THE WAY BACK (2010)
1941 yýlýnda üç adam Himalayalar üzerinden Hindistan'a..
Özgürlüðe doðru 6.500. km. yürümeyi baþarmýþlardý.
Bu film onlara ithaf edildi.
ÖZGÜRLÜK YOLLLARI Çeviri: ercandalan
Eylül 1939 - Hitler Polonya'ya batýdan saldýrdý.
Birkaç gün sonra Stalin doðusunu iþgal etti.
Ülkeyi ikiye böldüler
Hayýr.
Tanýðý getirin.
Bu adamý tanýyor musun?
Evet.
Adý ne?
Janusz Wieszczek.
Bu adamla iliþkin nedir?
Karýsýyým.
Sanýk, teyid ediyor musun?
Evet.
Sanýk hakkýnda ne söyleyeceksin?
Konuþmalarýna istinaden
partiye karþý
ve özellikle halkýn lideri
yoldaþ Stalin'e
karþý olduðunu anladým.
Sana ne yaptýlar?
Bu iddialarý onaylýyor musun, sanýk?
Sanýk hakkýnda baþka ne biliyorsun?
Yabancý güçler için casusluk yaptý.
Sanýk, teyid ediyor musun?
Hayýr.
Tanýk, çýkabilirsin. Gardiyan!
Casusluk faaliyetlerin ve sabotajlarýn
hakkýndaki ifadesini imzaladý.
Ýmzalamaya hazýr mýsýn?
Ona ne yaptýnýz?
SÝBÝRYA, 1940
Ýlerleyin!
Meydana!
Hadi, hadi!
Hadi, çürükler!
Çabuk.
Daha çabuk, daha çabuk!
Halk düþmanlarý!
Çevrenize bakýn
ve bunu bilin!
Bu hapishaneyi teþkil eden
silahlarýmýz, köpeklerimiz
veya dikenli teller deðildir.
Sizin hapishaneniz
Sibirya'dýr,
13 milyon kilometrekare alana yayýlýr.
Tüm bu tabiat
sizin gardiyanýnýzdýr. Doða burada acýmasýzdýr.
Hayatta kalsanýz dahi
yerli halk sizi öldürecektir.
Avladýklarý her bir firari baþýna
ödül alýrlar.
Hey, ne bakýyorsun? Ýlerleyin...
Ver þunu, önce ben geldim!
Þu zavallý adamlara bak. Onlarda gece körlüðü var.
Bunu nakil esnasýnda anladým. Bu onlara hata yaptýrýyor.
Al.
- Bu tayýnla yaþayabilecek misin? - O yaþlý bir adam.
Yaþlý adam benim. Yarýn sabah hayatta olacaðým, sen olmayacaksýn.
Ýyilikseverlik
burada seni öldürebilir.
- Bu Amerikalý. - Burada mý? Nasýl?
Stalin yabancýlardan nefret eder.
Polonyalýlar dahil.
Sen Polonyalýsýn, deðil mi? Polonya'yý severim.
Haksýzlýða karþý mücadele azminizi, özgürlük arzunuzu
takdir ederim. Khabarov.
- Andrei Timofeyev. - Janusz Weiszczek.
Ýzin verirsen, niye hüküm yedin?
- 58.10. - 58.10.
- Bu casusluk mu? - Öyle dediler.
- 10 yýl mý? - Hayýr, 20.
58.14 - sabotaj, 10 yýl.
Sovyet sýnýrý tarafýndaydýn, seni tutukladýlar
ve casuslukla suçladýlar.
Ýþkence yaptýlar, deðil mi?
- Ýmzalý bir itirafýn var mý? - Hayýr.
Hayýr, imzalamadým.
Bu yüzden bir baþkasýna iþkence ettiler.
Affedersin.
Ben bir aktördüm. Filmlerde oynardým.
Son filmimde bir aristokratý canlandýrdým.
Beni bu film yüzünden tutukladýlar.
Niçin?
Kaldýrýlmýþ olan eski asaleti övmekle suçladýlar.
Yani, bu filmdeki rolun için mi 10 yýl verdiler?
Daha iyi eleþtirilerim olmuþtu.
Devam ediyor musun?
Hayýr.
Bana biraz kredi aç.
Daha fazla kredi mi?
Zaten bana borçlusun.
Urki'ler.
- Urki'ler ne demek? - Profesyonel suçlular.
Katiller ve hýrsýzlar. O tarafa bakma.
Gardiyanlar çevirdikleri dolaplara göz yumarlar ve korkulacak kiþilerdir.
Niçin her istediklerini yapmalarýna izin verirler?
Çünkü halkýn içinden gelirler ve halkýn dostlarýdýrlar.
Bizler ise politik mahkûmlarýz. Dolayýsýyla halkýn düþmanýyýz.
Sovyetler Birliði büyük bir hapishane haline geldi.
Kölelik hizmeti.
Sovyetler Birliði'nin farklý uzak köþelerinden geldiler.
Hepsi ayný aða yakalandýlar.
Biri bu aðdan kurtulabilir mi?
Hayýr, Januszi. Daha az gözetim altýnda olmalýsýn.
Stalin'in her yerde gözleri ve kulaklarý vardýr, burada bile.
Daha dikkatli olmazsan
bir yýl sonra ölürsün. Bedenen deðilse de
ruhen.
Ne kadar zamandýr buradasýn?
11 ay ve 29 gün.
Ver þunu bana.
Ver þunu!
- Kazaðýný da. - Ceketimi al.
Kazaðý istiyorum.
Bunu sana annen mi ördü?
Bu seni ilgilendirmez.
Kazak.
Hâlâ borçlusun.
Benim için bir þey çiz.
- Seni çizmemi mi istiyorsun? - Hayýr, beni deðil.
Korsan gözlerini ona diktiði zaman
Jim bir ürperti hissetti.
Yara izleri ve dövmelerle kaplýydý ve sadece
bir bacaðý vardý.
- Ben Long John Silver'im dedi. - Böyle birini tanýmýþtým!
Tek bacaklý Igor.
Kes sesini!
Devam et, ekmek alacaksýn. John Silver dediðin
hazineyi buldu mu?
Jim boðaz kesen takýmýyla birlikte
Hazine Adasý'na doðru yola çýktý..
Bunlar gözlerini dahi kýrpmadan öldürebilen adamlardý.
Altýndan baþka hiçbir þey düþünmeyen insanlardý.
Altýn, daha çok altýn.
- Bit mi var? - Hayatýmý zehir ettiler.
Bunun için eskiden kalma bir çare var. Gel.
Mayýnlar. Geceleri patlar.
Ne yapýyorsun?
Çabuk olmalýyýz, zira
sabah artýk burada olmayacak.
Bütün gece burada mý býrakacaksýn? Niçin?
Göreceksin.
Mümkündür.
- Tellerden geçmeyi biliyorum. - Nasýl?
Arkadaþým Lazar
inþaatý denetliyor, bana gösterdi.
Kamplardan az kiþi kaçtý.
Senin gibi birini çok uzun zamandan beri bekliyorum.
Güçlü ve sonuna kadar gitmeyi amaçlayan birini.
Ýyi ama, nereye gideceðiz?
Batýya gidemem. Orada Almanlar ve Ruslar var.
Doðuya dersen? Sovyetler Birliði Büyük Okyanus'a kadar uzanýyor.
Hayýr, güney olmalý.
- Doðru. - Tam nerede olduðumuzu biliyor musun?
Tahminimce Baykal Gölü'nün 500 km. kuzeyindeyiz.
Burasý göl
burasý çalýþma kampý. Sýnýr da burada.
- Göl kýyýsýndan güneye gidebiliriz. - Kesinlikle.
Trans-Siberian demiryolunu Moðolistan'a kadar kullanýr ve sonra hür oluruz.
Ýlkbahar kapýyý çalýyor. Sonbahara kadar beklemeliyiz.
- Hayýr, niçin bekleyeceðiz? - Niçin mi?
Çünkü sýnýr 1.000 km. uzakta. Belki de daha fazla.
Çok dikkatli bir plân gerekiyor ve gýda stoku yapmalýyýz.
Ben þimdiden alýþveriþe baþladým. Sen de aynýsýný yapmalýsýn.
Ayrýca sonbaharýn havasý daha öngörülebilirdir.
Taze karlarý izlerimizi örtmek için kullanabiliriz.
Arkadaþlarým bizimle gelmek isteyeceklerdir.
- Arkadaþlarýna güvenir misin? - Elbette.
Hepsi hayatta kalmayacak.
Ama hür bir insan gibi ölecekler.
Özgür.
Durun!
Hava kötüleþiyor. Niçin durduk?
Beklememiz lâzým.
Burada öleceðiz!
Geri dönelim!
Burada karar veren tek kiþi benim!
Komutan, hepimiz burada öleceðiz!
Yere yatýn!
Geberin, ölesiye donun.
Öleceðiz!
Herkes yatýn. Bu bir emirdir!
Yere, çabuk olun!
Bir saat içinde öleceðiz!
Ölmeniz umurumda deðil!
200 kiþi. Çok belge doldurman
ve bu kadar insaný kaybetmenin hesabýný vermen gerekecek.
- Yere yat! - Ormana sýðýnalým.
Yere yat. Bu bir emirdir!
Dur!
Dur, yoksa ateþ ederim!
Dur dedim!
Ateþ edeceðim!
Adam gerçekten taþaklý çýktý!
Hepiniz ormana gizlenin!
Kaçmaya kalkan olursa, ateþ edeceðiz!
- Voss, büyük dallar gerekiyor! - Evet.
Bir öne, bir de arkaya!
Bana yardým et, Kazik!
- Al bunu, dalýn üstüne koy. - Peki.
Desteklenmesi gerek!
Güzel!
Evet, oraya koy.
Zoran! Battaniyeni getir!
Rüzgârý keseceðiz!
Kaptan, gel.
Bizimle gel, lütfen. Bir sýðýnaðýmýz var.
Ben Zoran, Yugoslav.
Ben de Janusz.
- Ve bu Kazik. - Tomasz Rodinsky. - Bunlar Polonyalý.
Voss, ben Litvanyalýyým.
Bu ülkerler birliði oldu.
- Ya sen? - Smith.
Ve ilk adýn?
- Mister. - Mister Smith mi?
Doðru.
Soðuðu sevmiyorsun
deðil mi kovboy?
Bir adým öne çýk.
Sen de.
Bir adým öne. Bir adým öne.
Bizi dün vurabilirdi.
Sen benim dostumsun.
Bu boyunduruklar eski Mýsýr zamanýnda kullanýlmýþtý.
- Evet, ama belki atlar için. - Hayýr, hayýr.
Ayný þekilde insanlar için de.
- Nereden biliyorsun? - Leningrad Üniversitesi'nde.
...Ejiptoloji profesörüydüm.
Deli misin sen? Ateþ etme.
Buradan çýkmalýyým. Geri dönmeliyim!
Geri dönmeliyim.
- Bunu yapabiliriz. - Neyi yapabiliriz?
Tellerden nasýl geçeceðimizi biliyor.
Bir plâný var.
- Kimin plâný var? - Adý Khabarov.
- Aktör olan mý? - Onu tanýyor musun?
Onun kaçmaya niyeti yok.
- Ne demek istiyorsun? - O bir yalancý.
Yýllardýr burada. Yeni gelenleri bulur.
Ben geldiðimde de öyle yaptý.
Firar konusunda konuþmayý sever.
- Senin gibi ben de baþkalarýný tanýrým... - Hayýr, niçin sana inanayým?
Onun için kamplarda hiçbir þey boþuna deðildir.
Enerjini alýr, ruhunu
ve beslediði firar hayali onu hayatta tutar.
Bir sülükten baþka bir þey deðildir.
Sen kalpsiz bir göt herifsin, Mister.
Ama, hâlâ hayattayým. Bildiðim tek þey bu.
Fakat 6 ay daha burada olmak istemiyoruz. Ne ben, ne de sen.
Özellikle bu mayýnlarýn altýnda.
Ciddi konuþuyorsan
yani firar konusunda gerçekten ciddiysen
seninle beraberim.
Yalnýz bir adam olduðunu düþünmüþtüm.
Hiç kimse yalnýz yapamaz, Ayrýca sende
iþime yarayabilecek bir zayýflýk mevcut.
- Nedir o? - Ýyilikseverlik.
Baþýma bir þey gelecek olursa, sen beni taþýrsýn.
- Khabarov, buraya gel! - Ne var?
- Benimle gel. - Sorun ne?
- Gel. - Bak! Buna bak!
Gidebiliriz. Bu gece gidebiliriz.
- Kar izlerimizi örtüyor. - Hayýr, hayýr, ne demek istiyorsun?
- Yapabiliriz! - Hayýr, bu imkânsýz!
Hazýrlýk yapmalýyýz, bir plânýmýz olmalý.
Asla mükemmel bir zaman olmaycak.
- Þimdi kimse beklemiyor. - Deli misin sen?
Mesafeye ne demeli? En az 1.000 km. ve
bir sürü yiyecek lâzým. - Yeterli gýdamýz var.
Amerikalý da bizimle gelecek. Dediðin gibi alýþveriþ yaptým.
- Ne kadar yetecek? - Hayatýmýn yarýsýný ormanda geçirdim.
- Bulduklarýmýzla yaþayabiliriz. - Anlamýyorsun, çok gençsin.
Yapamayýz. Beni duydun.
- Ama hep söylüyordun, sen ve ben... - Duydun mu, yapýlamaz!
Andre, dikenli tellerden nasýl geçebilirim?
Neyi kastettiðini bilmiyorum.
Arkadaþýn Lazar bilmiyor mu?
Bana sen söylemiþtin.
Göremiyor musun?
Lütfen beni burada býrakma.
Söz veriyorum, Andre.
Geceleri elini tutabilirim, þekillleri ayýrdebilirim.
Ama gündüz çok iyi görürüm.
Yük olmayacaðým.
Lütfen, diðerlerine söyleme.
Burada kalýrsam öleceðim.
Beþ dedim...
Ýsviçre malý, altýn.
Önce
jeneratörü devre dýþý býrak.
Karanlýk olacaktýr, ama 10 dakikayý geçmesin.
Bu sizin tek þansýnýz.
Gardiyanlarýn deðiþmesini bekle.
Burada sýrlarýmýz yoktur.
- Ne istiyorsun? - Oyun bana karþý.
Küçük borçlarda parmaklarý keserler.
Büyük borçlarda baþý alýrlar.
Benim borcum büyük.
Ama kurdumu hiç bahse sokmadým.
Ormanda bir býçaða ihtiyacým olur ve bana buradan gitmem için bir mucize lâzým.
Nöbetçi noktasýný geçtiler!
Hiçbir þey göremiyorum!
Dikenli teller kesilmiþ!
Köpekleri yollayýn!
Köpekleri salýn!
- Köpekleri izleyin! - Çabuk, çabuk!
Hadi, durmayýn!
Koþmalýyýz, aksi halde ölürüz! Hadi, kalk!
Hadi, yoksa ölüyüz!
Köpeklerin hýzýný bilirsiniz. Kahretsin!
Mister, zamaný geldi, geliyor musun?
Hadi, çabuk!
Janusz, hiçbir þey göremiyorum!
Kar bizi körleþtirdi!
Janusz!
Býçaðýn gerek!
Bana býçaðýný verž!
Býçaðýný!
Janusz, birlikte olmalýyýz. Devam edemeyiz.
Görmüyor musun? Bu mükemmel!
Böylesini bulamayýz. Asla!
Bana yýlanýn tavþana baktýðý gibi bakýyorsun.
Bana Ýngilizce öðretti. Ýyi konuþuyorum, ha?
Kelimeler için ekmek, öyle deðil miydi, kovboy?
Ne kadar uzaktayýz?
Belki 20 - 30 km.
- Hepsi bu kadar mý? - Evet.
Kafasýz civcivler gibi daireler çiziyoruz.
Peki, bakalým burada neyimiz var.
Hepiniz, gelin.
Her þeyi paylaþacaðýz.
- Ve sen? - Ne? - Bir þeyin var mý?
Yeni bir ceket.
Senin deðil. Bu Khabarov'un ceketi.
Evet, bana verdi ve...
Gördün mü?
Bizi ihbar edecekti.
Merak etme, onunla konuþtum.
Her þey yolunda.
Þeytanla bir anlaþma yapmýþsýn.
- Tasavvur ediyor musun? - Bir býçaðýn var mýž?
Tibet'e giden yönü bulmalýyýz. Bu nasýl olacak?
Umarým ne yaptýðýný biliyorsundur.
- Burada olduðun için minnet etmelisin. - Minnet köpekler içindir.
Nedir bu?
Kurtlar! Sadece kurtlar.
"Sadece kurtlar".
Güney.
Baykal Gölü.
- Sen "Pakhan"sýn. - Öyle miyim?
- Pakhan ne demek? - Patron, Urki.
Onlar canidir. Biz cani deðiliz.
- Canilerden kaçýyoruz. - Sana bakýyarum da
biri sana saygýsýzlýk ederse, Tanrý adýna yemin ediyorum
aranýza ben gireceðim.
- Benim korumam mý olmak istiyorsun? - Ýþi Urki'ye býrak.
Ben ve kurt seninleyiz.
Janusz, göle daha ne kadar kaldý?
Ne kadar uzakta?
Üç veya dört hafta. Belki de fazla.
Þimdi buralarda bir yerdeyiz.
Daha aþaðýda Trans-Siberian demiryolu
ve Moðolistan sýnýrý.
- Moðolistan çok uzak görünüyor. - Moðolistan mý?
Daha çok giderim. Ta Amerika'ya kadar.
Durum böyle.
Bir haftalýk yiyeceðimiz var
kibritimiz kalmadý ama Khabarov'un çakmak taþlarý var.
- Ete ihtiyacýmýz var. - Tuzak kuralým mý?
Tuzak kuramayacak kadar çabuk ayrýlýyoruz.
Çiftlikler ve kasabalar buluruz, onlarda yiyecek vardýr.
Baþlarýmýza ödül konduðunu unutma.
Gece vakti çalarýz, kimse görmez.
Biz hýrsýz deðiliz.
Öyleyse ben çalar ve yerim. Sen bakabilirsin.
- Nedir bu? - Dikenli tel. Bununla balýk kancasý yapabilirim.
Yani böyle mi hayatta kalacaðýz? Balýkla mý?
- Ben balýk yemem. - Öyleyse ölürsün.
Hadi, bir ateþ yakalým.
Bol miktarda odun getirin. Gece - 40 derece olacak.
Tomasz.
Çok fazla koyma.
Kazik?
Kazik!
Hâlâ ormanda odun arýyor.
Onda gece körlüðü var.
Kazik!
Janusz!
Tanrým, bana yardým et.
- Profesör. - Aþaðýdan seni bulmaya geldim.
Yalnýz olduðumu sanýyordum.
Bir zamandýr seninle çalýþýyordum.
Biraz oturacaðým.
Uzak deðil.
Bunu yaptýk.
Gerçekten bunu yaptýk.
Bu bir þey deðil mi?
Tanrým, bu masum ruhu yanýna al.
- Amin. - Amin.
Bugün özgür olarak öldü.
Hiç olmazsa beslenecek bir aðýz eksilmiþ oldu.
Ne var?
100 yýl sonra kemiklerini ve çizimlerini bularak þöyle diyecekler:
Bak, bir Sovyet Çalýþma Kampý adamýnýn mükemmel örneði.
Kapa çeneni ve dalga geçmekten vazgeç.
- Diðerleri gibi git ve yiyecek ara. - Asýl sen çeneni kapat!
Tatildeymiþ gibi bütün gün yatýyorsun. Hasta oluyorum.
Ben piþiririm, onlar yiyecek arar. Sen ne yapýyorsun? Hiçbir þey.
- Ama, seni güldürüyorum. - Artýk güldürmüyorsun.
Bu durumda
ilk kim olacak?
- Ne demek istiyorsun? - Ýlk ölecek olan.
Sanýrým artist.
Ama komik adam olursa, daha iyi olur.
Bence Zoran daha iyi.
Daha yumuþak
daha gevrek.
Mister þimdi küçük balýklar yakalýyor.
Et yemeliyiz, yoksa burada ölürüz.
Pakhan sensin, bu konuyu düþün. Çok fazlayýz.
- Niye herkesi koruyorsun? Gýdamýz yok. - Hayýr.
Hayýr, Baykal Gölü'ne varýnca, daha çok yiyeceðimiz olacak.
Bol miktarda balýk olacak.
Dediðine göre bir hafta önce Baykal Gölü'nde olmalýydýk.
Kaybolduk, pakhan.
Hey.
Hepiniz hoþça kalýn. Gölü bulmaya çalýþacaðým
ve bir hafta içinde geri döneceðim.
Eðer dönmezsem...
kendi baþýnýzasýnýz.
Biliyorum. Dostumuz Valka.
Gözünü ondan ayýrma.
Al.
Bu sabah yakaladým.
Teþekkür ederim.
Ýyi þanslar.
Sana da.
- Janusz! - Onu gördüm.
- Gölü gördüm! - Sakin ol.
- Üç günlük mesafede. - Tut onu!
Ateþin yanýna götür!
Nedir bu?
Biri bizi gözetliyor.
Þu aðaç topluluðunun arkasýnda.
Ödün verirsek, en kýsa zamanda her tarafta biri olacaktýr.
Haklý. Bunu halletmeliyiz.
- Onu öldürme. - Hayýr mý?
Sanýrým senin önceden birini öldürmüþlüðün var.
Masum bir adam için çok fazla dua ediyorsun.
Valka, arkaya geç ve kaçmasýný engelle.
Yayýlýn.
- Valka, hayýrž. - Hayýr!
Zarar vermeyeceðim.
- Polonyalý. - Polonyalý mý?
- Ne istiyor? - Gidecek yeri yok. Kýz Polonyalý.
Birkaç gündür buralardaymýþ.
Gýdaya ve bizim korumamýza ihtiyacý var.
Ona yaklaþtýðýmda çok korkuyordu, Rus olduðumuzdan emin deðildi.
Bizimle mi gelmek istiyor?
O da bizim gibi firari.
Bizi yavaþlatýr.
Bir Rus kolektif çiftliðinden kaçtýðýný söyledi.
Bu tipleri bilirim.
Sokak çingenesi. Binlercesi var. Bunlar köpekten beterdir.
Pakhan...
Bunu yapma.
- Açlýktan ölüyor. - Ancak bize yetecek gýdamýz var.
Belki onu býrakýrsak daha iyi olur.
Bize gönderilmiþ. Onu burada býrakamayýz.
Janusz, seçeneðimiz yok.
Arkayý tut. Çamura dikkat et.
Yavaþ... Yavaþ.
Valka.
Hadi.
Gidin biraz odun bulun.
Çek! Çek.
Buraya mý?
Adý Ýrena.
- Çorba hazýr mý? - Evet.
- Güzel. - Karýþtýr.
Bu kadar komik olan ne?
Bu sabah ofise gidecek misin?
Valka, uyan.
- Sýra sende, hadi. - Valka, hadi!
Gömleðini çýkar.
Niçin bunu yapmalýyým?
Böylece hýrsýza veya soyguncuya benzemezsin.
Baþýný kaldýr.
Þimdi kýmýldama, çok sakin ol, lütfen. Otur.
Baþýný kaldýr.
Daha çok.
Hayýr.
Polonyalý olduðuna inanamýyorum.
Tahsil görmüþ
Ýyi Ýngilizce, Fransýzca biliyor. - Öyle mi?
Ondan hoþlanmýyorsun, deðil mi?
Onun hakkýnda Valka'yla konuþ. Polonyalý olduðuna inanmýyor.
Onunla ve diðerleriyle konuþtum. Bizimle gelmesini kabul ettiler.
Ne? Sen karþý mýsýn?
Biliyorsun, duygusallýða verecek odamýz yok.
Gýda bir yana, yavaþlamýþ da olacaðýz.
Pek saðlam görünmüyor. Yüzerek geçmemiz gerekecek.
Yüzebilir misin?
- Evet, Mister. - Bana yalan söyleme.
- Yalan söylemiyorum, yoldaþ. - Bana yoldaþ deme.
Ýrena, hayýr!
Kalk, hadi.
- Kahretsin! - Dalý tut!
- Velilerin de tutuklandýlar mý? - Öldüler.
Varþova yakýnlarýnda bir çiftlikte yaþýyorduk.
Ruslar gelince, biz zenginlerin köylüleri sömürdüðümüzü söylediler.
Velilerim korktular ve beni ambara gizlediler.
Daha sonra onlarý buldum...
Çamurlukta yüzükoyun buldum.
Onlarý dikenli telle boðmuþlardý.
Daha sonra Ruslar beni yakaladýlar
ve bir kolektif çiftliðe gönderdiler.
Bana zalimce davranýyorlardý.
Kaçtým.
Yiyeceðim yoktu. Sonra sizi gördüm.
Yüzmeyi bilmiyorsun, deðil mi?
- Ne? - Hayatýnda hiç su kýyýsýnda olmadýn.
Ama geçmeliydim, sen de arkamdan geldin.
Varþova yakýnlarýnda bir çiftlikte yaþadýðýný söyledin.
- Evet. - Ruslar o kadar ileri gitmediler.
Orasý Almanlarýn elindeydi.
Velilerin öldürülmedi, doðru mu?
Hepsini sen uydurdun.
Hayatta kalabilmek için, hepimiz kötü þeyler yaparýz
ama bir daha bana yalan söyleme.
Kâfi miktarda yalan duydum.
Çevresinden geçmeliyiz.
- Bunu aþabilir miyiz?. - Hayýr, köpekleri var.
Farkýna varýrlarsa, þansýmýz kalmaz.
- Gýda gerekiyor, pakhan. - Biliyorum, ama kasabaya gidip
her þeyi riske atamayýz. - Zaman kaybediyoruz.
Ne oldu? Sorun nedir?
- Valka nerede? - Zoran'ýn arkasýndaydý.
Zoran, ona dikkat etmedin mi?
Onun korumasý deðilim.
Kahretsin.
- Ýhbar edip ödül alabilir. - Yakalanma riski var mý?
O bir kumarbaz.
Ýrena, sence yapar mý?
- Belki. - Onun býçaðýna muhtaç deðilizž.
Geyik kemiðinden bir tane yapabiliriz.
Bu, ondan kurtulmak için iyi bir fýrsat.
Pekâlâ, gidelim.
Hey, komik adam!
Biz öldürmek mi istiyorsun?
Sakin ol, kovboy.
Bu benim cekedim.
- Salak. - Öyle miyim?
Sahi mi? Bakalým salak olan kimmiþ.
Ne?
Öldürdüm mü? Evet...
Bir köpek.
Bana inanmýyor musunuz? O halde yiyin.
Ama yaþamak istediðiniz için yiyeceksiniz.
Ömrüm boyunca nasýl hayatta kalýnacaðýný bildim.
Bu benim doðum günüm.
Rusya'da içmek anlamýna gelir,
O da sokaklarda yaþardý.
Benim gibi.
Yani senin anlattýklarýn uydurmaydý.
Bu acý hikâyenin sizi etkileyeceðini ve beni býrakmayacaðýnýzý düþündüm.
Velilerim Polonyalý komünistlerdi.
Sovyetler Birliði'nde Moskova'ya gittik.
Devrim için çalýþmak istiyorlardý.
Yabancý komünistlerle birlikte lüks otelde kalýyorduk
fakat 1937'de tutuklandýlar.
Casus olduklarýný söylediler.
Polis beni bir yetimhaneye koydu ve erkek kardeþim öldü.
On yaþýndaydý.
Bana Rikov diyorlardý
fakat hatýrlýyordum, Polonya'da adým Zilinska'ydý.
Her gece uyumadan önce tekrar ederdim.
Sonra kaçtýn mý?
Evet, üç tane birden.
Orada sivrisinek yok galiba.
Ne yapacaðýz?
- Bir tekne çalalým mý? - Hayýr, bu çok riskli
millet hasta olacak. - Biliyorum.
Garip deðil mi? Tüm yaptýklarýmýzdan sonra, bu böcekler bizi bitirecek.
Ve yine
sivrisinek yok. - Zoran!
Ne halt ediyor?
Sivrisinek kovucu.
- Ona ne dedin? - Kime?
Sivrisinekçi adama.
Sivrisineklerden kaçan firari bir mahkûm olduðumu söyledim.
Çok komik. Hayýr, cidden, ne dedin?
Hadi gelin.
- Hoþça kal, Baykal Gölü. - Ýyi iþ.
Mister, Voss'un bir rahip olduðunu biliyor muydun?
Hayýr, bunu bilmiyordum.
Tomasz ise fýrýncý, ama sanatçý olmak istiyordu.
Deme yahu.
Zoran Moskova'da görevliydi ve onu Kýzýl Meydan'da tutukladýlar.
Dediðine göre, sadece Kremlin'in fotoðraflarýný çekmiþ.
- Kendisi muhasebeci. - Lanetlenmiþ olmalý.
Sevimli bir muhasebeciye hiç rastlamadým.
Kimseyle konuþmuyor musun?
Kampta mümkün mertebe asgari limitte konuþmayý öðretirler.
Mister Smith Moskova metrosunda mý çalýþýyordu?
O bir mühendis. Babasý Finli. Amerika'da büyüdü
ama Rusça biliyor.
Tanrý aþkýna, bir Amerikalý niçin Rusya'ya gelsin?
Bunalým yüzünden. Oðluyla birlikte geldi.
Oðluna ne oldu?
17 yaþýndayken onu vurdular.
Moðolistan sýnýrý demiryolunun arkasýnda. 4-5 günlük mesafede.
Baþka bir yerden geçebilir miyiz?
Anayol bu.
- Her taraf aynýdýr. - O haklý. Geceyi bekleyeceðiz.
- Ne? - Hiç, sadece bakýyorum.
Bakma.
- Valka? - Ne var?
Niçin göðsünde göt dövmeleri var?
Sýçarken üstlerine oturduðuna göre, bence kýçýnda olmalýydýlar.
Komik olduðunu mu sanýyorsun? Yani sen büyük adamsýn.
Sakin ol Valka!
"Stalin" ne demektir biliyor musun, komik adam?
Demir Adam. Zenginden alýr, fakire verir.
Elbette.
Sonra da hepsini 25 yýllýðýna kampa gönderir.
Gözlerine bak, korkak.
Misafirperverliðin için teþekkürler Rusya Anne ama beni bir daha göremeyeceksin.
Seni yakalayacaklar
bunu biliyorsun.
Hapis sorun deðil. Borç daha kötü.
Birçok hapishane vardýr. Beni bulamazlar.
Amerika'ya ne dersin?
Bana göre deðil. Özgürlük...
Onunla ne yapacaðýmý bilmem. Yemin ederim.
Yani, kurduma ve bana veda etmelisin.
Artýk ona ihtiyacýn olmayacak.
Ýyi þanslar, Valka.
Güle güle, Janusz.
Bakýn. Gördünüz mü?
Sence bu gece oraya varýr mýyýz? - Sanýrým, evet.
- Ne yapacaðýz? - Yemek yiyeceðiz...
- Evet! - ...ve uyuyacaðýz.
Baþardýk.
Mister!
Bunlar komünist.
Yani buraya bile gelmiþ.
Bu her þeyi deðiþtiriyor.
Saklanacaðýmýz bir yer yok.
Bu bir Budist mabeti.
Belki bizi kabul ederler.
Yönetime uyuyor da olabilirler.
Bu bir risktir.
Buraya ne oldu?
Aynýsý Rusya'da oldu.
Kiliseler kapatýldý
rahipler vuruldu veya kamplara sürüldü.
Din yasaklandý.
Litvanya'da benim kiliseme geldiler
ve her þeyi imha ettiler. Aynen burasý gibi.
Daha sonra, gece geç vakit geri döndüm
ve orada yalnýz bir bekçi buldum. Sadece genç bir oðlandý.
Onu boðdum
gözleri yuvalarýndan fýrlayýncaya kadar gýrtlaðýný sýktým.
Valka biliyordu.
Soðukkanlýlýkla öldürdüðümü biliyordu.
- Çin ne kadar uzakta? - Bilmiyorum.
Belki 500 -ž 600 km. güneyde.
600 km.
- Çin hür mü? - Japonlarla savaþýyor, biliyorum.
Çin'den sonra Tibet var. Lhasa'ya gidebiliriz.
Baþkentidir.
Ne? Ne hakkýnda konuþuyorsunuz?
Tibet'ten daðlarý aþarak Hindistan'a gidebileceðimizi söylediler.
- Hangi daðlar? - Himalaya'lar.
Ýngiliz ordusuna katýlýp Nazilerle ve Ruslarla savaþmak için.
Himalayalarýn üzerinden mi gideceðiz?
Nasýl?
Uçan halýyla mý? Nasýl?
Yürüyeceðiz.
Dikkatli olun.
Hadi, uyan.
Güzel bir rüyanýn ortasýndaydým.
Tuzlu bir þeyler yemek üzereydim. Tadýný bile almaya baþlamýþtým.
- Biraz yanýlmýþým. - Rüyana geri dön.
Bu basit bir yemek tarifidir.
Ýki dal biberiye
ve bir tutam hindistan cevizi. - Hindistan cevizi mi? - Evet.
- Ya tuz ne olacak? - Hayýr, ona da geleceðiz.
Yaðý ilave et
ve pilici bu sosla marine et.
- Þimdi sýra tuza geldi. - Güzel.
Pilicin derisini
biraz biberle ovarsýn. - Ýki misli tuz koyarsýn.
Çok fazla tuz ekemezsin, çok tuzlu olur.
Benim için farketmez, sen tuzu ekle.
Dozunu kaçýramam.
- Lütfen, tuzu ekle. - Hayýr.
- Tomasz. - Hayýr.
Pekâlâ, herkes sakin olsun.
- Aman Tanrým! - Hayýr, kaçma!
Rahat ol ve gülümse. Dostça davran.
Herkes gülümsesin.
- Günaydýn. - Merhaba.
- Hey, Rus musunuz? - Hayýr, Amerikalý.
Lhasa'dan mý?
Evet, Lhasa, Tibet'ten.
- Seyyah mýsýnýz? - Evet.
Atlarýnýz yok mu?
At alamayacak kadar fakiriz.
- Karýn mý? - Hayýr, kýzým.
Günaydýn.
Orasý güney.
- Bunu mu yiyeceðiz? - Ya bu, ya da balýk.
- Bir kuþ yuvasýna benziyor. - Seni güneþten korur.
Ayaklarýn için bunlarý dene.
Güney. Yolumuza devam edelim.
- Hayýr, bu da bir serap. - Suyumuz yok.
Orada aðaçlar var. Aðaçlar varsa, su da vardýr.
Hayýr ilgilenmiyorum, güneye gideceðiz.
- Ama Janusz, denemeliyiz. - Hayýr, güneye devam etmeliyiz.
- Aksi halde hepimizi öldürürsün. - Kahretsin!
Öldürmek mi? Janusz, hepimiz zaten ölüyüz.
- Henüz ölmedin. - Hadi, býrak onu.
Bu bir serap!
Sadece bir serap.
Kuþlar yok, bu bir serap.
Kuþlar yok, bu bir serap!
Bu su!
Çok fazla içmeyin, hasta olursunuz.
- Hiç olmazsa suyumuz var. - Sus, kýzý uyandýracaksýn. - Ya gýda?
Belki göçebeler su almaya gelirler.
Ne zaman? Gelecek hafta mý, önümüzdeki ay mý?
En az birkaç gün burada kalmalýyýz.
Gýda olmazsa zayýf düþeceðiz.
Yola çýkmak için çok halsiz olacaðýz.
Bilmiyorum. Son birkaç günden sonra
devam edebileceðimden emin deðilim.
Aslýnda burayý bulmamýz bir mucizeydi.
Acaba baþkalarýna da denk gelebilecek miyiz?
Janusz.
Bana ceketini ver.
Bekle! Bekle!
Hayýr, Tomasz!
Kasketini çýkar lütfen.
Eðil.
Koþun! Koþun!
Geri gidin! Örtünün!
Ýrena.
Biraz kurutulmuþ balýk.
Teþekkürler.
Burada.
Kaynaða giden yolu tekrar bulabilecek misin?
Korkarým ki, iz süremeyecek kadar uzakta kaldý.
Geniþ bir arazide olduðumuzu unutma.
Bu çölde ipucu yoktur.
Orayý asla bulamam.
Sýcak yazlarda babamýn arazisinde çalýþýrken
bu tür taþlarý emerdik.
Daha az susamýþ gibi hissederdik.
Janusz.
Güneþ yanýðý.
Ben bir yüküm.
Hayýr, hayýr.
Sana acý veriyor mu?
Hayýr, hiçbir þekilde.
Bu kadar çok yürüdüðüm için þiþmiþ olmalý.
Hiçbir þey, öyle deðil mi Mister?
Evet.
Þuraya uzan da onlarý örteyim.
Ýrena, bir müddet için durabiliriz. - Hayýr.
Em þunu.
Hayýr, lütfen, hayýr!
- Hadi gel. - Devam edin.
Adým Ýrena Svenska.
Beni yere indir, Andre. Deneyeceðim.
Beni yere býrak.
Sorun yok.
Onu ülkesi olan cennete götürmek üzere
lütfen meleklerini gönder.
- Amin. - Amin.
Amin.
Bunu gerçekten severim.
- Bunu ne zaman çizdin? - Kamptaki ikinci günümde.
Zavallý Kazik.
Hep bacaklarýyla sorunlarý vardý.
Bu kim?
Sen.
Babama benziyor.
- Þimdi böyle mi görünüyorum? - Hayýr.
Hayýr, daha kötü görünüyorsun.
Gülümserken yakalamýþsýn.
- Bak. - Bu sadece bir taslak.
Ama güzel görünüyor.
Harika.
Gerçekten güzel sanat.
Sen büyük bir sanatçýsýn, Tomasz.
Bir fotoðrafa benziyor, gölgeler...
Gerçekten güzel.
Tepelere çýkmalýyýz.
Belki orada su vardýr.
Hadi, kalk.
Kalk.
Gel, üstad.
Bensiz git.
Ben bittim.
Git.
Dinle
tepelerde su aramaya çýk.
- Bizi orada bekle. - Hayýr. - Evet.
Onu býrakamayýz.
- Peki. - Tamam.
- Su bulabildin mi? - Hayýr.
Göster bana.
Lütfen, göster kendini.
Neredesin?
Orada!
Su!
Zoran.
Buralarda.
Bak þuna.
Ya zehirliyse? Yenir mi?
- Kes kafasýný. - Bana býçaðýný ver.
Þuna bir bak.
- Tadý piliç gibi. - Evet.
Büyük, siyah ve zehirli bacaksýz bir piliç.
Fena deðil.
Biliyor musunuz? Valka Sibirya'dayken birbirimizi yediðimizi söyledi.
- Sahi mi? - Evet.
Ya sen? Beni ýsýrdýn mý?
Evet mi?
Tabii ki.
Hayýr, beni asla ýsýrmadýn.
- Biliyorum. - Tadým acý. Yýlan ye, daha iyi.
Biraz su.
- Bu seni öldürebilir, hatýrladýn mý? - Ne?
Ýyilikseverlik.
Yýlanlarla ne kadar zaman hayatta kalabilirsin?
Beni burada býrak.
Yapamazsýn, deðil mi?
- Mister? - Ne?
Belki senin adýný bilmiyorum
ama oðlunun adýný biliyorum.
Sana Ýrena söyledi...
Evet.
Adýný söyleyebilir miyim?
David.
Adýný anman onu bana geri getirdi.
Gayen nedir? Yaþama duygumu uyandýrmak mý istiyorsun?
- Pes etmekten mi vazgeçireceksin? - Pes edecek misin?
Kamptaki bazý kiþiler ölümü özgürlük olarak kabul ederlerdi.
Bu yüzden mi kendini öldüreceksin?
Hayatta olmak bir nevi protestoydu. Yaþamak benim cezamdý.
Neyin cezasý?
David'i Rusya'ya getirmenin cezasý.
Yani affedemiyor musun?
Kendini affedemez misin?
Ýrena bana
karýna iþkence yaptýklarýný
ve böylece sana ihanet ettiðini söyledi.
Oðluma ayný þeyleri yaptýlar.
Sonra da baþýna ateþ ettiler.
Karým hayatta.
En azýndan, yaþadýðýný ve beni sevdiðini biliyorum.
Ama yaptýklarýndan dolayý kendini asla affetmeyecektir.
Bunu yapamaz.
Senin gibi acý çekiyor olmalý.
Bu yüzden, geri dönmeliyim.
Geri dönmem gerek.
Janusz.
Eþyalarý topla, çabuk.
Januszi!
Bunu duydunuz mu? Nedir bu?
Tibet.
Lhasa.
Hindistan nerede?
Hindistan.
Hindistan, evet.
Daðlarýn arasýnda Sikkim'e giden bir patika var.
Birçok insan oraya gider.
Yol boyunca kasabalar var mý?
Evet, küçük kasabalar.
Size yiyecek, ýsýnmak için odun verirler
ama þimdi gidemezsiniz.
- Niçin? - Karý düþünün, çok zordur.
Baharý beklemelisiniz.
Bu aile sizinle ilgilenecek.
- Kýþýn daðlarý aþamayýz. - Zor olduðunu söyledi
ama imkânsýz demedi. - Janusz, sadece üç ay kaldý.
Burayý terkedemeyiz.
- Ne demek istiyorsun? - Þimdi durursak
yorgun olduðumuzu kabul etmiþ oluruz.
Bu kabul etmek deðil. Hepimiz bitkiniz.
Bahara kadar maðaradaki bir ayý gibi uyuyacaðým.
Sen de Budizm'i öðrenip bir keþiþ olabilirsin.
Ama önce çaylarýný nasýl içeceðini öðrenmelisin.
- Çaylarýný severim. - Ýyi geceler.
Senden ne haber, Mister?
Üç veya dört ay ne yapacaksýn?
Lhasa'ya gideceðim.
Arkadaþýmýn bir tanýdýðý var. Beni Çin'e götürecek.
Orada bie Amerikan misyonu var.
"Ben bir numarayým". Amerika senin için böyle mi, niye?
Zoran.
- Zoran. - Ne? - Biz firar ettik.
Biz bunu yaptýk.
- Haklýsýn. - O haklý.
Biraz tepelerde yürüdük. Biz bunu yaptýk.
Hepimiz deðil. - Hayýr.
Hepimiz deðil.
Eve dönünce, ne yapacaksýn Mister?
Eve mi?
- Metroya mý bineceksin? - Bir müddet gayesiz dolaþacaðým.
Ben dövüþeceðim.
Önce Almanlarla, sonra Ruslarla.
Ya sonra? Kiliseyi yeniden mi inþa edeceksin?
Hayýr.
Savaþarak öleceðim.
Bir þekilde Tomasz'ý gazeteye
aldýrarak çizimlerini yayýnlatacaðým.
Sonra pilicini piþireceðim.
Ama onu kýzdýracak kadar aþýrý tuzla.
Ve sen, Janusz?
Komünistler Polonya'da olduklarý müddetçe geri dönemezsin.
Seni vururlar, Janusz.
Savaþ bitince gideceðim.
Yürümeye devam et.
Gitti.
Janusz!
Hidistan'a hoþ geldiniz. Pasaportlarýnýz lütfen.
Passaportlar.
- Hiç yok. - Endiþelenmeyin, benimle gelin.
- Nereden geliyorsunuz? - Sibirya'dan. - Sibirya'dan mý?
- Buraya nasýl geldiniz? - Yürüdük.
8 Mayýs 1945 Avrupa'da zafer
1945-1948 Sovyetler Birliði Polonya'da komünizmi kurdu
Doðu Avrupa'nýn üstüne demir perde indi
1956 Macaristan'da ayaklanma
1961 Berlin duvarý inþa edildi
1968 Sovyet birlikleri Prag'a girdi
1980 Komünizme karþý dayanýþma
1989 Komünizmin düþüþü
Polonya özgürlüðe kavuþtu
Çeviri: ercandalan