De turbulente zuidpunt van Afrika.
Waar de machtige Atlantische Oceaan beukt tegen de rotskust.
Dit is het decor van een intens drama.
Hier leeft de Kaapse pelsrob.
Beschermd tegen de elementen door hun dikke vacht...
komen ze hier jagen.
Onder water zijn het gracieuze, gestroomlijnde acrobaten.
De Benguelastroom voorziet in een van de grootste feestmalen op aarde.
De kleine visjes zijn kwikzilverig snel, maar de robben houden ze bij.
Hun gevoelige snorharen vangen de trillingen op van de kieuwen.
In de open oceaan klieven ze door het water met 30 km per uur.
Deze kleine jachtgroep heeft meer dan 200 km per dag afgelegd...
op zoek naar voedsel...
voordat ze weer naar huis gaan om hun pups te voeden op Robbeneiland.
Maar eerst staan ze tegenover een van de dodelijkste dieren van Zuid-Afrika.
De witte haai...
zes meter lang en bestaande uit een paar ton witte dood.
En ze is hier niet alleen.
De diepe geul rond Robbeneiland...
kent een van de grootste populaties witte haaien op aarde.
Voor zo'n oerdier is ze verrassend verfijnd.
Sensoren op de snuit vangen de elektrische pulsen op...
van spierbewegingen.
Gespecialiseerde bloedvaten houden haar temperatuur op peil...
voor de jacht in koud water.
Robben hebben uitstekende ogen en een enorm uithoudingsvermogen.
Maar de witte haai heeft een dodelijke strategie.
Ze duikt dieper, onder dekking van haar cryptische kleurschakeringen.
Met 40 km per uur maken haar 300 vlijmscherpe tanden het karwei af.
Er is één plek die soelaas biedt voor de terreur van de haai.
Kelpwouden.
Witte haaien gaan de wuivende bladeren uit de weg.
Daardoor vormen die een rustige oase voor de robben.
En een buffer tegen de beukende branding.
Hier vervolmaken de jong-volwassenen hun zwemvaardigheden...
en zoeken ze naar prooi dat schuilgaat in de kelp.
Maar ze kunnen daar niet eeuwig blijven.
Naast hun spierkracht...
hebben witte haaien een topbrein dat hun zintuigen coördineert.
Robben zijn intelligent en de haaien zullen nog slimmer moeten zijn.
In het seizoen dat ze jongen...
wordt Zuid-Afrika de witte-haaienhoofdstad van de wereld.
Hun reputatie als eenlingen ten spijt...
gaan deze superroofvissen gezamenlijk op jacht.
De meeste robben mijden de haaien in het kelpwoud...
maar eentje dwaalt af in een moment van onoplettendheid.
Terwijl één roofvis de groep afleidt gaat een ander op de buit af.
Aan de koude westkust leeft nog een andere bende doders:
Kaapse jan-van-genten.
Deze grote zeevogels broeden op eilanden voor de kust van Namibië...
en Zuid-Afrika.
Elk jaar verlaten tienduizenden Kaapse jan-van-genten hun zuidelijk kolonie.
Ze vliegen ruim 1000 kilometer naar het noordoosten.
Elke winter stroomt het koude water van de zuidelijke oceaan...
van de Wildkust van Zuid-Afrika naar Mozambique.
Dat is het sein voor een van de grootste migraties op aarde:
de trek van de sardines.
Gedreven door hun instinct kleuren miljoenen visjes het water donker...
terwijl ze met de warmere stroming mee zwemmen.
De machtige Afrikaanse stroming scheert koeler water langs de kust...
de koudwaterminnende sardines met zich meevoerend.
Onderweg sporen ze plankton op met hun scherpe ogen.
De jan-van-genten zijn op weg, maar ze hebben gezelschap.
De sardines worden achtervolgd door een nog veel dodelijker leger.
Een eskader dolfijnen haalt ze snel in.
Ze klieven door het water met 30 km per uur...
in een strakke familieformatie.
Het vinden van de sardines in de uitgestrekte oceaan is lastig...
maar de dolfijnen beschikken over een bijzonder middel:
echolocatie.
Hun geklik wordt weerkaatst door voorwerpen, terug naar de dolfijnen...
en onthult de locatie, de grootte en de vorm van het voorwerp.
Vandaag klinkt het als een feestmaal.
Andere dolfijnenfamilies betreden het strijdperk ook...
waardoor er een supergroep ontstaat van vele duizenden.
Ze omsingelen de visjes en drijven ze bijeen tot ze een dichte bal vormen.
De dolfijnen zwemmen er om beurten doorheen en slokken visjes op.
Ze creëren een 'luchtbelnet' om de sardines naar boven te jagen.
Waarop een verrassingsaanval vanuit de lucht wordt ingezet.
De zee kolkt van het plonzen van vinnen en vissen.
De Kaapse jan-van-genten arriveren precies op tijd...
en duiken erop af.
Als een meter lange geleide raketten...
raken ze het water met 100 km per uur en duiken bijna 20 meter naar beneden.
Luchtkussens rond hun schedel vangen de klap op.
Onder water achtervolgen ze de vis met hun vleugels en zwemvliezen.
Ze kunnen wel een minuut onder water blijven.
De dolfijnen zetten de vis klem aan het oppervlak...
terwijl het bombardement van alle kanten voortduurt.
De urenlange, onophoudelijke aanval dunt de bal danig uit.
Terwijl de dolfijnen de scholen blijven achtervolgen...
keren de jan-van-genten terug naar hun kolonies om hun jongen te voeden.
Voor veel jan-van-genten is dit hun eerste ervaring met de sardinetrek.
Voor andere is het de laatste.
Tijdens het vreetfestijn lopen ze het risico dat ze hun nek breken...
door het water in een verkeerde hoek te raken.
In de nasleep van de orgie hangt er een aanlokkelijke geur van bloed...
en visolie in het water.
Voor haaien is dat de etensbel.
Haaien, de oudste rovers van de zee...
maken elke oceaan op aarde al miljoenen jaren onveilig.
Met hun sterk ontwikkelde ogen en reukorganen...
vormt de haai met haar verfijnde zintuigen...
en vermogen elektrische stroom op te vangen een continue dreiging.
Tijgerhaaien. Ze kunnen wel een ton wegen.
Het is een van de grootste top-roofdieren van de oceaan.
Maar het zijn geen kieskeurige eters.
Alles wat ze tegenkomen, dood of levend, voldoet als maaltijd.
Tijgerhaaien hebben kaken die behoren tot de sterkste op aarde.
Ze maken korte metten met dode of gewonde jan-van-genten...
voordat ze het spoor van de visolie door de sardinetrek verder volgen.
Schemerhaaien, die meestal de bodem afspeuren...
komen ook naar boven als de sardines langstrekken.
Deze zware, zeer bedreven doders...
beschikken over een van de sterkste beten van alle haaien.
Een leger schemerhaaien drijft de school sardines weer bijeen.
Deze haaien kunnen in één sessie een tiende van hun lichaamsgewicht eten.
De een na de ander valt aan op de draaiende bal...
en slokt de vis naar binnen met de kaken wijd van elkaar.
Als de sardines eenmaal zijn gepasseerd, keert de rust weer.
Op het eerste gezicht biedt het rif een rustige en vredige aanblik.
Maar in deze koraalarena woedt een dagelijkse strijd om te overleven.
Rifhaaien blinken hier uit.
Als deze doders de Afrikaanse wateren binnenzwemmen...
verandert het levendige rif in een waterversie van de Hunger Games.
Als groep jagen ze op prooi dat zich schuilhoudt tussen het koraal.
Agressief, gewelddadig en snel.
Tandbaarzen brengen een groot deel van hun tijd door buiten hun hol...
klaar om er weer in te duiken bij gevaar.
Maar niets ontkomt aan de elektro- magnetische sensoren van de haai.
Als het voedsel wordt opgediend, gaan de gladiatoren de strijd aan.
Riffen maken minder dan 1 procent van de oceaanbodem uit...
maar bieden onderdak aan meer dan 25 procent van alle zeeleven.
Er wordt gevochten voor voedsel en territorium.
Daaruit zijn bizarre aanpassingen voortgekomen.
Deze merkwaardig ogende bodemzwemmer is een meester van de hinderlaag.
Het is een krokodilvis.
Hij ligt op de loer in het zand en de kiezels.
Z'n gevlekte kleuren bootsen de zeebodem na.
Hij is vrijwel onzichtbaar terwijl z'n prooi op hem afkomt.
Maar soms verandert de jager in de prooi.
Een andere pigmentveranderende roofvis die prima contrasten kan waarnemen...
doorziet de camouflage van de krokodilvis.
De zeekat.
Met meer dan 20 miljoen gespecialiseerde pigmentcellen...
kunnen ze opgaan in vrijwel elke achtergrond.
Dat is niet hun enige truc.
Hun lichaamsholte dient als een straalmotor die ze doet wegschieten.
Als een van de intelligentste oceaandieren...
verbergt hij zich in het volle zicht om prooi in een hinderlaag te lokken.
Hij verandert razendsnel van kleur om z'n prooi te hypnotiseren.
Maar werkt het verschieten van kleur ook bij een ander met deze tactiek?
De krokodilvis heeft hem als zoveel anderen niet zien aankomen.
De zeekat is niet de enige gecamoufleerde doder in de zee.
In het warme water bij Mozambique zijn de riffen talrijk en gevaarlijk.
Het is het domein van een ijskoude doder.
Naast z'n onzichtbaarheidsmantel...
scheidt de steenvis een krachtig neurotoxine uit...
vanaf de stekels op z'n rugvin.
Het is de dodelijkste vis op aarde.
Hij kan een mens in minder dan een uur doden.
Het uiterlijk van een steen maakt wel dat hij geen goede zwemmer is.
Maar dat is ook niet nodig.
Hij kan uren bewegingloos blijven liggen tot de kans zich aandient.
Als de prooi minder dan een lichaamslengte van hem vandaan is...
opent hij z'n kaken om 'm op te slokken.
De steenvis deelt het rif met z'n even dodelijke verwant:
de schorpioenvis.
Net als de steenvis wordt hij onzichtbaar in het koraal.
Maar anders dan z'n bewegingloze neef...
kruipt de schorpioenvis op z'n prooi af.
Hij gebruikt z'n kieuwbedekking om z'n bek mee te bedekken.
Als hij de bek opent zorgt een sterke zuiging voor de kus des doods.
Terwijl de schorpioenvis prat gaat op z'n gif en camouflage...
doet de octopus het nog beter met camouflage, gif, straalaandrijving...
acht superkleverige tentakels...
en stevige trek in schorpioenvis.
Door haar kleurveranderingen kan de octopus haar prooi besluipen.
Met haar voortreffelijke ogen doorziet ze de camouflage van de schorpioenvis.
Zelfs van een afstand.
De jacht is begonnen.
De acceleratie van de octopus geeft haar een voordeel.
Maar de schorpioenvis heeft geluk...
en vindt een smalle holte waardoor ze deze keer ontsnapt aan een wisse dood.
De hongerige octopus richt zich snel op het volgende slachtoffer.
Een steenvis.
Hij bootst een rots na, maar met name de octopus trapt daar niet in.
Wel moet ze rekening houden met het gif.
Ze pakt de steenvis behendig beet zonder de giftige vinnen aan te raken.
Ze dient 'm haar eigen verlammende gif toe.
Ze trekt zich terug in haar hol om het feestmaal te gebruiken.
In de riffen van Afrika vind je altijd een grotere vis in de zee.
Even niet op je hoede en het is het laatste wat je gedaan hebt.
Een verplegershaai is op jacht.
Het is een trage bodemzwemmer.
Maar dat maakt deel uit van z'n unieke jachtstrategie.
Normaal is hij een nachtjager...
maar hij wordt uit z'n grot gelokt door de kans op z'n lievelingsmaal:
octopus.
Roofdier tegen roofdier.
Dankzij gevoelige snorhaarachtige voeldraden voor z'n neusgaten...
kan hij alle hoeken en gaten bereiken.
De octopus vlucht naar een schuilplaats.
Niet snel genoeg.
Met z'n smalle snuit zuigt de haai de octopus uit z'n schuilplaats.
De giftige bek van de octopus, als een mes bij een vuurgevecht...
is geen partij voor de dodelijke greep van de haai.
Aan de zuidoostelijke kust van Afrika...
beukt de oceaan tegen de grillige rotsen.
Zee en land voeren een titanenstrijd met elke beukende golf.
Toch vind je hier de meest complexe en delicate relaties.
Bruine mosselen filteren de minuscule organismes die het tij aanvoert.
Door hun krachtige lijm blijven ze tegen de rotsen geplakt...
waar de scholekster ze vanaf probeert te pikken.
Als ze in de branding vallen, nemen de langoesten het over.
Ze kraken ze als pinda's met hun sterke kaken.
Snelgroeiende jongen eten per dag 4 procent van hun lichaamsgewicht.
Ze houden nooit op met groeien in de twintig jaar dat ze leven.
Als voedsel schaars is, worden de langoesten kribbig.
Anders dan hun koudwaterverwanten...
beschikken de warmwater-langoesten niet over zware scharen.
In plaats daarvan zwaaien ze in de strijd met hun grote hoorns.
Als dreigen niet helpt, dan gaan ze knokken.
Uiteindelijk is het de sterkste langoest die de mossel claimt.
Met delen van z'n bek snijdt hij de sluitspier van de mossel door...
en breekt de dunne rand van de schelp...
waarna hij het maaltje heel egoïstisch in z'n eentje oppeuzelt.
Langs de kustlijn is de rivaliteit net zo fel.
Rode vloed voert honderden langoesten aan voor de kelpmeeuwen.
Als er meer vogels op afkomen, dreigt het op vechten uit te draaien.
Er ontstaat opwinding als kelpmeeuwen zich storten op de langoesten...
krabben en alles wat aanspoelt met de rode vloed.
Het dodelijke getij ontstaat als sterke wind het water omroert...
en algen loswoelt uit de diepe oceaan.
In warmer water bloeien de algen.
Ze onttrekken zuurstof aan het water en verstikken het zeeleven.
De aasetende kelpmeeuwen zijn er gelukkig mee.
Met scherpe ogen en nog scherpere snavels...
spotten ze hun prooi en breken 'm gretig open.
Zonder de meeuwen zouden de gestrande langoesten wegrotten in de zon.
De meeuwen bewijzen iedereen een dienst door 't strand schoon te vegen.
Terwijl de kelpmeeuwen de lucht vullen met fel gekrijs...
loert bij de riffen van Aliwal Shoal een jager, stil als de dood.
Voor een haai zwemt hij bijzonder traag.
Maar met 3 meter en een gewicht van 160 kilo is het een echte haai.
De naam van kleintandzandtijgerhaai spreekt boekdelen.
Dit gebit is gebouwd op beetpakken, niet op uiteen rijten.
Vaak slikt hij voedsel in z'n geheel door.
Hij is net zo gevaarlijk als hij eruitziet.
Stiekem, onvoorspelbaar en agressief.
De lange gespierde staart kan hem in één keer krachtig laten wegschieten.
Kleintanden brengen de dag afwachtend door.
Ze hangen rond bij riffen en scheepswrakken.
De meeste haaien moeten zich verplaatsen om te ademen.
Kleintanden zijn de enige haaien die lucht 'happen'.
Door water over hun kieuwen te pompen hebben ze een jachtvoordeel:
heimelijkheid.
Ze verzamelen zich op hun trekroute naar het warmere water van Mozambique.
Ze rusten uit bij Aliwal Shoal...
waar de grotten zorgen voor een schuilplaats...
en heel veel prooidieren.
Kleinere scholen vissen zwemmen dicht bij de haai ter bescherming.
Deze haaien gebruiken verrassing om een slachtoffer te pakken.
Met een snelle zwiep van z'n kop slokt hij z'n maal in één keer op.
Als bedrijvige steden...
laten de riffen van de oceanen van Afrika een wonderwereld zien.
In de veelkleurige formaties, geulen en grotten...
tieren duizenden vissoorten welig.
Als een gestroomlijnde roofvis rondsluipt, op zoek naar eten...
dan is het een murene.
Glijdend door het rif...
wurmt de murene zich diep in spleten, op zoek naar vis.
Met z'n scherpe, gekartelde, achterwaarts geplaatste tanden..
en twee paar kaken is er geen ontsnappen aan.
Maar zoals dat gaat bij rovers, zijn hier niet alleen murenen.
Witpuntrifhaaien en grijze rifhaaien jagen op de moeralen.
Terwijl de witpuntrifhaaien de bodem afkammen...
zwemmen de grijze rifhaaien boven de riffen...
zodat deze murene zich nergens kan schuilhouden.
Wat is erger dan te worden achtervolgd door een hongerige haai?
Te worden achtervolgd door een troep hongerige haaien.
De bende witpunthaaien gaat weg met de winst.
De grijze rifhaaien kunnen alleen maar van een afstand toekijken.
Deze keer moeten ze zich tevredenstellen met de restjes.
Als de zon ondergaat, wordt de oceaan nerveus.
Een paar grote pelsrobben keren terug naar kouder water na de sardinetrek.
Maar deze mannetjes doen nog één keer mee met de jacht.
Met toestemming van een van de snelste rovers van de oceaan.
De gestreepte marlijn kan net zo dodelijk zijn als een haai.
Ze wegen ruim 200 kilo en halen wel 110 km per uur.
Hij gebruikt z'n zwaardachtige snuit om door visscholen heen te rammen...
waarna hij terugkeert om de verdoofde en gewonde slachtoffers op te eten.
Als een andere gestroomlijnde doder meedoet, wordt het dubbel zo dodelijk.
Met z'n spectaculaire rugvin over de lengte van z'n 3 meter lange lijf...
is de zeilvis de snellere neef van de marlijn: de snelste van de zee.
En hij wel best samenwerken om zich te verzekeren van een maaltijd.
De kans op verwondingen is altijd groot bij een vreetfestijn.
Vooral als er meerdere rovers bij zijn betrokken.
De mannetjesrobben proberen de snuit van de marlijn te mijden.
De jacht eindigt net zo snel als hij was begonnen.
Vanavond, terwijl de volle maan de zee beschijnt...
nemen de nachtrovers het over.
Zilverpunthaaien. Groot, dominant en opvliegend.
Een zilverpunthaai is zo woest...
dat hij zelfs een zilverpunt zou aanvallen die groter is dan hij.
Een eersteklas rover met een scherp gehoor en scherpe reuk...
en uitzonderlijk grote ogen die het donkere, troebele water doorboren.
In de lange, brede snuit gaan tientallen dodelijke tanden schuil...
waarmee hij z'n prooi aan stukken zaagt.
De huid is als een pantser...
gemaakt van harde, tandachtige uitsteeksels in plaats van schubben.
Zilverpunten kunnen plotseling zwenken om hun prooi in verwarring te brengen.
Doordat ze trillingen waarnemen, merken ze elke prooi of dreiging op.
De school vis dromt samen in een donutvormige bal...
met ringen helder water in een poging de aanvaller van zich af te houden.
Maar de zilverpunten laten zich niet tegenhouden.
Op de oceaanbodem lijkt 'n hinderlaag- legger, verwant aan de haai...
door het water te vliegen.
Een pijlstaartrog gebruikt sensoren, geen ogen, om z'n prooi te vinden.
Z'n getande staart loopt uit op een dodelijke, giftige punt tegen rovers.
Daar komt er al een aan.
De zeldzame gevlekte zevenkieuwshaai schuimt traag de bodem af.
De rog gaat wanhopig op zoek naar een schuilplaats op de zanderige bodem.
Maar de zevenkieuw laat zich niet voor de gek houden.
De haai is verrassend wendbaar als hij rond de spleten slingert.
Als z'n zintuigen zich vastbijten op een prooi, gaat hij als een speer.
Hij verijdelt het plan van de pijlstaartrog.
Die zwemt nu voor z'n leven.
Maar niet snel genoeg.
De oceanen van Afrika, groot en verraderlijk.
Al bruist het er van het leven, de dood waart rond...
waar jager en prooi het water omwoelen zoals ze al millennia hebben gedaan.
Bloedvergieten brengt evenwicht aan in dit ecosysteem...
waar je, ondanks de grootte...
nergens terecht kan om te vluchten of te schuilen.
Vertaling: Mina van Drachten