Tamam?
Diğerleri de kulaklıklarını takabilir mi?
Takar mısın John?
1991, AYRILIKTAN 21 YIL SONRA
KALAN ÜYELER ANTOLOJİYE BAŞLADI.
-Mikrofon açık mı? -George?
-At bir şeyler. -Başlamalı...
-Başlayalım? -Bağıracak mısın?
-Kayıtta. -Başlıyor.
-Başlangıcı yap. -Sayımı sen yap.
Başlangıç farklı olacak. Tamam mı?
-Mikrofon insin. -Hazır?
BEATLES'I KENDİ SÖZLERİYLE
ANLATMAK İÇİN BİR ÇABA
Temiz bir başlangıç.
Bir, iki, üç, dört.
Kayıtta mıyız?
Ne dedim ben?
Teşekkürler.
Amma da inatçılar.
Selam.
MAYIS 1995'TE, DÖRT YILLIK BİR ÇALIŞMANIN ARDINDAN
PAUL, GEORGE VE RINGO ABBEY ROAD STÜDYOLARI'NDA BULUŞURLAR.
DOKUZ
Yani, Anthology 1975'te yapılabilir miydi?
Hayır, o zaman yapılamazdı.
Ancak şimdi yapılabilir.
-Savaştaydık. -Pek konuşmuyorduk.
Yapsaydık bile
20 yıl kalacak kadar
ilginç olmazdı.
-25. -Öyle mi?
Bir süre önce, iş sorunlarımızı atlattığımızda
başkalarının da bunu denediğini görünce
Beatles'ın hikâyesini anlatmaya karar verdik.
Dışarıdan birinin anlatması yerine
içindekiler anlatsın dedik.
Herkesten duyduk. Artık bizden duyabilirsiniz.
Paul, George ve ben. John'un da eski görüntüleri.
Beatle olmak nasıl bir şeydi, biz anlatacağız.
Tamam mı?
Yıllardır üzerinde çalıştığımız bir proje hâline geldi.
Son birkaç yıldır da röportajlar vermeye başladık.
-Tamam mı? Dön. -Kayıtta.
Hikâyeyi anılarımızla inşa edelim dedik.
Nerede kalmıştık? Bir daha sor.
Bunun orijinal versiyonu 1970'ti.
O kadar zamandır var.
Ve sonra bozuldu. Neil da işin içindeydi.
O başından beri vardı. Her şeyi o kurdu.
Sonra baş edemedik.
Her şey zamanında oluyor gibi.
Hepsini aradım. Herkesin ve amcasının...
APPLE'IN YÖNETİCİSİ
...Beatles hakkında yazdığını veya konuştuğunu söyledim.
Belki sadece kendileri için
hikâyelerini anlatmalılar.
Biraz video da koyardık ve büyük bir film olurdu.
Sanırım 70'lerin başıydı. 1970, 1971.
Dünyanın dört bir yanından bulabildiğim tüm görüntüleri topladım.
Beatles'la röportaj yapılmadan
bir belgesel hazırladık.
Ve rafa kaldırdım.
Neil, bizim çektiğimiz
ve kendi bulabildiği her türlü görüntüyü
bir araya getirmişti.
Bunu kronolojik sıraya koyup
geçici olarak The Long And Winding Road dedi
ama bu, 1971'deydi. Bunlardan bıkmıştık.
Şimdiye kadar yapılmamış olmasına sevindim.
Hem bizim hem de halk için Beatles'ı bir süreliğine unutmak
ortalığın yatışmasını bekleyip
yeni bir bakış açısıyla dönmek güzel oldu.
Bir de şu var ki...
Hayır!
-Evet. -Son dört yıldır...
Son dört yıldır çalışıyoruz,
iyi anlaşıyor gibiyiz.
Üçümüzün farklı ortamlarda;
restoranlarda, ofislerde merhabalaştığı
aşamalardan geçtik.
Sonra da çalışmaya başladık.
Sonra da kayıt yapmaya başlarız.
Tam 21 dakika geç kaldın.
Ne var? Maaşımı mı keseceksin?
Bu ne?
-Merhaba. -Merhaba.
-Selam. -Selam Paul.
-Merhaba. -Nasılsın?
Selam George. İyiyim, teşekkürler.
Seni gördüğüme sevindim.
Vejetaryen deri ceket mi?
-Evet, öyle. -Evet.
Botlar da vejetaryen deri.
-Selam canım. -Merhaba.
-Öpeyim mi? -İsterim, hiç hayır demem.
Nasılsın?
Hayır!
-Selam. -Sağ ol, evet.
-Selam. -Barbara, nasılsın?
Merhaba canım.
Kızlar burada.
-Selam. -Öpücük, öpücük.
Ben de olabilirim. Paul?
-Buradasın! -Buradayız! Işık nasıl?
Muhteşem! Heyecanlı bir şey yapabilir misin?
Bir, iki... Ha!
Güzel anıları hatırlattı.
Paul ve George'la yeniden takılma şansı da verdi.
En iyisi üçümüz oturmamızdı.
Sanırım doğru yapmadık. Öyle değildi, ha?
Birbirimize karışabiliriz.
"Bunu hatırlıyor musun?" "Hayır." "Hatırlıyorum."
-Bu kim? -O John.
-Öyle mi? -Beatles'tan John Lennon.
Anthology'nin iyi tarafı dördümüz olması.
John burada değilse de burada.
Temsil ediliyor. Konuşuyor.
Eski röportajlar var ama olsun. Hâlâ burada.
Bakış açısı burada.
"Ne kadar süre var olacak?" diye düşünülür sanırlar.
Söyleyemezsin ki. Kibirli bir şekilde
"On yıl varız," diyebilirsin.
Ama onu der demez,
"Üç ay olsa iyidir," denir.
Bir araya gelmek çok ilginç.
Bir açıdan John'a üzülüyorum.
Beatles iyi zamanlardan geçti,
zor zamanlardan da geçti.
Dağıldığımızda herkes
birbirinden bıkmıştı
ama Ringo, Paul ve benim
zaman geçtikten sonra yeniden
bir araya gelme
şansımız oldu.
John bunu yapamadığı için üzgünüm.
Bizimle olma fırsatı
ona da iyi gelirdi.
Hepimizin nefes almaya vakti oldu,
uzaktan bakmak daha kolay.
Beatles'ın gerçek hikâyesini yapmaya çalışıyorduk
ama bunun neredeyse imkânsız olduğunu fark ettik.
Tam hikâyeyi çıkaramayız
çünkü herkes farklı açılardan bakıyor.
The Beatles Anthology, Beatles'ın mümkün olan
en geniş tarihini içeriyor.
Benim antolojim olsa farklı olurdu.
Farklı fikirlerim var.
George'un da Paul'ün de öyle.
Bu işler böyledir.
Bu böyledir, herkes hayata
kendi perspektifinden bakar.
Beatles'ın hikâyesi gibi bir durumda,
herkes olanları farklı hatırlar.
Anthology'dekiler hakkında bildiğimden fazlasını öğrendim.
Günlük okumak gibi her şey önümüze serildi.
İşte! Tarihin en havalı grubu!
Başta ben gruba girdiğimde
bir tek Paul benimle yatardı.
Öyle bir şey vardı gerçekten de.
-Hiç ön yargılı olmadım. -Hayır.
-Hayır, bu en iyisi dedim. -Ne?
Sen katıldığında
yeni eleman olduğun için...
...kimse...
Ben seninle takılırsam
onlar da tabii...
Ben de iyi olur dedim.
-Paul'ü yanına verelim dedim. -.Çünkü...
-O zaman iyi olurdu. -Bu sayede...
Neyse bu değişti, herkesle olabilirdim.
Bir süre ikimizdik, sonra ikimiz.
John'la olurduk. Biz.
Harikaydı. Odada biriyle kalıp
alışkanlıklarını görürdün.
Sen geç yatardın, değil mi?
-Evet. -Uyuyamazdın.
Işığı açık bırakırdın.
-Sen... -Karanlıktan korkardım.
Zavallı. Mutlaka sen... Işığı açardı,
ben o yana dönerek yatardım, "Işığı kapa," diyemezdim.
Güzeldi ama.
Böylece birbirinizi tanırsınız.
Gösteriden sonra
asıl sorunlar başlar.
Bu tür çığlıkları bilerek mi yaptırıyorsunuz?
Hayır, biz geldiğimizde
onlar bekliyor oluyorlar.
Ne zaman bir gösteri yapsak polis şöyle der:
"Dışarı bakmayın, heyecanlanıyorlar."
Ne?
Çok gerilmiştik.
Gittiğimiz her şehirde ayaklanmalar olmuştu,
her gittiğimiz yerde olaylar yaşanıyordu.
Gürültü, sürekli bize bağıran insanlar,
küçük bir odaya, uçağa ya da arabaya hapsolmak...
Ama bunu çok fazla düşünmedik, bunu durduramazdık.
JOHN LENNON'IN SESİ
İçinde olduğumuz için tam göremiyorduk.
Odadan odaya sürükleniyorduk.
Delice zamanlardı. Ama harikaydı.
Ben çok iyi zaman geçirdim.
Ama çılgındı.
Neyse ki dördümüz
o baskıyı göğüsledik.
Dördümüz birbirimize tutunduk.
Bazen de birimiz delirdik.
Ama kalan üç kişi onu toparlardı.
Ben tek çocuktum,
bir anda kardeşlerim olmuştu.
Çok yakındık. Birbirimize
göz kulak olmamız harikaydı.
Birbirimiz sayesinde stresi azaltabiliyorduk.
Liverpool'da doğduğumuz için mizah anlayışımız
çok iyiydi, sürekli birlikte gülerdik.
Ama bir noktada, artık yeter dediğimiz bir nokta vardı.
Bence Beatles'ın dağılmasının
en büyük nedeni de stresti.
Hepimiz sadece çıkmak istedik.
Huzur istedik.
Ayrıldıklarında John, "Daha ne istiyorsunuz?''
Bütün hayatımızı bu işe adadık," diyordu.
Her şeyi dışlayıp gençlikleri boyunca
bunu yaşadılar.
-Geri çekil. -Bitti.
Hadi başka bir şey yapalım.
Geriye dönüp bakınca bunu
nasıl yaptım, dersiniz.
"Bunu nasıl atlatabilmişim?"
Her şeyi iyi niyetle yaptık.
Ve bu durum bugün de geçerlidir.
Her zaman müzik ve kişilikler
önemlidir. İhtiyacınız olan tek şey sevgi!
SEVGİ
Evet, kapat. Tamam. Bizimki çok iyiydi.
Teşekkürler John.
Vokal desteği için iyi olur.
-Müzisyenleri çağırın. -Sağ ol.
-Bir kayıt daha alacağız. -Harika.
Tamam. Geri sar Richard.
Elbette çok farklı bir şey olduğunu hissettim.
Bu sadece tavrımız bile olsa.
Bazı insanları
bir araya getirdiğinizde
aralarından kıvılcım çıkar.
Hepsi tesadüftü.
Komik saçlar, ceketler
ve botlar.
Basit ve naiftik.
Saç kestirme planınız var mı?
-Hayır. -Hayır.
Ben dün kestirdim.
John 21 olduğunda
Edinburgh'daki diş hekimi amcasından
100 paunt almıştı.
Çok elit bir şeydi.
Biz dişçi akrabası olan
birini tanımıyorduk.
-100 paundu olan birini de. -Evet.
Kimse bana doğum günümde
100 paunt vermedi.
100'lük!
John 100'lüğü alıp "Ne yapsak?" demişti.
100'lüğü harcamaya İspanya'ya gitmeye karar verdik.
Paris'e kadar gittik.
Otostop çektik.
Astrid ve Jürgen ve Klaus'tan
Astrid'le karşılaştık.
Jürgen'e rastladık. Saçlarını beğendik.
Bizimkini de öyle mi yapsak dedik.
"Emin misiniz?" dedi.
-Denizci! -Evet,
Paris'te tatildeydik.
O da yaptı. Liverpool'a döndük.
John dediğin gibi
o komik saçı yapmıştı.
Herkes şüpheliydi
ama biz devam ettik.
-Sevmiştim. -Öne taradın.
Ringo'nun çocukluğundan beri saçında
-gri vardı. -Hâlâ var.
Gruba katılabilmek için saçını yaptırdı.
Ama öne geldiğinde
-griyi görmüyordunuz. -Sakalı da vardı.
-Gitmeliydi. -Sakalı kesti.
-O şekilde girebilirdim. -Bir de...
Yüzleri görmek istiyoruz.
Hamburg'da Londralı bir grup görmüştük.
Londralı gruplardan birinde büyük,
keskin, sivri burunlu, Küba topuklu botlar vardı.
Onları beğenmiştik.
Nereden aldıklarını sorduk.
Anello and Davide's dediler. Biz de oraya gittik.
O botlardan aldık. Sonra da
özel yaptırmaya karar verdik.
Bale mağazasıydı.
Ve Beatles botu olan bot
yaptığımız botlara benzese de orijinalinde
yan tarafında bir lastik vardı ve...
Bale mağazasıydı, değil mi?
Anello, Davide baletti.
Bale eşyaları, tütü ve ayakkabı yapıyorlardı.
Kızlar oraya giderdi.
Beatle botumuzu yaptırdık.
-Küçük... -Tütü yaptıracaktık.
...çocuklu kadınlar.
İşte sahnemizde gördüğümüz
en tatlı dört genç. Karşınızda Beatles!!
Bunlar tarihe karışıyor tabii.
30 yıl önceki
her şey efsanevi hatta biraz
fazla efsanevi bir hâl alıyor.
Çünkü hâlâ yaşıyoruz.
Ama özellikle de gençlerin
"Sahneniz harika!" demeleri çok özel.
Sahneye çıkıp iyi şarkı söylemenin
zor olduğunu biliyorlar.
Tek isteğim bir grupta olmaktı.
Düzgün bir iş istemiyordum ve bu olmasaydı
ne yapabilirdim bilmiyorum.
Ama 17 yaşında Hamburg'daydım.
23 yaşıma geldiğimde Sgt. Pepper'ı yapmıştık.
Sürekli çalıyorduk.
İsteğimiz buydu, bunun hayalini kurmuştuk.
Hayalim hiçbir zaman ünlü olmak değildi.
Benimki iyi insanlarla çalmaktı.
Gerisi kendiliğinden geldi.
Sende kardeşim! Evet.
-Tamamdır! -Ah canım!
Pardon.
İlk albümümüze geldiğimizde
o kadar çok çalmıştık ki bir günde kaydedebilirdik.
Biz de sabah 10.30'dan
akşam 22.30'a kadar bunu yaptık.
İlk albümümüzü bir günde yaptık.
Biraz güç kazanıp da kontrol odasına girebilmek
çok heyecan vericiydi.
Oyuncaklarla oynamak gibiydi.
-Ne dinleyeceğiz? -Kaseti alıyor.
-Hepsi. -Kaçıncı?
Hepsi.
-Birinci. -Üç var.
İlki çok garip.
-Garip olanı çal. -Dinle...
PLAK YAPIMCISI
Davul ve gitar yavaş gidiyor gibi.
Az hitimiz olduğu için deney yapmak
daha kolaydı, işin sırrı buydu.
Doğru.
İşin sırrı bu başarıydı.
Sonra da "Buyurun," dedik.
-Evet. -"İyi ki geldiniz."
Başarı elde ettikçe de
daha da uçuk fikirleri
deneyebilir olduk.
George denemeye çok hevesli olurdu.
"Başka ne fikriniz var?"
İki çekim olmuş.
Bir ve üç.
Harika.
Su altı şeyleri.
Bunu hızlandırıp
-davulu dinlemeliyiz. -Çok iyi.
Çok farklı.
İşte gayda!
İki burada. İki ve üçte bir şey yok.
Gitara bak. Yavaş gitar.
Tekrar tüm kayıtları dinlemek
onlar için de travmatik oldu.
Yeniden yaşamış oldular.
Paul bana şöyle dedi: "Kendimizi 25, 30 yıl önce
olduğumuz gibi duymak, ve sohbet ederken duymak
garip bir deneyim.
Eski bir albüme bakmak gibi, en renkli hâliyle canlanıyor."
Bir, iki, üç, dört.
George? Bas garip çalarken nasıldı?
Güzel miydi yoksa saçmalık mıydı?
On yıllık kayıt var.
Zamanda yolculuk yapmış gibi olduk.
Yaptığımız her şarkının her kaydını dinledik
ve o zamanlara geri döndük.
Bazı ilginç şeyler keşfettik.
Çoğu şarkının ilk kayıtları ilginçtir.
Nasıl değiştiklerini, geliştiklerini görürsünüz.
Herkesin bildiği popüler şarkılar bazen
başlangıçta çok farklıdır.
Beatles'ın nasıl kayıt yaptığının
perdesini aralıyoruz diyebiliriz.
-İşte o çöküş! -Şimdi oluyor işte.
Şimdi ciddi müzikten bahsediyoruz.
-Bu kaçıncıydı? Üç mü? -Tamburlar geliyor!
Burada ne var George?
-Burada... -Aslı bu.
Tüm ritim birde.
-Evet. -Ses üçte.
Tambur ile.
İki ve üçte de
çeşitli teypler, gitar ve tambur var.
Küçük bir çantayla geldim
ve parçaları stüdyodaki makinelere yerleştirdik.
Unuttun mu? Bu, basit dört kanallı olan.
Burası da tüm miksajı onların yaptığı kısım.
Gördün mü?
Bu kullanılmadı değil mi?
O noktada.
Bence bu stüdyonun ve EMI'nin
en güzel yanlarından biri her zaman
çok enstrümanları olmasıydı.
Kuyruklu, küçük piyanolar, klavsenler.
Stüdyondakilerin hepsi.
Artık hepsi benim stüdyomda
çünkü atmak istediler.
Ben de aldım.
Kayıtlarda bu kadar ilginç
çalgılara bu sayede sahip olabilmiştik.
Yoksa gitar, bas ve davuldan
ibaret olacaktı.
-Banal biraz. -Gitar solosu...
Vokallerle aynı kanalda.
Geliyor.
Bu armoniyi de hatırlamıyorum.
Bazıları, mesela mühendisler,
saat 5.30'da eve gitmeye çalışırdı.
Biz o sırada tarih yazmaya çalışıyorduk.
Ekibimizden Mal'ın büyük bir alüminyum çaydanlığı vardı.
Onunla dışarı çıkardı.
Bir keresinde, bir demlik çay demlemişti
ve çayın üzerine uyarıcı dökmüştük.
George Martin'le birlikte oradaydı.
Sanırım Geoff Emerick'ti. Onlara bu çayı veriyordu.
Eve gitmek isteyip duruyorlardı.
"Gidemezsin! Çay iç!"
Ve...
Böylece gece 23.00'e kadar
orada kalıyorlardı.
Eve gitmek istemezlerdi.
-Evet. -Bırakmazlardı.
Bunu izleyene kadar bilmiyorlardı.
George, George Martin daha inmedi.
-Evet. -Hâlâ orada.
Size asetat kesebilecek biri vardı.
-Size... -Bir parça...
-Miks verirdi. -Teyp.
-Evet. -Küçük bir miks.
Kaleme sarılmış olurdu.
Kasetler çıktığında Philips kasetlerimiz vardı.
Miks masasına koyar
ve hoparlörlerden dinlerdik.
-Kalitesizdi. -Evet.
Ama yeterliydi.
Karavanla giderken "Please Mister Postman"ı dinlemiştim.
Biz de "Evet, bu harika!" derdik.
Bir, iki, bir, iki, üç, dört.
Paul aradığında hep gelirdik.
-Hep bizi arardı. -Benim hep
işkolik olduğumu düşünürlerdi.
Let It Be'de toplantı yapmıştık.
Hepimiz oturuyorduk,
birkaç aydır çalışmıyorduk.
Güzellik yarışmasında
-jüri oldun. -Şey...
O sene bir sürü yarışmada jürilik yaptım.
Apple'da şöyle dediğimi hatırlıyorum:
"Belki de film gibi bir şey yapmalı."
"Harika bir fikir!" Herkes çok şaşırmıştı.
Sonunda John dedi ki: "Anladım. İş istiyor."
"Evet, çalışsak iyi olur," dedim.
E.M.I.'DA KAYDEDİLDİ
Doğru görünüyor.
Bahçede senden daha çok oturabilirdik.
Beatles'ı sevdim. Beatles'la çalışmayı sevdim.
Bundan utanmam.
Hayatta en sevdiğim şey müzik yapmak.
Sıradaki.
İşte bu! Bu senin kısmın.
Dünyayı dolaşıyordum, "Beatles'ın birleşeceği
doğru mu?" diye soruldu.
"Beatles yeniden..."
Buna cevabım olması gerekiyordu.
Cevap şuydu: "Üçümüz bir araya gelip
yeni yaptığımız Beatles işi olan
şu Anthology belgeseli için
belki enstrümantal müzik yaparız."
Bunu yapacağımızı düşündüm.
Müziğini yapabileceğimiz
hatta yeni bir şarkı yazabileceğimiz
gibi farklı fikirler konuşuldu.
Üçümüz veya o zamanlar dördümüz arasında
her zaman şöyle bir şey vardı: Birimiz yoksak
Beatles olarak çıkmazdık.
Üçümüz bir şey yapacaksak
ne kadar ilginç
ve güzel olursa olsun,
John'un da dâhil olması gerekirdi.
Bunu düşünürken akla gelen şu oldu:
"Peki ya John'un bir kaseti varsa?"
Paul, Yoko'ya, John'un yayımlanmayan
bir şeyi olup olmadığını sordu.
Belki onu kullanabilirdik.
Bize kasetleri gönderdi, böylece bu ortaya çıktı.
Hatırladığım kadarıyla muhtemelen
bunun üç, dört farklı versiyonu vardır.
Ama Jeff Lynne ve ben,
Traveling Wilburys adında bir grup kurmuştuk.
Roy Orbison da vardı.
Roy Orbison öldü. Kimse Roy'un yerini alamaz
ama belki de başka biri olabilirdi.
Elvis'i düşündük.
Biri Elvis'in ailesiyle konuştu,
Elvis'in Wilbury'lerde olma fikrine bayıldılar.
Elvis'in sesini çok kanallı bir makineye koyup
tüm altyapıyı yeniden yapacaktık.
Akorları, tonu
hatta sözleri değiştirebilirdik.
Hep birlikte söyleyecektik
ve nakarata geldiğimizde,
Elvis nakaratı söyleyecekti!
Yapmadık. Bilmiyorum, o noktada,
fazla hileli buldum.
Ama Yoko'ya bu fikrimi anlatınca
"Sanırım John'un bir kaseti var," dedi.
Bir nevi haberci oldum, kaseti aldım
ve Yoko'yla ne yapmayı umduğumuzu konuştum.
Bize çok fazla özgürlük vermesini ve çok fazla
kural koymamasını istedim.
Bize izin ver, sevmezsen atarız.
Anlaşmamız buydu.
Çok heyecanlandım.
"Bu imkânsız, John öldü."
Ama onunla yine de çalabilirdik.
Birlikte yapma fikri
çok ama çok garipti.
Buluşup sohbet ediyorduk, kamera karşısına geçiyorduk
ama şimdi gerçekten çalacaktık.
Bu, üçümüz için çok büyük
bir adımdı.
Grupta dört kişiydik.
John'un hoparlörden gelmesini
aşmamız gerekiyordu.
O artık yoktu. Benim için çok zordu.
Çocuklara,
John tatile gitmiş gibi yapalım, dedim.
Arayıp şöyle demiş:
"Albümü bitirmek üzereyiz.
Sevdiğim bir şarkı var, bitirmedim.
Bitirir misiniz? Size güveniyorum."
Uydurduğumuz senaryoda
anahtar kelime buydu.
"Güveniyorum. Yapın işte.
Uğraştırmayın."
Bunu düşünerek stüdyoya girdik.
Tamam.
Güzel bir gün.
Muhteşem bir gün, başlayalım.
Çabuk geldik.
"Free As A Bird"ün kasetini almıştık.
Kalitesi çok kötüydü. John'un piyanoyla
çaldığı mono bir kasetti.
Normalde kimse uğraşmazdı.
Bunu yapamam, derdiniz.
Şarkı o kadar güçlüydü ki biz,
daha doğrusu yapımcı Jeff Lynne
teknik zorlukların üstesinden geldi.
Ampul değiştirmek için kaç yapımcı gerekir?
-On sekiz mi? -Bilmem. Sence?
Bilmem, sence?
George, Anthology'de yeni...
PLAK YAPIMCISI
...şarkılar üzerinde çalışmamı önerdi.
Çok heyecanlandım.
Teknik olarak bunu yapmak imkânsızdı.
Dijital olarak temizleyebilmek için birkaç hafta geçirmem gerekirdi.
Çok zordu çünkü biri piyano çalarken
bir performans sergilerse
örneğin yeni yazdığı bir şarkıyı
tam zamanında çalması neredeyse imkânsızdı.
Düzenlemesi saatlerce sürdü.
Çünkü kaset hâlindeydi, çok uzun süredir.
Bantlar uzuyordu,
çok fazla tıslama ve gürültü vardı, Jeff'in çok çalışması gerekti.
Harika bir iş çıkardı.
Sonra bunu gerçekçi olsun diye
24 kanalla metronomlu çalabildik. Böylece üzerinde oynayabildik.
Dördümüzün orada olması gibi değildi çünkü.
Kaseti ilk kez dinlemek çok duygusaldı.
Ne yapacağınızı bilmek için
çok incelemeniz gerekti. Çok duygusaldı.
Ringo'yu uyardım. "Bunu dinlerken
mendilin hazır olmalı," dedim.
Eski dostumuzun bu küçük şarkıyı
söylemesi çok duygusal bir şey.
Gönderilen kaseti dinlemek bile çok duygusaldı.
Stüdyoya geldikten sonra bir süre zorlandık.
"O yok. Biz buradayız. John yok," dedik.
Ama bunu aşmamız gerekti.
Öğle yemeğine gitmiş ya da çay içmeye çıkmış olabilir,
diyerek bunu atlattık.
John? Çaydanlığı koyar mısın?
Boş bir
-sandalye var. -Boş, evet.
Buraya otururdu.
John'u en iyi tanıyan kişilerden biriyim.
Üç kişiden biriyimdir.
Çalışmayı sevdiğini, neye heyecanlandığını bilirim.
Onunla çalıştığım dönemde,
müzikte ne istediğini bilirdim
ve bundan çok memnun olurdu.
"Free As A Bird" yarım bir şarkıydı.
Yoko'dan aldığımız kaset bitmemişti.
Jeff ve üçümüz, içinde
boşlukların olduğu basit bir parça yaptık.
Sonra da şarkıyı doldurmamız gerekiyordu.
Yani herkes yazmış oldu.
John orta kısmı hiç tamamlamadı. Orijinal demoyu dinlediğinizde
John'un çok farklı akorlar çaldığını görürsünüz.
Normal şartlarda birisi stüdyoya gelip
"Bu şarkıyı buldum ama bitmedi, ne düşünüyorsun?" dese
ve siz de çalmaya başlasanız
şöyle dememiz gerekirdi.
"Dur bakalım. Şu akordan emin değilim.
Şu akoru denesek ya?"
Bunu yapma özgürlüğümüz vardı.
Şarkı sözlerini bitirdiğimizde
şarkının prodüksiyonunu üstlendik
ve John'u da dâhil ettik.
Böyle bağlamamız güzel oldu.
John'u hatırlıyorum, onu düşünüyorum.
Hayatımın büyük bir parçasıydı.
Onu tanıdığım ve hayatının büyük bir
parçası olduğum için gurur duyarım.
Çoğu gün onu bir şekilde düşünüyorum.
Tabii Anthology'yi yaparken, kaydı yaparken,
ben şarkı söylerken o da kulaklıktaydı.
Bunu yapmayalı uzun zaman oldu,.
Tıpkı eski günlerdeki gibi.
Devam!
Takip ettin mi?
Harika bir Beatles parçası.
Bundan çok uzak kalmıştım
ama dinlediğimde "Tam bir Beatles şarkısı" dedim.
Kendimi ondan o kadar uzaklaştırmıştım ki
onu bir yabancı gibi dinliyordum.
Bir Beatles şarkısıydı. Harikaydı.
Bu dörtlü, bir tencere çorba gibi birbirine bağlı.
Dört kişinin karışmasıyla
var olabiliyor.
Malzemelerden birini çıkarsanız benzer olabilir
ama tadı aynı olmaz.
İlk tercih "Free As A Bird" idi
ve bunu 94 Şubat'ında yaptık.
95 Şubat'ına kadar Anthology'yi
bir araya getirmek dışında pek bir şey yapmadım.
Tamam.
"Real Love" ile stüdyoma geri döndük.
Evet, kaçırdım.
-Çok yeteneklisin Paul. -Çalmaya hazır ol.
Mi alayım John.
Hangi solodaki armonileri çok sevdiğimi biliyor musun?
"Come Together."
-Evet. -Bu...
-Biraz... -Şöyle gibiydi...
Evet, o aralıkta olabilir.
Bir oktav yukarısı hariç.
O kısım ne olursa olsun başka bir şeyde
çalınabilirdi, bunlar yukarı çıkarken...
Devam eder.
Bir de "Real love" armonileri var.
Bir araya gelip şakalaşıyorlar,
fikir alışverişinde bulunuyorlar.
Harika.
Şarkı söylemeye başlıyorlar,
Beatles bu. O ses.
Bir uyum var.
Birbirimize çok kolay kenetlenebiliyoruz.
Bu ses Beatles'a benziyor.
Çaba sarf etmiyoruz.
George'la armonileri yaparken
Ringo da aynı şeyi söyledi. Döndüğümüzde
"Tıpkı Beatles gibi," dedi.
Aklıma çılgınca bir fikir geldi. Uzun zamandır
çalmadığın için eski Beatles üyesi oluyordun.
Geri dönüp Anthology'de
çalıştığımız için tekrardan gruptaydık.
Şüphesiz böyle.
Akorları göster Jeff. Hadi başlayalım.
Paul, aşağı doğru...
Bir, iki, üç.
Dört!
Bu oldu bence.
Şimdi tamamını istiyor...
Bunu mu yapalım?
Sorun değil. Sesimin tonu birazcık...
John'unkine uymuyor değil mi? Biraz...
Evet. Ama tarzına biraz daha yaklaşmayı da
deneyebilirim.
Paul, ilkini tekrar yapar mısın?
Bence harikaydı!
-Dinle bir. -Evet.
Tıpkı onlar gibi.
Beatles gibi değil mi lan?
Evet.
Üçüncü bir şarkı da güzel olurdu.
Vardı!
-Evet? -Evet.
Başka bir düşüncem de davullardı.
John'un vokalini
-yeterince... -Evet.
"Now And Then" adında gözümüze kestirdiğimiz bir şarkı vardı.
Mi majör mü?
Baştan yazılmalıydı.
Çok sabırlı olmaları gerekiyordu.
Mesela Yoko, biraz
parçalamamıza izin vermeliydi.
Evet. Ondan sonra bir re akoru var.
Nakarata dönmek yerine,
ortaya geliyoruz.
Ama çok çalışmamız gerek
ve biraz korkuyoruz.
Hareket engeli mi?
Ne zaman uyuyabileceğiz?
-Güzel soru George. -Kötüler dinlenmez.
Hadi o zaman. Biraz geri sar.
Onu kasetteki her şeyle birlikte dinleyeceğiz.
Zaman sıkıntısı yaşadık. İlk başta üç tane yapmayı
planlamıştık ama herkesin aynı yerde
uzun süre kalması pek işe yaramadı.
Tamamlanmaya daha yakın olanı bitirmeye karar verdik.
Evet, onu bitireceğiz.
Ona çalışacağız ve...
Onu bitireceğiz
ve diğerine sonra döneceğiz.
Olabilir.
Üçüncü kıta.
Başka biri olsa bu son olurdu.
Ama Beatles'laysan dikkatli olman gerekir.
Yapabilirler.
Seni hep şaşırtabilirler.
O da gitmeyebilir.
Konuşabileceğin birini
bulman çok özel bir şey.
Müzik yapabileceğiniz birini bulmanız çok özel bir şeydir.
Sanırım çoğu müzisyen hayatları boyunca
mükemmel davulcuyu, mükemmel basçıyı,
mükemmel gitaristi,
mükemmel vokalisti ararlar.
Kendimi ayrıcalıklı hissettim.
-Tamam. -Gerçek hız bu değil mi?
Evet.
Gerçek hız bu Gerçek hız
Bu bir şeyin doruk noktası.
Hikâyemizi bir araya getirdik.
Bu bir son mu bilmiyorum.
John'un üzerinde çalışabileceğimiz parçası kaldığını
sanmıyorum, herhâlde bunun sonuna geldik.
Üçümüzün birlikte çalmak
isteyeceğini sanmıyorum.
Sahnede dolduramayacağınız
bir boşluk olurdu.
Tekrar bir araya gelmiyoruz.
Paul ile seneye stadyuma...
-Çamur güreşi. -...çıkarız.
Çamur güreşi. Yapabiliriz bence.
Ben de hakem olurum.
Muhtemelen "The Green Door"u yazan adam
gelip şöyle diyecek...
Evet. "Bu benim riff'im."
Üç Beatles üyesi daha var
ama grup artık yok.
Paul, George ve Ringo olarak çıkabiliriz
ama Beatles olamayız.
Karşınızda Beatles!
Beatles plaklarda, filmlerde, videolarda, kitaplarda
ve insanların hafızalarında
varlığını sürdürecek.
Beatles artık kendi başına bir şey hâline geldi.
Beatles, biz olmadan da varlığını sürdürebilir.
"‘Varoluş' oyununu başlangıcın sonuna kadar oyna."
"Tomorrow Never Knows".
Gidelim.
Bu benim için çok güzel bir gündü beyler.
-Gitmem gerek. -Benim için de.
-Uçağım var. -Önümüzdeki 40 yıl seni
-görmemize gerek yok. -Evet.
Bu notla bitirebilirsin...
Çok güzel bir gündü. Teşekkürler George.
Teşekkürler.
Çok güzeldi, çok duygulandım.
Sizlerle takılmayı seviyorum.
Alt yazı çevirmeni: Deniz Erkaradağ