Carly, wacht.
Fijn dat je er bent. We gaan naar een geweldige plek.
Charlie, kom.
Raar maar waar, er was een dinosaurus genaamd Argentinosaurus.
Zo groot als drie bussen.
En een andere genaamd Edmontosaurus, met meer dan duizend tanden. Kom.
Dat zijn veel potentiële dinosaurusfossielen.
Charlie, deze kant op. -Goed.
Daar gaan we vandaag naar op zoek.
Het is tijd voor Raar Maar Waar!
Wist je dat er meer sterren aan de hemel staan...
...dan er zandkorrels op de hele aarde zijn?
Wauw. -Dit is ongelooflijk.
Ja, hè? -Charlie hier.
Carly hier.
We zijn beste vrienden.
Kom op.
In Chicago, op ons nieuwe thuis. -Met een beetje verbeelding...
Voor altijd.
En veel verkenning.
Dit is fantastisch.
We ontdekken hoe raar de wereld kan zijn.
We zijn er.
Dit is ongelooflijk.
RAAR MAAR WAAR!
Dinosaurussen.
Hallo, Charlie hier. -Carly hier.
En onze vrienden Patrick en Casey.
De nieuwe Alabama Cones-film komt uit.
Wij zijn haar grootste fans. -We hebben onze gave hoeden.
En onze zelfgemaakte kettingen van rare stenen kralen...
...van het strand. Laten we de trailer kijken.
In een wereld...
...overspoeld door robotdinosaurussen...
Mr president. -Ja?
De Robo-dino's zijn terug.
Terug?
Er komt een held.
Goed, Bama, tijd om de klus te klaren.
Alabama Cones keert terug in...
...Alabama Cones en de Dino-dragonder.
Vanaf dit weekend in de bioscoop.
Wauw. -Jeetje.
Jeetje. -Dit wordt de beste film ooit.
Ik heb zo'n zin in deze film.
Weet je wie er naar de première gaat?
Wie?
Wij.
Hoe dan? -Wat?
Kaartjes kosten superveel geld. -Het loont om een goede chef-kok te zijn.
Ik cater de première en Patrick is mijn souschef.
Ik composteer graag.
Doei. -Toedels.
Wat?
Wij moeten ook naar die première.
Hoe?
Carly. -Wat?
Denk na. Hoe verdient Alabama Cones haar geld?
Ze trekt dinosaurusbotten uit de grond en verkoopt ze voor veel geld.
Precies. Misschien kunnen wij dat ook doen.
Als we dinosaurusbotten kunnen vinden.
Dan verdienen we misschien genoeg... -Voor kaartjes voor de première.
Ja. Maar ik weet er helemaal niets van.
Ik ook niet. Goed, dan duiken we vandaag...
...in de wereld van...
...dinosaurussen.
Goed, jongens. Om te beginnen, dinosaurussen...
...waren grote reptielen die rondliepen op aarde.
Meer dan 200 miljoen jaar geleden.
Er waren hele grote, zoals de Patagotitan mayorum...
...die zoveel woog als 12 olifanten.
En kleinere, zoals de Parvicursor.
Die was ongeveer zo groot als een duif.
Er zijn op bijna elk continent dinosaurusfossielen gevonden.
Mensen vinden de meest geweldige soorten.
Op een dag, tussen stenen in de buurt van zijn huis in Chili...
...vond de zevenjarige Diego Suarez iets fantastisch.
Hij vond een hoop fossielen van een onbekende soort dinosaurus.
Diego was de jongste persoon ooit die een nieuwe dinosaurussoort ontdekte.
Wetenschappers noemden de soort Chilesaurus diegosuarezi.
Dit is ongelooflijk. -Ja, hè?
Je hoeft geen superslimme wetenschapper te zijn om zoiets te vinden.
Je kunt... -Een kind zijn dat buiten speelt.
Of twee mensen die geld willen verdienen voor kaartjes...
...om hun favoriete filmster te ontmoeten.
Dat zijn wij. -We gaan zoeken.
We zien jullie in de tuin, waar we gaan graven.
Charles. -Carls.
Laten we graven.
Carly, niets werkt.
We hebben hulp nodig. -Van Bama.
Hij heeft gelijk.
Goed, Carly.
Tijd om de klus te klaren.
Carly.
Wat? -Ik heb iets.
Ik kom.
Moet je zien wat we hebben gevonden. -Zo gaaf.
Ik ga die te koop zetten op Craftbook.
Charlie, wat denk je? Voor 10.000 of 15.000 dollar?
Ik denk 20.000. Dan kunnen we onderhandelen.
Goed. 'Te koop.
Nieuwe ontdekking.
Geweldig...'
Zeldzaam, superzeldzaam. -'Zeldzaam prehistorisch dinosaurusbot.'
Dinosaurusfossiel.
'Dinosaurusfossiel.' Wacht, wat is het verschil?
Dat is lastig. Maar na verloop van tijd...
...veranderen dinosaurusbotten in dinosaurusfossielen.
Gaaf, hè? Dit bedoel ik.
Na lang rondlopen en dinodingen doen, gaat elke dinosaurus uiteindelijk dood.
Soms wordt het lichaam begraven onder lagen grond en afval.
De zachte delen van het lichaam, zoals de huid en spieren, ontbinden.
De harde botten blijven over en als we dan goed kijken...
...zien we dat water miljoenen jaren lang in deze botten druipt.
Heel langzaam vervangen mineralen in het water de materialen in de botten.
Stukje voor stukje, beetje bij beetje...
...tot het hele bot is vervangen door hard steen.
Boem. Nu is het bot veranderd in een fossiel.
Dus fossielen zijn geen dinosaurusbotten? -Klopt.
Het zijn kopieën van dinosaurusbotten...
...van steen, die na miljoenen jaren worden gevormd.
Goed. 'Superoud dinosaurusfossiel van...'
Van wat voor een dinosaurus? -Wat als het van een Brontosaurus is?
Of een Psittacosaurus. -Een psittaco-wat?
Psittacosaurus, ken je die?
Nee. -Dit vind je geweldig.
Kom, allemaal. Deze kant op.
Goed, loop maar door. Goed zo.
De dinosaurussen zijn uitgestorven. Ja, prima. Daar.
We zijn bij onze eerste stop van de Walk of Fame van dinosaurussen.
Het Dinowood Theater opende 250 miljoen jaar geleden...
...en heeft een aantal van de beroemdste dinosaurussterren ooit.
Volg mij deze kant op, gele pet...
...waar we prachtige afdrukken zullen zien van Linhenykus en Therizinosaurus.
Zo groot en zo klein.
Linhenykus zag er wat vreemd uit.
Raar maar waar, in plaats van een arm aan beide zijden, zat er één vinger.
Aan de andere kant van het spectrum hebben we de Therizinosaurus.
Hij had twee armen met elk drie vingers en grote klauwen van een meter.
Echt een lust voor het oog.
Maar onze favoriet is de Psittacosaurus.
Raar maar waar, de Psittacosaurus had een enorme snavel, als een papegaai.
En hij had een grote bos borstelharen op zijn staart.
Hij was een soort van grote papegaai, stekelvarken en dinosaurus in één.
Er zijn zoveel gave dinosaurussen.
Zeker. Maar van welke gave dinosaurus is dat?
Dat weet ik niet. -We hebben hulp nodig.
Ik weet van wie, ReBecca Hunt-Foster.
Zij is een paleontoloog uit Utah en onderzoekt dinosaurusfossielen.
Perfect. Goed, jongens. Tijd om te gaan.
We laten dit hier en maken ons klaar om te gaan.
Goed? We zien jullie in Utah.
We gaan naar Dinosaur National Monument in Jensen, Utah.
In Utah vind je niet alleen veel dinosaurusfossielen...
...maar ook het Groot Zoutmeer.
En, raar maar waar, dat is drie keer zo zout als de oceaan.
GROEVE DINOSAURUSFOSSIELEN
Jullie zijn er. We zijn hier bij Dinosaur National Monument in Utah.
Deze plek is fantastisch. -Er is zoveel te zien.
Laten we gaan kijken.
Moet je deze zien. Dit is een Allosaurus.
Raar maar waar, de meeste staten hebben hun eigen staatsfossiel.
De Allosaurus is het staatsfossiel van Utah.
Charlie, kom hier.
Wist je dat je hier botten mag aanraken? -Te gek.
Mijn hand ligt op een fossiel dat 149 miljoen jaar oud is.
Carly, is dat Alabama Cones?
Hoi, Charlie. Hoi, Carly.
Hallo, ReBecca. -Hoi.
ReBecca Hunt-Foster raakte geïnteresseerd in paleontologie, studie van fossielen...
...toen ze 13 jaar was.
Nu is ze een paleontoloog bij Dinosaur National Monument.
Haar favoriete raar maar waar-feit is dat een levende verwant van T. rex een kip is.
Ongelooflijk. Kun je ons meer vertellen over deze muur?
Dit is 149 miljoen jaar oud sedimentair gesteente met dinosaurusbotten.
Deze kwamen hier terecht tijdens een storm...
...toen lichamen in een rivierkanaal terechtkwamen.
Wauw. Welke soorten dinosaurussen zien we hier?
Soorten als de Allosaurus, Apatosaurus, Diplodocus en de Stegosaurus.
Achter je zie je een tand van een Allosaurus.
Wat? -Hier? Wauw.
Daar zie je een dijbeen waar een Allosaurus op heeft gekauwd.
Je ziet daar kauwsporen, daar is op gekauwd.
Dit is een dinosaurus zo groot als een T. rex, toch?
De Allosaurus is wat kleiner dan T. rex.
Deze dieren waren al fossielen toen de T. rex hier leefde.
Gaaf. -Dat is een raar maar waar-feitje.
Het is lastig te begrijpen, want dit is twee verdiepingen hoog.
Hoeveel fossielen zitten er in de muur?
Honderden fossielen.
Heb jij hier iets opgegraven?
Niet in dit gebouw, maar we graven buiten.
Zullen we gaan kijken? -Ja.
Goed, dan gaan we.
Dit is een goede plek voor fossielen.
Als je een paleontoloog bent, wil je hier zijn.
Die grote, grijze rotsen daar zijn mariene rotsen.
Daarin vind je dieren, zoals vissen.
Het harde zandsteen erachter is een oude kustlijn.
Daar zitten mogelijk dinosaurussporen.
Daarachter ligt een oude rivier waarin dino's behouden zijn gebleven.
Dus een goede plek om fossielen te vinden...
...is een plek waar vroeger water was?
Dat klopt. Je hebt water nodig om fossielen te conserveren.
Daar kunnen we botten vinden? -Daar ligt de beenderlaag.
Mooi woord: beenderlaag. Dat is een grote ophoping van fossielen.
Een plek waar je veel fossielen kunt vinden.
Laten we gaan kijken.
Ja. Botten.
In dit oude rivierkanaal...
...hebben we veel dinosaurusbotten blootgelegd en bewaard.
Dit is een heel groot dijbeen van een Sauropode.
Dit is ook een dinosaurusbot.
Daar ligt een set ruggenwervels en zelfs een rib.
Deze hele rotsformatie zit vol dinosaurusbotten.
Goed, die halen we eruit. Tijd om de klus te klaren.
Klus?
Zoals in de Alabama Cones-films.
Ze zegt: 'Tijd om de klus te klaren.'
Dan bukt ze en trekt ze hem uit de grond.
Enorm fossiel, hoera. Toch? -Geld.
Paleontologen doen dat niet. We zijn voorzichtig met fossielen.
We graven ze nauwkeurig uit, heel langzaam, want ze zijn uniek.
Ze hebben vijf films gemaakt. -Er komt een zesde.
Alabama Cones is een personage. Ze is niet echt.
Ze verzinnen vaak dingen.
Babylon doet mee voor drie miljoen.
Hij is geweldig. -De beste, schat.
Wie zijn zij? -Films.
Wij zijn de paleontologen.
Wij adviseren over het script.
De dino-mensen.
De dino-film. -Goed, moet je horen.
We openen met de filmster, Ricky Babylon, die wegrent van een T. rex.
Die pakt hem en eet hem op.
Ricky krijgt schubben, wordt een Velociraptor en redt de wereld.
Wat denk je?
Laten we beginnen met de snelheid van de T. rex.
Uit onderzoek blijkt dat een T. rex...
...ongeveer 16 km per uur kan rennen. -Doei.
Je bent dus sneller dan een T. rex.
En dan het gebrul. Dinosaurussen brulden niet.
Ze bromden meer, zoals krokodillen. Of koerden, zoals duiven.
En de schubben. Het blijkt dat de meeste dinosaurussen veren hadden.
En Velociraptors waren meer de grootte van een kalkoen.
Wacht. -Wacht, wil je zeggen...
...dat T. rexen langzaam waren?
Dino's brulden niet? -Ze hadden bijna allemaal veren?
En een Velociraptor was zo groot als een kalkoen?
Ja. -Dat klopt.
Luister, schat. -Schat, kom op.
Ze moeten brullen.
Ze willen een man zien die wordt opgegeten door een dino...
...en verandert in een enorme Velociraptor.
Maar dat klopt wetenschappelijk gezien niet.
Dit is geen wetenschapsles. Dit is showbizz.
Velociraptors waren zo groot als kalkoenen?
Je trekt ze niet gewoon uit de rotsen?
Nee. -Wat doe je dan wel?
Ik laat het zien.
Hoi, jongens. -Hallo.
Dit zijn Julia, Kelly en Thuat, mijn stagiaires.
Ze graven vandaag een bot op.
We halen eerst het sediment weg en dan halen we het eruit.
We zijn de eerste mensen die dit bot zien in meer dan 149 miljoen jaar.
Dit duurt vast heel lang, niet?
Het zit in wat we kleisteen noemen.
Dit brokkelt makkelijk, zoals je ziet.
Heel brokkelig. -Wat?
Maar iets dat in echt hard zandsteen zit...
...kan wel een maand duren, als het echt groot is.
Wat?
Voor grote dingen gebruiken we steenhamers.
Om steen te splijten en los te wrikken.
Je begint met de hamer...
...voor de grote stukken en dan werk je verder...
...aan de kleinere delen en dan gebruik je een borstel.
Wat moeten we doen?
Ik zou een priem pakken.
Daarmee ga je voorzichtig om het bot heen om het sediment weg te halen.
Voorzichtig.
En dan kun jij met een borstel het sediment weghalen...
...en het bot schoonhouden.
Ik volg met de borstel. -Dit is echt brokkelig.
Precies. Dit duurt niet heel lang.
Jongens, denk aan wat hier gebeurt.
Carly en ik gebruiken echt paleontologisch gereedschap...
...om een dinosaurusfossiel op te graven.
We zijn de eerste mensen in de geschiedenis...
...die dit met eigen ogen zien. -Laat me erbij.
Zodra het fossiel vrij is...
...is het tijd om er een beschermlaag om te doen, genaamd 'de jas'.
Die is gemaakt van toiletpapier met jute en gips.
Ik heb nog nooit een dinosaurusbot in toiletpapier gewikkeld.
Ik heb mezelf wel in toiletpapier gewikkeld voor een mummiepak.
Dus we doen toiletpapier om het bot. En dan?
Dan pakken we de jute die in gips is gedaan...
...en dat doen we op het bot, zodat het een harde laag vormt.
Lagen blijven maken? -Ja.
Het is wat lijmerig, een beetje dunner dan slijm.
Charlie, high-five. -Nee.
Hierna droogt het en dan breng je het naar het lab?
Precies.
Dit is echt te gek, toch?
Het kost veel tijd om de fossielen uit de grond te krijgen.
Het is heel anders dan wat we dachten.
Je moet voorzichtig zijn om de fossielen te behouden en heel te houden.
Ik wil nog met ReBecca praten.
Goed zo, jongens.
Breng het, als het droog is, naar de museumverzameling.
Dag. -Bedankt.
Bedankt. -Dag, jongens.
Goed. Ik ga mijn handen wassen.
De fossielen in deze rotsen moeten veel geld waard zijn.
Verkoop je de fossielen? -We verkopen ze niet.
Ze zijn waardevoller voor de wetenschap.
We verzamelen ze, onderzoeken ze en leren veel over het verleden...
...maar ook over onze toekomst.
Voordat we gaan, legt ReBecca uit dat fossielen unieke tijdcapsules zijn...
...die de geschiedenis van onze hele planeet opnemen.
Je vraagt je af wat ons fossiel op het hoofdkwartier kan vertellen.
Ik vraag me af of ons fossiel verkopen voor geld...
...voor de première een goed idee is.
ReBecca, wat een geweldige dag. Jij en je stagiaires zijn fantastisch.
We bespraken dinosaurussen, paleontologie en de waarheid over Alabama Cones.
Alles is anders na onze ontmoeting. Ontzettend bedankt.
Bedankt voor jullie komst. Hopelijk komen jullie nog eens.
Zeker.
Pardon.
Hallo? -Hallo, dit is de superrijke man.
Ik verzamel superspeciale oude dingen.
Ik zag de advertentie op Craftbook en wil jullie fossiel kopen.
Ik ben er over een uur. Tot straks.
Een koper voor het fossiel. -We moeten naar het hoofdkwartier.
Maar, tot snel? Goed. Tot snel.
Goed. Hij komt zo.
Dat we nu al een koper hebben.
Vraag je je niet af wat het is? Hadden we maar tijd om het te onderzoeken.
Het is zoals ReBecca zei, fossielen zijn aanwijzingen over het verleden.
Dit kan ons vertellen...
...hoe onze tuin honderden miljoenen jaren geleden was.
Misschien lag onze tuin ooit wel onder een oceaan...
...en is dit fossiel van een enorme Plesiosaurus.
Of was de tuin bedekt met dikke lagen ijs en sneeuw...
...en is het van een prehistorische sabeltandtijger.
Dit is te gek, Carly.
Het dateert van voordat er mensen op deze planeet waren.
We moeten het houden.
Wat bedoel je? -We moeten het houden.
Nee, de première... -Charlie, vergeet de première.
Alabama Cones is niet eens een echte paleontoloog.
Hallo?
Hoi. -Hoi.
Ik ben superrijk.
Goed. -Ik ben er.
Laat dat fossiel zien.
Dit is het. -Charlie, we moeten het houden.
Denk aan ReBecca.
Alabama Cones is een personage.
Superveel geld. -Ze zijn waardevoller voor de wetenschap.
Ze wil dat we het houden.
Sorry dat we u lieten komen.
Ons fossiel is niet te koop.
Ja. -Wacht even.
Is dat het fossiel? -Ja.
Ik wil het toch niet. Dat is geen fossiel, dat is een kippenbot.
Een kippenbot? -Hoezo?
Patrick is mijn souschef.
Ik composteer graag.
Patrick.
Jullie twee cowboys hebben genoeg van mijn tijd verspild.
Ik ben superrijk.
Dit is niet leuk. Ik wilde dat dit een fossiel was.
Ik ook, maar het is een kippenbot.
Het is wel logisch, toch?
Als je denkt aan waar we die fossielen vonden met ReBecca.
Plaatsen die lang geleden onder water lagen.
Ik weet niet of onze tuin zo'n plek was.
Wacht even. -Wat?
We hebben al iets. -O ja?
Ja. En het zijn fossielen.
Wat? -Charlie, de kralen.
Wacht, onze zelfgemaakte kettingen?
Die rare stenen kralen van het strand...
...zijn fossielen van oude, prehistorische dieren genaamd zeelelies.
Wat? -Kijk maar.
Vierhonderd miljoen jaar geleden lag Illinois helemaal onder water...
...en was de oceaanbodem bedekt met zeelelies...
...oude verwanten van de zeester.
Ze werden uiteindelijk fossielen en spoelden aan bij Lake Michigan.
Dus dit zijn fossielen.
Van oude zeesterren. -Dat is ongelooflijk.
We leerden meer over paleontologie door de waarheid te onderzoeken...
...dan als we naar de première van Alabama Cones waren gegaan.
Hoe zou het zijn als ze een film maakten over echte paleontologen?
Met koerende dinosaurussen.
En kleine Velociraptors. -En deze zeelelies.
Denk je wat ik denk? -Ik pak de camera.
Jongens, we hebben een nieuw project. Bedankt dat jullie er waren.
Kom terug wanneer we meer dingen ontdekken die raar...
Maar waar zijn. -Tot ziens, jongens.
Ik speel de Velociraptor.
Ja. -Jij de paleontoloog.
Ja. -Wat trek je aan?
Dat weet ik niet.
RAAR MAAR WAAR!
We hebben hier een grote ster, Bama Cones.
Eén vraag tegelijk. -Alabama, hier.
Wat is je favoriete dinosaurus?
Ik weet het niet. De grote. -Prachtig, ja.
Heb je een favoriet fossiel?
Nee. -Goed, geen vragen meer.
Waar is de kip?
We hebben kip nodig. -Favoriete fossiel?
Kip. Ik heb honger.
Ik heb al twee uur niet gegeten. -Komt goed.
Ondertiteld door: A. Bressers