De Duitse luchtmacht runde Stalag Luft III.
Omdat wij piloten van hen hadden, werden onze jongens best goed behandeld.
Het was er koud en guur. Ze kregen alleen maar aardappels en knolrapen te eten.
Maar ze konden zich wassen, boeken lezen en muziek luisteren.
Maar wat ze echt wilden, was een sprankje hoop...
- ...dat ze binnenkort naar huis mochten. - Bedankt.
- Hulp nodig? - Daar zeg ik geen nee tegen.
- Al wat gehoord over de post? - Nee.
Alweer oponthoud?
Oorlog.
Het wil het Rode Kruis maar niet lukken.
Kom dan, poesje.
Ze komt jouw kant op.
Kom dan, poesje. Ja, ik zie haar.
Kom hier.
Kom dan.
Goed zo.
Mag ik wat water?
- Wat zat er nou in de soep? - Heeft-ie niet gezegd.
Konijn?
Tuurlijk. Er lopen hier heel veel zwerfkonijnen rond.
Pak een emmer.
Probeer het binnen te houden. Broodnodige eiwitten.
Zonder de voedselpakketten moeten we het hiermee doen.
Dooreten, jongens. Het is bijna tijd voor het nieuws.
Britten, Indiërs en Ghurka's strijden tegen de Japanners in Birma...
...en sluiten zich aan bij majoor-generaal Wingate's missies...
...in vijandelijk gebied.
In Italië werd een aanval van de Britten wederom afgeslagen...
...en de geallieerden kunnen geen kant op.
- En? - Het is niet best.
Hoge pieten.
Een nieuwe aanval op Monte Cassino. Het ging niet goed.
En de moffen hebben tien divisies naar Anzio gestuurd.
Geef het door. De verwachtingen moeten wel realistisch blijven.
- Kom, jongens. - Onverwachts appel.
Snel. Opruimen die handel.
Opschieten, jongens.
Lopen.
Solomon.
- Een Joodse naam, toch? - Doorlopen.
We hebben wat gevonden.
Verdomme.
Niet de koptelefoon.
Het mag een wonder heten.
NAAR HET BOEK VAN DONALD L. MILLER
DEEL ZEVEN
Begin 1944 was het wel duidelijk dat de invasie van Europa nabij was.
De 100th Bomb Group zou eraan meewerken.
Ja, meneer.
Meer missies betekende meer slachtoffers.
Meer slachtoffers betekende meer nieuwelingen.
Hé, groentje.
Dienstplichtigen rechts, officiers links.
- Komt goed. - Dienstplichtigen rechts...
- ...en officiers links. - Wat een jonkies.
- Dit meen je niet. - Hé, groentje.
Delaney. Albert.
Fuller.
Iedereen was wel een goede vriend verloren...
...dus sommigen gingen de nieuwelingen uit de weg.
De meesten zouden er toch snel aan gaan. Maar iemand moest ze hier wegwijs maken.
Morgen, heren.
Ik ben kapitein Robert Rosenthal, piloot bij de 418th.
Fijn dat jullie er zijn. Lunch is om 12.00 uur.
Ik loop straks wel met jullie mee.
- Welkom bij de 100th. - Bedankt, meneer.
Af en toe gebeurde er iets dat over de hele basis voor opwinding zorgde.
Kijk.
We dachten dat Quinn en Bailey bij Regensburg omgekomen waren...
...maar dankzij het Franse en Belgische verzet waren ze weer terug.
De terugkeer van doodgewaande mannen gaf ons hoop.
Knapperds.
Ze boften maar, want 'n neergehaalde vlieger...
...die weer terugkeerde, mocht er niet meer opuit.
Want als hij dan gevangengenomen en gemarteld werd, wist hij te veel...
...over de ontsnappingsroutes en de mensen die hem hadden geholpen.
Die geluksvogels mochten naar huis.
Goeie vlucht, jongens.
- Wel thuis. - Tot gauw, jongens.
Nee, dat is niet meer zo.
Nog een whisky, Gordon?
- Schrijf maar op. - Ja.
En jij? Wil je straks naar Florida? Texas?
Ik heb al in Texas gezeten.
Piloten in Florida opleiden lijkt me leuker.
En het is goed als de nieuwelingen zien dat de 25 haalbaar is.
Ja. Dat is al even geleden.
Dave Miners ploeg zit ook al op de 24.
Een zonnig oord lijkt me heerlijk na een jaar in dit grijze weer.
Jouw tijd komt nog wel, Croz.
Dat krijg je met zo'n promotie. Ik mag bijna nooit mee op missie.
Van de 18 vliegtuigen keerde hij als enige terug uit Bremen.
- Hij heeft het geluk aan z'n zijde. - Münster was het.
En het waren 13 vliegtuigen. En geluk had er niks mee te maken.
- Malooly, toch? - Ja, meneer.
Rosie is de allerbeste B-17-piloot die ik ken.
Als je half zo goed kunt vliegen als hij, haal je de 25 misschien ook wel.
Jeetje.
- Kom. - We gaan.
- Atten maar. - Nee, jij hoeft niet.
Jouw ploeg slaat deze over.
Als kind heb ik eens een kristalontvanger gebouwd.
Dat wil ik hier ook proberen.
Hij zal het niet zo goed doen als de vorige, maar toch.
Koperdraad, grafiet, veiligheidsspeld. Zou je dat bij elkaar kunnen scharrelen?
Je bent een kleine Marconi. Ik zal zien wat ik voor je kan doen.
- Een bombardement, hier? - De barakken in.
De barakken in, nu meteen.
- Dat moet Berlijn zijn, toch? - Lastig te bepalen.
De luchtafweer lijkt overal vandaan te komen.
Juist. Nu hoor ik het. Berlijn of daar ergens in de buurt.
Hoor je dat?
Berlijn.
Hé, fijne maandag, Adolf.
- Zou de 100th erbij zijn? - Sowieso. Het zal er heftig aan toe gaan.
Voor het eerst bij daglicht.
Wat was dat?
- Dat is in de buurt. - Help.
- Kom op. - Een dokter.
Doe die deuren open.
- Naar binnen. - Wat is er gebeurd?
- Harry is neergeschoten. - Hé, wat is dit nou?
- Waar is Glemnitz? - Zonder goede reden.
- Haal Glemnitz. - Hij bloedt hevig.
- Haal een dokter. - Naar binnen.
Naar binnen. Nu meteen.
Hé. Grijp die hond.
- Roep die hond terug. Grijp hem. - Naar binnen.
- Waarom schoten ze Harry neer? - Breng hem naar 't ziekenhuis.
- Snel. - Meekomen.
- Naar binnen. - Hé. Naar binnen.
Ga naar binnen. Nu meteen.
Die schoften maken ons een voor een af, Buck.
Naar binnen.
Het zijn dezelfde volgens de luitenant.
- Omdraaien. - Ja.
Onze missies werden steeds gevaarlijker, maar er kwam geen einde aan.
We stonden altijd op scherp. En toen was Berlijn plots het doelwit.
Iedereen op de basis wachtte gespannen af hoeveel slachtoffers dit zou eisen.
Daar. Ik zie ze.
Eén, twee, drie.
Vier, vijf.
Zes, zeven.
Acht, negen, tien.
Elf.
Twaalf, 13, 14...
...15, 16.
Jezus.
Vijftien neergehaald.
Aan de kant.
Shit.
Snel.
Haal ze eruit.
Hé. Hier komen met die morfine.
Voorzichtig. Pak hem bij z'n harnas.
Voorzichtig.
Check de vleugels.
Zwaargewonden eerst.
Er komt er nog een aan. Kom helpen.
Nog een brancard. Snel.
- Gewonden aan boord. - Kom op. Snel.
Rustig aan, oké?
Het komt goed.
- Het komt goed. - Laat er nog drie komen.
- Lemmons, de cockpit? - Er moet een hospik komen.
Hou z'n benen vast.
Komt goed, makker.
Voorzichtig. Kom. Breng hem tot bedaren.
We halen hem hier weg. Eén, twee, drie.
Zes maart 1944 kwam bekend te staan als zwarte maandag...
...omdat er die dag zoveel mannen omkwamen. Honderdvijftig daarvan zaten bij de 100th.
De cockpit werd geraakt. Miner en Kinsella waren op slag dood.
Tenminste, dat hoop ik voor ze.
Hun vliegtuig raakte onbestuurbaar. Ze vlogen recht op de voorhoede af.
Harrison moest uitwijken.
En toen maakten ze een duikvlucht. Op hun 25e missie.
Die klootzakken namen de springers te grazen, een voor een.
Ze schoten ze dood...
...allemaal.
Hoe jonger de mannen...
...hoe meer slachtoffers. De stemming zakte onder nul.
We hadden een verzetje nodig.
Ik besloot Sandra te bellen.
Ik maakte mezelf wijs dat ik gewoon een drinkmaatje wilde...
...maar toen belde ik haar nog eens.
En nog eens.
Kijk 's.
- Kun je daar wat mee? - Jazeker.
Post.
Oké. Murphy?
- Eindelijk. - Murphy.
Hamilton.
- Bedankt. - En Cleven.
- Bedankt. - Dat was alles. Volgende keer misschien.
Post.
M'n moeder.
En, Buck?
- Marge. - Marge.
In m'n vorige brief vroeg ik haar ten huwelijk.
O ja?
Ze heeft ja gezegd.
En?
Super.
Gefeliciteerd.
Ik wilde jou zelfs vragen om m'n getuige te zijn.
Dat wil ik wel.
7 MAART 1944
Beste Mrs Hall...
...het lot van uw zoon is onbekend, maar weet wel dat hij mijn vriend was.
Nog niet klaar?
Hij moet er nog een paar.
- Hoe gaat het met je? - Prima.
De missie van morgen.
Weer Berlijn?
Jack, dit is dezelfde route als die van gisteren.
Ze geven geen zier om ons, hè?
Oké.
- Verdomme. - Hebben ze DiMaggio geruild?
Hij doet 't niet.
- Even een luchtje scheppen. - Als het weer opklaart...
- ...zullen we dan een poging wagen? - Weet je wel waar je het over hebt?
De kans dat je hier levend wegkomt is één op 30, 40, 50?
- Nou... - Ik heb nog geen plan...
...maar ik bedenk er nog wel een.
- Zorg maar dat je onze kansen vergroot. - Kom jij dan met me mee?
- Ik wil heelhuids bij Marge thuiskomen. - Dan ga je hier dood...
...heelhuids...
...aan een ziekte...
...of omdat je te dicht bij het hek loopt.
Ben je die aardappels niet zat?
We kunnen hier gaan zitten afwachten.
Wil je dat?
Nee. Ik hou het hier ook niet uit.
8 MAART 1944
Geef acht.
Ga zitten.
Mocht je dat nog niet weten, ik ben luitenant-kolonel Bennett...
...de nieuwe commandant van de 349th.
Omdat kolonel Harding in Londen zit...
...heb ik tijdelijk het bevel over de hele 100th Bomb Group.
Jullie doelwit van vandaag...
...is Berlijn. Om precies te zijn de kogellagerfabriek in Erkner.
Jezus. Dezelfde route als maandag.
Wie zei dat?
Majoor Shoens, je hebt gelijk.
Maar ik wijs geen missies toe die ik zelf niet zou aannemen...
...dus ik zal jullie aanvoeren.
Majoor Bowman?
Jullie centrale inslagpunt is hier, in het centrum van Berlijn.
We hadden nog maar 15 vliegtuigen.
Zoveel waren er twee dagen eerder neergeschoten.
De kans dat Rosie en z'n mannen terug zouden keren van hun 25e missie...
...was dus niet groot.
- Moet ik nog wat weten, Ken? - Ze is in topconditie.
Ze komt vast in dezelfde staat terug.
Jongens, kom erbij.
Jullie weten het.
Jullie bedienen de wapens, ik het vliegtuig.
- Oké? - Ja, meneer.
Op naar Berlijn.
Bid voor ons zondaars, nu en in het uur van onze dood.
Wees gegroet, Maria.
We konden ons beter weren tegen de Luftwaffe dankzij de P-51 Mustang.
Zonder twijfel het allerbeste jachtvliegtuig.
Omdat zij de hele weg met ons meevlogen, werden onze kansen steeds groter.
Een hele hoop jagers op 2 uur.
- Van ons? - Dat zie ik niet.
Kan iemand die jagers identificeren? Over.
Het zijn moffen.
Ik krijg ze niet in het vizier. Ze gaan op de 45th af.
Begrepen. Er komen al P-51's aan.
Buikschutter aan piloot, er zijn groene lichtkogels afgeschoten. Over.
Piloot, we zitten boven Berlijn, maar we hebben de draai gemist.
Begrepen. Wat is de koers?
De koers is 253. Ik herhaal: 253.
Begrepen. Naar 253 graden. Over.
Goed opletten of je jagers ziet. Ze weten onze bestemming.
Noteer in het logboek dat de 45th de draai heeft gemist.
We volgen kolonel Bennett naar het doelwit. Over.
Begrepen.
Bommenrichter aan piloot, jagers op 11 uur.
Begrepen. De P-51's komen er al aan.
Zet je schrap.
Onze jagers banen een weg voor ons.
Nog dertig seconden.
Begrepen. Bommenrichter, klaar om te lossen?
Piloot, begrepen.
- Oké. Ga je gang. - Begrepen.
Bommen los.
Daar. In het zuidoosten. Veertien. Eén neergehaald.
Wie is het? Heeft iemand Rosie gezien?
- Wat zeg je ervan, Pappy? - Het is je gelukt. Het is ons gelukt.
Vijfentwintig. We gaan naar huis.
Verdomd, zeg.
We gaan over de toren scheren.
Rosie. Ja. Kom op.
- Komt-ie. - Hij gaat over ons heen scheren.
Klootzak.
Kijk nou toch.
Ja. Rosie.
Rosie. Rosie. Rosie.
Dus ik zei tegen haar: 'Betty, verf dat plafond maar in je lievelingskleur...
...want daar moet je straks veel naar kijken.'
- Wat zei ze? - Niks, want haar moeder luisterde mee.
Ik haal nog een drankje.
Jack, wat kijk je somber.
Ga je ons zo erg missen?
Gaat het wel?
Je uitzending zit er straks pas op na 30 missies.
- Serieus? - Wat?
Dat geldt alleen voor de nieuwelingen.
De rest moet de 28 halen.
- Dat geldt niet voor jullie, Rosie. - Achtentwintig?
Jezus, Jack. Dan moeten wij er dus nog tien?
En Helmick nog acht.
Nou, gefeliciteerd, Rosie.
Jij brengt 't er nog levend vanaf.
Halverwege de regels veranderen? Dat slaat nergens op, Jack.
Ze willen dat we er allemaal aan gaan, en het boeit niemand wat.
Niemand.
Wisten jullie hiervan?
Nee, het...
- Het is fijn je weer te zien. - Insgelijks.
- Druk gehad. - Dat heb je inderdaad, ja.
- Jij, bedoel ik. - Ja, ik ook wel, ja.
Ik heb je de afgelopen weken vreselijk gemist.
Wat heb je allemaal gedaan?
Wil je dat weten?
Of wil je weten wat ik over 20 minuten ga doen?
Twintig minuten?
- Ruiten zes. - Ruiten vrouw.
- Ruiten tien. - De dummy heeft een ruiten twee.
Buck?
Ik... Klaver acht.
Klaver tien.
Crank?
Slechte geleiding. Misschien zit er nog wat lijm of olie of viezigheid op...
...waardoor hij niet geleidt.
Ik geloof...
Ja. Ik hoor wat.
Duitse zender.
Muziek.
Wacht 's even.
Ja. De BBC. Pak een vel papier.
De Russen hebben veldmaarschalk Manstein...
Gisteren is Berlijn zwaar gebombardeerd. En moet je horen:
De Russen hebben een bruggenhoofd ingenomen, precies tussen de moffen in.
De aanvallen op Berlijn eisten hun tol van de 100th.
Het was duidelijk geworden dat bommen lossen niet meer genoeg was.
We moesten de Duitse Luftwaffe volledig wegvagen.
M'n vriend Rosie begreep dat heel goed.
Maar hij had z'n 25e missie voltooid.
Zijn werk zat erop. En nu mocht hij naar huis.
24 MAART 1944
Jezus.
Waar gaan ze naartoe?
Ik heb nieuws. De Britten in het Noordblok hebben drie tunnels gegraven.
- Drie? Jezus christus, hoe dan? - Ze hebben een jaar lang gegraven.
Negen meter diep om niet gedetecteerd te worden.
- Er zijn zo'n 80 mannen ontsnapt. - Tachtig?
Dit is ongekend. Er komen waarschijnlijk zware represailles...
...als de hoge pieten bij de SS en de Gestapo beseffen...
...wat de omvang van de operatie was.
Je had gelijk. We hadden er ook vandoor moeten gaan.
Ik denk juist dat jij gelijk hebt. Geen risico's nemen.
Wat heb ik thuis nou te zoeken?
De anderen krijgen brieven. Jij krijgt brieven.
Dan moet je iemand hebben die ze stuurt.
Zo iemand heb ik niet.
Je zit hier al te lang.
- Je bent het beu. - Klopt.
Straks heb je genoeg tijd om iemand te vinden.
Komt goed.
Diegene leert alleen de nieuwe ik kennen. Niet de oude ik, van voor dit kamp.
Als we hier al wegkomen.
We komen hier wel weg. En die nieuwe jij is de moeite waard.
Hé, majoors.
- Jullie moeten naar Simoleit. - Alleen wij?
Ja, en de kolonel.
Vanwege de ontsnappingspoging...
...is commandant Von Lindeiner uit z'n functie gezet.
De meesten zijn weer gevangengenomen.
Maar ik moet u mededelen...
...en dat vind ik echt heel spijtig, dat 50 van die mannen geëxecuteerd zijn.
Geëxecuteerd?
U moet uw mannen vooral ontmoedigen wraakacties te beramen...
...of bevelen in de wind te slaan of ontsnappingspogingen te ondernemen.
Ik moet een lijst opmaken...
...van alle Joodse krijgsgevangenen in Stalag Luft III.
Er zijn hier alleen Amerikanen, majoor Simoleit.
Alleen Amerikanen.
Nou ja, in Berlijn hebben ze het erover om alle Stalags in het Reich...
...van de Luftwaffe over te dragen aan de SS en de Gestapo.
Dat willen we allemaal liever niet, toch?
Het zou fijn zijn als jullie je gedragen.
- Hoe schat je onze kansen nu in? - Dat we thuiskomen? Klein. Heel klein.
Je wilt weer in dienst?
Kapitein, je weet dat je nu 30 missies moet voltooien.
Ja, meneer.
Ik kan je niet tegenhouden.
Wil je niet naar huis?
Als iemand 'n trip naar Florida verdiend heeft, ben jij het wel.
Nou, meneer...
Ik denk dat ik...
Shoens en Helmick.
Ik kan toch niet zomaar naar huis gaan als zij plots meer missies moeten doen?
En ik vind het een onverdraaglijk idee dat een groentje straks mijn plek inneemt...
...en samen met z'n ploeg meteen de dood vindt.
En dat die cyclus zich blijft herhalen.
Nee, meneer.
Ik kan niet naar huis.
Nog niet.
Pas als de klus geklaard is.
Hoe dan ook.
Ik snap het.
Je moet wel je beslissing kunnen nemen op basis van alle beschikbare informatie.
Generaal Doolittle heeft nieuwe bevelen uitgevaardigd.
De invasie vindt pas plaats als de Luftwaffe vernietigd is...
...en wij luchtoverwicht hebben.
Dat moet ons lukken met de nieuwe P-51's...
...die sneller zijn en beter presteren dan de toestellen van de Luftwaffe.
Maar om ze neer te halen, moeten we ze de lucht in krijgen.
Met bommenwerpers als lokaas.
Onze bommenwerpers.
Dat is het plan.
Dat is de missie. Voor lokaas spelen.
Ik snap het.
Goed dan.
Weet je, we hebben een nieuwe commandant voor de 350th nodig.
Iets voor jou?
Reken maar.
Top.
Bedankt, kolonel.
VOLGENDE KEER
- Waar wachten we nog op? - We moeten nu aan de slag.
- Jean licht je in. Je vertrekt morgen. - Ik heb 't hele gebouw gehad.
- Komen wij ook eens in actie? - Binnenkort.
Over een paar uur start de invasie.
Dankzij jullie missie.
- Zijn wij nou Tuskegee-mannen of niet? - Ja, meneer.
Officier Wesgate gaf me dit nummer.
Is er een beter land dan?
Het doet er alles aan om de aspiraties waar te maken.
Het lijkt hier wel een werkkamp. Maak jij hier nu de dienst uit?
Kun je het niet hebben dat...
Honderden vliegtuigen. Duizenden mannen. Werkelijk ongekend.
Vertaling: Jenneke Takens