DUITSLAND BEZET WIT-RUSLAND
SS DOODSESKADERS EN LOKALE POLITIE DRIJVEN JODEN BIJEEN
BINNEN ENKELE WEKEN WORDEN ER 50.000 VERMOORD
1 MILJOEN ANDEREN WACHT DEPORTATIE EN DE DOOD
EEN WAARGEBEURD VERHAAL
Wat moeten we doen?
Houd je kop.
We moeten naar huis. Vooruit!
O, mijn God...
Papa...
Aron?
Kom, het is veilig.
We gaan.
Hou op.
Asael, hou op!
Stop!
Wil je huilen?
Stop!
We gaan.
Aron, kom mee.
HET LIPICZANSKA BOS AUGUSTUS 1941
Het is Tuvia!
Als ik 'n Duitser was, was jij nu dood.
Papa en mama zijn vermoord. -Ik weet 't.
Aron...
De grote broer keert terug.
Heb je ze nog gezien?
Waar zijn je vrouw en kind?
In Horodysze. Ze verschuilen zich in 'n kelder. Ik haal ze ais 't veilig is.
En Rifka? -In Novogrudok. Ze wide niet weg.
Zijn jullie nog... -Ze is nog steeds m'n vrouw.
Je rijke vrouw.
Waarom ben je teruggekomen, Tuvia?
Heb je een plan? -Nee.
Jij wel?
De politie zal achter ons aan komen.
Dat is ons hele leven al zo. Is dit 't moment om ermee op te houden?
Wij kennen deze bossen. Hier vinden ze ons nooit.
Aron?
Aron!
Ik zei dat ie hier moest blijven.
Ik mis papa.
Niet te geloven dat ie dood is...
Bernicki.
We weten niet of hij 't was.
De politiechef?
Hij mocht papa niet. -We weten niet of hij de dader is.
Dan vragen we 'm dat. -Koscik heeft 'n pistool.
Eén wapen is niks. We hebben geweren nodig. Machinegeweren.
Wil je 't hele Duitse leger aanpakken? -Alleen omdat...
Het kind is gewond.
Leg haar hier maar neer.
Tuvia?
We kunnen ze niet voeden.
Ik zal Koscik om eten vragen. -En om 't pistool.
En het pistool.
Wil je niet dat ik help?
Ik heb maar 4 kogels.
Dank je.
Je vader was een goed mens.
Dat zei hij ook over jou.
Negeer dat wijf maar. Op de doden.
Moge hun ziel in vrede rusten.
Jij daar... moet je wodka?
Daar moet ik mee leven... snap jij 't?
Naar de schuur.
O, God...
Je bent nog Iaat aan 't werk, Bernicki. -Op Jodenjacht.
Onze nieuwe baas is strak georganiseerd.
Van jagen krijg je dorst.
Vijftien op één dag.
500 Roebels per Jood die we aangeven.
Is een Jood zoveel waard?
Betaal je meer voor een dikke?
Ik vond er 5 in 'n greppel...
...ze stonken zo dat ik dacht dat de Duitsers ze niet wilden.
Misschien met korting.
Ken je de Bielskis?
Die troffen we niet aan toen we de ouders bezochten.
M'n vrouw vindt 't niks als ik moet overwerken.
Hou maar.
Omkoperij van 'n ambtenaar?
Heb je hier nog meer van in de schuur?
Kijk zelf maar.
En ruim dan meteen de koeienstront op.
Je houdt je ogen open, toch?
Goeie jacht.
Sorry, maar ze moeten met jou mee. -En wat moet ik met ze?
Die politiemannen...
Hebben zij mijn ouders gedood?
Jouw volk...waarom is 't zo moeilijk om bevriend te zijn met 'n Jood?
Probeer maar 's joods te zijn.
Wie is dat? -Waar gaan we heen?
Kom mee.
Jij zat altijd achterin...op school. Ik ben Shimon Haretz.
Ik dacht dat u dood was. -Ik ben halfdood.
Ik hoorde 't van je ouders; dat spijt me.
En de andere broers? Die wilde, hoe heette die?
Zus. Hij is bij de andere twee. -Verschuilen jullie je in het bos?
Hadden jullie problemen met de politie?
Verschuilen in het bos... een wijs besluit.
Voor een domme schooljongen.
Ik dacht dat ik anderen iets rechtvaardigs kon Ieren.
Ik twijfelde niet aan God. Maar dit is niet Gods weg.
Sorry dat de recente gebeurtenissen m'n geloof doet wankelen.
't Is net school. Ik heb geen idee waar u 't over heeft.
Kom, we gaan.
Hier.
Heb je geen honger?
Kan die kleine niet praten?
Hij heeft dingen gezien.
Ik stuur je op pad en je neemt mensen mee. -Stuurde jij me?
Alsjeblieft...
Bernicki heeft papa vermoord.
Heb je het pistool?
Met maar 4 kogels.
Dan moeten we die goed gebruiken.
Weer overuren gemaakt?
Morgen is 't zondag, heb je dan vrij? -Die verdomde SS slaapt nooit.
Weet je wie ik ben?
Zitten!
Je weet waarom ik hier ben.
Waar heb je 't over? -Waar ik 't over heb?
Als ze me zeggen: 'spoor iemand op', dan doe ik dat.
Of om Joden te vermoorden. -Anders raak ik m'n baan kwijt.
En je houdt van je werk.
Ik was altijd eerlijk tegen je familie.
Iedereen wist dat jullie smokkelden. Maar ik keek de andere kant op.
Vraag 't je vader maar.
Je kan 't hem heel snel zelf vragen.
Op je knieën.
Op je knieën!
Ik smeek 't je...
Voor mijn ouders, David en Beila Bielski...
...voor mijn broers en voor alle anderen...
Dood mij dan ook maar!
Nog maar eentje over. -Zijn zonen...
Hoe was 't?
Wat? -Om hen te doden.
Lekker, hè? -Houd je kop.
En de anderen? -Ik weet 't niet.
De vrouwen houden ons op en die oude leraar van je...
Bang voor straf omdat je je huiswerk vergat?
We moeten ons snel kunnen verplaatsen.
Maar ze zijn hier nu eenmaal.
Wij gaan iets verderop slapen en als iemand hen dan eerst vindt...
...dan horen we de schoten en kunnen wij ontsnappen.
Maar niet nog meer mensen.
Meer niet.
Ik weet 't...
Tamara, je kent neef Zus nog wel. Ga lekker bij het vuur zitten.
Lazar, hij is Isabels jongste. En dit is Isaac Malbin. Hij komt uit Minsk.
Asael! Haal 's wat te eten voor ze!
Ik heb met allen medelijden. -Het is familie.
En hoe voeden we deze familie? -We doen water bij de soep.
En zij? Is zij ook familie? -Nee.
PERELAZ BOS KAMP OKTOBER 1941
Verdomme...
...heb je nooit eerder 'n hamer gebruikt?
Nee.
Wat doe je dan wel?
Ik denk dat ik een intellectueel was...ben.
Is dat een baan?
Ik gaf een blad uit. 'n Krant, eigenlijk.
Meer een pamflet. -Tuvia!
Dit is Lilka.
Lilka is mijn vrouw in 't bos.
Op die manier.
Gefeliciteerd.
Interessant concept. -Zolang zijn echte vrouw zich verbergt.
Wat kunnen we voor jullie doen? -We willen eten.
Die sukkels beroven ons. Durf je me neer te schieten?
We delen ons eten wel.
Ik wil zien of deze sukkel me neer durft te schieten.
Schiet je graag Joden neer? -Zijn jullie Joden?
De Gestapo. -Leg dat wapen weg.
Of moet ik 't in je reet douwen?
Waar kom je vandaan? -Horodyscze.
We hebben al 2 dagen niks gegeten. Ik heet Peretz en dit is Jakov.
Twee dagen geleden waren er 3000 Joden in Horodyscze...
...nu nog 50. Wij hielden ons verborgen.
Kennen jullie 'n vrouw, Sonia Bielski?
Die hebben we gekend.
Er was ook 'n kind.
Mijn kind...ik had ze moeten beschermen...
Sonia...
Mama...
...papa...
Zo veel doden...
Waarom wij niet? -Ik weet 't niet.
Beter om ons te verbergen in de bossen...
...als konijnen...
...opgejaagd...
We zoeken Partizanen. Hoe heet je Otriad?
Wat is een Otriad? -'n Gewapende brigade.
We horen dat de Russen zich organiseren.
Hier? -En ook in Lipicanska.
Dan zijn we de Bielski Brigade. Doe je mee?
De Russen zijn krijgers.
Maar je hebt 'n wapen nodig. Ze saboteren spoorlijnen en doden Duitsers.
Wil je Duitsers doden?
Kom mee. Tenzij je dat geweer nog steeds niet durft te gebruiken.
Blijf waar je bent!
We moeten ons doel bereiken zonder te doden.
Zo krijg je je gezin niet terug.
Oog om oog, tand om tand...
...net als jij deed. -Ik zie hun gezichten nog voor me.
'Mij is de Wrake'. Wie zei dat? -Doe je nou al Gods werk?
En jij zeker wel?
We mogen niet net als hen worden! -Maar we kunnen wel net zo moorden.
Kom je mee of niet?
Collaborateur!
Verrader!
Wij zijn de Bielskis! We zullen terugkomen.
Mijn vrachtwagen... wie heeft dit gedaan?
Wie ben jij?
Deze vrachtwagen voerde Joden weg.
De Duitsers dwongen me.
Hij komt eraan!
Auto!
Schiet op, snel!
Hier!
Ga 's kijken wat er is.
Het is er een van ons.
Maar hier is niemand.
Misschien was ie dronken?
Ga 'm zoeken en snel! We willen snel naar ons feestje.
Ik heb er een!
Nee, nee...
Wodka...
Nu zijn we echte Partizanen.
Op de Bielski Brigade. -Sigaretten!
Asael!
Pak z'n geweer!
Hij gaat verkeerd!
We kunnen 'm niet achterlaten. -We hebben geen keuze! Vooruit!
Asael! -Vooruit!
Ze dachten dat je eten ging halen. Hielden de boeren je tegen?
Hadden ze wapens? Honden? -Nee.
Ik begrijp 't niet.
De Talmoed zegt dat als je 'n leven redt, je er verantwoording voor draagt.
Ik snap niet waar je 't over hebt.
Wel waar. En nu is je kleine broertje weg.
Hoe ben je langs Lazar gekomen?
Wie?
Verdomme...
Stomme sukkel!
Genoeg!
Iedereen had wel dood kunnen zijn!
Ik zei genoeg! Sta op!
Als we echte Partizanen zijn, schieten we 'm dood. Klootzak!
Hij heeft 'n fout gemaakt.
We mogen geen fouten maken, Tuvia. -Zoals gisteravond.
Eerst zullen ze Asael martelen...
...en dan hangen ze 'm op.
Ben jij Tuvia Bielski?
Ken je me? -We kennen je uit Vilna.
Daar zit m'n familie. -Mijn zus woont er.
De SD kwam onaangekondigd.
In het getto zijn we beter af!
Hier zijn we veilig! -Daar hadden we hoop.
Nee, hier.
We hebben geen eten! -Morgen gaan we weer.
Kijk wat er eerder is gebeurd! -Die fout maken we niet weer.
Hoe weet je dat?
Misschien zijn we hier nog heel lang, dus laten we ons voorbereiden.
Hoe?
Betere beveiliging, eten regelen...
We hebben geen wapens. Er worden mensen ziek.
We moeten allemaal meedoen, maar we moeten elkaar niet tegenwerken.
Wraak kunnen we ons nu niet veroorloven.
Ook niet om vrienden als Jakov en Peretz kwijt te raken.
Of Asael.
We mogen niemand verliezen.
We zullen bijhouden waar we eerder zijn geweest...
...zodat we niet steeds dezelfde boerderijen bezoeken...
...en we halen alleen eten bij hen die 't hebben, en we laten de anderen met rust.
Onze wraak zal zijn dat we blijven leven.
De armste boer heeft meer dan wij.
Stil, we zijn geen dieven of moordenaars.
We worden wel opgejaagd als beesten, maar we worden geen beesten.
We hebben hier voor gekozen.
Om vrije mensen te zijn, zo lang mogelijk.
Iedere dag in vrijheid is 'n daad van geloof.
En als we mochten sterven tijdens onze poging te overleven...
...dan sterven we tenminste als mensen.
Goeiedag.
In de schuur.
JODENVRIEND
Het spijt me.
Kom.
Goddank...kom hier.
Kom hier, Asael...
Zus, ik krijg geen lucht.
Kijk 's wat we hebben gevonden.
Hoe kom je daaraan?
Hallo?
't Is goed. Kom maar.
't Is goed.
Geef dat maar hier.
Asael, je hebt 't vast druk gehad. -Houd je kop.
Ik ben Zus.
Dit is Bella en dit is Chaya.
Jullie hebben vast honger.
Dank je. -Ga maar.
En toen vielen we in 't water, en Chaya redde me. Ik kan niet zwemmen.
Dat moeten we je dan Ieren.
We verdwaalden steeds. Ik was gedoemd te sterven. Chaya? Was 't niet vreselijk?
En die boer... -Koscik.
Die maakte de vulgairste grappen.
Dus je wilt me zeggen dat politiek niks betekent.
In 't westen 'n monster met 'n kleine snor...
...oostwaarts 'n monster met 'n grote snor. Meer politiek hoef ik niet.
Jouw Messias heeft ook 'n snor. En 'n volle baard.
Nee, de Messias zit in de politiek en vermoordt ons.
Ik ga nog dood van jouw geklets.
En Roosevelt?
Die heeft geen snor.
We moeten alles weten: over de dorpen, over Duitse patrouilles, en informanten.
Luister je wel?
Hoe heet ze?
Chaya.
Wat doe je nou? -Praat met 'r.
Ik ken 'r nauwelijks. -Maar jullie zaten toch 3 dagen in 'n kelder.
Volgens Malbin zit Piznarski's graansilo vol. Maar we hebben 2 wapens nodig.
Wiens beurt is 't? -Zus.
Ga met 'm mee. Zorg dat ie m'n orders snapt.
Ga dan met 'r praten!
Hoe gaat 't? -Best.
Mooi. -En jij?
Goedemorgen. Zo vroeg al naar de markt?
Kun je 'n beetje melk voor ons missen?
Dit moet ik aan de Duitsers geven.
Als ik m'n quotum niet haal...
...schieten ze mij en m'n familie neer.
Laat de helft achter.
Hij kan niet met lege handen naar de Duitsers. Tuvia's orders.
Kameraad, we zijn dankbaar voor je medewerking.
Wat een mooie jas.
Is dat een bontkraag?
Halt!
Wie zijn jullie? -Dat weet je best, Lazar. Wij zijn 't.
Je zegt alleen 'Wie zijn jullie', als je niet weet wie 't zijn.
Sorry, Zus.
Melk en eieren! Chaya, onze dappere mannen hebben ons 'n feestmaal bezorgd.
Nu kun je blintzes maken.
Volgens mij kennen wij elkaar nog niet. Arkady Lubczanski.
Jij bent Chaya.
Gaat alles goed? Heb je nog iets nodig? 'n Extra deken?
Bedankt, ik heb niets nodig.
Iets moois en zachts... -Nee, 't is goed zo.
Ik zag dat je nog geen man hebt. -Nog geen?
'n Bosechtgenoot. De andere vrouwen zijn al vergeven. Wist je dat niet?
Nee, maar bedankt voor de uitleg.
Descartes voorzag het subjectieve karakter van de ervaring.
'Jij valt me Lastig, dus ik besta.'
Ben Zion.
De nieuwelingen zijn gearriveerd. Uit Novagroduk.
Men zegt dat je vrouw vorige week gedood is.
't Spijt me.
Bedankt dat je 't me vertelde.
Mag ik naast je zitten?
Natuurlijk.
Nee, ik... -Wat niet?
Word je eenzaam hier?
Ik hou van de bossen.
Soms word ik 'n beetje bang.
Waarom zouden vrouwen geen wapens mogen dragen?
Er zijn er niet genoeg voor de mannen. -Vrouwen hebben ook wapens nodig.
Waarvoor?
Bescherming.
Vrouwen hebben mannen om ze te beschermen.
Ik wil bescherming.
Gewapende mannen!
Neem alleen eten en munitie mee!
Lova! Ben Zion! Asael! Voer ze weg!
Niet stoppen! Vooruit!
Zus! Vooruit!
Niet stoppen voor je bij de akkers bent. Schiet op!
Isaac, Iaat ze doorlopen! Zus, Asael, Ben Zion, daar!
Ga nu weg, dan schieten we niet iedereen dood!
Doe niet zo dwaas. Wij zijn met honderden.
Wij zijn ook met honderden. Wie is er hier nou de dwaas?
Geef ons Bielski en de rest van jullie is vrij om te gaan!
Je komt uit Wit-Rusland! Waarom help je de Duitsers dan?
Om dezelfde reden waarom jij van de armen steelt. Om te overleven!
De volgende is in z'n hoofd!
't Wordt zo donker. Hoe vinden jullie dan de weg terug naar huis?
Laten we gaan!
Die komen terug. We zullen 'n nieuw kamp moeten bouwen.
De volgende keer kun je 'n kaart voor ze tekenen.
En dat betekent?
Dat we die melkboer hadden moeten doden. Jouw diplomatie deugt niet.
De winter komt er aan en nu hebben we geen schuilplaats. En waarom?
Omdat jij 't lef niet hebt om te doen wat gedaan moet worden.
Vooruit!
Waar brengt ie ons heen? Ik ben bekaf.
Ik heb vrijwilligers nodig voor 'n verkenningstocht.
Wie zijn jullie?
'n Brigade van onafhankelijke strijders.
Welke brigade?
De Bielski Otriad.
We kennen jullie. Joodse bandieten.
Ik weet zeker dat we dit wel kunnen regelen met jullie commandant.
Ik ben Viktor Panchenko, commandant van de Oktober Otriad.
We hoorden van 'n Joodse bende...
...die schijnbaar dorpen die loyaal aan ons zijn, steeds weer besteelt.
Wat hebben jullie hier op te zeggen?
Als jij voedsel neemt, is het 'steun'...
...en wat wij doen, is blijkbaar iets anders...
...dan noem je 't stelen.
Wij zijn soldaten van het Rode Leger.
En wij vechten tegen 'n gemeenschappelijke vijand.
Het Moederland maakt geen onderscheid...
...er is geen verschil...
...tussen Joden en niet-Joden.
Maar Joden vechten niet.
Deze Joden wel.
We zullen zien.
Stuur ons jullie beste krijgers.
We zijn zeer vereerd.
Dus nu zijn we Partizanen.
We zullen zien.
Hier.
Dank je. Als m'n vrienden van de Nieuwe Socialisten me nu 's konden zien.
Ik heb in geen maanden 'n boek gelezen.
Ik lees niet veel.
Vraag maar aan Shimon. -Dat heb ik gedaan.
En toch accepteer je mij als commandant? -Wie anders?
Mag ik 'n opmerking maken? -Graag. Ga je gang.
We moeten sterk zijn, ja. Maar...
Maar?
Andere dingen zijn ook belangrijk.
Zoals?
Gemeenschapszin.
Heb je bepaalde ideeën...
...over gemeenschapszin?
'n Paar.
Meer monden om te voeden. -Meer jonge lichamen om ons te verwarmen.
Wie is Tuvia Bielski?
Tuvia!
Ik ben Tuvia.
Niemand van ons wist of je echt bestond.
Sorry. Ik ben Yitzhak Shulman. -Welkom, Yitzhak.
Ik kom uit Baranowicze.
Het getto is vernietigd.
De Duitsers zouden iedereen executeren als er iemand wordt vermist.
Dus wilde de Raad niet dat wij vertrokken.
Maar elke dag worden er meer mensen gedood.
Mijn ouders...
We zullen doen wat we kunnen. -Hartelijk bedankt...
Bedankt. -Welkom.
Wil je alsjeblieft mijn ouders helpen?
Chaya... -Ik heb je naar me zien kijken.
Als je ze redt, doe ik alles voor je.
Alles. Alsjeblieft?
En wat betekent, 'doen wat we kunnen'?
We halen iedereen op die nog leeft.
En als dat er honderden zijn, Tuvia? -Dan regelen we dat.
En als de Duitsers die honderden volgen?
Dat Iaat ik niet gebeuren. -Jij Iaat dat niet gebeuren.
Nee, dan haal ik ze zelf op. -Uit het getto?
Dus nu ben je Mozes?
Ga aan 't werk. Je verspilt tijd.
Ik verspil geen tijd.
Bekritiseer me niet waar zij bij zijn.
Wij zijn familie. We moeten bij elkaar blijven.
Waarom? Zodat we samen met die intellectuelen kunnen sterven?
Het zijn mensen, 't zijn Joden. -Pretentieuze Joden.
Die hun neus voor je ophalen.
Joden die hun dochters bij ons weghouden.
Je betekent niks voor hen. Ze volgen je omdat ze zelf niet durven te vechten.
En Bella?
Zou zij bij je zijn als dit niet gebeurde?
Niet doen... -Is 't liefde, Zus?
Tuvia...
Tuvia!
Lova? Ben Zion?
Iedereen die liever vecht dan op de dood te wachten.
We sluiten ons bij de strijders aan.
Kom je mee?
Nee...
We zijn niet zo naïef om te denken dat ze niemand zullen doden...
Maar alle Joden? Onzin. Ze hebben arbeiders nodig...
...in de fabrieken, in de werkkampen. -Doodskampen.
Daar hebben wij ook van gehoord. Maar heb je ze zelf gezien?
Kun je mij met zekerheid vertellen waarom we niet voor 't zelfde geld...
...daar bij jou in de bossen sterven met de winter in aantocht?
Denk je dat wij niet aan vluchten hebben gedacht?
Voor ieder persoon die vlucht, doden zij er twintig.
Hoe kan ik duizenden opofferen omwille van enkelen?
En als we nu jullie allemaal meenemen?
De ouderen, de zieken? Hoe overleven we?
We beschermen jullie. We hebben afspraken gemaakt met de Russische Partizanen.
Die zijn net zo erg als de Duitsers. Jij bent te jong om de pogroms te kennen.
Ons enige wapen is de tijd. Als ik tijd kon rekken, zouden we winnen.
U wilt tijd?
Prima. Dan geef ik u tijd.
'n Dag, 'n maand, misschien zelfs 'n jaar. Om te leven.
Uw dochter Chaya is bij ons.
Uw man wacht op u.
Rabbijn? Alstublieft?
Wij wachten op God.
Ik ga mee.
Ik ga ook.
Ik ook.
Kom.
Kom naar voren!
Houd uw kostbaarheden bij de hand!
Doorlopen. We zullen jullie niet bijten.
Mama! Papa! -Mijn dochter...
En u, oom? -Ik ben 'n horlogemaker.
Kunt u wapens repareren?
De trekker... -Misschien.
Alstublieft, houd uw kostbaarheden bij de hand.
Die waren van mijn grootmoeder.
En nu zijn ze van de Otriad. Iedereen brengt offers voor het collectief...
...hier kunnen we eten en wapens voor kopen. Volgende!
Timmermannen? Laarzenmakers? Naaisters?
Ik ben accountant.
Daar hebben we wat aan...
U heeft een nieuw beroep. -Mazzeltov.
Volgende!
Ik ben verpleegster.
Prima. U bent zeer welkom.
Vrienden, dit is de gelukkigste dag van mijn leven, om u hier veilig te zien.
Maar er zijn dingen die u moet Ieren over 't leven hier.
Als u zich eenmaal geïnstalleerd heeft, krijgt u taken toegewezen.
Iedereen werkt. Geen uitzonderingen.
We helpen onze Russische Partizanen- vrienden met de bevoorrading.
We verstellen kleren, we repareren wapens.
Vrouwen zullen Ieren schieten en zullen naast de mannen meevechten.
Zwangerschappen zijn verboden.
We kunnen hier niet voor kinderen zorgen.
Vandaag...
...beginnen we met de heropbouw van de levens die jullie verloren.
Dit is de enige plek in Wit-Rusland waar 'n Jood vrij kan zijn.
We verwelkomen jullie in onze gemeenschap.
Is hij een Jood?
Herladen!
Dit is geen geweer. Voor jullie is het Bar Kochba's speer.
Het is Samsons kaakbeen. Het is Ehuds zwaard.
De katapult waarmee de jonge David Goliath neerhaalde.
En we zullen krijgers worden...
...zoals de Maccabeeërs en de Tsiccerai.
Dappere mannen en vrouwen die voor hun vrijheid vechten...
...net als zij deden.
Vuur!
Goed.
Hier begraven...
...met 'n detonator...
...die bijna de rails aanraakt...
...en de passerende trein veroorzaakt druk...
...op de detonator...
...en dan...
Dit is het paard.
Hij kan één of twee keer vooruit en één keer zijwaarts...
Gisteren, aardappels met bieten, vandaag bieten met aardappels...
Morgen, als verrassing, aardappelsoep.
Hou op met klagen, dames, blijven stampen.
Wij zijn gek op aardappels, nietwaar, jongens?
Ja, meneer!
Wij houden van pannenkoeken, flensjes... -Bedankt.
Ga zitten. Laat 's wat borstharen groeien.
Als je soldaat wilt worden, moet je drinken!
Wat zijn jullie aan 't doen?
Asael, hij drinkt wat.
Ik hoorde toevallig dat 'n zeker iemand...
...wacht op iemand anders om 'n bepaalde vraag te stellen.
Hallo, Chaya. -Hallo, Asael.
Laat mij...
't Gaat prima. Bedankt.
Kan ik je helpen?
Chaya, ik vroeg me af of je misschien...
...of jij en ik...
Ja, ik wil.
Echt waar?
Ja.
Gezegend zijt Gij, onze God, koning van het universum...
...die de mens schiep naar Zijn eigen beeld...
...en uit Zichzelf voor ons een rustplaats schiep.
Gezegend zijt Gij, onze God, koning van het universum...
...die alle dingen schiep voor Zijn Glorie...
...en zegen deze geliefden...
...zoals Gij uw wezens in het Hof van Eden zegende.
Gezegend zijt Gij, o, God, die de bruidegom en de bruid zegent.
Amen.
Met deze ring ben je aan mij verbonden...
...volgens de wet van Mozes en Israël.
Mazzeltov.
Ben je familie van Bielski? -Ik ben 'n Bielski.
NALIBOCKA BOS KAMP DECEMBER 1941
Tuvia? Dit is alles wat we hebben.
Bedek ze.
Ze praten al over teruggaan naar 't getto.
We hebben al dagen nauwelijks gegeten.
Hoe Iaat is 't?
Heb je 'n afspraak?
Is er iets te eten?
Vandaag niet.
Tuvia stuurt meer voedselmissies uit. -Jij volgt Tuvia als 'n oude geit.
Beter 'n geit dan 'n slang. Tuvia doet wat hij kan.
We hadden ons bij Zus moeten voegen.
Wie houdt je tegen?
Uit de weg. Meer!
Nee, dat is genoeg. -Meer!
Meer dode soldaten dan lege flessen.
Dat is zo...Russisch.
Je drinkt tenminste als 'n Rus.
'n Jood kan niet drinken, 'n Jood kan niet vechten.
Waar zijn wij goed voor, Viktor?
Sterven.
Daar zijn we goed in.
Vertel 's over die broer van je.
O, ja...
De Grote Tuvia Bielski, Redder der Joden...
...en de Grootse Klootzak van allemaal.
Je wedijvert met hem. -Hij met mij.
Mijn broer en ik hebben dezelfde relatie.
Is 't ook een klootzak?
Een soldaat.
Hij sneuvelde in 't eerste uur van de Duitse invasie.
Je went er uiteindelijk aan.
Wat ga je vandaag doen? -Vandaag is m'n eerste voedselmissie.
Ik zeg Asael dat ie iemand anders stuurt.
Nee, ik wil gaan.
Ik moet gaan.
Hier, neem dit.
Blijf warm. Alsjeblieft?
Lilka?
Neem alsjeblieft deze mee.
Dank je, Tuvia.
Appetijtelijk, die aristocraat van jou. -Wat?
Ons is gezegd: 'Afblijven, eigendom van de commandant'.
Ik zie tekenen van 'n nieuwe ziekte. Twee van de ouderen stierven deze week.
Miriam! -Wat is er gebeurd?
'n Patrouille, zei hij.
Ze houden de wegen in de gaten. De Duitsers zitten overal.
Ga terug en blijf op je hoede!
't Komt wel goed met haar.
Breng 't voedsel naar 't kamp. En blijf aan deze kant van de rivier.
Kijk uit voor patrouilles. Ik wacht hier op de anderen. Succes.
Halt! Wie is daar?
Lazar, ik kom uit 't kamp. Het gevaar is daar.
Sorry, Tuvia. -Nog iets gezien van de voedselmissie?
Nog niet.
Ga weg!
Volgens mij is 't tyfus. Dan hebben we problemen. 't Komt door de luizen.
De Partizanen hebben antibiotica, maar ze zeggen dat ze 't zelf nodig hebben.
Ik hoorde je. Medicijnen. Ik ga meteen naar Viktor toe.
Wat is er gebeurd? Is alles in orde?
Prima. Bedankt.
Elke keer dat we ons proberen te verplaatsen...
...sturen ze 'n bericht naar de zender in 't politie hoofdkwartier.
Dus vallen we de zender aan.
Ja, mijn Hebreeuwse Krijger. Alleen wemelt 't daar van de politie.
Wat is dit, twee Bielskis tegelijk?
Waaraan danken wij deze eer?
We zijn ziek. We hebben antibiotica nodig.
Medicijnen zijn alleen voor soldaten.
Als we tyfus hebben, verspreiden we 't misschien in jouw kamp.
Dat risico moet ik nemen. -Ik sta er op.
Kameraad.
Dat zou ik maar niet doen.
Er zijn medicijnen in 't politiebureau van Staniewcze, toch?
Tuvia en ik groeiden daar op.
De Bielski Otriad kan de zender vernietigen.
Je bent te ziek.
Blijf hier. Zorg dat ie straks in de juiste versnelling staat.
Ik ga met je mee. -Ik geef vanavond de orders.
Je hoeft dit niet te doen.
O, nee? En de tyfus dan?
Sterven doen ze toch wel.
Zus?
Dit brengt geluk. Pak aan.
Vooruit! -En de rest?
Rijden, verdomme!
En de anderen?
Krijgers sterven zodat de anderen blijven leven. Daar geloof jij in, hè?
Waar geloof jij in? Ben je nu 'n communist, Zus?
Communist, Zionist, Fascist...
...wat maakt 't uit, als jij je medicijnen maar krijgt.
Kom bij ons terug.
Je bent mijn broer.
Dus dat herinner je je nog.
Genadige God, wij bevelen onze vrienden Ben Zion en Krensky aan onder Uw zorg.
Wij hebben geen gebeden meer, geen tranen meer. Ons bloed is op.
Kies 'n ander volk.
AI Uw Geboden hebben we betaald. Elk veld bedekten we met onze as.
Wijd 'n ander land. Kies 'n ander volk.
Onderwijs hen de Heilige Geschriften.
Schenk ons nog één zegen.
Neem de gave van onze heiligheid terug. Amen.
Chaya, dit is te weinig. Schep van onderin de ketel.
Wat doe je nou?
Wie denk je wel dat je bent? -Ik heb hier de leiding. Terug in de rij.
Ga weg, kleine man.
Ik vil je levend!
Kom maar, ik vermoord je!
Terug! Doe dat mes weg! Weg!
Wat is hier aan de hand?
Zij die hun leven riskeren voor voedsel verdienen 'n grotere portie dan de rest.
Iedereen krijgt dezelfde portie! -Niet als dat wijf van jou opdient!
Ze is mijn vrouw! -Houd je bek!
Iedereen krijgt 't zelfde. Iedereen die steelt, zal ervoor boeten.
Halve rantsoenen. Eén week. Jullie allebei.
Spreek je me tegen?
Deze kwestie is geregeld. Ga terug in de rij.
Tuvia!
Ik zou nooit... -Dat weet ik.
Waarom word ik dan gestraft?
Op voedselmissies pakken ze eerst zelf en brengen alleen wat over is.
En ze verspreiden geruchten dat jij hongert naar macht en corrupt bent...
...dat je iedere vrouw die je wilt neemt...
...dat we 't goud zelf houden, en dat jij...
Wat nog meer?
Dat je ons niet meer kunt leiden.
Misschien hebben ze gelijk.
Zus zou ze keihard gestraft hebben. -Dat weet ik.
Ik mis hem.
Hij heeft zijn keuze gemaakt.
Lova, wat is er gebeurd?
Wie heeft dit gedaan?
Gramov... En twee anderen.
Ik gebruikte de officierenlatrine.
Ze wilden niet schijten in 't zelfde gat als 'n Jood.
Vergeef me, Commandant.
Zus. Kom erbij.
Ik wil de mishandeling van 'n kameraad rapporteren.
Deze man sloeg Kameraad Lova zonder enige reden.
Ik had 'n heel goede reden.
Hij is een Jood.
En jij bent een beest.
Zus, negeer hem.
Laten we drinken.
Antisemitisme...
...is in strijd met de Partij discipline.
Hij heeft gelijk.
Gramov. Maak je excuses aan onze kameraad.
Mijn excuses... kameraad Jood.
Laten we wat drinken.
Drink!
Arkady! Wanneer eten we? Waar is ons eten?
Lazar, jij eet met de rest van de vrouwen en de intellectueel.
Tuvia?
Je moet komen. -Ik kom eraan.
De dorpsgek.
Lazar, ik zag dat ie indruk wilde maken op de meisjes met wachtdienst...
...hij gleed uit en viel op z'n gezicht in de greppel.
Chaya, je ziet er vandaag prachtig uit.
Dank je. Dat ziet er lekker uit. En jij ook.
Wat is er gebeurd?
Arkady...
Arkady!
Wat moet dat betekenen?
Nieuw beleid. Strijders krijgen beter eten.
Maar dat is tegen mijn orders.
Jij bent niet langer commandant.
Zo lang ik leider van deze groep ben, gehoorzaam je mijn bevelen.
Niemand klaagt, iedereen werkt...
...niemand uitgezonderd.
Iedereen die wil vertrekken, gaat nu.
Breng zijn lichaam naar de bossen. Voor de wolven. Nu meteen.
Je koorts is vannacht geweken.
De medicijnen hebben geholpen.
Hoe lang heb ik geslapen? -Twee dagen.
Heb je me verpleegd?
Ik moet opstaan. -Nee, nee...
Heb je geleerd om verpleegster te zijn? -Ik zat op de universiteit.
Wat deed jij voor de oorlog?
Mijn vrouw...
...haar vader had 'n zaak. Voor de Rassenwetten.
En is ze overleden?
Ja...
Dat spijt me.
Wat studeerde je aan de universiteit?
Muziek.
Je moet rusten.
Kom...
Dank je, Lilka. -Graag gedaan.
NALIBOCKA BOS KAMP APRIL, 1942
Wie heeft de zeep? Er is nog over.
Gebruik 't zand. Goed voor je huid.
En moet je die huid zien. En al getrouwd.
Moet je mij zien. Ik ben 'n skelet geworden.
Als we dit bos uitkomen, ga ik alleen maar taart eten en enorm aankomen!
Tamara! Kom bij ons. De zon is warm.
Ik kan niet, Lilka. -Hoezo?
Ik ben zwanger. -Ik had geen idee.
Ik heb 't maanden verborgen gehouden, maar nu is 't duidelijk.
't Kan ieder moment komen.
Wie is de vader?
't Gebeurde toen ik ontsnapte.
Er was een man met een pistool die me tegenhield.
Wat zal er gebeuren als Tuvia er achter komt?
Hij zal 't begrijpen. -Je moet 'm niks zeggen.
Ik vertel 't hem niet.
Ik voel dit nieuwe leven vanbinnen.
Dat is 't enige dat me gaande houdt.
En ik zal 't niet opgeven.
Nee.
Lazar zegt dat ie nog 'n patrouille heeft gezien. Ze komen dichterbij.
Hoor je dat?
Ze hoefde geen extra voedsel... -Dit is tegen mijn orders!
Ga je haar nou ook doodschieten?
De baby is 't enige waar ze nog voor leeft.
Ik kan 't niet toestaan.
Je moet 't laten leven. -Ik kan de levenden niet in leven houden!
Tamara en de verwekker zijn verantwoordelijk. Zij moeten weg.
Ze werd verkracht door de Duitsers.
We moesten van jou onze menselijkheid behouden.
Geen beesten worden.
En hoe kan dat beter dan nieuw leven op deze lijdende wereld te zetten?
't Is onze enige hoop.
Goed.
Dank je, Tuvia.
Ik weet wat er van de vrouwen wordt verwacht, toch raakte je me nog nooit aan.
Ik ben nergens bang voor, Tuvia. Zelfs niet voor jou.
Noem je dat 'n zet?
Ik noem 't een onvermijdelijke conclusie gebaseerd op 'n redeneringproces.
De vraag is, mijn vriend 't genie, wat doe je er aan?
Daar denk ik over na.
Ik heb 'm verslagen!
We vonden hem en twee van z'n vrienden bij de tweede brug.
We doodden er twee. Aron raakte gewond, maar hij is dapper. We vonden dit.
Is alles in orde? -Kijk 's wat we hier hebben!
We vonden dit in z'n tas.
Gaat 't?
Lees dit.
Ben je op zoek naar Joden? Kijk, allemaal Joden!
En wat doe je nou?
Nu ben je niet zo dapper!
Kijk 'm aan!
Varken!
'n Hele divisie omsingelt het bos. -Hebben ze geen oorlog te voeren?
De aanval begint over twee dagen.
Paasfeest... Hoe toepasselijk.
Tuvia!
Hij heeft 'n vrouw en twee kleine kinderen.
Die had ik ook!
Als je 'm Iaat gaan, leidt ie de rest hierheen.
Vraag 'm of ie belooft onze locatie niet te onthullen.
Hij zal alles zeggen!
Stop! Wacht!
Hoeveel van ons heeft hij gedood? -Wacht!
Moordenaar! -Wij willen gerechtigheid!
Gerechtigheid!
Mijn zoon heette David! Hij had blauwe ogen!
Hij was pas vijftien!
Mijn broer heette Hanz!
Ik weet niet wat er met ons gebeurt.
't Geeft niet.
Als ik in 't getto was gebleven, was ik dood.
Jij redde mijn leven.
Jij redde 't mijne.
Zus?
De aanval gaat beginnen. We verlaten 't bos.
Verlaten? En de Bielski Otriad?
Wat is daarmee? -Die zal worden afgeslacht.
Mijn prioriteit zijn de levens van de Sovjetsoldaten.
De Bielski's worden opgeofferd, zodat wij kunnen ontsnappen?
Iedereen moet offers brengen, zodat wij kunnen blijven vechten.
Het zijn mijn broeders.
Wij zijn allemaal broeders...
...Kameraad Bielski...
...je Joodse sentimentaliteit is hartverwarmend...
...maar contra-revolutionair.
Jij en je kameraden zullen Gramov volgen...
...en jullie terugtrekken zoals ik heb bevolen!
En zo niet?
Dan word je neergeschoten.
Kameraad Bielski!
Je bent een soldaat van het Moederland.
Bedankt voor de eer, Kameraad.
Zus, wat gaan we doen? -Ons terugtrekken.
Waarvoor? -Ik weet 't niet.
Waar gaan we dan heen?
Maar de kinderen van Israël...
...die waren bang om Egypte te verlaten...
...totdat Mozes zei, 'Vertrouw niet op mij.' 'Vertrouw op God...
...hij zal voor jullie zorgen.'
En daarom vieren wij morgen Pasen...
...door samen te zijn en te praten, zoals we dat eeuwen lang hebben gedaan.
Heeft ie ons gezien? -Ik weet 't niet.
Morgen is 't Pasen, toch? -En?
Mozes, de Exodus?. Hij vertrok voordat Pharao hem kon tegenhouden.
Wil je ze allemaal verhuizen? De ouden en de zieken? Die halen 't nooit.
We vertrekken nu. Zegt 't voort.
Shimon, we gaan. Kom, kinderen!
Terug naar jullie schuilplaatsen. Zeg tegen je ouders dat we gaan.
Alle kinderen moeten mee.
Als 't moet, dragen we ze.
Eentje maar! Schiet op! -Kom!
Schiet alsjeblieft op!
Zoek dekking!
Opschieten!
Blijf bij mij!
Hierin!
Gaat 't? Is alles in orde met je?
Alles in orde. Mijn oren!
Haal ze uit de bunkers! -Nee, nog niet!
Het is voorbij. Ze komen er aan! Infanterie! Schiet op!
We moeten ze tegenhouden tot de rest veilig is!
Machinegeweren! -Met Levine en Miriam, daar!
En Lazar, Rosa en Schmuel daar! En ik.
Kom, Tateh! We moeten opschieten!
Daarheen! Neem al die mensen met je mee!
Ik wil bij jou blijven. -Nee, je moet met hen meegaan.
't Is te gevaarlijk.
Rosa! Daarheen. Ga met hen mee! 't Is niet veilig hier!
Probeer niet met ze te vechten, Asael. Vertraag ze en kom dan naar ons toe.
Chaya, alsjeblieft? Ga met hen mee. 't Is niet veilig.
Ga met hen mee! -Nee...
Neem 'r mee.
Schiet op!
Schiet op, Chaya.
Snel...Iaat me je helpen.
Ze trekken op naar rechts!
Ga dan!
Ga!
O, mijn God...!
Doorlopen! -De Duitsers kunnen hier zo zijn.
Zijn de anderen al terug?
Asael?
Tuvia, blijven we of gaan we?
We moeten wachten op de rest. We kunnen ze niet achterlaten.
We kunnen ons verbergen.
Laten we vechten! -Waanzin!
Mijn vader overleeft 't niet. -Er zitten slangen!
En de kinderen? -Die nemen we op de schouders.
Wat moeten we doen? -We kunnen niet zonder de rest gaan.
Die zijn dood.
Tuvia!
Wat gaan we doen? -Wat is er met hem?
Kom.
Heb je een wapen?
Geef 't aan mij.
Geef 't aan mij!
Gebruik deze voor jezelf voor ze je oppakken.
Waarom stoppen we?
Asael! Ze leven! -Laat iemand hem helpen.
Ze komen er aan!
Ze komen er aan! Waarom staan we stil? We moeten door blijven gaan!
Daar doorheen? -Onmogelijk!
Niets is onmogelijk.
Wat we allemaal hebben gedaan is onmogelijk!
Tuvia!
De troepen komen er aan. God zal deze wateren niet scheiden.
Dat doen we zelf. -Hoe?
Niet door 'n wonder.
We doen 't samen. Door onze kracht.
Jij, geef dat touw aan mij. En jij je riem, vlug!
Er is niet genoeg touw, Asael! -Dan vormen we zelf een keten.
En als er iemand uitglijdt? -De sterken zorgen voor de zwakken.
Geef 'm je riem.
Hier. Neem deze.
Gebruik deze ook maar.
Ik heb ook 'n riem.
Stil.
Hoe ver nog?
Tuvia... -Doorgaan.
Je kunt hier niet slapen. Dit is niet 't moment. Kom.
Mijn boeken...
Asael, kijk! We hebben 't gehaald!
Tuvia?
Tuvia...
...wil zeggen...
Rust nou wat. Niet praten.
Wacht...
Ik verloor bijna mijn geloof.
Maar jij werd door God gezonden om ons te redden.
Belachelijk.
Ik weet 't.
Maar voor alle zekerheid...
...zal ik Hem danken...
...en ik dank jou.
Tank! Zoek dekking!
Liggen, iedereen! Ga liggen!
Zoek dekking!
Wegwezen.
Ga liggen!
Tuvia, wat moeten we doen?
Moeten we terug over de rivier?
We blijven en vechten!
Verzamel alle munitie! De wapens!
Isaac, pak aan!
Isaac!
Munitie, ja.
Nee!
Pak alleen hun wapens en munitie. -Verder niks?
Lilka, de gewonden moeten naar 't bos.
En de doden? -We moeten verder.
Verzamel je spullen. We moeten weg uit 't open veld!
Shulman! -Ja, Tuvia?
Zeg 't tegen iedereen. Alleen wapens.
Alleen wapens!
Je bent bevorderd. Gefeliciteerd.
Alleen de wapens!
Schiet op!
Waar is de rest van je groep?
Goede vraag.
Ga je terug?
Nee.
We moeten 'n nieuw kamp opzetten.
Heb je nog ruimte voor iemand?
We gaan. Kom.
Zie je dat? -Wat?
Het bos.
Prachtig, hè?
Absoluut.
ZE WOONDEN NOG TWEE JAAR IN HET BOS.
IN HUN NIEUWE KAMP BOUWDEN ZE 'N SCHOOL, 'N ZIEKENHUIS EN 'N CRÈCHE.
HOEWEL ALTIJD OPGEJAAGD, BLEEF HUN AANTAL GROEIEN.
AAN 'T EINDE VAN DE OORLOG, HADDEN 1200 MENSEN HET OVERLEEFD.
ASAEL BIELSKI DIENDE IN 'T RUSSISCHE LEGER EN SNEUVELDE 6 MAANDEN LATER.
HIJ HEEFT NOOIT HET KIND GEZIEN DAT HIJ VERWEKTE BIJ CHAYA.
ZUS EMIGREERDE NAAR NEW YORK WAAR HIJ 'N KLEIN TRANSPORTBEDRIJF BEGON.
TUVIA VOLGDE HEM SPOEDIG. HIJ EN ZUS WERKTEN NOG 30 JAAR SAMEN.
TUVIA EN LILKA BLEVEN DE REST VAN HUN LEVEN GETROUWD.
DE BIELSKI'S ZOCHTEN NOOIT ERKENNING VOOR WAT ZE HADDEN GEDAAN.
HET AANTAL KINDEREN EN KLEIN- KINDEREN VAN DE OVERLEVENDEN
LOOPT IN DE TIENDUIZENDEN.
VERTALING: FRED & ERIC KARREMAN
DVD rip, gesyncd door: Sammyboy
Gedownload van www.ondertitel.com