Wybryk nauki: Biedronki wyglądają niewinnie...
Ale we własnej obronie wydzielają toksyczne substancje.
Nie obawiajcie się jednak. W tym gospodarstwie
działają jako pomocnicy natury.
Zdradzimy, gdzie jesteśmy?
No nie wiem, to nieco szokujące. Co myślisz?
- Chociaż podpowiedź. - Tylko jedna? Dobra.
Pora na Wybryki nauki!
Wiesz, że na niebie jest więcej gwiazd
niż ziarenek piasku na całej Ziemi?
Wow!
- Niesamowite. - Co nie?
- Tu Charlie. - I Carly.
- Tak! - Jesteśmy przyjaciółmi.
Zaczynajmy!
- Mieszkamy tu, w Chicago. - Z odrobiną wyobraźni...
Na zawsze.
...i masą badań...
To niesamowite!
...odkrywamy, jak dziwnym może być nasz świat.
- Hej! - Udało się!
To niesamowite.
WYBRYKI NAUKI
Rolnictwo!
- Jeszcze kask. Świetnie. - Dzięki.
Cześć, jestem Charlie.
- A to Carly. - Hej.
Świetnie, że jesteście. Mamy wam do pokazania coś ekstra.
Wiecie, że lubię pracować w naszym ogródku.
Zaczęliśmy hodować w nim różne warzywa i owoce.
Mamy ich więcej, niż możemy zjeść.
Carly wpadła więc na pewien pomysł.
Warzywniak Charliego i Carly.
Otwarte!
Ludzie, jesteśmy otwarci! Wpadajcie po świeże warzywa i owoce!
Nie wszyscy naraz!
Odłóż tego pomidora, Patrick! Po kolei!
- Charlie! - Żyjesz?
- Tak. - I tak co tydzień.
O nie! Znowu się spóźniłam?
- Hej, Casey. - Tak, wszystko sprzedane.
Mieliście być moimi dostawcami.
Zamówiono 12 ciastek z truskawkami i rabarbarem.
Będzie dobrze.
Zarezerwujemy dla ciebie owoce z przyszłotygodniowych zbiorów.
Zapisz to sobie, Charlie. Ile potrzebujesz?
- Cztery koszyki. - Dobra. Cztery koszyki truskawek.
- Dla Casey. - Świetnie.
- Gotowe. - Zapisane.
Ludzie! Przyjmują zamówienia!
Nadchodzą, o raju!
Czekajcie! Uwaga na stoisko!
Nie!
W porządku? Wstawaj.
- Co się stało? - Niesamowite,
- mamy setki zamówień. - Co?
Nie damy rady ich zrealizować.
Czekaj, Charlie. Świetnie się składa.
Jeśli przerobimy twój ogród na farmę, uda się nam.
Na farmę?
Będziemy mieć prawdziwy biznes.
- Zróbmy to. - Tak!
To chyba oznacza, że dziś odkryjemy świat...
Rolnictwa!
Widziałaś? Mamy ich chyba z milion.
Charlie, wszystko będzie dobrze. Takie gospodarstwo to coś niesamowitego.
Pomyśl o tym w ten sposób.
W ogródku możesz wyhodować warzywo lub dwa,
jakieś kwiaty, drzewa czy krzewy. Ale ogród ma po prostu być ładny.
Mając gospodarstwo, hodujesz warzywa, owoce oraz zwierzęta.
To, co wyhodujesz, możesz wykorzystać, zjeść lub sprzedać.
Po to prowadzi się gospodarstwa.
- Pójdzie nam jak z płatka. - Jeśli mamy się tym zająć,
- musimy wprowadzić wiele zmian, prawda? - Tak.
Będziemy hodować tylko to, co możemy zjeść, sprzedać lub wykorzystać.
Czyli żadnych kwiatów. Musimy się też pozbyć
alejki i stawu,
- wyrzucić ławeczki... - Co? Uwielbiam je!
Może pokochasz też rolnictwo.
Będziemy mieć więcej przestrzeni i musimy pomyśleć,
co z nią zrobić, więc...
Carly, nasz ogród jest idealny.
Nie sądzę, abyśmy mogli znaleźć cokolwiek, co...
- Możemy hodować pijawki. - Pijawki?
Już to widzę.
Napełnilibyśmy wodą dużą wannę i hodowali w niej pijawki.
Później sprzedawalibyśmy je osobom zajmującym się
leczeniem pijawkami.
Wybryk nauki: podobno pijawki poprawiają krążenie krwi.
Mam coś jeszcze!
Możemy założyć farmę kawy black ivory.
Musimy tylko znaleźć parę słoni i nakarmić je mieszanką
owoców i ziaren kawy,
a gdy słonie wydalą te ziarna, my je zbierzemy
i przetworzymy w kawę.
Niektórzy twierdzą, że tak powstaje najbardziej aromatyczna kawa świata.
Farma, na której parzymy kawę z ziaren
wybranych z kupy słonia? To jakieś bujdy!
Wybryk nauki: takie farmy naprawdę istnieją. W Tajlandii.
Podoba mi się twój entuzjazm,
ale naszych klientów nie interesują pijawki ani egzotyczna kawa.
Masz rację. Chcą kupować truskawki, rabarbar, ogórki
- i pomidory. Nasze pyszności. - Właśnie.
Właśnie je będziemy hodować. Co dalej?
Potrzebujemy dużych ilości w krótkim czasie.
Teraz robisz wszystko ręcznie. To nie wystarczy.
Załatwimy ci nowoczesne sprzęty rolnicze.
- No dobra. - Jak się pan ma?
Jestem Saskatoon Baudelaire, niesamowity sprzedawca.
Z moimi narzędziami praca pójdzie tak szybko,
że migiem wróci pan do domu, popijać herbatę na ganku.
Podoba mi się ta wizja.
No dobra, sprawimy panu ciągnik o mocy 300 koni mechanicznych
i odpowiednio go wyposażymy.
W ośmiometrowy kultywator.
KULTYWATOR
Kultywator to sprzęt rolniczy spulchniający glebę.
Porusza ją i rozrzuca.
To pierwszy krok przed sadzeniem roślin.
Dorzucimy do tego sadzarkę.
SADZARKA
Sadzarkę także ciągnie traktor.
Trzeba tylko wrzucić nasiona do tego wielkiego zbiornika
i przejechać się po polu.
Sadzarka stworzy w ziemi równe rowki,
umieści w nich nasiona i od razu je zakopie.
Jak myślisz, co następuje, gdy z nasion wyrastają warzywa?
Chyba...
Pora je zebrać. Mam coś i od tego.
To, mój przyjacielu, jest kombajn.
KOMBAJN
Kombajn to uniwersalny sprzęt, który zadba
o niemal każdy etap zbiorów.
Powiedzmy, że masz półtora hektara kukurydzy. Kombajn zetnie łodygi,
oddzieli od nich kolby,
a następnie zdejmie z nich ziarna. Bez użycia innych maszyn.
Wspaniale. Narzędzia zdecydowanie przyspieszą produkcję.
- Ile będą nas kosztowały? - Jakieś czterysta tysięcy dolarów.
A ile zarobiliśmy w zeszłym tygodniu?
Trochę nam brakuje.
No dobrze, może profesjonalne narzędzia
są poza naszym zasięgiem.
Spróbujmy znaleźć coś prostszego.
To mniejsze wersje tych wielkich sprzętów.
- Cóż, Saskatoon... - Witaj, młodzieńcze.
Widzę, że wybrałeś niezły zestaw narzędzi.
Zgadza się, proszę pani, ale to nieco za wiele jak na moje możliwości.
- Mój syn, Saskatoon, cię na to namówił? - Zgadza się.
Niepotrzebny ci ten wielki kultywator do ciągnika.
To też kultywator,
ale zdecydowanie mniejszy.
Mój ty słodki rabarbarowy farmerze,
ta wielka sadzarka też jest ci zbędna.
Ta tutaj robi to samo, a będzie odpowiednia
- dla twojej małej farmy. - Wspaniale.
Co do kombajnu...
Mam tu coś odpowiedniego dla ciebie.
Przy pomocy tego małego narzędzia
zbierzesz cały swój rabarbar.
Tylko bądź ostrożny, to bardzo ostry nóż.
Dziękuję za pomoc, pani Baudelaire.
Właśnie tego było mi trzeba.
To dlatego mówią o mnie pani Baudelaire, niesamowita sprzedawczyni.
- Wspaniale, Carly. - Kupujemy.
- Rolnicy znają się na rzeczy. - Zdecydowanie.
Skoro mamy już lepsze narzędzia,
- może czas na lepsze rośliny? - Lepsze rośliny?
- Tak. - To znaczy?
Jest jakaś różnica? Czy jedna sadzonka truskawek
nie jest jak każda inna?
Tak nam się wydaje, prawda?
Ale naukowcy stworzyli różne rodzaje
truskawek. Jedne dają większą ilość owoców,
inne – większe sztuki, a jeszcze inne – smaczniejsze owoce.
Tworzą supertruskawki.
Jest to możliwe dzięki procesowi zwanemu hodowlą selektywną.
Opowiem wam o nim.
HODOWLA SELEKTYWNA
Zaczyna się od tego, że naukowcy wybierają konkretną roślinę...
Wybieram słonecznik.
...i coś, co chcą w niej zmienić.
Chcę, żeby kwiat był wielkości pizzy.
Najpierw wyhodują partię słoneczników.
Każdy będzie nieco inny od reszty.
Wybiorą dwa o największych kwiatach
i użyją ich do wzajemnego zapylenia.
Następnie zasadzą pozyskane z nich ziarna.
W ten sposób powstanie kolejna partia słoneczników.
Będą powtarzać ten proces, wybierając największe słoneczniki,
zapylając je i sadząc kolejne.
Kwiaty będą się stawać coraz większe,
- aż dojdą do rozmiarów pizzy. - Wspaniale.
Pozyskane z nich nasiona zostaną zapakowane i sprzedane rolnikom,
by i oni na swych farmach mogli uprawiać słoneczniki wielkości pizzy.
Na tym właśnie polega hodowla selektywna.
Czyli do zapylania i sadzenia wybiera się najlepsze rośliny
i uzyskuje jeszcze lepsze, wyjątkowe odmiany.
Właśnie. Ci naukowcy mogą nawet z jednej rośliny
zrobić zupełnie inną.
Oto rośliny gorczycy polnej. Wyglądają normalnie,
nie smakują za dobrze. W przeszłości, dzięki hodowli selektywnej naukowcy
zmienili je w coś całkiem nowego.
Wzięli pęczek gorczycy i pracowali z tymi roślinami,
które miały najwięcej kwiatów. Rozmnażali je w kółko,
aż stworzyli kalafior.
Wzięli kolejny pęczek i hodowali rośliny o konkretnych cechach kwiatu i łodygi.
Tak powstał brokuł.
Przy kolejnym pęczku hodowali rośliny o największych
i najszerszych liściach. Stworzyli jarmuż.
Wybryk nauki: brokuł, kalafior i jarmuż
powstały z gorczycy polnej poprzez hodowlę selektywną.
Niesamowite.
Hodowla selektywna pozwala na tworzenie wyjątkowych roślin
do hodowania na farmach.
Dobra, od teraz hodujemy tylko rośliny dające najwięcej owoców
- i o największych liściach. - Robi się.
Zbiory będą takie, że nie będziemy wiedzieli, co z nimi robić.
- No nie wiem, Carly. - Co jest?
Zrobiłem obliczenia. Nawet z ulepszonymi roślinami
nie wystarczy nam na wszystkie zamówienia.
Nie możemy po prostu hodować szybciej?
Trochę szybciej tak, dzięki nowym narzędziom.
Ale problem leży w braku miejsca.
Nie ma go wystarczająco dużo, aby hodować więcej rzeczy w ogrodzie.
- O to chodzi. - O co?
Nie mamy miejsca, aby hodować rośliny na zewnątrz,
ale mamy masę miejsca w środku.
- W środku? - Tak.
Czytałam o farmie z Nowego Jorku, która hoduje rośliny w budynku.
Jeśli przeniesiemy część farmy do środka, może uda nam się zrealizować
- wszystkie zamówienia. - Jak zmieścić farmę w środku?
Nie wiem, ale dowiemy się, bo właśnie kupiłam dwa bilety
do Nowego Jorku. Widzimy się tam, ludzie? Do zobaczenia.
Lecimy do jednego z największych miast w Stanach Zjednoczonych,
aby dowiedzieć się czegoś o farmach wewnętrznych.
Wybryk nauki: Nowy Jork jest tak zróżnicowany,
że komunikuje się tu w aż 800 językach.
- Hej, ludzie, dotarliśmy. - Nowy Jork.
- Wielkie Jabłko. - Dom Central Parku.
- Statuy Wolności. - Empire State Building.
Wybryk nauki: w piorunochron na szczycie Empire State Building
pioruny uderzają średnio 23 razy do roku.
To wszystko bardzo ciekawe, Charlie,
ale nic tutaj nawet odrobinę nie przypomina...
- Farmy, tak? - Właśnie.
- To ten adres? - Tak, Farm One.
- Zerknijmy. - Idziemy.
Świetnie.
- Farm One. - Charlie, piszą, że to w piwnicy.
- Jak hodują rośliny w piwnicy? - Nie wiem.
Niemożliwe! To niesamowite!
Jesteśmy pod ziemią, a dookoła nas rosną rośliny.
To jakby ktoś wziął farmę
i przeniósł ją na półki w piwnicy.
Rob Laing to prezes i założyciel firmy Farm One.
Jego ulubiony wybryk nauki to ten, że hodują tak zwaną
roślinę bólu zęba,
która przedziwnie smakuje i sprawia, że buzia drętwieje.
To miejsce jest niesamowite. Czy to twoja farma?
Tak, to farma pionowa. Tutaj warstwy rosnących roślin umieszczane są
jedna nad drugą. Korzystamy też z hydroponiki,
czyli hodujemy rośliny
na pożywkach wodnych, a nie w glebie.
Wszędzie słychać plusk wody.
Rośliny znajdują się też pod lampami LED imitującymi światło słoneczne.
Kontrolujemy temperaturę, wilgotność, substancje odżywcze,
a nawet barwę światła, które pada na rośliny w ciągu dnia.
Możemy zapewnić identyczne warunki w lutym i w sierpniu,
niezależnie czy na zewnątrz jest mróz, czy upał.
Uważasz siebie za naukowca czy rolnika?
Jesteśmy rolnikami, ale korzystamy też z oprogramowania i nowinek.
- Coś jak technologiczni rolnicy. - Super. Podoba mi się.
Jakie gatunki hodujecie?
Głównie zioła, kwiaty jadalne
i mikroliście, młode roślinki
o wyrazistym smaku i świetnym wyglądzie.
Co robicie z roślinami,
- które wyhodujecie? - Sprzedajemy restauracjom.
W Nowym Jorku jest masa szefów kuchni marzących o rzadkich,
ale zawsze dostępnych składnikach.
Pokażę wam teraz nasz system hydroponiczny.
Jak widzicie, korzenie roślin
- po prostu sobie zwisają. - O, kurczę.
Zwykle rosną one w ziemi,
ale u nas zanurzone są w wodzie.
Gdyby wziąć torbę kompostu i wycisnąć z niej ten brązowy płyn,
otrzymalibyśmy zawartość tego zbiornika.
W tej płynnej mieszance znajduje się to, co w glebie najlepsze.
Właśnie tak. Istnieje wiele różnych systemów hydroponicznych,
ale wszystkie opierają się na dostarczaniu korzeniom wody,
natlenianiu jej, aby korzenie mogły oddychać,
i odżywianiu roślin.
- Co mamy tutaj? - To kalaminta mniejsza.
- Kalaminta. - Smakuje jak mięta i oregano.
Chcecie spróbować?
Jasne!
Weź listek.
Smacznego.
- Jak mięta. - Udrażnia nos.
To tylko jedna z ponad 50 roślin,
które ciągle tu hodujemy.
Niesamowite, że można umieszczać jedne uprawy nad drugimi.
Jesteśmy w małej piwnicy,
ale używamy trzykrotności jej powierzchni,
bo stworzyliśmy trzy warstwy roślin.
Można to zrobić we własnym domu?
Jasne. Istnieją małe systemy tego typu. Można zacząć od czegoś
wielkości dłoni i dojść do tych rozmiarów.
Rob i jego zespół przemyśleli, czego rośliny
potrzebują do wzrostu na zewnątrz i zapewnili im to w budynku.
Przyjrzyjmy się tematowi bliżej.
By rosnąć, rośliny potrzebują siedmiu rzeczy.
Miejsca, ciepła, światła, wody, powietrza, substancji odżywczych i czasu.
W polu mają to zapewnione.
Mają dużo przestrzeni na wzrost
i hodowane są głównie latem, gdy jest ciepło.
Na zewnątrz mają też świeże powietrze, światło słoneczne
oraz wodę i składniki odżywcze z gleby.
Farmy jak Farm One zapewniają takie warunki w budynku.
Nie ma tam wiele miejsca, więc rośliny hodowane są na poustawianych
jedna nad drugą półkach.
Trzeba ustawić odpowiednią temperaturę i pompować do środka
świeże powietrze, a także zainstalować oświetlenie zapewniające
roślinom światło i zapewnić specjalny roztwór
wody i substancji odżywczych.
Farmy zewnętrzne i wewnętrzne są więc całkiem podobne.
Oba rodzaje zapewniają roślinom wszystko, czego te potrzebują.
Dam wam spróbować czegoś, co szefowie kuchni kochają używać.
Spójrzcie. To szczawik trójkątny.
- Spróbujcie. - Dzięki.
- Gotowy? - Tak.
Na zdrowie.
Ma niezłą moc, co?
Nieźle.
Bardzo kwaśne.
Smakuje jak grejpfrut.
Czuję, jakbym żuł cytrynę.
- Tak, jest kwaśny. - Pyszne!
Naprawdę smaczne.
Nie lubię warzyw, ale to mi smakuje!
Czyli każdy etap hodowli jest ściśle kontrolowany.
Tak, to bardzo wymagające środowisko.
Dobrze, że mamy świetną osobę do spraw technicznych.
Na imię ma Kate.
KIEROWNICZKA DO SPRAW TECHNICZNYCH
Staramy się odtworzyć warunki zewnętrzne,
opracowaliśmy więc program, który monitoruje każdą roślinę
od zasiania do zbioru.
Każda z roślin ma własny kod QR.
Termin do zapamiętania: „kod QR”. To skrót od zwrotu „szybka odpowiedź”.
Umożliwia elektroniczne identyfikowanie przedmiotów.
To ten kwadratowy znaczek widoczny na każdej z roślin.
Na naszej farmie korzystamy z wielu technologii,
ale czasem ze szkodnikami najlepiej sobie radzi
matka natura.
Oto torba biedronek.
To one zjadają szkodzące nam robaki,
jak mszyce, wciornastki, białe muszki i tym podobne.
Po prostu się nimi pożywiają.
Wpuszczacie dobre owady, by atakowały te złe...
- Tak. -...zjadające wasze rośliny.
Ile biedronek dziś wypuścimy?
- Około tysiąca pięciuset. - Aż tyle!
Tysiąc pięćset biedronek.
- O, kurczę. - Popatrz na nie.
Do pracy, biedronki!
- Cieszą się z wolności. - Zjadajcie te wciornastki!
Najlepsze, że biedronki są tak efektywne,
całkowicie zastąpiły szkodliwe pestycydy i chemikalia.
To kolejny przykład tego, że wewnętrzne farmy
są dobre dla środowiska.
Jeśli chcecie się trochę ubrudzić, mam dla was parę zadań.
Świetnie, zaczynajmy.
Robi się.
Carly umieszcza 400 nasion
w podłożu hodowlanym. Wyrosną z nich rośliny.
Myślałam, że zastaniemy tu
uproszczoną wersję rolnictwa, ale okazuje się,
że i w polu, i w budynku
wszystko wymaga czasu.
Witaj, Charlie.
A ja, pod okiem Marissy, zajmę się dostawami.
Oto orlik wachlarzowaty, a to goździk.
Tak wyjątkowe, miniaturowe rośliny ciężko hodować w polu,
ale w tym kontrolowanym środowisku mają się świetnie.
Większe rośliny potrzebują przestrzeni, więc lepiej im w polu.
Wszystko spakowane i gotowe, by trafić do restauracji?
- Tak, jedźmy. - Ruszajmy!
Dostarczmy trochę roślin.
METRO
Nadszedł czas działania.
Czuję się, jakbym przez całe miasto szmuglował jakiś skarb.
To linia nowojorskiego rolnika, prawda?
Eugene...
mam twoje zamówienie.
- Proszę, orlik, goździk... - Tak.
-...kalaminta. - Wszystko się zgadza.
- Wszystko dobrze? - Dziękuję bardzo.
Fajnie, że wpadłeś.
FARMY PRZYSZŁOŚCI
Carly, to nie wydaje się trudne.
Nie. Moglibyśmy stworzyć coś podobnego w naszej bazie
i zebrać cztery razy więcej niż dotychczas dzięki hodowli pionowej.
Tak, zamontujemy systemy nawadniające,
lampy imitujące światło słoneczne...
Świetnie.
Będziemy sprzedawać truskawki przez cały rok.
- Kto inny sprzedaje świeże... - Nikt.
...lokalne truskawki, rabarbar, pomidory i ogórki zimą?
- To będzie coś nowego. - Podoba mi się to.
Wracamy do bazy, do zobaczenia na miejscu.
Widzimy się niebawem.
Wybryk nauki: przeciętna kolba kukurydzy zawiera 800 ziaren w 16 rzędach.
Chcę zmienić cały nasz ogródek
w plantację rabarbaru.
Wybraliśmy specjalny gatunek, który rośnie
nawet w chłodniejszym klimacie.
Mam też nowiutką sadzarkę, kultywator
i moje sprytne, ręczne narzędzie do zbiorów.
Pamiętajcie, żeby zapytać rodziców o zgodę na używanie ostrych przyrządów.
Hodowla ruszy pełną parą.
Ja odpowiadam za rośliny hodowane wewnątrz. Ogórki, pomidory
i truskawki.
Rozmieszczam te hydroponiczne półki po całym domu.
Zautomatyzowałam wszystko, od światła po odżywianie.
Całość kontroluję za pomocą aplikacji w telefonie.
Zamiana ogródka w farmę zakończona!
Hodujemy prawie cztery razy więcej niż na początku.
- Super, co? - Fantastycznie.
Według moich obliczeń
zdołamy zrealizować wszystkie zamówienia.
Zajmie to tylko nieco dłużej, niż zakładaliśmy.
Okazało się, że można usprawnić wiele rzeczy,
ale tego, że rośliny potrzebują czasu na wzrost, nie zmienimy.
To prawda.
- Halo? - To Casey.
Kurka. Hej, Case! Wchodź.
Cześć.
Hej, pomyślałam, że sprawdzę,
jak tam moje truskawki,
odbiorę moje... Co?
Zbudowaliście farmę hydroponiczną?
Jak widzisz.
Super. Będę mogła u was zamawiać przez cały rok.
A właśnie,
gdzie moje truskawki? Chcę napiec setki ciast.
Casey, do zbiorów jeszcze parę miesięcy.
- Przykro mi. - Ale moje ciasta...
W ramach rekompensaty mamy dla naszej najlepszej klientki to.
To szczawik trójkątny
z pionowej farmy hydroponicznej w Nowym Jorku.
Następnym razem dostaniesz dwa razy więcej truskawek w tej samej cenie.
Obiecuję.
Szczawik trójkątny. W sumie może mi się przydać.
Mogę go dodać do uwielbianego przez moich klientów kremu waniliowego.
Chociaż tak mogliśmy wynagrodzić ci oczekiwanie na truskawki.
Dzięki, jesteście najlepsi. Pomożecie mi rozbijać jajka?
- Tak. - Jasne!
Zdaje się, że mamy kolejne zajęcie.
Dzięki, że wpadliście. Zajrzyjcie znów, a razem odkryjemy kolejne
- wybryki... - Nauki.
Do zobaczenia.
Zaczynajmy.
- Krem waniliowy. - Tak!
- Jestem gotowa. - Brzmi nieźle.
- Jest pyszny. - Działajmy.
Ilu jajek potrzebujemy?
- Jakichś czterystu. - Podoba mi się to.
WYBRYKI NAUKI
Na farmach Wybryków nauki wszystko jest najlepsze.
Najlepsze pijawki, i kawa z najlepszych...
Obudź się, Charlie, otwieramy.
Zapraszamy!
- Poproszę pomidora. - Świetnie.
Może tego?
- Dziękujemy za przyjście. - Dzięki.
Kto następny? Takiego rabarbaru jeszcze nie jedliście.
- Mamy masę truskawek. - Z farmy Charliego i Carly.
Najlepsze, co mieliście w ustach.
Napisy: Anula Naglowska