8 mei 1945. Eindelijk komt er een eind aan de duisternis.
Over heel Europa werd de overwinning op nazi-Duitsland gevierd.
Na de landingen in Normandië in juni 1944...
duurde het nog bijna een jaar voordat de oorlog was gewonnen.
Met de nederlaag in zicht was Hitler vastbeslotener dan ooit
om te vechten tot het bittere eind.
Terwijl het Derde Rijk instortte...
namen de wreedheid en het fanatisme van de nazi's alleen maar toe.
Die elf maanden, de bitterste en wreedste periode van WO II...
lieten littekens achter in harten en in de geschiedenis.
In de zomer van 1944 waren de landingen in Normandië een succes.
Tegelijk liet Stalin in het oosten z'n gigantische leger oprukken.
De geallieerden dachten met de kerst gewonnen te hebben.
In december opende Hitler onverwacht een grote tegenaanval.
Die mislukte, maar Hitler zou niet capituleren, ongeacht de prijs.
De laatste vijf maanden werden de wreedste van de oorlog.
In het nieuwe jaar van 1945 zette Hitler Operatie Nordwind in gang.
Hij zette al z'n vliegtuigen in...
in een poging de geallieerde luchtmacht uit te schakelen.
De geallieerden wonnen deze slag.
De Duitsers waren ontzet over deze nieuwe nederlaag.
Maar Hitler haalde ze over om zich in te graven.
Ik verwacht dat alle Duitsers hun plicht tot het einde toe vervullen.
Dat ze elk offer aanvaarden dat van hen wordt gevraagd.
Ik verwacht van burgers dat ze wapens maken voor deze strijd.
Ik verwacht van boeren dat ze het brood uit hun mond sparen...
om het aan de soldaten en arbeiders te kunnen geven.
Ik verwacht van alle vrouwen dat ze deze strijd...
met uiterst fanatisme blijven ondersteunen.
Een vrouw schreef: In de laatste maanden van de oorlog...
moest ik vechten tegen de tranen als ik Hitlers stem op de radio hoorde.
We wilden de tekenen van de komende nederlaag niet herkennen.
Diep van binnen waren we bang voor de vreselijke waarheid.
In het oosten nam het Rode Leger weer het initiatief.
De troepen aan de Wisla waren weer bevoorraad.
Maar deze concentratie was niet onopgemerkt gebleven.
In Duitsland sloeg generaal Guderian alarm.
Hij vroeg Hitler om de troepen aan het oostfront te hergroeperen.
Hitler moest er niets van weten. Hij lachte om de dreiging:
'Dit is de grootste bluf sinds Dzjengis Khan. Wie verzint dit?'
Zelfs Himmler weigerde het toe te geven.
'Generaal, ik denk niet dat de Russen zullen aanvallen.'
Guderian probeerde wanhopig z'n meerderen te overtuigen.
Hitler herhaalde: Deze informatie is waanzinnig.
Ze zouden de schrijver moeten opsluiten in een gekkenhuis.
Doof voor adviezen sloot Hitler zich op in z'n eigen wereld.
Zoals Guderian had voorspeld...
staken midden januari 1945 eerst Konjev en daarna Zjoekov...
met hun legers de Wisla over.
Eindeloze colonnes T34-tanks rukten op over een 900 km breed front...
van de stranden aan de Baltische Zee tot het hart van Polen.
Het was een verwoestende aanval. De Russische wals denderde weer voort.
Het kanonvuur was zo luid dat zelfs Zjoekov z'n oren moest dichtstoppen.
Voor Stalin was dit offensief cruciaal.
Hij zou binnen enkele weken Churchill en Roosevelt ontmoeten in Jalta.
Hij wilde zich Polen niet laten ontglippen.
Op 17 januari 1945, vijf maanden na het begin van de opstand...
reed het Rode Leger de Poolse hoofdstad binnen.
Ze troffen een spookstad aan.
Er was niemand om het gezag van de nieuwe bezettingsmacht te betwisten.
De Poolse communisten konden probleemloos de leiding overnemen.
De Sovjets hielden een parade voor een overwinning die wat te laat kwam.
Nadat Warschau op 27 januari 1945 was bevrijd...
ontdekten de Sovjets het grootste geheim van het Reich.
Een kamp ter grootte van een stad, omringd door prikkeldraad:
Auschwitz-Birkenau.
Het kamp was tien dagen eerder ontruimd door de SS.
Alle bewakers waren gevlucht.
De Sovjets troffen er 7000 achtergelaten gevangenen aan.
7000 overlevenden van meer dan een miljoen vermoorde mensen.
Voor hun vertrek hadden de nazi's geprobeerd hun sporen uit te wissen.
Ze bliezen de gaskamers en de crematoria op.
Maar deze doodsfabrieken vormden ook de basis van een plundersysteem.
De Sovjets troffen honderdduizenden kledingstukken aan.
Tienduizenden schoenen.
In een loods ontdekten ze zeven ton mensenhaar.
In januari 1945...
waren er nog zo'n 550 kampen in werking in het Reich.
Zelfs tijdens de ondergang bleef de vernietiging van de Joden...
een hoofddoel voor de nazi's.
Voor de geallieerden had 't bevrijden van deze doodskampen geen prioriteit.
De verslagen van journalisten waren zo verbijsterend...
dat veel mensen in het westen ze weigerden te geloven.
Toen de Britse reporter Alexander Werth in juli 1944 Majdanek betrad...
schreef hij meteen een artikel over deze doodsfabrieken.
De selectie, de gaskamers, de crematoria.
Het gebeente dat diende als meststof voor de koolvelden.
Maar de BBC en de New York Herald Tribune waren sceptisch.
Veel steden die het Rode Leger bevrijdde bevatten massagraven.
Voor de nazi's waren de Joden en de Polen niets meer dan slaven...
of mest.
In 15 dagen hadden Zjoekov en z'n mannen 350 km afgelegd.
Niemand van de nazi-leiders had zo'n snelle opmars verwacht.
Generaal Guderian schreef:
De Russische vloedgolf neemt rampzalige vormen aan.
Maar de Duitsers bleven vechten.
Vooral omdat ze bang waren.
Het Rode Leger had blijk gegeven van barbaars gedrag.
Wijken en dorpen werden soms in brand gestoken.
Stalins leger plunderde schaamteloos in dit land van overvloed.
Radio's, braadpannen, horloges.
Een Sovjetschrijver schreef: De Duitsers laten alles in de steek.
Onze mannen dringen de huizen binnen. Alles staat in brand.
Overal zie je het dons van kussens en matrassen ronddwarrelen.
Iedereen, van de voetsoldaat tot de kolonel, plundert.
Deze stad is gekruisigd.
De Duitsers hebben gelijk dat ze voor ons vluchten.
Wie ervan verdacht wordt een nazi te zijn, kan worden gedood.
Bijna 100.000 Duitsers werden standrechterlijk geëxecuteerd.
Een Sovjet-soldaat merkte op:
Duitse moeders moeten de dag vervloeken dat ze hun zoon baarden.
Laat ze zelf ondergaan wat ze anderen wilden aandoen.
In Oost-Pruisen bezetten de Sovjets korte tijd de stad Nemmersdorf.
De inwoners werden afgeslacht. Het was een orgie van geweld.
Meerdere vrouwen zouden naakt zijn gekruisigd aan schuurdeuren.
Het Rode Leger was zich bewust van de wandaden van de nazi's.
Miljoenen krijgsgevangenen verhongerd...
miljoenen burgers vermoord.
De Russen ontdekten de kampen Majdanek, Auschwitz en Treblinka.
Ze hadden zelf 20 miljoen mannen verloren en wilden wraak nemen.
Ilja Eherenburg had maandenlang in de Rode Ster betoogd:
Elke dag dat je geen Duitser hebt gedood is een verloren dag.
Dood de Duitsers, dat vraagt je oude moeder van je.
De kinderen smeken: Dood de Duitsers.
Dat eist het vaderland van je.
De legers rukken niet in hun eentje op naar Berlijn.
Ze worden vergezeld door loopgraven, massagraven, ravijnen met lijken.
De koolvelden van Majdanek en de bomen van Vitebsk...
waaraan de Duitsers zovelen hebben opgehangen.
De laarsjes, schoentjes en slippers van de vermoorde kinderen...
lopen met hen mee naar Berlijn.
Het Rode Leger werd een expert in het voeden van de haat.
Op hun pad waren met name de vrouwen van de vijand het doelwit.
Verkrachting werd een oorlogswapen.
Een jonge Sovjet-officier herinnert zich:
Vrouwen, moeders en hun kinderen, lagen langs de weg.
Bij elke vrouw stonden luidruchtige mannen met de broek naar beneden.
Onze mannen schoten vrouwen dood die hun kind wilden redden.
Glimlachende officieren stonden erbij en zorgden dat elke soldaat deelnam.
Stalin zelf had begrip voor die misdaden.
Hij zei: Stel je een man voor die vocht van Stalingrad tot Belgrado.
Die heeft gezien hoe z'n vaderland werd verwoest.
Hoe kan zo'n man normaal reageren?
Waarom mag hij zich niet vermaken met een vrouw na die gruwelen?
Over heel Duitsland...
zijn vermoedelijk bijna twee miljoen vrouwen verkracht.
Na enige aarzeling...
maakte het naziregime deze wandaden openbaar.
Hoe gedroegen de soldaten en officieren zich tegenover de vrouwen?
Je kunt niet spreken van soldaten, het waren beestachtige horden.
Ze waren allemaal hetzelfde, ze waren elke dag dronken.
Ze hebben alle vrouwen verkracht.
Van meisjes van 13 tot vrouwen van 68 jaar.
Een vrouw van 68 werd bruut verkracht waar ik bij stond.
Ook de vrouwen hier?
Zelfs m'n moeder van 60 is beestachtig verkracht.
De Sovjet-opmars zorgde voor paniek onder de burgerbevolking.
Honderdduizenden Duitsers vluchtten weg in streng winterweer.
Duizenden doodsbange mensen dromden samen in stations en havens.
In januari 1945 zaten bijna 8000 Duitsers op de Wilhelm Gustloff.
Het schip werd tot zinken gebracht.
Meer dan 5000 mensen verdwenen in de golven.
Drie keer zoveel als het aantal slachtoffers van de Titanic.
In februari 1945...
waren 4 tot 8,5 miljoen Duitsers op de vlucht.
Elke dag kwamen 50.000 mensen in Berlijn aan.
Terwijl vluchtelingen de wegen verstopten...
hielden de Sovjet-troepen halt...
op ongeveer 80 km van Berlijn, aan de oever van de Oder.
Zjoekovs offensief was geslaagd.
In totaal bedroegen de Duitse verliezen 350.000 man.
Nu hij Polen grotendeels had veroverd en heerste over de Balkan...
bezocht Stalin de Jalta-conferentie vanuit een machtspositie.
Noch Roosevelt, die verzwakt was door ziekte...
noch de Britse premier Churchill...
wiens land uitgeput was na vijf jaar oorlog, wist hem het hoofd te bieden.
De Grote Drie besloten Duitsland op te delen in vier bezettingszones.
In het westen was er nog één laatste horde te nemen.
De laatste natuurlijke barrière in Duitsland: de Rijn.
Alle bruggen waren opgeblazen door de Duitsers.
Montgomery hoopte nog steeds als eerste de rivier over te steken.
Maar de Amerikanen waren hem voor.
Eenheden van het Eerste Leger...
troffen een intacte brug aan in Remagen bij Bonn.
De explosieven aan de brug waren nog niet tot ontploffing gebracht.
De Amerikanen vestigden meteen een bruggenhoofd aan de oostoever.
Steek de Rijn over met droge voeten
Hitler was razend en gaf bevel de verantwoordelijken te executeren.
Patton was intussen meer zuidwaarts naar Oppenheim getrokken...
zonder z'n meerderen in te lichten.
Hij zaaide al paniek in Duitsland.
Monty had als eerste in Duitsland willen aankomen, maar was de laatste.
Maar hij leidde het grootste offensief.
Hij voerde 1,25 miljoen soldaten aan.
Deze keer was de les van Arnhem geleerd.
De dropzones van de parachutisten waren exact.
De Britten kwamen diep in Duitsland.
Ze namen steeds meer zeer jonge soldaten gevangen.
Meer naar het zuiden rukten de Fransen onder De Lattre ook op.
Ze vochten op Duits grondgebied, zij aan zij met de Amerikanen.
Voor de geallieerden bevond zich nu een gapend gat.
Ze konden het Reich eindelijk binnenvallen.
Dat was goed nieuws voor hen, maar niet voor Stalin.
Hij beval Zjoekov om Berlijn zo snel mogelijk in te nemen...
om te voorkomen dat de Amerikanen hem voor waren.
Toen ze de Rijn waren overgestoken, stortte het Duitse verzet in.
Hitler had z'n troepen in het oosten samengepakt.
Hij had z'n reserves uitgeput bij de Slag om de Ardennen.
Nu besloten sommige steden, liever dan door te vechten...
de witte vlag te hijsen.
De geallieerden wonnen terrein.
Churchill spoorde de Amerikanen aan.
'We moeten de Russen zover mogelijk naar het oosten de hand schudden.'
Maar Berlijn lag in de toekomstige Sovjet-bezettingszone, volgens Jalta.
Ook als de Amerikanen de stad innamen, moesten ze later weer weg.
Ze hadden er geen 100.000 potentiële doden voor over...
enkel vanwege het prestige.
Van zulke menslievende overwegingen had Stalin geen last.
Eisenhower besloot Berlijn niet aan te vallen.
Z'n troepen konden zich zelfs wat vaderlands vermaak veroorloven.
Marlene Dietrich kwam op bezoek.
Hallo, jongens.
Dat ik voor jullie heb kunnen optreden...
is voor mij belangrijker dan het optreden zelf.
Ik weet zeker dat de overwinning zeer nabij is.
Tot ziens en veel succes.
Maar Ike's leger liet de wapens niet lang rusten.
Om nazi-Duitsland snel te verslaan zonder al te veel verliezen...
voerden de Amerikanen en Britten genadeloze bombardementen uit.
Ze bestookten de Duitse industrie...
en verwoestten steden die waren volgepakt met burgers.
Ze wilden de economie van het Reich vernielen..
En de wil van de bevolking breken om zo het regime te ondermijnen.
Tussen januari en april 1945...
werd 471.000 ton bommen afgeworpen boven Duitsland.
Keulen, Hamburg en Berlijn werden getroffen.
We waren als eersten in Berlijn. Zullen we nog een keer gaan?
Midden februari wilde Churchill Dresden bombarderen...
om de Sovjets z'n kracht te laten zien.
De stad werd verteerd in een vuurstorm.
In minder dan 24 uur kwamen meer dan 25.000 inwoners om.
Een hele stad, zonder oorlogsindustrie...
en zonder strategisch belang, werd verwoest.
Door de verwoesting van Dresden nam het aantal vluchtelingen toe...
en werd de Wehrmacht gehinderd in haar bewegingen.
Als de geallieerde leiders Dresden al betreurden, dan duurde dat niet lang.
Hitlers halsstarrigheid dreef hen tot meer bombardementen...
ongeacht de prijs voor de burgerbevolking.
Eind maart 1945 raakte het Reich ten prooi aan chaos.
De afloop van de oorlog stond nu vast.
Een Duitse officier schreef in z'n dagboek:
Het einde is nabij.
Hebben onze leiders geen capitulatiestrategie?
De dood van onze soldaten, de verwoesting van onze steden...
heeft dat nog zin?
Een ander schreef: Is er dan niemand die die gek opzijzet...
en hier een eind aan maakt?
Zijn het nog generaals? Nee, het zijn smeerlappen.
Dweilen. Het zijn lafaards.
Maar zulke taal vond je alleen in dagboeken.
Na het schrijven van deze regels, zetten ze de strijd voort.
De Duitse samenleving kwam niet in verzet.
Het gevolg was dat ze hun doden bleven tellen.
Op bevel van Hitler liet het regime een nieuw gezicht zien:
Radicalisering, gericht tegen het Duitse volk zelf.
Wie niet bereid was te vechten, werd geëxecuteerd.
In Königsberg werden 80 deserteurs geëxecuteerd.
De lijken werden vaak achtergelaten met een bord:
Ik ben deserteur en weigerde Duitse vrouwen en kinderen te beschermen.
Dorpen die de witte vlag hesen werden bedreigd met verwoesting.
Maar de radicalisering trof de kampbewoners nog het ergst.
Door de opmars van de geallieerde legers en de Sovjets...
liet Himmler de kampen sluiten.
De kampbewoners werden op dodenmars gestuurd.
De gevangenen waren op weg, maar zonder eindbestemming.
De nazi's hadden geen tijd meer voor vergassen.
Ze doodden nu door kou en honger.
Wie het tempo niet kon bijhouden, werd door het hoofd geschoten.
Toen de kampen werden bevrijd...
bleken de meeste vrijwel leeg te zijn.
De Duitsers hadden maar enkele zwakke gevangen achtergelaten.
In april 1945 kwamen de Amerikanen aan in 't Ohrdruf-concentratiekamp...
een subkamp van Buchenwald.
Eisenhower was verpletterd.
'Ik ben m'n hele leven niet zo geschokt geweest, ' zei hij.
Patton werd fysiek onwel bij een loods.
Eisenhower beval de bevolking van een nabije stad om het kamp te bezoeken.
Bij een crematoriumoven die 200 lijken per dag had verbrand...
vielen vrouwen flauw.
Toch stonden de officieren erop dat de Duitsers zagen...
welke gruwelen ze hadden laten gebeuren.
Op een tafel stonden lampenkappen, gemaakt van mensenhuid.
Er waren getatoeëerde stukken huid die een kamphoofd had verzameld.
Trofeeën van nazi-barbarij.
Bij het ontdekken van die gruwelen schreef een journalist:
de poorten van de hel zijn geopend.
Meer kampen werden bevrijd.
Weer werd de plaatselijke bevolking gedwongen die te bezoeken.
Eisenhower zei:
Men zegt dat de Amerikaanse soldaat niet weet waarom hij vecht.
Nu weet hij tenminste tegen wie hij vecht.
De ontdekking van de hel van de concentratiekampen schokte de wereld.
In tien maanden tijd was het Reich ineengekrompen.
In april begon de slotfase.
Berlijn, de laatste citadel, bereidde zich voor op de ultieme slag.
Op 12 april 1945...
voerde het Berlijns Filharmonisch Orkest Wagners Götterdämmerung uit.
Een leger van kinderen, vrouwen en ouderen...
geleid door een paar duizend SS'ers, moest de hoofdstad verdedigen.
Ze wierpen obstakels op.
Goebbels leverde goed werk.
De verdedigers van de stad glimlachten in deze propagandafilm.
Elke Duitser werd uitgerust met een geweer...
of een Panzerfaust, een antitankwapen.
Er waren de afgelopen maanden meer dan 3 miljoen van geproduceerd.
In de straten van Berlijn kregen de mensen een spoedcursus.
Veel Duitsers geloofden nog in hun Reich.
Onze muren zijn kapot, onze harten niet
vechtend Berlijn groet de Führer
Führer, beveel en wij zullen u volgen
Berlijn blijft Duits
Capitulatie? Nee
Een jonge soldaat schreef aan z'n ouders:
Ik kan niet geloven dat de Führer ons zomaar opoffert.
Niemand kan me m'n geloof in hem afpakken. Hij is alles voor mij.
Witte zakdoeken werden geconfisqueerd...
om te voorkomen dat ze voor overgave werden gebruikt.
Hoge nazi's bleven erin geloven...
vooral omdat in de VS op 12 april, de dag van het concert...
president Roosevelt was overleden.
Hitler was blij.
Het door mij voorspelde wonder heeft plaatsgevonden.
De oorlog is niet verloren.
Hitler was verblind door z'n eigen waanideeën.
De hoop was van korte duur...
want het Rode Leger naderde de hoofdstad.
Rond een model van Berlijn bespraken Sovjet-generaals het aanvalsplan.
De voorraden waren eindelijk aan- gekomen aan de oever van de Oder.
Tanks, granaten, vliegtuigen.
42.000 kanonnen en zware mortieren.
Op 16 april begon de grootste artilleriebeschieting van de oorlog.
Voor Berlijn
1.236.000 granaten werden afgevuurd.
100.000 ton staal daalde neer op de Duitsers.
2 miljoen mannen rukten op naar Berlijn.
De Sovjets vielen van alle kanten aan.
De Russen hadden één doelwit:
de kanselarij waaronder Hitlers bunker lag.
Zjoekov rukte op ten koste van enorme verliezen.
Stalin wilde Berlijn volledig omsingeld hebben...
zodat de Britten en Amerikanen niet de hoofdstad konden binnentrekken.
In Berlijn beefde de grond.
Elke kruising werd verdedigd, soms door kinderen.
Hitler school in z'n bunker.
Uit deze laatste beelden van hem, van een maand daarvoor...
knipte de censor een stukje film dat toen niet is vertoond.
Hij had zichzelf niet onder controle en leek Parkinson te hebben.
Hitler is nog maar een schim.
Toch was er geen moment sprake van capitulatie.
Maar 120 km verderop, op 25 april in Torgau...
brak de lang verwachte dag aan: Het Reich was in tweeën gesplitst.
De Sovjets en de Amerikanen ontmoetten elkaar.
Terwijl het voor de leiding reden was tot bedachtzaamheid...
was het voor de gewone soldaat reden om feest te vieren.
Toch gingen sommige Sovjet-soldaten echte verbroedering uit de weg...
die ze in de Goelag zou kunnen doen belanden.
Oost ontmoet west
In Berlijn zaten drie miljoen mensen in de val.
Het was nu een kwestie van overleven.
Hier en daar werd een paard in stukken gesneden.
Zo krachtig als de artilleriebeschieting was...
ook in een gemechaniseerde oorlog moet de infanterie het afmaken.
Straat voor straat, kelder voor kelder.
In deze laatste dagen veranderde de motivatie van deze Duitsers.
Ze vochten niet meer voor Reich, Führer of nationaalsocialisme...
maar om het vege lijf te redden.
De Russen naderden de bunker waar Hitler nog steeds 'legers' opstelde.
De elite was de stad ontvlucht.
Toen Goebbels besefte dat het spel uit was, schreef hij:
Wat moet je met een volk waarvan de mannen niet eens willen vechten?
Alle ideeën van het nationaalsocialisme...
zijn te verheven, te edel voor zo'n volk.
Deze mensen verdienen het lot dat ze staat te wachten.
Tegelijkertijd in Italië, op 27 april...
werd Mussolini gevangengenomen en doodgeschoten.
De lijken van hem en z'n maîtresse werden verminkt door de menigte.
Toen Hitler hoorde van de dood van Il Duce, zei hij:
Dood of levend, ik wil niet in handen vallen van de vijand.
Na m'n dood moet m'n lichaam worden verbrand. Niemand mag het vinden.
Op 30 april, diep in z'n bunker, pleegde Hitler zelfmoord...
samen met z'n vrouw, Eva Braun.
Z'n lijk werd verbrand door z'n chauffeur met 200 liter benzine.
Twaalf jaar had de dictator geheerst over Duitsland.
Hij had gedroomd van een Duizendjarig Rijk.
Die hersenschim loste op in de ruïnes van z'n hoofdstad.
Een laatste leugen: De radio zei dat Hitler was gestorven...
terwijl hij voorging in de heroïsche verdediging van Berlijn.
Op 30 april braken Zjoekovs troepen door.
Z'n soldaten namen de Rijksdag in.
Vasili Grossman: Ik wilde roepen...
naar onze broeders in de Russische, Oekraïense en Poolse aarde...
die voor eeuwig slapen op het veld van eer.
Kameraden, kunnen jullie ons horen? Het is ons gelukt.
Twee dagen later reconstrueerden de Russen dit tafereel.
Er werd een foto genomen.
Maar de foto moest worden geretoucheerd...
omdat ze één detail over het hoofd hadden gezien.
Een van de soldaten droeg meerdere horloges om z'n polsen.
Maar waar was Hitler? Die vraag achtervolgde de Russen.
Sovjet-soldaten vonden een lijk dat sterk op hem leek.
Maar ze fotografeerden zichzelf bij een dubbelganger.
Stalin stuurde een team specialisten.
Ze vonden de verkoolde lijken van Goebbels en z'n vrouw.
Naast hen lagen de levenloze lichamen van hun zes kinderen.
Een paar maanden eerder waren ze nog gebruikt voor propaganda.
Hun ouders hadden ze vermoord voordat ze zelfmoord pleegden.
Hitler stoffelijke resten werden ontdekt in een bomkrater.
Toen hij hoorde dat de Führer dood was, zei Stalin:
De schoft is uitgespeeld. Jammer dat we hem niet levend hebben gevangen.
De stoffelijke resten werden in het geheim naar Rusland vervoerd.
Zelfs Zjoekov, die een bezoek bracht aan het hol van het beest...
wist niets van deze epiloog.
Nu Hitler dood was, konden z'n opvolgers capituleren.
Op 7 mei, in een school in Frankrijk, het geallieerde hoofdkwartier...
ging de Duitse delegatie akkoord met de onvoorwaardelijke overgave.
Na het tekenen was generaal Jodl zo onbezonnen op te staan en te zeggen:
De Duitse strijdkrachten zijn nu in uw handen.
Ik hoop dat de overwinnaar edelmoedig zal zijn.
Met de pennen waarmee was getekend maakte Ike de V van Victorie.
Maar deze beelden werden nog niet vertoond...
omdat Stalin niet tevreden was over deze capitulatie.
De sterke man van het Kremlin klaagde:
Het Sovjetvolk heeft het meest geleden onder de oorlog.
Stalin eiste dat de volgende dag nog eens werd getekend in Berlijn.
Op 8 mei reden Amerikaanse, Franse, Duitse en Britse delegaties...
door een verwoeste stad.
In Zjoekovs hoofdkwartier in Berlijn...
wachtten ze op de komst van veldmaarschalk Keitel.
Toen hij binnenkwam, beantwoordde niemand z'n groet.
De verschillende delegaties tekenden alle vijf de capitulatieaktes.
Generaal de Lattre tekende voor Frankrijk.
Het was 8 mei, 11 uur's avonds. In Moskou was het al 1 uur in de nacht.
De Sovjets hanteerden 9 mei als datum.
Met de overgave was de tragedie niet afgelopen.
Het einde van de vijandelijkheden werd gevolgd door zelfmoorden.
Behalve leiders als Himmler...
maakten duizenden anonieme Duitsers er een eind aan...
soms met hun gezin.
Uit angst voor de Sovjets, of om Hitler te volgen naar 't hiernamaals.
Voor de oorlog had Hitler de Duitsers beloofd:
Geef me tien jaar en jullie zullen Duitsland niet meer herkennen.
Hij heeft woord gehouden.
Het is voorbij, het is voorbij.
Die kreet werd over de hele wereld gehoord...
toen de overwinning werd gevierd.
Mensen begroetten de bevrijding waar ze zo lang op hadden gebracht.
Maar de vreugde ging gepaard met ernst.
De donkere schaduw van het nazisme was niet in een dag uitgewist.
Het leed had een onuitwisbaar litteken achtergelaten.
Het nazisme had voor peilloos diepe verschrikkingen gezorgd.
De vernietiging van de joden, het afslachten van burgers...
het martelen van verzetslieden...
zouden het geweten van de mensheid voorgoed plagen.
Maar het continent moest overeind krabbelen.
De steden moesten worden herbouwd.
De miljoenen ontheemden moesten terug naar huis.
Dat waren de grote uitdagingen van de naoorlogse tijd.
Uit deze chaos, veroorzaakt door de nazi-orde...
zou een nieuw tijdperk ontstaan.
Vertaling: Bart Ahelan