu gekund.
Toen hadden we oorlog. -We spraken niet veel.
En al hadden we het toen gedaan…
dan was het niet zo interessant geweest als 20 jaar later.
Vijfentwintig.
Een tijd terug, toen we onze zakelijke problemen achter ons lieten…
besloten we dat we wilden proberen…
het definitieve verhaal te vertellen, want anderen deden dit ook.
Het zou beter zijn vanuit ons perspectief dan van een ander.
We hoorden het van alle kanten. Nu hoor je het van ons.
Paul, George en ik. En oude beelden van John natuurlijk.
We vertellen hoe het voor ons was om een Beatle te zijn.
Het werd een project waar we in de loop der jaren aan werkten.
En de laatste paar jaren deden we interviews.
Oké? Draaien. -Ja.
We bouwden het verhaal op rondom onze herinneringen.
Waar waren we gebleven? Stel me de vraag opnieuw.
De oorspronkelijke versie komt uit 1970.
Zo lang bestaat het al.
Toen viel het uit elkaar. En Neil was erbij betrokken.
Vanaf het begin. Neil Aspinall stelde 't samen.
Daarna konden we er niet mee omgaan.
Alles valt op z'n plek wanneer dat moet.
Ik belde ze op en zei dat Jan en alleman…
HOOFD VAN APPLE
over The Beatles had geschreven of gepraat.
En dat we misschien voor onszelf hun verhaal moesten vertellen.
Toch? We deden er video's bij en we hadden een hele film.
Het was begin jaren 70.
Ik verzamelde alle beelden die ik wereldwijd kon vinden…
en we maakten een documentaire, of een film…
zonder dat The Beatles geïnterviewd werden.
Toen legde ik 'm op de plank.
Neil had alle beelden samengevoegd…
die we van onszelf hadden of waar we eigenaar van waren…
en beelden die hij in handen kon krijgen.
Hij zette ze op chronologische volgorde.
Met de voorlopige titel: 'The Long And Winding Road'.
Maar dat was in '71 toen we er allemaal genoeg van hadden.
Ik ben blij dat hij pas nu gemaakt is. Dat is goed geweest voor ons…
en het publiek om The Beatles een tijdje te vergeten…
de rust terug te laten keren…
en er nu naar te kijken met een frisse blik.
De laatste vier jaar, want zo lang hebben we eraan gewerkt…
lijkt het oké te gaan.
We gingen door een fase met z'n drieën…
waarbij we gedag zeiden in diverse situaties…
restaurants en kantoren.
Toen begonnen we samen te werken.
En uiteindelijk nemen we samen op.
Vandaag 21 minuten te laat.
Wat wil je doen? M'n loon inhouden?
Wat?
Hoi, Neil. -Hoe gaat het?
Hallo, George. Heel goed, bedankt.
Leuk je te zien.
Een veganistische leren jas?
Ja, dat klopt.
En de schoenen ook.
Hallo, schat. -Hoi, lieverd.
Wil je een kus? -Ja. Daar hou ik van.
Hoe gaat het?
Hoi. -Wat leuk. Bedankt.
Hoi. -Barbara, hoe gaat het?
Hallo, lieverd.
Goed. Alle meiden zijn er.
Hallo. -Kusjes. Hallo.
Mag ik er ook bij?
Alsjeblieft. -Zo. Hoe is het licht?
Geweldig. Kunnen jullie iets spannends doen?
Eén, twee…
Het haalde goede herinneringen op en ik kon weer bij Paul en George zijn.
Het beste was dat we daar gewoon zaten.
Dat was vast niet goed. Het was niet zo, toch?
We konden elkaar aanvullen.
Weet je dat nog? Nee. Ja, ik weet het weer.
Wie is dit? -Dat is John.
Ja? -John Lennon van The Beatles.
Het mooie aan 'Anthology' is dat het over ons vieren gaat.
Ook al is John hier niet, hij is er toch.
Hij wordt vertegenwoordigd. Hij praat.
Het zijn oude interviews, maar dat maakt niet uit. Hij is erbij.
Zijn standpunten komen over.
Mens wil dat je nadenkt over hoe lang je het gaat volhouden.
Dat kun je niet zeggen.
Je kunt verwaand zijn en zeggen: We houden het tien jaar vol.
Zodra je dat gezegd hebt, denk je: we boffen als we drie maanden halen.
Het was interessant om weer bij elkaar te komen.
Ik vind het jammer voor John, want…
The Beatles maakten veel goede tijden mee, maar ook turbulente tijden.
En zoals iedereen weet, toen we uit elkaar gingen…
was iedereen elkaar een beetje moe, maar…
Ringo, Paul en ik kregen de kans…
om dat allemaal te laten varen…
er afstand van te nemen en weer bij elkaar te komen in een nieuw licht.
En ik vind het erg dat John dat niet kon doen.
Ik denk dat hij er echt van genoten had om weer samen te zijn.
We hebben een adempauze gehad en het is makkelijker…
om het nu van een afstand te bekijken.
Eerst probeerden we het definitieve verhaal van The Beatles te maken.
Maar we kwamen tot het besef dat het bijna onmogelijk is…
om dat vast te leggen…
want iedereen bekijkt dingen op een andere manier.
The Beatles Anthology is zoveel mogelijk de geschiedenis van The Beatles…
die we kunnen krijgen.
Als ik mijn eigen anthologie zou doen, zou het anders zijn.
Er zouden andere dingen in zitten.
Voor George en Paul geldt hetzelfde.
Zo werkt dat nu eenmaal.
Dat is het juist. Iedereen ziet het leven zoals het voor diegene gebeurt.
En zeker bij een verhaal als dat van The Beatles.
Iedereen had een eigen idee van wat er gebeurd was.
Ik heb door 'Anthology' meer ontdekt over de andere jongens.
Het zijn een soort memoires. Het is er opeens.
Daar zijn ze, de hipste groep uit de geschiedenis.
In het begin, toen ik erbij kwam, was Paul de enige die bij me wilde slapen.
Er zat nog iets achter.
Ik was nooit erg bevooroordeeld.
Nee, dat vond ik de beste… -Wat was het?
…zet, want toen jij erbij kwam, en je was de nieuwe…
Ja. …en niemand…
Ik dacht: ik ga wel met je om en dan volgt de rest.
Ik dacht dat het goed zou zijn om…
Om Paul bij hem te zetten. -Ja, omdat…
Dan zou het goed zijn. -Ja, precies.
Toen veranderde het en kon ik met iedereen zijn.
We waren wel een tijdje samen. John en ik. Maar niet…
Het was geweldig. Je bent op een kamer met een vriend en ziet zijn gewoontes.
Je bleef lang op, hè? Je kon niet slapen.
Hij had het licht altijd aan…
dus het was… -Ik was bang in het donker.
Arme jongen. Hij had het licht daar…
en je moest zo slapen. Je kon niet vragen het uit te doen.
Nee, het was goed.
Je leert elkaar zo een beetje kennen.
Het leek erop dat na jullie show de echte problemen begonnen.
Proberen jullie expres dat geschreeuw uit te lokken?
Nee, we komen aan bij het theater en ze staan er altijd te wachten.
Als we een show doen, komt de politie en die zegt…
Niet kijken, dan worden ze enthousiast.
Wat?
We waren zo gestrest. We hadden allerlei rellen meegemaakt…
in elke stad waar we kwamen, was er wel iets aan de hand.
De herrie, mensen die constant schreeuwden…
we zaten in kleine ruimtes, of een vliegtuig of auto.
We dachten er nooit te veel over na, want het ging door.
STEM VAN JOHN LENNON
Het overkwam ons en het was moeilijk om te zien…
want we zaten er middenin, en gingen van kamer naar kamer.
Het waren gekke tijden, maar wel geweldige tijden.
Ik heb het heel leuk gehad, maar het was gestoord.
We boften dat we met z'n vieren waren om die druk aan te kunnen.
Wij vieren hielden elkaar bijeen.
Iedereen werd een keertje gek.
De anderen brachten ons weer tot rede.
Ik was enig kind en opeens had ik drie broers.
We waren hecht. We pasten op elkaar. En dat vond ik geweldig.
We hadden elkaar om met de stress om te gaan.
Omdat we uit Liverpool kwamen was humor erg belangrijk.
Dus lachten we altijd.
Maar er kwam een punt dat het genoeg was. Wat volgens mij enorm heeft bijgedragen…
aan het uiteenvallen van The Beatles, was de stress.
We wilden er allemaal mee stoppen.
Geef ons een beetje rust.
Toen ze uit elkaar gingen zei John…
Wat wil je? We hebben onze levens hieraan gewijd.
Bijna ten koste van al het andere, hun hele jeugd lang.
Kom terug. -Het is voorbij.
Laten we iets anders doen.
Als je achteraf terugkijkt denk je. hoe heb ik dat gedaan?
Hoe heb ik dat doorstaan?
Alles wat we deden, deden we voor het goede.
Dat is nu nog van toepassing.
Het komt altijd terug bij de muziek…
en de persoonlijkheden. Liefde is alles wat je nodig hebt.
LIEFDE
Ja, stop maar. Die van ons was heel goed.
Bedankt, John. Prima. Dat is goed voor de achtergrondzang.
Nu komen de muzikanten. -Bedankt.
We doen nog een opname. -Geweldig.
Oké, spoel de band terug, Richard.
Ik had zeker het gevoel dat we iets heel anders hadden…
al was het alleen onze houding.
Het is de magie van het samenvoegen van bepaalde mensen…
die voor vuur of dynamiet zorgen.
Het was eigenlijk allemaal toeval.
Die grappige kapsels, jasjes en laarzen.
We waren gewoon heel simpel en naïef.
Zijn jullie van plan naar de kapper te gaan?
Nee. Bedankt.
Ik ben gisteren geweest.
Ik weet nog dat John 21 werd en 100 pond van zijn oom kreeg…
die tandarts was in Edinburgh.
Dat was nogal wat.
We kenden niemand die een tandarts als familielid had.
Of die 100 pond had. -Ja.
Tot op de dag van vandaag heb ik dat nooit gekregen op mijn verjaardag.
Honderd knaken.
Maar John kreeg zijn 100 pond en zei: Wat zullen we doen?
We zaten toen bij elkaar. We besloten naar Spanje te gaan.
We kwamen niet verder dan Parijs.
We gingen liften.
We kwamen Jürgen tegen, onze vriend van Astrid, Jürgen en Klaus.
We zeiden: Je haar zit leuk.
Kun je dat van ons ook zo doen?
Hij vroeg: Weten jullie dat zeker?
Hallo, matroos. -Ja.
We zijn op vakantie. Parijs.
Dus hij deed 't en we kwamen terug in Liverpool…
John en ik met ons haar naar voren gekamd, zoals je zei…
en iedereen deed er twijfelachtig over, maar wij hielden het zo.
Goed. -En jij deed dat ook.
Ringo had altijd een grijze pluk haar, al sinds hij jong was.
Hij moest z'n haar zo doen om bij de band te mogen.
Het was cool, want op die manier…
zag je zijn grijze stuk niet. -Hij had ook een baard.
De baard moet weg. -Scheren.
Alleen zo kon ik meedoen… -En hij moest…
We wilden de gezichten zien.
We zagen een Londense band in Hamburg.
En een van die Londense bands hadden schoenen…
met een puntige neus en een Cubaanse hak.
en we dachten: die zijn goed.
Hoe kom je eraan?
Hij zei: Anello and Davide. Daar gingen we heen.
We kochten die schoenen en later dachten we…
zij maken ze, dus laten we onze eigen schoenen maken.
Het was een balletwinkel.
Dus de Beatle-schoen hadden wij laten maken, maar de originele…
had elastiek aan de zijkant en…
Ja. Het was een balletwinkel, toch?
Anello and Davide was ballet.
Ze maakten balletdingen, tutu's en schoenen. Daar kwamen alle meisjes.
Wij lieten onze Beatle-schoenen maken…
We lieten onze tutu's maken. -…en er waren dames met kinderen.
Hier zijn vier van de aardigste jongens…
die we ooit op ons podium hadden. The Beatles. Kom maar.
Die dingen verdwijnen in de geschiedenis en omdat 't 30 jaar geleden is…
wordt het vrij legendarisch.
Iets te legendarisch naar ons idee…
want we maken het nog mee. Maar het is mooi…
vooral als de jongeren zeggen: Wauw, jullie zijn goed live.
Want ze weten hoe moeilijk het is om live goed te zingen.
Ik wilde alleen maar bij een band.
Ik wilde geen normale baan en ik wist niet…
wat ik zonder dit gedaan zou hebben.
Toen ik 17 was, was ik in Hamburg…
en toen ik 23 was, hadden we 'Sgt. Pepper' al gedaan.
We speelden altijd.
Dat wilden we doen. Dat was onze droom.
De droom om zo beroemd te worden, was nooit mijn doel.
Ik wilde met hele goede mensen spelen.
En de rest kwam er gewoon bij.
Laat maar horen.
Ja. -O, jee.
Kan ik je spreken?
Toen ons eerste album eraan kwam…
speelden we zo veel dat we het in een dag konden opnemen.
Dat was toen toen we van 10.30 tot 22.30 uur bezig waren.
Maar we maakten ons eerste album in een dag.
Toen we in de controleruimte waren en iets te zeggen hadden…
was het heel spannend om hier te komen.
Het was als een grote speeltuin.
Wat gaan we luisteren? -Ja, hij pakt de tape.
Alles. -Welke opname?
Allemaal.
Eerste. -Er zijn er drie.
De eerste is raar.
Speel de rare maar. -Ja, luister…
PLATENPRODUCENT
Alsof de drums en gitaar op halve snelheid gaan.
Experimenteren werd makkelijker…
want we hadden een paar hits. Daar draaide het om.
Dat is zo.
We hadden succes. En toen was het: Mooi, kom binnen.
Leuk om jullie weer terug te zien.
En toen we steeds meer succes kregen, kregen we de mogelijkheden om…
vernieuwende ideeën te proberen.
George stond daar echt open voor.
Wat voor andere ideeën heb je?
Er zijn maar twee basisopnames.
Dat zijn één en drie.
Dat is geweldig.
En die onderwater-dingen.
Dat moeten we versnellen…
en luisteren naar het drumdeel. -Klinkt goed.
Totaal anders.
Daar is de doedelzak.
En daar is twee. Er is niets op twee en drie.
Hoor die vertraagde gitaar.
Het was best een traumatische tijd…
om al die opnames weer te beluisteren. En voor hen ook…
want ze herbeleven hun levens.
Paul zei tegen me: Onszelf zo horen, hoe we toen waren…
30 jaar geleden, 25 jaar geleden, en ons horen kletsen…
is een vreemde ervaring.
Alsof je in een oud fotoboek kijkt, maar het komt tot leven.
Eén, twee, drie, vier.
Hoe klonk het met de basgitaar die gek deed?
Was het goed of klonk het mooi waardeloos?
Het is tien jaar aan opnames. Het is een reis terug in de tijd.
We hebben geluisterd naar elke opname van elk liedje van ons…
en die tijd hebben we herbeleefd en we hebben interessante dingen ontdekt.
Sommige eerste opnames van de meeste nummers zijn interessant.
Je ziet hoe het nummer zich ontwikkelde, hoe zij veranderden.
Sommigen zijn heel anders begonnen dan de masters die iedereen nu kent.
We geven een klein inkijkje in hoe The Beatles hun platen maakten.
Dat was de breakdown. -Nu komen we ergens.
Nu gaat het over serieuze muziek.
Wat is dit, drie? -De tambuli zit erin.
Wat hebben we hier dan?
Nou… -Dit is de echte.
Je hebt al jouw ritme op één. -Ja.
En de stem op drie.
Met de tambura.
En op opnames twee en drie…
heb je diverse loops en je gitaar en tambura.
Ik weet nog dat ik binnenkwam met loops…
en dat we ze overal op de apparaten hebben gezet.
Weet je het niet meer? Dit is de basis vierspoor.
Maar toen kregen we het stuk waar ze alles mixten.
Zie je dat?
Dat is niet gebruikt, toch?
Op dat moment.
Een van de beste dingen aan deze studio…
en EMI, was dat ze altijd tal van instrumenten hadden, net als nu.
Grote piano's, vreemde piano's en klavecimbels.
Alles wat jij hebt in jouw studio.
Ze zijn geëindigd in mijn studio, want ze wilden ze wegdoen hier.
Daarom heb ik ze.
Dat was een van de redenen…
waarom we interessante instrumenten hadden op onze platen.
Anders was het alleen gitaar geweest, basgitaren en drums.
Een beetje afgezaagd. -Gitaarsolo.
Op hetzelfde spoor als de vocals.
Kom erbij.
Die harmonie herinner ik me niet.
Sommige mensen hier, de geluidstechnicus bijvoorbeeld…
probeerde altijd naar huis te gaan om 17.30 uur.
En wij probeerden allemaal geschiedenis te schrijven.
En Mal, onze roadie, had een grote theepot…
van aluminium, en dan ging hij weg…
Ik weet nog dat hij thee gezet had…
en wij deden er stimulerende middelen in.
Hij was daar met George Martin…
en volgens mij gaf Geoff Emerick hem die thee.
Want ze zeiden: Mogen we nu naar huis?
Nee, klojo. Neem een kopje thee.
En toen zaten ze daar tot 23.00 uur. -En toen wilden zij niet naar huis.
Ze lieten ons niet gaan.
Nu snappen ze het, nu ze dit programma zien.
George is er nog steeds. George Martin.
Ja. -Hij is daar nog steeds.
Er was een vent die een acetaat-plaat kon maken.
Of ze gaven… -Een audioband.
…een mix. -Een spoel.
Ja. -Op zo'n kleine spoel…
of om een potlood gewikkeld.
Toen cassettes uitkwamen, hadden we Philips cassettes…
en die deed je op de mengtafel en je luisterde ernaar via de boxen.
Geen goede kwaliteit.
Ik weet nog dat ik naar huis ging en 'Please Mister Postman' draaide.
We riepen: Ja, dat is fantastisch.
Eén, twee, één, twee, drie, vier.
We kwamen altijd als Paul ons belde.
Hij belde altijd. -Ik dacht altijd: wat een werkfanaat.
Voor 'Let It Be' hadden we een meeting gehad.
We lummelden maar wat en hadden maanden niks gedaan en ik zei: Goed…
Hij had geen schoonheidswedstrijden meer.
Ik was vaak jury bij veel competities.
Ik was bij Apple en zei: Misschien kunnen we een film doen.
Dat zou een leuk idee zijn. Iedereen was verbaasd: Waarom?
Op het eind zei John: Ik snap het. Hij wil werk.
Ik zei: Ja. Het zou goed zijn als we werken.
E.M.I. WAAR ZE OPNEMEN.
Dat is goed.
Ja, wij konden nog langer in de tuin zitten.
Ik vond The Beatles leuk en leuk om met ze te werken.
Daar schaam ik me niet voor.
Daar hou ik van in het leven. Muziek maken.
Volgende ronde.
Goed zo. Dat is jouw deel.
Ik reisde de wereld rond en journalisten vroegen…
Komen The Beatles weer bij elkaar? In alle mogelijke landen.
Daar moest ik een antwoord op hebben.
Dat werd: Ja, nou, het kan zijn…
dat wij drieën af en toe wat muziek gaan maken…
misschien instrumenteel, voor een nieuw Beatles-ding wat we doen…
een 'Anthology' documentaire.
Dus dat werd wat ik dacht dat we zouden doen.
Er waren verschillende ideeën, dat we de achtergrondmuziek konden doen…
of zelfs een nieuw lied konden schrijven.
Tussen ons drieën was het altijd…
of tussen ons vieren in die tijd, dat als één van ons er niet bij was…
we niet The Beatles zouden zijn.
Als we iets zouden doen, wij drieën, hoe interessant het ook zou zijn…
en hoe leuk het vast zou worden…
John hoorde erbij te zijn.
Toen we daarover nadachten, kwamen we al snel uit bij…
Wat als er een cassette is van John?
Volgens mij was het Paul die het aan Yoko vroeg…
Is er iets van John wat nog niet uitgebracht is?
Misschien konden we er iets mee. Zij stuurde ons tapes en zo ontstond het.
Mijn herinnering nu, en jullie hebben waarschijnlijk…
drie of vier andere versies…
maar Jeff Lynne en ik…
hadden een band genaamd de Traveling Wilburys.
Roy Orbison zat erin.
En toen overleed Roy Orbison. Niemand kan Roy vervangen…
maar we kunnen een ander vragen.
En toen dachten we aan Elvis.
Iemand had dit voorgelegd aan de beheerders van zijn erfgoed…
en ze vonden het een geweldig idee van Elvis in de Wilburys.
Het idee was dat we Elvis op een multitrack-machine zouden zetten…
en de hele begeleiding zouden veranderen…
de akkoorden, de melodie en zelfs de teksten.
Dan zouden we allemaal dat lied zingen.
Bij het refrein schuiven we de andere fader omhoog…
en dan krijg je Elvis, die het refrein zingt.
Dat hebben we nooit gedaan, want toen leek het een beetje een trucje.
Maar ik vertelde Yoko dit idee…
en ze zei: Ik denk dat ik een tape heb van John.
Ik werd de boodschapper.
Ik haalde de tape op en vertelde Yoko wat we van plan waren…
en vroeg of ze ons de vrijheid wilde geven en ons niet te veel regels wilde opleggen.
Laat het ons proberen. Als je het haat, doen we er niks mee.
Dat was de nieuwe afspraak en ik werd er heel enthousiast over…
want het was nu echt van: Wauw, dit is onmogelijk…
John is dood, maar we kunnen weer met hem spelen.
Het idee dat we het samen zouden doen, was heel erg vreemd…
want we zagen elkaar, spraken samen en deden camera-dingen…
maar nu zouden we echt gaan spelen.
En dat was een enorme stap voor ons drieën…
want de band bestond uit vier…
en op 'n bepaalde manier moesten we dat obstakel overwinnen.
John kwam uit de speaker…
maar hij was er niet meer. Dat was een zware tijd voor me.
Ik zei tegen de jongens: Laten we doen alsof John gewoon op vakantie is.
Hij heeft gebeld en gezegd: We zijn bijna klaar met het album.
Er is een liedje dat ik leuk vind, maar nog niet af heb.
Maken jullie het af? Ik vertrouw jullie.
Dat waren de woorden in het scenario dat we hadden bedacht voor onszelf.
Ik vertrouw jullie. Niet aanklooien. Gewoon doen.
Met dat in gedachten gingen we de studio in.
Goed.
Mooie dag. -Prachtige dag. We gaan aan de slag.
Snelle aankomst.
We hadden een cassette van 'Free As A Bird'.
De kwaliteit was slecht. Een mono-cassette…
met John en de piano op één spoor, wat niemand normaal zou doen.
Je denkt gewoon: ik kan dit niet.
Maar het liedje was zo sterk dat we de technische problemen overwonnen.
Jeff Lynne deed dat. Hij produceerde het.
Hoeveel producenten heb je nodig om een lamp te vervangen?
Achttien? -Geen idee. Wat denk jij?
Geen idee. Wat denk jij?
George stelde voor…
PLATENPRODUCENT
…dat ik aan nieuwe liedjes voor 'Anthology' zou werken.
En ik was dolblij.
Technisch gezien was het bijna onmogelijk.
Ik was weken bezig met proberen ze digitaal op te schonen.
Het was heel moeilijk, want als iemand…
piano speelt en er een nieuw liedje bij zingt dat net geschreven is…
is het bijna onmogelijk om het perfect qua timing te krijgen.
Het duurde uren om het goed te krijgen…
want het stond op een cassette, zonder tijd, want die rekken uit.
Veel gesis en geruis, maar Jeff heeft het briljant gedaan.
Toen konden we het op een 24-sporenrecorder zetten…
met een clicktrack, zodat wij erop mee konden spelen…
want het was niet door ons vieren gemaakt.
Het was emotioneel om 'm voor de eerste keer te horen.
Je moest het goed bestuderen om je draai te vinden. Dat was emotioneel.
Ik waarschuwde Ringo: Hou een zakdoek klaar als je hiernaar gaat luisteren.
Het is emotioneel om onze oude maat dit liedje te horen zingen.
Luisteren naar die tape was heel emotioneel.
We gingen naar de studio en het was een tijdje moeilijk.
Hij is er niet. Wij zijn er allemaal. Waar is John?
Daar moesten we ons overheen zetten.
Dat lukte door te doen alsof hij was gaan lunchen…
…of even thee was gaan halen.
John, zet jij thee?
Het is alsof er een lege stoel is. -Er is een leegte.
Waar hij vroeger was.
Ik moet een van de mensen zijn die John het beste kende in zijn leven.
Ik wist hoe hij graag werkte en wat hem enthousiast maakte.
Wat hij leuk vond aan muziek.
Zeker in de tijd dat ik met hem werkte. Hij zou hier zo blij mee zijn geweest.
'Free As A Bird' was een half liedje. De tape die we van Yoko kregen.
Jeff en wij drieën…
maakten een basistrack met lege plekken erin.
Daarna moesten we het liedje invullen. Het is eigenlijk door iedereen geschreven.
John had het midden nooit afgemaakt. Als je de originele demo hoort…
speelt John er heel andere akkoordwisselingen in.
Normaal gesproken als iemand de studio inkomt en zegt…
Ik heb een liedje. Het is nog niet af, maar wat vind je ervan?
Dan speel je het en dan zeggen we altijd…
Wacht even. Ik twijfel over dat akkoord. Zullen we dit akkoord proberen?
Dus dat hebben we ook gedaan.
Toen we de tekst af hadden…
hebben we dat liedje geproduceerd en John eraan toegevoegd.
Cool dat we dat konden doen.
De meeste dagen denk ik aan John, want hij was een groot deel van m'n leven.
Ik ben er trots op dat ik hem gekend heb en een groot deel van zijn leven was.
Dus de meeste dagen denk ik wel aan hem.
Maar tijdens 'Anthology' en het maken van de plaat…
hoorde ik hem in mijn koptelefoon terwijl ik zong.
Het is lang geleden dat ik dat gedaan heb.
Het was net als vroeger.
Ga door.
Heb je die?
Het is een geweldige Beatle-plaat en omdat het zo lang geleden was…
luisterde ik ernaar en dacht ik: het klinkt precies als zij.
Ik was er zo lang bij weggeweest…
dat het leek alsof ik een buitenstaander was.
Het klonk precies als hen. Het is briljant.
Het zijn de vier in samenhang met elkaar, als een pan met soep. Het maakt het…
met die mix van vier mensen.
Haal één ingrediënt eruit en dan lijkt het erop, maar het smaakt niet hetzelfde.
De eerste keuze was 'Free As A Bird' en dat deden we in februari 1994.
Daarna deden we niet veel…
afgezien van 'Anthology', tot februari 1995.
We gingen naar m'n studio met 'Real Love'. -Ik heb het gemist.
Heel talentvol, Paul. -Ik ben nu wel klaar voor actie.
Geef ons een E, John.
Weet je van welke solo ik de harmonieën geweldig vond?
'Come Together'.
Ja. -Dat is…
Het is een beetje… -Dat klonk…
Het kan een beetje in dat bereik zitten…
Een octaaf hoger.
Maar dat stuk kan ook anders gespeeld worden…
je gaat ermee omhoog terwijl dit…
gewoon doorgaat.
En je hebt die harmonieën in 'Real love'.
Ze komen samen, maken grapjes en spelen op elkaar in.
Dat is geweldig.
Ze gaan zingen en het zijn The Beatles.
Daar is het. Dat is dat geluid.
Er is een bepaalde harmonie. We raken makkelijk op elkaar ingespeeld.
Het klinkt zoals The Beatles.
Zonder veel moeite te hoeven doen.
George en ik deden de harmonieën en Ringo zei achteraf…
Het klinkt net als The Beatles.
Dat was een gek moment. Je dacht: ja.
Want als je het zo lang niet hebt gedaan, word je een ex-Beatle.
Maar als je weer terugkomt…
en aan 'Anthology' werkt, zit je weer in de band.
Daar valt niet over te twisten.
Laat de akkoorden zien, Jeff. Dan beginnen we.
Paul, doe je het op de…
Eén, twee, drie.
Vier.
Volgens mij werkte dat.
Wil je dat met het…
of hebben we het?
Het is goed. De toon van mijn stem was een beetje…
Hij past niet bij die van John.
Ja, maar ik kan proberen meer zijn stijl aan te nemen…
Misschien kun je de eerste nog een keer doen?
Ik vond het geweldig.
Luister maar.
Het klinkt precies als hem.
Klinkt het weer zoals die verdomde Beatles?
Dat klopt.
Een derde liedje zou mooi zijn en dat hebben we.
Het andere idee was beginnen met de drum.
Maar bij Johns stem moet je… -Ja.
We hadden ons oog laten vallen op 'Now And Then'.
Een E-akkoord?
Dat moest herschreven worden.
Mensen moesten heel geduldig met ons zijn.
En Yoko moest ons toestaan erin te knippen.
Ja. Dan volgt een D-akkoord.
In plaats van teruggaan, komen we uit in het midden.
Het zou veel werk zijn…
waardoor we huiverig waren om ermee te beginnen.
Bewegingsblokkade.
Wanneer gaan we slapen?
Goede vraag. -Geen rust voor de goddelozen.
Kom op. Iets terug. En dan horen we het…
maar samen met de rest van wat er op de tape staat.
Het was een tijdprobleem, want we zouden er eerst drie doen…
maar toen lukte het niet voor iedereen om zo lang op dezelfde plek te zijn.
We besloten de meest afgewerkte af te maken.
Ja, die gaan we afmaken, daaraan werken en dan…
Die is dan af en dan doen we de volgende keer een andere.
Dat zou kunnen.
Derde couplet.
Met anderen was dit het einde geweest.
Maar met The Beatles moet je oppassen.
Zij konden het doen.
Je komt altijd een verrassing tegen.
Dit gaat misschien niet weg.
Het is iets heel speciaals.
Als je iemand vindt met wie je kan praten, is dat speciaal.
Als je iemand vindt met wie je muziek kunt maken, is dat bijzonder.
De meeste muzikanten zoeken hun leven lang…
naar de perfecte drummer, de perfecte bassist, de perfecte gitarist…
en de perfecte zanger om mee te zingen.
Dus ik voelde me bevoorrecht.
Ja, oké. -Dat is de echte snelheid, toch?
Het is de echte snelheid.
Dit is zeker een hoogtepunt van iets.
We hebben ons verhaal samengevoegd.
Ik weet niet of dat een einde betekent.
Er zijn niet veel John-tracks over om mee te spelen…
dus dat is misschien een einde.
Ik denk niet dat wij drieën…
weer live willen spelen, want dan zou er een leegte zijn op het podium.
Die is niet te vullen.
Aangezien we niet weer bij elkaar komen…
Paul en ik gaan volgend jaar naar wat stadions.
Modderworstelen. -Samen.
Modderworstelen. -Dat zou ons wel lukken.
Ik ben de scheidsrechter.
Dan komt die vent die 'The Green Door' geschreven heeft…
vast langs en zegt hij…
Dat is mijn riff.
Er zijn nog steeds drie Beatles, maar de band is er niet meer.
We kunnen optreden als Paul, George en Ringo…
maar niet als The Beatles.
Hier zijn The Beatles.
The Beatles zullen doorgaan…
op die platen, in films, video’s en in boeken…
en in de herinneringen van mensen.
The Beatles is nu een eigen ding geworden.
En The Beatles bestaan zonder ons.
Speel het spel 'Bestaan' helemaal uit tot het einde van het begin.
'Tomorrow Never Knows'.
Kom op.
Ik vond dit een hele leuke dag, jongens.
Maar ik moet gaan. -Ik heb genoten.
Mijn vliegtuig gaat. -We hoeven je…
de komende 40 jaar niet te zien.
Hiermee zou je kunnen afsluiten…
Nee, het was een fijne dag. Bedankt hiervoor.
Bedankt.
Het was heel mooi en ontroerend voor me. Ik ga graag met jullie om.
Ondertiteld door: Bianca van der Meulen