Agencja Przestrzeni Kosmicznej: nagranie numer sześć.
Chcemy spędzić resztę życia w przestrzeni kosmicznej.
To nie lada wyzwanie.
Dotychczas człowiekowi udało się tam spędzić
mniej niż półtora roku.
Badania prowadzone w tym symulatorze warunków na Marsie
mogą jednak umożliwić ludziom życie w kosmosie.
Tak. Wybryk nauki: pewnego dnia
na Marsie będzie możliwa hodowla roślin.
Umożliwić ma to nawóz
zrobiony z ludzkich włosów.
Dobrze, że jestem...
- majsterkowiczem. - Co robisz?
- Nie, Charlie. - Tylko jeden.
- Potrzebuję go. - Co? Nie!
- Moje są za krótkie! - Trudno.
No dobra. Pora na Wybryki nauki.
Wiesz, że na niebie jest więcej gwiazd
niż ziarenek piasku na całej Ziemi?
Wow!
- Niesamowite. - Co nie?
- Tu Charlie. - I Carly.
- Tak! - Jesteśmy przyjaciółmi.
Zaczynajmy!
Mieszkamy tu, w Chicago.
Z odrobiną wyobraźni...
Na zawsze.
I masą badań...
To niesamowite!
Odkrywamy, jak dziwnym może być nasz świat.
- Hej! - Udało się!
To niesamowite.
WYBRYKI NAUKI
Układ Słoneczny.
Jestem Carly, a to mój przyjaciel, Charlie.
Od kiedy mieliśmy siłę unieść notes
i lupę, badamy nasz świat.
Z czasem dołączyli do nas inni,
w tym siostra Charliego, Casey i nasz kumpel Patrick.
Działał z nami nawet nasz listonosz, Bob.
Wydawało się, że już zawsze będziemy razem.
Aż do dziś.
Ekspedycja międzyplanetarna.
Carly, musisz to zobaczyć!
Hej, fajnie, że jesteście.
- Co tam? - Spójrz.
Witajcie. Jestem Bezkresny Buster,
słynny astrofizyk.
Przedstawiam Ekspedycję Międzyplanetarną.
Bilet w jedną stronę pozwoli zbadać cały Układ Słoneczny.
Musimy się zgłosić.
Sama nie wiem. To wyprawa na zawsze.
Właśnie! Całe życie w kosmosie.
Będziemy badać cuda tego świata.
Wspaniale!
No weź... Posłuchajmy.
Zgłoś się już dziś.
Agencja Przestrzeni Kosmicznej
życzy powodzenia. Do zobaczenia w kosmosie!
Po co tkwić tutaj i badać jeden świat,
kiedy możemy ruszyć w kosmos i odkrywać kolejne planety?
Nie znam się na Układzie Słonecznym,
więc musimy zbadać ten temat.
To chyba oznacza, że dziś
odkrywamy świat...
Układu Słonecznego.
Słoneczny, Układ Słoneczny.
Nagrywamy nasze zgłoszenie
i Charlie trochę się stresuje.
No co ty, wcale nie!
Nic mi nie jest.
Jestem gotowy.
Dobra. Wystrój się.
- Dobrze. - Stresuje się.
Nagrywasz?
Świetnie.
Układ Słoneczny jest gigantyczny,
ale, wybryk nauki,
cały znajduje się w tym.
To obłok Oorta.
Ogromny kulisty kształt unoszący się w kosmosie.
Rozciąga się na niemal 15 bilionów kilometrów.
Zajrzyjmy do środka.
Oto on, nasz Układ Słoneczny.
- Składa się ze... - Słońca.
I wszystkiego, co krąży wokół niego.
W tym, z ośmiu planet.
- Wenus... - To Merkury, kojarzysz?
Wybacz.
Merkury.
Wenus...
Ziemia.
Mars.
Jowisz.
Saturn.
Uran...
-... i Neptun. - Ale to nie wszystko.
Układ Słoneczny zawiera także
księżyce, które obiegają te planety,
oraz planetoidy znajdujące się tu...
W pasie planetoid.
A także tam...
W pasie Kuipera.
Te krążące wokół Słońca obiekty
tworzą Układ Słoneczny.
Zapamiętajcie, że układ ten znajduje się
w obłoku Oorta.
Idealny wstęp do naszego zgłoszenia!
Tak. Co damy dalej?
Przypomnijmy sobie, co mówił Bezkresny Buster.
Odpowiedni kandydat musi znać nasze relacje z Układem Słonecznym
w przeszłości, przyszłości i aktualnie.
Musimy się dowiedzieć, jak w przeszłości badano Układ Słoneczny.
- Racja. - Cześć.
Musicie zobaczyć, co właśnie widzieliśmy
na stronie Agencji Przestrzeni Kosmicznej.
Zaraz. Chyba nie nagrywacie swojego zgłoszenia, co?
- Właśnie tak. - Zapłacą nam za lot w kosmos.
Razem z Carly zamieszkamy tam na zawsze.
Tak.
- Na zawsze? - Tak.
Będzie świetnie!
- Serio? - Tak.
Dobrze, że jesteście. Przydacie się nam.
Chodźcie, znajdę wam jakieś kostiumy.
Wracam do pracy. Czas na podróż do przeszłości.
Naukowców, którzy badają kosmos, nazywamy astronomami.
Było ich bardzo wielu.
Zacznijmy od Klaudiusza Ptolemeusza.
Żył w Egipcie około roku 140.
Oto wszechświat.
Ziemia znajduje się w jego centrum, a cała reszta
krąży wokół niej.
Wybryk nauki: w tę wersję wierzono aż do roku...
Nie, nie, nie.
..1514 i odkrycia Kopernika, astronoma z Polski.
MIKOŁAJ KOPERNIK
W centrum wszechświata znajduje się Słońce, a cała reszta
krąży wokół niego.
A w to wierzono do czasów...
Nieprawda.
...tego gościa, Angelo Secchiego.
Był Włochem i żył w połowie XIX wieku.
Słońce nie znajduje się w centrum wszechświata.
Stanowi ono centrum Układu Słonecznego,
jednego z wielu układów planetarnych istniejących w kosmosie.
Po latach badań ustalono, że kosmos
pełen jest gwiazd, planet
i układów słonecznych takich, jak nasz.
Wspaniale.
Ale wiecie, co to oznacza, prawda?
To może być nasze ostatnie wspólne majsterkowanie.
Nasz ostatni wspólny projekt.
Tak, to przykre, ale wierzymy, że jest nam to pisane.
To nasze przeznaczenie.
Nadszedł więc czas, by poznać aktualny stan
badań nad Układem Słonecznym.
Szkoda, że nie mamy lampy lawowej.
Miałem wizję, że odpowiednio się przebierzemy,
ale potrzebowalibyśmy też odpowiednich rekwizytów.
- Sami je zrobimy. - Poczta!
Bob!
Mam dla was paczkę.
To lampa lawowa.
Wspaniale. Tego nam właśnie trzeba.
Dzięki, Bob.
Wy czworo wskakujcie w kostiumy kontrolerów misji,
a ja będę mówić.
- Jasne? - Tak.
Robi się.
Ludzie ruszali w kosmos wiele razy,
ale nie dotarli zbyt daleko.
Wybryk nauki: ludzie dotarli zaledwie
mniej więcej do tego miejsca.
Jest więc co odkrywać.
A jak to zrobić?
Przy pomocy tego.
To sonda kosmiczna.
Sondy to małe automatyczne laboratoria,
które NASA wysyła w kosmos.
Wyposażone są w systemy komunikacji, które za pomocą fal radiowych
przekazują dane na Ziemię.
Pośród sond kosmicznych ta nie ma sobie równych.
To Voyager 1.
A oto jej historia.
W roku 1977 NASA wysłała sondę Voyager 1 w kosmos.
Tak! Klawo!
Nieźle, stary.
Sonda leciała coraz dalej i dalej,
pokonując ponad półtora miliona kilometrów dziennie.
Minęła Marsa i przeleciała przez pas asteroid.
W 1980 r. przelatywała obok Saturna.
Minęliśmy Saturna!
Zacnie!
Fajowo na maksa.
Voyager 1 mknął dalej, mijając Neptuna i wlatując w pas Kuipera.
W 2017 roku NASA postanowiła po raz pierwszy od 37 lat wypróbować
silniki sondy.
Działają!
Hura!
Niesamowite!
Udało wam się, NASA.
Chodź, powiedz to do kamery.
Głupie miny.
Sonda była w kosmosie przez ponad 40 lat,
przekazując dane na Ziemię.
Żaden inny wytwór ludzki nie dotarł dalej.
Voyager 1 jest w kosmosie do dziś.
Świetne zgłoszenie.
- Może wam się udać. - Taki jest plan.
Pora zbadać przyszłość
misji kosmicznych.
Chyba wiem, jak to zrobić.
- Gotowy, Bob? - Gotowy.
Witajcie w magicznym świecie Kosmicznej Damy.
Czekaj. Wiem.
Chcecie podróżować w kosmos.
Zajrzyjcie do kryształowej kuli Kosmicznej Damy,
a poznacie swą przyszłość.
Żaden człowiek teraz ani w kolejnych latach
nie dotrze tak daleko, jak Voyager 1.
Nauka i technologia nie są wystarczająco rozwinięte,
ale szybko, wybierzcie po karcie.
Spójrzmy.
Czerwony i planeta?
Wasza przyszłość związana jest z Marsem.
Mars to zimna planeta o średniej temperaturze
około minus 62 stopni Celsjusza.
Mimo to spośród planet bliższych Ziemi
stanowi najmniejsze wyzwanie dla załogowych misji kosmicznych.
Wy i ludzie w ogóle zapewne za jakiś czas odwiedzą Marsa.
Dobra robota, Casey.
Świetnie to wygląda.
A to co?
Kolejna wizja z przyszłości.
Charlie i Carly,
będziecie kontynuować swoje badania w symulatorze warunków marsjańskich
na Hawajach.
- Co takiego? - Tak,
razem znaleźliśmy to miejsce.
Nazywa się HI-SEAS.
NASA bada tam, jak wyglądałoby życie
na innej planecie.
- Wspaniale! - Świetne miejsce
do naszego zgłoszenia.
Pakujcie się, pora na was.
Zdaje się, że ruszamy na Hawaje, zobaczyć, jak to jest,
żyć na Marsie.
Widzimy się na miejscu? Świetnie. Do zobaczenia.
- Do zobaczenia. - Pa!
Udajemy się na największą wyspę Hawajów
leżących na Oceanie Spokojnym.
Wybryk nauki: wyspa ta zbudowana jest
z pięciu wulkanów. Dwa z nich, Kīlauea i Mauna Loa,
są wciąż aktywne.
Aloha.
Witajcie na wulkanie Mauna Loa.
To tu znajduje się symulator Marsa HI-SEAS.
Tutejsze warunki pozwalają na sprawdzenie, jak wyglądałoby
życie na Marsie.
Symulator znajduje się tutaj,
bo miejsce to przypomina powierzchnię Marsa.
Są jednak pewne znaczące różnice.
Po pierwsze, powietrze. To na Marsie zawiera głównie
dwutlenek węgla.
Żeby tam przebywać, musielibyśmy nosić maski tlenowe.
Ale nie tylko. Także kombinezony chroniące całe ciało.
Ziemia ma pole magnetyczne chroniące nas przed szkodliwym promieniowaniem Słońca.
Mars go nie posiada.
Wejdziemy do symulatora, by porozmawiać z Michaelą.
Chodźmy.
Doktor Michaela Musilova zarządza symulatorem.
Jest astrobiolożką badającą życie w ekstremalnych warunkach.
Zdradziła nam, że Słońce jest tak olbrzymie,
że pomieściłoby milion planet takich jak Ziemia.
Wow!
- Ale czad. - Jak w świetlicy.
Dużo miejsca.
- Aloha, witamy. - Aloha.
- To właśnie HI-SEAS,
gdzie symulujemy misje na Księżyc i Marsa.
Ludzie żyją tu nawet przez cały rok.
Na zewnątrz mogą wychodzić tylko w skafandrach.
Jedzą liofilizowane posiłki i robią to,
co prawdziwi astronauci.
Przez kolejne dni doświadczycie tego na sobie.
- Fajnie. - Ile osób może tu mieszkać
- naraz? - Do sześciu osób.
Możemy się rozejrzeć?
Jasne. Główne pomieszczenie
spełnia wiele funkcji.
Ta przestrzeń służy do ćwiczeń.
Tutaj są biurka i komputery,
a tu kuchnia. Całkiem spora.
A co to za drzwiczki na górze?
To garderoby.
Są jak garderoby, ale to sypialnie.
Każdy członek załogi ma swój pokoik.
- Są identyczne. - Fajnie.
- Przytulnie tu. - Całkiem nieźle.
Z zewnątrz wyglądają na małe, ale jest tu i biurko,
i część sypialniana.
Na ścianie można powiesić zdjęcia.
Zwykle są to fotki rodziny i bliskich, za którymi będzie się tęsknić.
Jest miejsce do pracy,
do gotowania... A łazienki?
- Gdzie są łazienki? - Pokaż je nam.
To najwyższy sedes, jaki widziałam.
To dlatego, że to toaleta kompostująca.
Gdy załatwicie swoją potrzebę, mikroby żyjące w środku rozkładają
odchody. Za tobą, Charlie,
- znajduje się prysznic. - Zwykły prysznic.
W ciągu tygodnia każdemu przysługuje tylko osiem minut pod prysznicem.
W ciągu tygodnia?
Nieźle.
Michaela zostawiła nas, byśmy mogli się rozgościć.
- Nagrywa? - No dobra.
Nagranie numer jeden. Jesteśmy tu od trzech godzin.
TRZECIA GODZINA MISJI
Wybraliśmy pokoje.
- Jest nawet bieżnia. - Tak.
Mamy okienka, aby widzieć świat zewnętrzny.
- Tak. Bułka z masłem. - Racja.
Czuję, że sprawdzimy się w tym.
Hej, cześć.
Witajcie z powrotem.
- To już piąta godzina tutaj. - Tak.
Michaela ma dla nas misję.
Założymy kombinezony i ruszymy na poszukiwanie kamieni,
które przyniesiemy tu, by je zbadać.
Idziemy. Do boju.
Udajemy, że jesteśmy na Marsie, więc zanim wyjdziemy z bazy,
musimy założyć masę sprzętu.
Symulujemy prawdziwą misję na Marsie.
Pobranie próbek gleby i skał.
Tędy. Ostrożnie.
Chodźmy.
Skały się kruszą, więc uważajcie.
Sklepienie się obniża i widać wiele stalaktytów lawowych.
Niesamowite.
No proszę. Znalazłam tenardyt.
TENARDYT
Niektórzy naukowcy NASA, z którymi pracuję,
nazywają go kosmicznym śniegiem. Pobierzmy próbkę.
- Łatwo zeskrobać odrobinę. - Tak.
- Faktycznie. - Dlatego zwą go śniegiem.
Pobieramy próbki,
bo być może znajdziemy w nich mikroby.
To dokładnie taki sam eksperyment, jaki przeprowadza się
w poszukiwaniu życia na Marsie.
Świetnie bawimy się jako naukowcy
i chcielibyśmy kontynuować.
Tak, ale poza bazą można przebywać przez ściśle określony czas.
Michaela mówi, że pora wracać.
Powróciliśmy z wyprawy.
- Było nieźle. - Tak.
Zdobyliśmy kosmiczne skały.
Centrum Kontroli Misji
poinformowało nas, że przez resztę nocy mamy pozostać w bazie.
Pozostaniemy więc w środku
- i zajmiemy się czymś tutaj. - Tak.
- Dziesięć godzin tutaj. - Wciąż na Marsie.
Mars jest łatwy.
I fajny.
Wymiatamy.
14 GODZINA MISJI
Jesteśmy tu od 14 godzin
i robimy test symulacji lotu.
- Pora coś ugotować. - Zerknijmy na składniki.
To wiaderko łososia.
Spójrz.
To kawałek łososia.
Zanim wyruszy w kosmos, jedzenie musi być odpowiednio przygotowane.
Zobaczmy jak.
- Co robisz, Charlie? - Pomajsterkujemy i opowiemy o jedzeniu,
- dwa w jednym. - Wiem,
ale nie mamy tu nic do majsterkowania.
- Nic nie zrobimy. - Zadzwonię do Boba.
- Przyśle... - Bob nie przyleci na Marsa.
Co więc zrobimy?
W kosmosie się nie majsterkuje.
Ten proces to liofilizacja.
Łososia zamraża się na lód, usuwa się ten lód
i otrzymuje łososia. Tak to działa.
- To prawda, więc... - Dobra.
- Wszystko jasne. - Gotujmy.
To zbalansowany posiłek. Są warzywa,
białko i błonnik.
Jesteśmy najlepszymi kucharzami na Marsie.
Makaron.
Sos.
I łosoś.
Na zdrowie.
- Czego spróbujesz najpierw? - Wymieszam wszystko razem.
Wyobrażasz sobie jedzenie tego do końca życia?
- Tęsknię za jedzeniem Casey. - Łosoś mi nie smakuje.
Więcej tego nie tknę.
Chodźmy spać.
Odpocznijmy.
Tak.
17 GODZINA MISJI
- Dobranoc, Charlie. - Dobranoc, Carly.
Nasz pierwszy dzień tutaj, w symulatorze Marsa,
dobiegł końca.
Jestem głodny, bo kolacja okazała się niewypałem.
- Nie jest łatwo. - Nie tego się spodziewałem.
Ciężko jest być z dala od rzeczy
i osób, które kocham.
Ale mamy sporo materiału.
Dobra, wstań i rób pajacyki.
Raz, dwa.
Myślę, że jak się prześpię, będzie lepiej.
- Dobranoc. - Widzimy się rano.
I... działa.
24 GODZINA MISJI
Dzień dobry.
Skończył nam się prąd.
Nie kontrolowaliśmy jego zużycia.
Tak. Zużyliśmy cały.
Mamy problem. Niebo jest zachmurzone, nie ma Słońca,
więc trochę potrwa, zanim prąd będzie znów dostępny.
Nie możemy więc zrobić śniadania.
Robi się bardzo zimno.
- Przeraźliwie zimno. - Tak.
Ciężki początek dnia, ale nie poddamy się.
- Jasne, że nie. Damy radę. - Tak.
W kosmosie głównym źródłem energii jest Słońce.
Warunkiem przetrwania jest więc gromadzenie energii słonecznej
i gospodarowanie nią.
Jesteśmy z powrotem. Prąd też.
27 GODZINA MISJI
Michaela chce użyć moich włosów
do produkcji nawozu, abyśmy mogli hodować rośliny.
- To fajne. - Tak.
Ale i dziwaczne.
30 GODZINA MISJI
Jesteśmy w laboratorium, gdzie pozyskamy nieco moich włosów
do produkcji nawozu.
Podczas długotrwałych misji
włosy załogi oczywiście rosną.
Czemu więc ich nie wykorzystać?
We włosach są substancje odżywcze, w tym azot i siarka,
których można użyć w uprawie roślin.
Pora poświęcić trochę włosów dla dobra nauki.
Świetnie.
- Gotowa? - Tak.
Nie upuść.
Pokaż.
Włóż je do tej szklanej buteleczki.
Dodajemy wodorotlenek potasu i wodę,
które rozpuszczą włosy.
W ciągu paru godzin ta mieszanka zmieni się w brązowy płyn.
Wtedy zmierzymy jej odczyn pH.
Jeśli będzie zbyt zasadowy, dodamy
nieco kwasu cytrynowego, aby obniżyć pH.
Wtedy będziemy mogli zacząć nawozić
naszą glebę.
Pojęcie do zapamiętania: papierek lakmusowy.
Używa się go do badania,
czy coś ma odczyn kwaśny, czy zasadowy.
33 GODZINA MISJI
Minęły dwie godziny i mamy tu
jakąś brązową maź.
To były moje włosy.
Jaki ma zapach?
To...
To zapach...
- Piwnicy. - Starego dywanu?
Tak, właśnie.
Przygotowujemy glebę, aby posiać rośliny.
Możecie badać ten temat w domu tyle, ile chcecie,
ale tu, na Marsie, to zupełnie co innego.
Prawdę mówiąc, trochę mnie to przeraża.
Jeśli robić błędy, to tu.
- Lepiej tu, niż na Marsie. - Masz rację.
Tu można znaleźć jakieś wyjście.
Dzięki twoim włosom rośnie nam szpinak.
Wielkie dzięki za twój wkład.
Dobrze nam idzie.
36 GODZINA MISJI
Tak, jesteśmy tylko
trochę ciekawi, co porabiają Casey i Patrick.
To dziwne, że nie możemy ich zapytać.
Jest trochę ciężej, niż się spodziewaliśmy.
Tak. Ale nie jest źle.
Po prostu inaczej, niż myślałam.
Misja zakończona.
Jak wam było na Marsie?
Ludzie, którzy ruszają w kosmos, są niesamowicie odważni
i silni. Im dłużej tu byliśmy,
tym bardziej tęskniliśmy za tym, co w domu.
Pobyt tu pomógł nam bardziej docenić wszystko,
co mamy tu, na Ziemi.
Wielkie dzięki, Michaelo.
- Było wspaniale. - Bardzo proszę.
Świetnie się spisaliście. Bezpiecznego powrotu na Ziemię.
Dzięki.
- Mam pomysł, Carly. - Jaki?
Zadzwońmy do Casey, Patricka i Boba. Niech czekają w bazie.
- Dobra. - Z wami też się widzimy?
Do zobaczenia.
- Hej. - Cześć.
Co jest?
- Właśnie skończyłem nasz filmik. - Fajnie.
Obejrzyjmy go.
Film, który pośle was w kosmos.
Przez ten cały czas badaliśmy temat Układu Słonecznego.
Jest jednak miejsce, które pominęliśmy.
- To Ziemia. - Znajduje się pomiędzy
Wenus i Marsem, w strefie
zwanej przez astronomów Ekosferą.
Jej odległość od Słońca umożliwia rozwój życia na tym obszarze.
Gdyby Ziemia była bliżej Słońca, byłoby tu zbyt gorąco
i cała woda by wyparowała.
A gdyby leżała dalej od Słońca, temperatury byłyby zbyt niskie
i woda byłaby cały czas zamarznięta.
To dlatego Ziemia i Ekosfera są tak wyjątkowe.
Możemy odkrywać tysiące nowych rzeczy właśnie tu, na naszej planecie.
Ale o tym, że jest to nasze ulubione miejsce,
przesądza fakt, że tylko tu mamy przyjaciół.
Casey, Patricka,
Boba i ciebie.
Nie ma lepszego miejsca we wszechświecie
niż planeta, na której możemy dzielić się z tobą tym, czego się dowiadujemy.
Zostajecie?
- Tak. - Zostajemy.
Hura!
Zostają!
Superekipa zostaje razem.
Tak!
Miałam wizję, że tak to się skończy.
Było blisko, ale wygląda na to,
że zostaniemy.
Będziemy majsterkować, prowadzić badania
i odkrywać kolejne wybryki nauki.
Widzimy się w kolejnym odcinku.
WYBRYKI NAUKI
Agencja Przestrzeni Kosmicznej
do naszej Ekspedycji Międzyplanetarnej
i zgłębiania tajników Układu Słonecznego
wytypowała następujących uczestników:
Alabamę Cones,
dr. Billa
i kasiastego Cheta Megabita.
Dziękujemy i powodzenia.
Napisy: Anula Nagłowska