Raar maar waar: lieveheersbeestjes lijken schattige, onschuldige beestjes...
Maar ze geven giftige chemicaliën af ter bescherming tegen roofdieren.
Geen zorgen. Ze zijn kleine, biologische helpers in dit agrarische bedrijf.
Zullen we zeggen waar? -Het is wat gek. Wat denk jij?
Gewoon een hint. -Eén hint? Goed.
Het is tijd voor Raar Maar Waar!
Wist je dat er meer sterren aan de hemel staan...
...dan er zandkorrels op de hele aarde zijn?
Dit is ongelooflijk. -Ja, hè?
Charlie hier. -Carly hier.
Wij zijn beste vrienden.
Kom op.
We wonen hier, in Chicago. -Met een beetje verbeelding...
Voor altijd.
En veel verkenning.
Dit is fantastisch.
We ontdekken hoe raar de wereld kan zijn.
We zijn er.
Dit is ongelooflijk.
RAAR MAAR WAAR
Landbouw.
En een helm. Mooi. -Bedankt.
Hoi, Charlie hier.
Jullie kennen Carly. -Hoi.
Fijn dat jullie er zijn. We laten iets gaafs zien.
Ik ben graag in de tuin bezig, toch?
Wij telen nu gewassen. Veel gewassen.
We hebben meer dan we op kunnen, dus heeft Carly dit gemaakt.
Charlie en Carly's tuinkraam.
We zijn open.
Goed. We zijn open. Kom uw fruit en groenten halen. Vers.
Niet allemaal tegelijk.
Patrick. Leg die tomaat neer. Iedereen, in de rij.
Charlie. -Gaat het?
Ja, hoor. -Dit gebeurt elke week.
O, nee. Ben ik weer te laat?
Hoi, Casey. -Alles is verkocht.
Jullie zijn mijn leverancier. Ik moet 12 aardbeien-rabarbertaarten maken.
Het komt goed.
We reserveren een deel van de oogst van volgende week.
Charlie, schrijf op. Hoeveel heb je nodig? -Vier manden.
Vier manden aardbeien voor Casey. -Perfect.
Zo. -Genoteerd.
Ze nemen bestellingen aan.
Daar komen ze. Jeetje.
Wacht. Niet mijn kraam.
Nee.
Gaat het? Kom.
Wat is er gebeurd? -Dit is niet normaal.
Er zijn honderden bestellingen. -Wat?
Dat lukt ons nooit.
Wacht, Charlie. Nee. Dit is perfect.
Als we van de tuin een boerderij maken, kunnen we alle bestellingen doen.
Een boerderij?
Plus dan hebben we een echt bedrijf.
We doen het. -Ja.
Dus vandaag duiken we in de wereld van...
...landbouw.
Heb je deze gezien? Er zijn er miljoenen.
Charlie, alles komt goed. Boerderijen zijn geweldig.
Zie het zo.
Een tuin in een plek waar je misschien een paar groenten teelt...
...en wat bloemen, bomen en bosjes plant. Maar hij moet er leuk uitzien.
Op een boerderij teel je groenten en fruit en houd je allerlei dieren.
Alles dat van een boerderij komt, kan gebruikt, gegeten of verkocht worden.
Dat is het doel ervan.
Het is kinderspel. -Als we dit gaan doen...
...moeten we veel veranderen, toch? -Ja.
We kunnen alleen dingen telen die we kunnen eten, verkopen of gebruiken.
Dus geen bloemen. En dan moeten het stenen pad weg en de vijver...
...en die bankjes... -Wat? Dat wil ik niet.
Charlie, misschien vind je het wel leuk.
We zullen veel meer ruimte hebben en moeten bedenken wat we ermee gaan doen.
Carly, onze tuin is perfect.
Ik vraag me af of er iets is dat we kunnen vinden dat...
Bloedzuigers. -Bloedzuigers?
Ik zie het al voor me.
We nemen een grote bak vol water en doen daar bloedzuigers in.
Dan verkopen we die bloedzuigers aan mensen die aan bloedzuigertherapie doen.
Raar maar waar, schijnbaar zijn ze goed voor de bloedsomloop.
Wacht, ik weet nog iets.
We kunnen Black Ivory-koffie maken.
Met olifanten die we een lekkere mix geven van fruit en koffie.
De olifanten poepen de bonen uit, die rapen we op...
...en daar maken we koffie van.
Sommige mensen zeggen dat het de lekkerste koffie ter wereld is.
Een koffieplantage waar we koffie maken van bonen die we uit olifantenpoep halen?
Die bestaan niet.
Raar maar waar: die zijn er in Thailand.
Leuk dat je zo enthousiast bent...
...maar onze klanten willen geen bloedzuigers en exotische koffie.
Je hebt gelijk. Ze willen aardbeien, rabarber, komkommer...
...en tomaten. Onze specialiteiten. -Precies.
Dan telen we die. Wat nog meer?
We moeten veel gewassen telen in een korte tijd.
We doen nu alles met de hand. Dat schiet niet op.
We hebben geavanceerde landbouwapparatuur nodig.
Goed. -Meneer, hoe gaat het?
Ik ben Saskatoon Baudelaire, buitengewoon handelaar.
Met mijn apparatuur werk je zo snel...
...dat je snel klaar bent en lekker kunt uitrusten.
Dat klinkt heel goed.
Ik regel een commerciële tractor van 300 pk voor je.
En een paar machines voor erachter.
Een grondbewerkingsmachine van bijna acht meter.
Een grondbewerkingsmachine is een landbouwmachine die grond bewerkt.
Hij maakt grond los en verpulvert het.
Dit is een van de eerste dingen die je doet als je gaat telen.
We gaan een plantmachine toevoegen.
Een plantmachine zit ook achter een tractor.
Gooi wat zaden in de enorme zaadbak en rijd ermee over je veld.
De zaaimachine maakt kleine gleuven in de grond...
...gooit daar zaden in en bedekt die weer met grond.
Wat gebeurt er als dat zaad gaat groeien? -Ik...
Tijd om te oogsten. Ik heb daar iets speciaals voor.
Dat, mijn vriend, is een maaidorser.
Een maaidorser is een alles-in-één-landbouwmachine...
...die bijna elk deel van het oogstproces aankan.
Stel dat je 161 hectaren aan maisvelden hebt.
De maaidorser kan de maisstengels afsnijden, de kolf eraf halen...
...en dan de korrels van de kolf halen, alles met één machine.
Carly, dit is perfect. Met deze machines kunnen we sneller werken.
Wat kost het? -Rond de 400.000 dollar.
Hoeveel hebben we verdiend?
Iets te weinig.
Misschien zijn die superprofessionele machines wat te overdreven voor ons.
We kunnen voor deze kleinere versies gaan. Die zijn net als de grote, maar kleiner.
Saskatoon... -Hallo, jongeman.
Ik zie dat je een mooie verzameling landbouwapparatuur hebt gekocht.
Dat klopt, maar het is wat overdreven voor mijn kleine bedrijf.
Heeft mijn zoon Saskatoon je dit verkocht? -Klopt.
Je hebt die grondbewerkingsmachine niet nodig.
Dit is ook een grondbewerkingsmachine, maar dan veel kleiner.
Jij schattige rabarberplukker, je hebt deze oude plantmachine niet nodig.
Deze zaaimachine plant de zaden, precies goed voor je kleine boerderij.
Perfect.
Deze maaidorser... Ik heb hier iets voor je.
Je kunt alle rabarber op je boerderij plukken...
...met dit kleine oogstgereedschap.
Maar voorzichtig, het mes is scherp.
Mevrouw Baudelaire, bedankt voor uw hulp.
Dit is precies wat ik nodig heb.
Daarom noemen ze mij mevrouw Baudelaire, buitengewoon handelaar.
Deze zijn perfect. -En kopen.
Boeren weten wat ze doen. -Zeker.
En als we betere apparatuur hebben, kunnen we betere planten nemen.
Betere planten?
Wacht, wat bedoel je?
Alle planten zijn toch hetzelfde?
Is de ene aardbeienplant niet hetzelfde als de andere?
Dat zou je denken, hè?
Maar plantenwetenschappers hebben verschillende aardbeienplanten gemaakt.
Sommige met meer aardbeien...
...of grotere aardbeien, of lekkerdere aardbeien.
Ze maken geweldige aardbeienplanten.
Via een proces genaamd selectief kweken.
Ik zal erover vertellen.
Selectief kweken begint zo: wetenschappers kiezen een plant...
Ik kies een zonnebloem.
...en kijken wat ze eraan willen veranderen.
Ik wil de bloem zo groot maken als een pizza.
Dan laten ze zonnebloemen groeien.
Elke plant is een beetje anders.
Ze kiezen de twee met de grootste bloemen...
...en laten die elkaar bestuiven.
Daarna oogsten ze de zaden en planten die.
Zo groeien er nieuwe zonnebloemen.
Ze blijven dit doen met de planten met de grootste bloemen.
Ze bestuiven en planten.
Na verloop van tijd worden de bloemen steeds groter.
Uiteindelijk zo groot als een pizza. -Perfect.
Dan verpakken ze de zaden en verkopen die aan telers.
Zo kunnen wij ook grote zonnebloemen telen.
Zo werkt selectief kweken.
Ze bestuiven en planten de allerbeste tot ze iets unieks hebben.
Precies. Plantenwetenschappers kunnen zelfs van een plant...
...iets volledig nieuws maken.
Dit zijn wilde mosterd-planten. Ze zien er vrij normaal uit.
Smaken niet erg lekker, maar met selectief kweken maakten wetenschappers...
...er volledig nieuwe dingen van.
Ze namen wat planten en kweekten de planten...
...met de meeste bloemen, keer op keer, en creëerden uiteindelijk bloemkool.
Ze namen er nog een paar en kweekten die met bepaalde eigenschappen...
...en maakten daar broccoli van.
Toen nog een paar en kweekten die met de grootste...
...en breedste bladeren en creëerden daar boerenkool mee.
Raar maar waar: broccoli, bloemkool en boerenkool zijn gemaakt...
...van wilde mosterd-planten, met selectief kweken.
Dat is ongelooflijk.
Selectief kweken leidt tot allerlei superplanten die op boerderijen groeien.
Vanaf nu telen we alleen planten met het meeste fruit...
...en de grootste bladeren. -Inderdaad.
We gaan meer gewassen telen dan we kunnen gebruiken.
Dat weet ik nog niet zo zeker. -Wat is er?
Ik maak wat berekeningen, maar zelfs met superplanten...
...kunnen we niet alle bestellingen doen.
Kun je niet wat sneller werken?
Ik kan wat sneller werken met die nieuwe spullen.
Maar ons probleem is ruimte.
We hebben buiten gewoon niet genoeg ruimte om meer te telen.
Ik weet het. -Weet wat?
We hebben buiten niet genoeg ruimte, zoals een gewoon agrarisch bedrijf...
...maar binnen wel.
Binnen? -Ja.
Ik las over een bedrijf in New York City dat binnen gewassen teelt.
Als we onze boerderij binnen uitbreiden, kunnen we misschien wel...
...die bestellingen doen. -Past een boerderij binnen?
Weet ik niet, maar dat gaan we uitzoeken. Ik heb twee tickets geboekt...
...naar New York City. Zien we jullie daar? Tot snel.
We reizen naar een van de grotere steden in de Verenigde Staten...
...om te leren hoe je gewassen binnen teelt.
Raar maar waar: New York City is zo divers...
...dat er wel 800 verschillende talen gesproken worden.
We zijn er. -New York City.
De Big Apple. -Waar Central Park ligt.
Het Vrijheidsbeeld. -Het Empire State Building.
Op het Empire State Building zit een bliksemafleider...
...die gemiddeld 23 keer per jaar geraakt wordt.
Dat is heel cool, maar niets hier lijkt ook maar een beetje op...
Een agrarisch bedrijf? -Ja.
Is dit het adres? -Farm One. Dat staat erop.
We gaan kijken. -Kom.
Perfect.
Farm One. -Het zit in de kelder.
Groeien planten in een kelder? -Geen idee.
Wauw, dit is te gek.
We zitten onder de grond en er groeien overal planten.
Alsof ze een boerderij hebben genomen en op planken in een kelder hebben gezet.
Rob Laing is de CEO en oprichter van Farm One.
Zijn favoriete raar maar waar-feit: een plant genaamd de kiespijnplant.
Deze verdooft de mond en geeft hele rare smaken af.
Rob, deze plek is fantastisch. Is dit jouw boerderij?
Dit is verticale landbouw.
We stapelen groeiende lagen op elkaar en gebruiken hydrocultuur.
Planten groeien in water met voedingsstoffen, niet in de grond.
Ik hoor overal water druppelen.
De planten staan onder ledlampen die zonlicht nabootsen.
We kunnen de temperatuur, vochtigheid en voedingsstoffen die ze krijgen regelen.
Zelfs de kleur van het licht gedurende de dag.
Het maakt niet uit of het februari of augustus is...
...of het buiten vriest of snikheet is.
Zie je jezelf als een wetenschapper of als een teler?
We zijn telers, maar we gebruiken ook software en de recentste gegevens.
Dus eigenlijk zijn we tech-telers. -Heel gaaf. Dat klinkt goed.
Wat groeit hier allemaal?
Veel kruiden, eetbare bloemen...
...en microgreens, dat zijn hele jonge planten.
Die hebben vaak veel smaak, maar zien er ook echt goed uit.
Wat doen jullie met alles dat hier groeit? -We verkopen aan chef-koks.
Veel chef-koks in New York City willen zeldzame, ongewone ingrediënten.
Ik laat jullie ons hydrocultuursysteem zien.
Hier zie je de wortels die eronder hangen. -Wauw.
Die zitten normaal in de grond, maar hier zitten ze in het water.
Zoals wanneer je een grote zak compost pakt en het bruine sap eruit knijpt.
Zo'n sap zit hierin.
Het beste van de grond zit in dit vloeibare mengsel.
Precies. Er zijn veel verschillende hydrocultuursystemen...
...maar ze geven allemaal water aan de wortels...
...verrijken het water met zuurstof en zorgen voor voedingsstoffen.
Wat is dit? -Dit is nepitella.
Nepitella. -Het smaakt naar munt, oregano.
Willen jullie het proeven? -Graag.
Pak maar een blaadje.
Bedankt.
Het smaakt naar munt. -Mijn neus gaat helemaal open.
Dat is slechts een van de meer dan 50 planten die hier groeien.
Het is ongelooflijk dat je alles gewoon kunt stapelen.
Dit is een kleine kelderruimte, maar je verdrievoudigt de ruimte...
...omdat je drie lagen planten hebt.
Is dit iets dat mensen gewoon thuis kunnen doen?
Zeker. Er zijn kleine systemen, van zo klein als je hand tot zo groot.
Rob en zijn team hebben alles wat een plant buiten nodig heeft...
...naar binnen gehaald.
Laten we daar eens induiken.
Alle planten hebben zeven dingen nodig om te groeien.
Ruimte, de juiste temperatuur, licht, water, lucht, voedingsstoffen en tijd.
Buiten kunnen planten dit makkelijk krijgen.
Een groot veld biedt veel ruimte om te groeien...
...en planten worden vaak geteeld in de zomer, als het warm is.
Er is buiten veel frisse lucht, zonlicht.
In de grond zitten water en voedingsstoffen.
Plekken zoals Farm One brengen dit naar binnen.
Binnen is er niet zoveel ruimte, dus stapelen ze de planten op planken.
Ze stellen de juiste temperatuur in, pompen verse lucht rond...
...via het ventilatiesysteem, plaatsen speciale leds...
...voor licht en laten ze groeien in speciale mengsels...
...van water en voedingsstoffen.
Dus binnen en buiten telen, werkt bijna hetzelfde.
Ze geven planten alles om te groeien.
Ik laat jullie iets proeven wat chef-koks graag gebruiken.
Moet je zien. Dit is het blad van een klaverzuring.
Proef maar. -Bedankt.
Klaar? Proost.
Het heeft een krachtige smaak.
Dat is heftig. -Ja.
De stengel is zuur en smaakt naar grapefruit.
Alsof je in een citroen bijt.
Het zuur in de smaak... -Lekker.
Het is echt lekker.
Ik hou niet van groenten, maar dit is lekker.
Elk element wordt volledig geregeld?
Dit is een zeer precieze omgeving.
Maar we hebben een geweldige engineeringmanager. Ze heet Kate.
We willen de omstandigheden van buiten nabootsen...
...dus hebben we software ontwikkeld die elke plant in de gaten houdt.
Van zaad tot de oogst.
Elke plant heeft een unieke QR-code.
Cool woord, 'QR-code'. Dat staat voor Quick Response.
Het is een unieke manier om dingen elektronisch te labelen.
Het is zo’n vierkantje. Bij elke plant staat er een.
We gebruiken hier veel technologie...
...maar soms is de makkelijkste en beste oplossing voor ongedierte...
...Moeder Natuur zelf.
Dit is een zak met lieveheersbeestjes.
Zij eten alle vieze beestjes op...
...zoals bladluizen, tripsen, witte vliegen en zo.
Ze vinden die heel lekker.
De goede beestjes eten de slechte beestjes op...
...die alle gewassen eten.
Hoeveel lieveheersbeestjes gaan we vrijlaten?
Ongeveer 1.500. -Vijftienhonderd.
Vijftienhonderd lieveheersbeestjes.
Jeetje. -Moet je ze zien gaan.
Kom op, lieveheersbeestjes.
Ze denken: we zijn vrij. -Eet zoveel tripsen als je wilt.
Het leuke hieraan is dat ze het hier zo goed doen...
...dat er geen chemicaliën of pesticiden nodig zijn.
Dit is een goed voorbeeld van een van de redenen waarom binnen telen...
...goed is voor het milieu.
Als jullie iets willen doen, heb ik wel wat taken voor jullie.
Geweldig. Kom maar op. -Ja.
Carly plaatst 400 zaden in een groeimiddel, zodat ze gaan groeien.
Ik dacht dat we allerlei trucjes zouden leren, maar nu blijkt...
...dat of je dit nu binnen of buiten doet, het veel tijd kost.
Hoi, Charlie.
Marissa bereidt mij voor om bestellingen te leveren.
We hebben een Magic Rose en een Amazon Neon Cherry.
Deze unieke, kleine gewassen zijn buiten lastig te telen...
...maar doen het goed in deze beheerde omgeving.
Terwijl grotere gewassen het buiten beter doen.
Alles is ingepakt. Klaar om ze te bezorgen bij restaurants?
We zijn klaar om te gaan. -We gaan.
We gaan planten leveren.
METRO
Het is zover, mensen.
Het voelt alsof ik schatten smokkel in New York.
Het leven van een teler in New York.
Eugene...
...ik heb je bestelling.
Je anjer, Neon Cherry...
...nepitella. -Ziet er goed uit.
Klaar? Mooi. -Bedankt, ik waardeer het.
Bedankt.
Carly, dit lijkt niet echt moeilijk.
Nee, ik denk dat we wat we hier zien ook kunnen doen.
We kunnen de hoeveelheden verviervoudigen als we verticaal stapelen.
Met waterirrigatiesystemen, lampen om zonlicht na te bootsen.
We gaan het hele jaar door aardbeien verkopen.
Wie verkoopt er aardbeien... -Niemand.
...rabarber, tomaat, komkommer, vers, in de winter?
Dit verandert alles. -Geweldig.
We gaan terug, we zien jullie daar. Perfect. Tot zo.
Raar maar waar: een typische maiskolf heeft 800 korrels en 16 rijen.
Ik verander onze hele achtertuin in een rabarberplantage.
We kozen een speciale soort die kan groeien in koelere omgevingen.
Dat en mijn nieuwe zaaimachine, grondbewerkingsmachine...
...en kleine, handige oogstgereedschap.
Vraag je ouders om toestemming voordat je scherpe dingen gebruikt.
We zullen sneller werken dan ooit.
Ik doe de gewassen binnen: komkommer, tomaat en aardbeien.
Ik plaats planken voor hydrocultuur door het hele huis...
...en heb alles geautomatiseerd, van licht tot voedingsstoffen.
Ik kan alles bedienen met de software op mijn telefoon.
De transformatie van de tuin is af.
We hebben nu bijna vier keer zoveel ruimte.
Hoe gaaf is dat? -Echt gaaf.
En volgens mijn berekeningen hebben we genoeg voor alle bestellingen.
Het duurt alleen langer dan we dachten.
Je kunt veel dingen veranderen...
...maar niet de tijd die planten nodig hebben om te groeien.
Dat is waar.
Hallo. -Casey.
Hoi, Casey. Kom.
Hallo.
Ik kom even langs om te zien hoe het is met de aardbeien.
Om mijn... wacht.
Hebben jullie een hydrocultuursysteem gebouwd?
Zeker weten.
Geweldig. Dan kan ik het hele jaar door producten krijgen. Trouwens...
...waar zijn mijn aardbeien? Ik heb zin om taarten te maken.
Casey, de oogst is pas over een paar maanden klaar.
Sorry. -Maar mijn taarten...
Maar als blijk van goede trouw voor onze beste klant, krijg je deze.
Dit is klaverzuring, van een verticaal agrarisch bedrijf in New York City.
De volgende keer krijg je twee keer zoveel aardbeien voor dezelfde prijs.
Dat beloof ik.
Klaverzuring. Dit werkt misschien wel.
Ik kan hier crème anglaise mee maken voor mijn klanten.
Dat is het minste dat we kunnen doen terwijl je wacht.
Bedankt. Jullie zijn top. Kunnen jullie helpen met de eieren?
Natuurlijk.
We hebben een nieuw project.
Fijn dat jullie er waren. Kom terug wanneer we meer dingen ontdekken...
...die raar... -...maar waar zijn.
Tot later.
Aan de slag. -Crème anglaise.
Kom. -Dat klinkt deftig.
Heerlijk. -Kom op.
Goed. -Hoeveel eieren hebben we nodig?
Ongeveer 400. -Mooi.
RAAR MAAR WAAR
Hier bij de Raar Maar Waar Farms hebben we het beste van alles.
We kweken de beste bloedzuigers, maken koffie van de beste...
Charlie, kom op. Wakker worden. We zijn open.
Jongens, kom maar.
Een tomaat, alsjeblieft. -Perfect. Die daar?
Bedankt voor je komst. -Bedankt.
Wie is er dan? We hebben de beste rabarber ooit.
Aardbeien, dagenlang. -De boerderij van Charlie en Carly.
De beste producten die je ooit hebt gegeten.
Ondertiteld door: A. Bressers