Rüzgârın Satrancı, 1976'da Tahran Film Festivali'nde gösterildikten sonra
1979'da İslamî rejim tarafından yasaklandı.
O günden beri filmin kayıp olduğu düşünülüyordu.
Düşük kaliteli, sansürlü VHS kopyalar
sinemacılar ve koleksiyoncular arasında dolaşımdaydı.
Filmin orijinal negatifleri 2015'te Tahran'da bir eskicide bulundu
ve yönetmen Muhammed Rıza Aslani'ye gönderildi.
O da negatifleri güvenli bir yere nakletmeyi başardı.
Filmin 4K restorasyonu orijinal 35 mm kamera
ve ses negatifleri kullanılarak yapıldı.
Renk düzeltme titizlikle yapıldı, bilhassa 9. ve 10. bobinlerde
sessiz sinemanın ilk dönemini hatırlatan turuncu tonlu bir efekt gerekiyordu.
Muhammed Rıza Aslani, Gita Aslani Şahrestani
ve filmin görüntü yönetmeni Houshang Baharlou restorasyon sürecini
yakından takip edip renk düzeltmenin son aşamasına da katkıda bulundular.
RÜZGÂRIN SATRANCI
"Çoklukla övünmek sizi, kabirlere varıncaya,
ölüp de mezarları görünceye kadar oyaladı.
Hayır,
yakında bileceksiniz.
Hayır, hayır.
İleride bileceksiniz.
Kesin olarak bileceksiniz." [Kuran - Tekâsür Sûresi]
Ey Hacı...
Hayatın kervansarayında
Eni konu sığınacak bir yerim mi var
Ziller feryat figân çalıyor
'Yüklerinizi bağlayın, saat yakındır!'
Mübarek olsun inşallah.
Yürü şöyle!
Cüretimi mazur gör.
Validenin vefatının üzerinden epey zaman geçti.
Matem elbiseni çıkarsan mı artık?
Sana elbette nasıl giyineceğini söyleyecek değilim.
Ama...
Evliliğimizi ertelemek iyi olmayacak.
Bilhassa da bu mübarek yemine rıza göstermişken.
Biliyorum.
Neticede ben senin ancak hizmetkârınım.
Çık dışarı evladım!
Hanımım, gözünü Hacı Amoo'dan ayırma.
Hacı Amoo, kim bilir arkalarından ne işler çeviriyorlar?
Ona yelken kullanmayı Ramazan öğretti.
Evet.
Öğretmek zor olmuştur.
Bugün terzisini çağırdı.
İyi bir yelken seçmiş.
Ne kumaşlar ama!
Etrafa göz kulak oluyor musun?
Piç kurusu!
Yemek hazır.
Kaybol!
Ne oluyor?
Sorun nedir?
Sorun sensin.
Şu haline bir bak.
-Bakınca anlarsın. -Peki...
Ben...
Bu her zaman böyle oldu.
"Her zaman" lafını kullanma.
"Her zaman" Allah'a mahsus.
Yani?
Bundan sonra,
ya sofraya doğru düzgün giyinmiş gelirsin...
Hacı Ağa,
en azından rahmetli annemin matemi bitene kadar bekle.
Neyin münasip olduğunu senden öğrenmeyeceğim.
Ölülere gerçekten saygın olsaydı,
biriyle yatmak istemeden önce beklerdin.
Hacı Amoo!
Senin derdin ne?
Canın cehenneme!
Hadi oradan!
Hacı Amoo, yasta olduğunu unutma.
Sen karışma oğlum!
Bu sakat kadınla istediğin gibi gönül eğlendir
ama sakın kendini kaptırma.
Allah şahidimdir, gözlerinin içine bakmadım bile.
Ama malına mülküne bakmayı bildin.
Defol git buradan sürüngen!
Ben mi Hacı Amoo?
Seni o aşüftenin etrafında görmek istemiyorum.
Siz iki piç kurusunu varımı yoğumu çalın diye büyütmedim.
Size yetim olduğunuz zamanları hatırlatmama gerek var mı?
Defol git şimdi!
İkile!
Kızım için çok endişeleniyorum. Onu kapıya bağladım.
Yemesi için bir şey bıraktın mı?
Bir küp şeker vardı sadece.
Çocuğu emanet edecek düzgün bir komşun yok mu?
Yine bakmalarını istemeye çekindim.
Neyin var?
Yaşlı kadının öfkesini miras almış.
Çok yoruldum.
İhtiyar hanımın çok güzel olduğunu söylüyorlar.
Ondan bana dayak miras kaldı.
Çok güzelmiş. Atabak onu babasından
borç alıp ödeyemediği para karşılığında almış.
Pederi üzüntüden ölmüş.
Atabak ona deliler gibi âşık.
Hanım, Atabak'ı idare etmeyi biliyordu. Adam beş yıl sonra öldü.
Kansermiş, öyle dediler.
Her şeyini hanımla kızı Aghdas'a bıraktı.
Atabak az zalim değildi!
Hanım, ne çocuklarına ne diğer eşlerine merhamet gösterdi.
Nefes al!
Yataktan çıkmamalısın.
Hekim Bey, hanım şakağına çekiçle vurmamı istiyor.
-Böyle bir şey var mı? -Çok garip.
Şakağa alınan darbe öldürücü olabilir.
Olmaz öyle saçma şey.
Kem gözleri savuşturmak için.
Git buradan!
Sakin ol canım, sakin ol.
Mukaddes şeyler düşün.
İnsanları düşünme.
Sana bir de afyon yazayım.
-Yeter mi? -Yeter.
Rezalet çıkma ihtimalini hiç düşündün mü?
İnsanın malı mülkü olunca diğerlerinden ayrılıyor.
Aghdas'la evlenmek sana ayrıcalık getirecek.
Benim derdim Hacı Amoo.
Neyin peşinde olduğu hakkında bir fikrin var mı?
Sana karşı özel bir ilgisi var sanki.
Mirası alsam bile,
elimi süremediğim müddetçe ne faydası var?
Nakde çevir, Batı'ya gidelim.
Saf olma.
Mirası mülke dönüştürüp kiraya vermeliyiz.
İngilizlere kiralayabiliriz.
Ne kadar itibarlı olur, düşünsene.
Basamaklar sizi yormasın Doktor.
Tedavisi mümkün değilse eskiye döndürmek için kendinizi zorlamayın.
Size katılmıyorum açıkçası.
Evden ayrılsın biraz bence, hava değişikliği olur.
Vücuduna iyi gelir.
Ne tesadüf.
Ben de aynı fikirdeydim.
Onu yıllar önce bu evden defetmeliydik.
Acıdım da kovmadım.
Allah esirgesin! Siz onun üvey babasısınız.
Babası gibisiniz yani.
Neysem oyum.
Senin yerin dükkânın arkası.
Kısır bir adamın babalığına ihtiyacım yok.
Evinde haddinden çok terbiyesizlik var.
Kapa çeneni kadın!
Hacı Amoo!
Hiç utanman yok.
Rahmetli anneme büyü yapmasaydın...
...şimdi burada olmazdın.
Annenle bir geceliğine geçici bir evlilik yaptım ben.
Ölüp gitsene sen!
Rica ederim, evdeki insanlara biraz saygı gösterin.
Burası benim evim.
Kendinizi fazla kaptırmayın.
-Evin sahibi sizsiniz. -Elbette öyleyim.
Yallah!
Bağışlaması bol Rabbim!
Atabak'ın hanımıma ait olan serveti bu dilencilere gitti.
-Aç şunu! -Hanımım...
Kovulmak istemiyorum.
Onlar bir şey değil.
Sen benimsin.
Mühürler sahte.
Aynı mühürlerle tapuları mühürlüyor.
Sen aramaya devam et.
İşte bu.
Tapu.
Bu evin tapusu.
Kendini evin sahibi yaptı.
Pis hergele!
Kalsın.
Kaybol!
Hacı Amoo!
Söndür.
Hanımım, onunla daha önce yüzleşmeliydin.
Haklısın.
Eğer ona izin verirsek...
...sana gerçekten zarar verecek.
Hepsi annemin suçu.
Onu bu eve o getirdi.
O...
Beni bu adama sattı.
Annemi o öldürdü.
Öldürmekle kalmadı, şimdi bir de...
Ona izin vermeyeceğim...
Ona izin vermeyeceğim.
Teşekkür ederim.
Ya beni dışarı atarsa?
Öyle bir şey yaparsa şikâyette bulun.
Ne hakla şikâyet edeceğim ki?
Kanıt yok, bir şey yok.
Yaşlı kadının kezzap konusunda bilgili olduğunu duydum.
Evet, Atabak'tan öğrendi.
Köpek gibi çalışmamız gerekiyor.
Yeni kocası kuyumcu dükkânı açtı.
Çırak çocuklara ne yaptığını hatırlarsın.
Garibanların imanı gevredi.
Çok abartma bacım.
Hacı'nın büyücülük yaptığını duydum.
Kuyumcu dükkânı paravanmış.
Namazını kaçıracaksın.
Seni yaramaz.
-Sence yapabilir miyim? -Evet.
-Git hadi. -Kalacağım.
Şimdi ne yapalım hanımım?
Onu götürmeliyiz. Evet, bunu yapmalıyız.
Onu mahzene mi indirelim?
Al götür!
Onu büyük bir kübe koyalım.
Eritmek için üstüne kezzap dökelim.
Olur mu hanımım!
Yardım et!
Çok ağır.
Şu derin kübün içine koyun.
Kezzap.
Kezzap bitti.
-Dükkândan biraz al. -Olur hanımım.
Benim paramı ödememek için onu sakladın mı?
Gün gibi ortada.
Yok diyorsam yoktur, bana inanın...
Hiçbir iz yok ondan.
Hacı ne zaman kayboldu, söyler misiniz?
Salı akşamı evden ayrıldı, sonra da dönmedi.
Yani salı akşamından beri onu kimse görmedi mi?
Sen peki?
Hayır efendim.
Ama ben onu perşembe günü gördüm.
Eve gidiyordu.
Rahmetli validenizin mezarından dönüyordu belli ki.
Nasıl?
Emin misiniz?
Evet.
Olamaz.
O zaman belli ki bir yerde saklanıyor.
Bir şey içmek ister misiniz efendim?
Bu ne güzel sürpriz! Şarap mı bu?
Hayır, kezzap!
Kezzap mı?
Çok kötü kokuyor.
Bu küplerden birinde saklanıyor olabilir mi?
Boş.
Haklısınız efendim.
Eskiden kuyumculuk işi yaparken kullanırdık.
Ceset gibi kokuyor, değil mi?
Evet.
Size güzel bir miras kaldı.
İsterseniz sizindir.
Ödemiyorum diye bir şey olmaz.
Hemşire, Hacı gelmezse mal varlığını satmak zorunda kalırız...
Hacı ağa...
Anlamıyorsun.
Burada gördüğün her şey
bana annemden miras kaldı.
Bunun Hacı'nın borcuyla bir ilgisi yok.
Gördünüz işte.
Bu işi mahkemede çözeceğiz artık.
Biraz maliyetli olacaktır.
Öyle olacak artık.
-Paralarını mı istiyorlar? -Hangi iş için?
İşçilere ne için ihtiyacımız var? Sav başından gitsinler.
Onlara söyle.
Dışarıda bekleyin.
Kuyumculuğun artık kârlı olmadığını düşündüm.
Şarap işine girmeliyiz.
Sadece ticaret yapsak daha iyi olur.
Yılda iki anlaşma yapsak şimdikinden daha fazla kazanırız.
Beni ikna ettin.
İyi hoş da diğerlerini de ikna etmen lazım.
Sen ne küstah oldun böyle.
Küstahlık etmiyorum. Bu benim hakkım.
Hakkının karşılığı verilmedi mi?
Para varsa payını al ve git.
Bana anahtarı ver.
Sadece tetiği çekseniz yeter.
-Patlamaz mı? -Şaban güvenli olduğunu söyledi.
Ama Ramazan benimle evlenmek istiyor.
Hanımefendi, yanlış anlamayın ama söylediği her şeye inanmayın bence.
Şaban, gözünüzü Ramazan'dan ayırmayın dedi.
Görünüşe göre bir şeyler planlıyor.
Onu polise şikâyet edeceğim.
Neden kezzap almıyor? Amcasının cesedi hâlâ mahzende.
Bilmiyorum.
Şimdiye kokmuştur hatta.
Evet hanımım, öyle kesif bir koku ki mahzene yaklaşılmıyor.
Hepimiz toz toprak içindeyiz.
O asalak, annem öldükten sonra hizmetçilerimizi nasıl kovdu, gördün mü?
Buranın sahibi olduğunu sandı.
Parayı da kendisinin sandı.
Satranç tahtasını kim elledi?
Bilmiyorum hanımım. Bu odaya kimse girmedi.
Şimdi o ihtiyar hergeleyle oyunuma nasıl devam edeceğim?
Onu kim öldürdü?
Kendim bitirmek istemiştim.
Sence komiser o şerefsizi gördüm derken ciddi miydi?
Anlamıyorum.
Bu mümkün mü?
Kime güveneceğim?
Çok toz var.
Çok.
Yakında bizim de üstümüzü kaplayacak.
Gördüğüm rüya ne tuhaftı.
Temiz misin?
Rüyamda bir meyve bahçesindeydim.
Yine bu tekerlekli sandalyedeydim.
Etrafta her türden insan vardı.
Hava alabildiğine güneşliydi.
Ama kimsenin gölgesi yoktu.
Sandalyemi iten Ramazan'dı galiba.
Sonra yabancı bir kadın peyda oldu.
Tepesinde tuhaf bir şapka vardı, bir adım öne çıktı.
Birden beni selamladı.
Bu kim ki diye sordum kendime.
Kaşla göz arasında,
küçük bir tabanca çıkarıverdi.
Aynen bunun gibi.
Ve beni göğsümden vurdu.
Vurduktan sonra...
...kaçtı gitti.
Meyve bahçesi birden ıssızlaştı.
Sonra polis geldi.
Beni ve Ramazan'ı tutukladılar.
Ne kadar vurulan benim diye yalvarsam da...
...tutup beni karakola götürdüler.
Beni bir odaya aldılar.
Kiler gibi bir yere benziyordu.
Dışarıyı görebildiğin küçük bir delik vardı sadece.
Korksam da deliğe bakmaya devam ettim.
İçinden toz döküldüğünü gördüm.
Aktıkça akıyordu.
Sonra bir baktım,
deliği dolduruyorlardı.
Ama ne toz!
Sonra, doldurdukları yerin benim mezarım olduğunu anladım.
Ölmüştüm.
Korkuyla uyandım.
Allah'ım sen bağışla beni.
Kadınların rüyaları ters çıkar derler.
Gel.
Keşke...
Seni götürebilsem.
Bize şarkı söylerler, dans ederlerdi.
Bu kadarı yeter!
Hacı merhamet edip bizi çağırmasaydı gece aç yatacaktık.
Hacı mı?
Onları buraya sen getirmedin mi?
Hayır hanımım, kendileri geldi.
Bizi Hacı gönderdi.
Birkaç kuruşa bu kadar soru çok değil mi!
Onu ana caddede gördük, bizden gelip sizi eğlendirmemizi istedi.
-Onu gördünüz mü? -Hayır.
Gidin buradan hemen!
-Belki hâlâ hayattadır. -Hayaleti olmalı.
Belki dadıdır.
Hayır.
Gidelim.
Küpler! Küpler!
Hangisiydi?
Bilmiyorum.
Oğlumu elimden almak istiyorlar. O daha çocuk.
Bu da yeni çıktı. Vatani görevmiş.
Hayat işte. Herkes Hacı gibi zengin değil.
Bir zamanlar kuyumcuların piriydi. Sonra hanımın uşağı oldu.
Giderken oğluma verecek şekerim bile yok.
Ama bak, kadının sahip olduğu her şeyi çaldı.
Hanımın sandığından avuç avuç para çalmış.
Güya genç erkeklerden hoşlanıyormuş bir de.
Hanımın umursadığını sanmıyorum.
Bunu ben de duydum. Evlerden ırak!
Onları o işi yaparken izler, kahkahalarla gülermiş.
Küçük oğlumun neler yaşadığını Allah bilir.
Hanımım...
Sana çok sorun çıkarıyorlar.
İzin ver kız kardeşimle birlikte seninle ilgilenelim, şeref duyarız.
Kız kardeşimin sana hürmeti büyük.
Senin ne kadar faziletli olduğundan bahsediyor.
Güzelliğine yazık...
-Ah, doktor... -Buyur canım.
Eğer bir çekiç...
...burayı dövmemişse...
...öldürmeyeceği anlamına gelir mi?
Ne demek istedin?
Şerefin nerede senin?
Yapma bunu hanımım.
İç şunu evladım. İç de büyü bozulsun.
İç, çünkü etrafını şeytanlar sarmış.
İç!
Neden kezzabı getirmiyorsun?
Kime atmak için?
Kezzap mı?
Bu işte senin parmağın olduğunu söyleme.
Onu rahat bırakın.
Bu miras bir tek sana kalmadı.
Servet hepimize ait.
Çık git!
Çık dışarı katil!
Git bul o hödüğü!
Sakin ol canım.
Hayalet olmalı.
O ölmedi mi?
-Allah seni affetmeyecek. -Onu rahat bırakın.
Yaşıyor hâlâ.
İzninizle.
Hanımefendi.
Umarım daha iyisinizdir.
Komiser Bey. Bu evin efendisi yok mu sanıyorsunuz?
Allah korusun hanımım. Bu yüzden buradayım.
Eksik olmayın Komiser Bey.
-Değerli vaktinizi... -Ziyanı yok.
Lütfen ne söylemek istiyorsanız söyleyin bana.
Beyim...
...beni de öldürmeyi planlıyorlar.
Amaçları annemin mirasını çalmak.
Efendim, sorun bu önemsiz ev değil...
Sensin önemsiz!
Sizi rahatsız etmemin nedeni...
Bu iki kişinin bu eve girmekten men edilmesini istiyorum.
Efendim, izin verirseniz gidip türbeyi ziyaret edeceğim.
Buyur.
Söyleyecek sözüm yok genç adam.
Size evliyanın gelmesi lazım.
Gidin.
Gidin buradan hemen!
İkiniz de!
Pazar yeri size daha uygun.
Dışarı!
Çıkın gidin!
-Katiller! -Hanımım...
Lütfen sakin olun.
Söyleyin bana,
o son seferden sonra...
Hacı Amoo'yu...
gördünüz mü?
Ben...
Bilmiyorum.
Ne gördüğümü bilmiyorum.
Hayır, onu görmedim.
Ama şunu biliyorum, Komiser...
bu ikisinin gözleri benim üstümde, hizmetçimin üstünde,
bu evin,
malımın üstünde.
Olay bundan ibaret.
Efendim, bu dünyada tek ihtiyacım olan şey dükkânımın küçük köşesi.
Bu eve bir daha ayak basarsam köpekten beter olayım.
Ama bu onun sorumluluğu olacak.
Böyle büyük bir evde tek başına bir kadın.
Esenliği bizim sorumluluğumuzdaysa, emniyeti sizdedir.
İyileşmesi için türbede dua edebilirim.
Dışarı!
Dışarı çıkın katiller!
Babamın sırtının derisi soyuldu.
Ağaç kabuğu gibi oldu.
Onu çok kırbaçlamışlar.
Acıdan gözleri yerinden fırlamış. Göremez haldeydi.
Ölü bir kuzunun bedeni daha sağlıklıdır herhalde.
Bir damla su bile vermemişler.
Çok kabadayıydı. Aksi halde polise karşı çıkılır mı?
Yanına oturdum.
Öylece ona baktım.
Vücudu cayır cayır yanıyordu, güç bela nefes alıyordu.
Daha altı yaşındaydım. Bunu anlatsan inanmazlar.
Orada da kırbaçlamaktan başka bir şey yoktu.
Evliya Zehra'nın türbesine gidin. Tedavin onun elinde.
Kabalık etmek istemem...
ama hanımımdan adağımı yerine getirmeme izin vermesini ister misiniz?
-Ne adağı? -Bırak gitsin.
Adağı geciktirmek günahtır.
Ne adağı?
Sağlığın için.
Bırak bu işe yaramaz kızı da gitsin.
Şah Abdol-Azim'e gideceğim.
Bir gece bir akrabamda kalacağım.
Sonra geri geleceğim.
Bir şey söyle lütfen!
Ne söyleyeyim?
Seni ben büyüttüm, şimdi de seninle ben ilgileneceğim.
Sen mi?
Kocaman erkek olmuş!
Dadı!
Şaban!
Şaban! Şaban!
Şaban!
Yani şimdi her şey halloldu mu?
Elbette.
Benim türbeye sığındığımı düşünüyorlar.
Seni de Şah Abdol-Azim'de sanıyorlar.
Başka kim kaldı?
Ramazan.
Bak, artık hepsi benim.
Sen benim özel hizmetçimsin artık.
Hayır... karınım.
Tam bir ahmaksın!
Geride kalan her şeyi saklayabileceğimizi düşünüyor musun gerçekten?
Aklından ne geçiyor başka?
Sen hep buradasın.
Benim özel hizmetçim olabilirsin.
Ailesi zengin biriyle evleneceğim.
Birçok şey yapılabilir.
Ama...
Şaban...
Bu kocaman ev,
kuyumculuk işi ve geride kalan mülk.
Bize ne faydası var?
Fabrikaları açmanın vakti geldi.
-Senin için... -Bu endişenin sebebi ne?
Bugün dünyayı fabrika sahipleri yönetiyor.
Gazeteleri oku.
Ama okuyamazsın.
Bir fabrikayı tek başına çalıştırmak mümkün değil.
Emrinde bin işçi olacak ki
sultan olasın.
Hepiniz yanıldınız.
Ağabeyim denen ahmak ticaret yapmak istiyordu.
Aşık olmak işleri kolaylaştırır sandın, aptalsın.
Çekil git, domuz seni!
Kaybol!
Ne?
Kaybol!
Evle ilgilen.
Ona göz kulak ol.
Tamam mı?