Hé, kijk dit eens.
Raar maar waar: deze raketfabriek...
...is groot genoeg voor 31 professionele footballvelden.
Dat moet ook. Ze bouwen hier zeer grote raketten.
Dat is ons doel van vandaag: uitzoeken hoe je een betere raket bouwt.
Het is tijd voor...
Raar maar waar!
Wist je dat er meer sterren aan de hemel staan...
...dan er zandkorrels op de hele aarde zijn?
Dit is ongelooflijk. -Ja, hè?
Charlie hier. -Carly hier.
We zijn beste vrienden. -Kom op.
We wonen hier, in Chicago. -Met een beetje verbeelding...
Voor altijd.
En veel verkenning...
Dit is fantastisch.
Ontdekken we hoe raar de wereld kan zijn.
We zijn er.
Dit is ongelooflijk.
RAAR MAAR WAAR!
Raketten.
Hé. Dringend nieuws.
Hoi, Charlie hier. -Carly ook.
Wat gebeurt er? -Geen idee.
Hé, Lucy. Wat is er?
Welkom bij Het Aardenieuws. Ik ben Chris Rivers.
Het belangrijkste nieuws van vandaag: Patrick, ja, die Patrick...
...heeft met succes een Blast-Off Moon Boomer 9000 gelanceerd.
De beste modelraket die ooit is gebouwd.
Wereldrecord.
We schakelen over naar verslaggever Katherine Ann...
...voor een exclusief interview. Katherine?
Hier is hij, mensen.
Patrick, je hebt niet alleen de Blast-Off Moon Boomer 9000 gebouwd...
...maar je hebt ook het stadsrecord ruim verbroken.
Wat is je reactie?
Luister naar de mensen.
Ze scanderen mijn naam.
Ze vinden mij de beste raketbouwer ter wereld. Hun woorden, niet de mijne.
Kijk eens aan, Chris. Terug naar jou.
Ik ben Chris Rivers, tot de volgende keer bij Het Aardenieuws.
Wij zijn de beste rakettenbouwers uit de geschiedenis.
We hebben nu concurrentie. We moeten antwoorden.
Wat bedoel je?
We moeten een grotere, betere raket bouwen om Patrick te verslaan.
Dan zijn we weer de beste. -Oké. Kun je raketten bouwen?
Nee, maar ik weet wel dat een smartphone meer processorvermogen heeft...
...dan de computers die NASA bij de maanlanding had.
Echt waar? -Ja.
We kunnen wel wat bouwen met onze spullen. -Absoluut.
Oké, dat betekent dat we vandaag de wereld induiken van...
Raketten.
Innoveren gaat altijd beter als je concurrentie hebt.
Vertel de basis maar, Charlie. -Oké.
Daar gaan we.
Aanschouw. Een raket.
Raketten zijn lang en cilindervormig en worden de lucht in gelanceerd.
Ze stuwen zich voort met allerlei dingen, van baking soda en azijn tot lucht.
Zo werkt een ruimteraket.
Ze hebben motoren die brandstof omzetten in gas...
...dat er aan deze kant uit komt, waardoor de raket de andere richting op gaat.
Kijk, dat is een raket.
Nu moeten we er een bouwen om Patrick te verslaan.
Carly, je wilt Patrick verslaan, maar hij is onze vriend.
Kunnen we niet gewoon genieten?
Wil je niet weer de beste bouwers zijn?
Ik zal je een verhaal vertellen, zodat je competitief wordt.
Een verhaal over een andere raketbouwwedstrijd.
1955. De VS en de Sovjet-Unie, inclusief Rusland...
...streden hevig om de ruimte te veroveren.
De Sovjet-Unie nam meteen de leiding...
...en bouwde een raket die de eerste satelliet de ruimte in stuurde.
Vier maanden voor de VS.
Daarna stuurden ze een mens de ruimte in.
Drie weken voor de VS.
De landen gingen gelijk op...
...maar de Sovjet-Unie lag altijd iets voor...
...en de VS wilde voorop liggen.
De president nam dus actie.
We kiezen ervoor om dit decennium naar de maan te gaan en dingen te doen...
...die niet makkelijk zijn, maar juist moeilijk zijn.
De VS bouwde een nieuwe raket...
...die een man naar de maan kon brengen.
Op 16 juli 1969...
...werd de grootste raket ooit, de Saturn V, gelanceerd.
Vier dagen later zorgde de VS er als eerste voor dat een man op de maan stond.
De VS nam eindelijk de leiding en hoe hard ze het ook probeerden...
...de Sovjet-Unie kon de VS niet inhalen. De VS won de ruimterace naar de maan.
Stond de VS constant achter? -Ja, tot het einde.
Vijf decennia later hebben wij onze ruimterace, Charlie.
De hele wereld heeft gezien wat Patrick met zijn Moon Boomer 9000 deed.
Nu wachten ze op het puntje van hun stoel...
...totdat Carly en Charlie reageren.
We kiezen ervoor om modelraketten te lanceren...
...niet omdat dit makkelijk is, maar juist omdat dit moeilijk is.
Door modelraketten te lanceren, kunnen we onze vaardigheden goed laten zien.
We accepteren die uitdaging en we willen die winnen.
Dat was geweldig, Carly.
Bedankt. -Ik heb er zin in.
Hoe bouwen we een raket om Patricks record te verslaan?
We bekijken wat voorbeelden.
Oké.
Ik introduceer de grootste, gaafste...
...geweldigste raketten aller tijden.
Als eerste zien we de Vostok 1.
SOVJET-UNIE, 1961
In deze raket uit de Sovjet-Unie vloog in 1961 de eerste man de ruimte in.
Hij is 38 meter hoog.
Raar maar waar: dat is even hoog als zeven giraffen.
Dan nu: de spaceshuttle.
NASA heeft meer dan 130 ruimtevluchten gemaakt met deze spaceshuttles.
Raar maar waar: ze waren 56 meter...
...en dus net zo groot als de scheve Toren van Pisa.
En tot slot: de grootste, zwaarste...
...geweldigste raket die ooit is gebouwd.
De Saturn V.
VS, 1969
Hierin vlogen mensen in 1969 naar de maan.
Raar maar waar: hij is net zo groot als de Big Ben met een Brachiosaurus erop.
De hoogste, zwaarste en krachtigste raket die ooit door mensen is gebouwd.
Al deze raketten hebben andere lengtes, maar ik zie veel overeenkomsten.
Als je ze bestudeert, zie je dat ze hetzelfde ontwerp hebben.
De modelraketten zijn ook hetzelfde.
Hier, zet dit in elkaar. Ik toon het.
Al deze raketten zijn cilindervormig.
Dat is aerodynamisch.
Deze modelraket is dat ook.
Ze hebben ook vinnen, waardoor ze recht vliegen.
Deze modelraket heeft houten vinnen.
Alle raketten hebben een motor aan de onderkant.
Daarmee vliegen ze de lucht in.
De modelraket heeft een modelraketmotor.
Als de motor is aangestoken, schiet de raket de lucht in.
Modelraketten zijn hetzelfde als grote raketten.
Maar dit is niet goed genoeg.
We willen de beste raketbouwers worden...
...dus we kunnen geen raket lijmen. -Klopt.
We bouwen onze eigen raket.
Kijk. -Gaaf, nietwaar?
We hebben een lange, aerodynamische cilindervorm...
...vinnen voor stabiliteit en een motor.
We hebben een raket. -Geweldig.
Denk je dat we Patrick verslaan?
Daar komen we alleen achter als we de raket lanceren.
Helemaal gereed. -Top.
Als je een modelraket lanceert...
...met een echte modelraketmotor zoals deze...
...let dan op, want hij vliegt heel erg hoog.
De motor verbrandt en wordt zeer heet, dus we moeten het wel veilig doen.
We halen er een volwassene bij die de veiligheid waarborgt.
Bob. -Klaar voor de lancering?
Super.
Leuke brandblusser. -Bedankt.
We lanceren de raket met een ontstekingssysteem.
We steken dat van een veilige afstand af.
Mooi zo.
We doen ook veiligheidsbrillen op en tellen heel erg hard af...
...zodat iedereen in de omgeving weet wat er gaat gebeuren.
Klaar? -Toe maar.
Drie...
...twee, één.
Lancering.
O, nee.
Nee.
Wat is er gebeurd? -Geen idee.
De lancering ging top en toen vloog hij naar links.
Hij viel recht op de grond.
Nu vestigen we geen record meer.
Patrick is toch de beste raketbouwer van de stad.
Wacht, niet zo snel.
Dit is net als de ruimterace tussen de VS en de Sovjet-Unie.
De VS lag constant achter, maar ze gaven nooit op.
Wij ook niet.
Oké, dus verder studeren?
Ik heb een beter idee. We hebben hulp nodig en ik weet waar we moeten zoeken.
Het Stennis-ruimtecentrum.
Ze werken nu aan raketmotoren voor NASA.
Echt waar? -Ja.
Oké, we gaan naar het Stennis-ruimtecentrum.
Daar leren we om een recordraket te bouwen.
We zien jullie daar. Tot straks.
We gaan naar raketwetenschappers van NASA...
...die gestationeerd zijn in Zuid-Mississippi, bij de Golf van Mexico.
Raar maar waar: de Saturn V-raket...
...verbruikte meer dan 11.340 kilo brandstof per seconde.
Hé, we zijn er. -We zijn in Mississippi...
...bij het Stennis-ruimtecentrum. -Raar maar waar: NASA heeft hier...
...raketmotoren getest sinds de jaren 60.
Ze werken nu aan SLS, het Space Launch System.
Dat is de volgende raket die mensen naar de maan brengt.
Hier kunnen we goed leren hoe we onze raket kunnen verbeteren. We gaan kijken.
RS-25 MONTAGEDEK 3 MOTOR 2063
Onze tour begint met Mike McDaniel...
...en we kijken naar het ontwerp van de raketmotoren die ze hier bouwen.
Zijn favoriete feitje is dat astronauten een paar centimeter langer worden...
...in de ruimte, omdat er geen zwaartekracht is.
Deze motor gaat de ruimte in...
...over een paar jaar? -Ja.
Hij komt in de Artemis III, de missie met de eerste vrouw...
...en man die terugkeren van de maan. -Wat?
Elke missie bevat vier van deze RS-25-motoren...
...en er zal ruim 900.000 kilo vloeibaar stuwstof in komen.
Dat is gaaf. -Wat een vermogen.
De motoren die we zien, maken deel uit van de booster...
...die de raket voortstuwt...
...van het lanceringsplatform richting de ruimte, zonder zwaartekracht.
Dit ziet er ingewikkeld uit.
Kun je beschrijven wat we hier zien?
Dit gedeelte met alle kabels erin...
...is het brein van de motor. Dit is een controller.
Wauw. -Je ziet deze grote buizen.
Door de ene buis stroomt cryogene vloeibare zuurstof...
...en door de andere cryogene vloeibare waterstof.
Cryogeen is een leuk wetenschapswoord. Dat is iets wat zeer koud is.
Normaal gesproken, als vloeibare waterstof en zuurstof bij elkaar komen...
...wat krijg je dan?
Water.
Water. Ja. De vraag is: hoe maken we raketbrandstof van water?
Dit is serieuze raketwetenschap.
Mike vertelt hoe ze de twee basiselementen combineren om een ontploffing te creëren.
Dat is niet eens het gekke deel...
Als dat afkoelt, komt er water uit de uitlaat dat je kunt drinken.
Tijdens een lancering...
...als je rookontwikkeling ziet, zie je dan eigenlijk waterdamp?
Ja, dat is stoom. -Dat is gaaf.
Raar maar waar: deze motor heeft zoveel vermogen...
...dat hij 430 honkbalstadiums zou kunnen verlichten.
Dat is veel vermogen.
MONTAGEFABRIEK MICHOUD
We gaan nu naar deze enorme montagefabriek...
...die de echte raketten bouwt.
Hallo. -Hallo.
Hallo.
Kijk, dit is de SLS, het hele raketlanceersysteem.
Hier zie je de motoren die we bij Stennis zagen.
Alex Cagnola laat ons zien hoe raketten in elkaar worden gezet.
Zijn favoriete feitje is dat fruitvliegjes de eerste levende wezens waren...
...die de ruimte in werden gelanceerd.
Welkom bij de montagefabriek Michoud.
Dit is een schaalmodel van onze fabriek.
Wauw. -Dit is supergroot, net een kleine stad.
De werkelijke grootte is ruim 178.000 m2...
...evenveel als 31 footballvelden. -En dat onder één dak.
Het duurt erg lang om daar te komen.
Sommige mensen lopen, maar je ziet golfkarretjes.
De meeste mensen fietsen.
Daar fietst iemand. -Daar.
Het is niet gek dat deze plek zo groot is. Hij moet wel groot zijn...
...voor het verticale montagecentrum.
Dit is ongeveer 51 meter hoog.
Hier lassen we de vaten aan elkaar en maken we tanks voor de raket.
Las je alle vaten aan elkaar?
Ja, we stapelen ze en dan lassen we cirkelvormig...
...rondom elk scharnier tot bovenaan, tot de tank af is.
Als de tanks zijn gemaakt, worden ze gelast en getest.
Meer dan 1.000 bedrijven van over de hele wereld...
...werken mee om deze raketten te maken en te testen.
Dat is al een lange tijd zo.
Het succes van ons ruimteprogramma komt door de samenwerking met andere landen.
Alle 136 externe tanks voor de shuttle zijn hier gebouwd en geassembleerd.
Door de expertise van landen over de hele wereld...
...konden we succesvol worden.
Werkt de VS samen met andere landen?
Ja. -Dat wist ik niet.
De ruimterace eindigde in 1969, toen de VS de maan had bereikt.
Een kleine stap voor een mens, een grote stap voor de mensheid.
In de jaren 70 gebeurde iets vreemds.
De VS en de Sovjet-Unie besloten om samen raketten te bouwen.
Zes jaar na de ruimterace...
...lanceerden de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie beide een raket...
...die elkaar in de ruimte troffen...
...en aan elkaar koppelden als symbool aan de wereld dat hun strijd voorbij was.
Sindsdien werken ruimteprogramma's uit Europa, Japan, Canada en de hele wereld...
...samen aan projecten zoals het International Space Station...
...om de wonderlijke ruimte te verkennen.
Het zijn spannende tijden om nu in de ruimte te reizen.
Het is lang niet zo spannend geweest.
TESTPLATFORM
Zelfs als je de perfecte raket bouwt...
...zal hij niet gelanceerd worden zonder een cruciale stap.
NASA-ingenieur Tommy Carroll zal die ons laten zien.
Goed, Tommy. Waar zijn we?
We staan op de testfaciliteit A-2.
Deze testfaciliteit is in de jaren 60 gebouwd om de Saturn V-raket te testen.
Saturn V is de grote die mensen naar de maan bracht.
Is hij hier getest? -Ja, hier bij A-2 en bij A-1.
Waarom moet je ze überhaupt testen?
Ze zetten de motoren goed in elkaar...
...en alles is bijna perfect, maar we moeten ze testen...
...om te zien of alles echt goed functioneert.
Testen is dus belangrijk als je raketten bouwt?
Zeker. Je wilt weten wat er gebeurt, voordat je ermee vliegt.
We hadden onze eigen modelraket ook beter kunnen testen.
De lancering ging slecht zonder test.
Geen positief resultaat. -Hij viel hard...
...neer. -Meteen.
Hoe kunnen we onze raket testen? -We helpen jullie wel.
Ik laat de touwtest zien.
Wat je probeert te achterhalen, is of je raket gebalanceerd is.
Je bindt dan een touw om je raket...
...en dan draai je hem rond en kijk je wat er gebeurt.
Dan weet je hoe je het zwaartepunt van je raket moet aanpassen.
Wil jij?
Goed. -Ja.
Ik draai nu rond en hij vliegt niet goed.
De neus moet vooraan zijn, maar hij zit achter.
De vinnen zitten voor, maar moeten achter zitten.
Deze raket is dus niet gebalanceerd.
Toch, Tommy? -Klopt.
Eens zien of dit waar is?
Oké. -We testen de raket en plaatsen hem hier.
We pompen er lucht doorheen door op een fles te stampen.
Die plaatsen we daar. Raket, graag.
Oké. Drie, twee, één.
Nee. -Oké.
Dat ging niet goed, maar dat was te verwachten.
We zeiden dat dat ging gebeuren na de touwtest.
Er zijn twee manieren om de raket te balanceren.
We kunnen de vinnen breder maken, of gewicht aan de top toevoegen.
Dan zou hij gebalanceerd moeten zijn en recht omhoog vliegen.
We voegen wat gewicht toe. Ik heb klei.
Wil je dat toevoegen? -Goed.
Wat klei erin.
Zit erin. -Goed. Tijd om te draaien. Klaar?
Nu zie je als hij horizontaal vliegt...
...dat de neus vooruitsteekt. -Ja.
De achterkant zit achter, zoals het hoort.
Deze raket slaagt nu voor de touwtest, toch?
Ja. Goed gedaan.
Carly, ik ga stoppen. -Oké.
Laten we de raket lanceren.
Ik heb je. -Oké.
Goed gedaan. Perfect. -Kijk dan. Recht omhoog en omlaag.
Dat hadden we verwacht. -Ja. Je hebt hem nu getest...
...en hem aangepast en hem opnieuw getest.
Het ging perfect.
Dat was super. -Geweldig.
Dat was fascinerend.
We hebben veel geleerd. Testen is superbelangrijk.
Absoluut. Door hoe ze alles in elkaar zetten...
...in de fabriek, zie je hoe belangrijk het is...
...om spullen in elkaar te zetten en je materiaal zeer secuur te kiezen.
We gaan terug naar ons hoofdkwartier en maken een ander ontwerp.
Dat is een topidee. Zien we je daar? Perfect. Tot straks.
Oké, dit moet lukken. -Oké. Kijk dit.
We hebben het oude ontwerp aangepast om te onderzoeken waarom hij crashte.
Dit weten we nu.
We hebben de oude raket getest met de touwtest en...
...hij was niet gebalanceerd. Daarom schoot hij zijwaarts de lucht in...
...en crashte hij.
We hebben wat dingen aangepast. We hebben gewicht aan de neus toegevoegd.
Ook hebben we meer pre-vluchttesten uitgevoerd...
...net zoals ze bij Stennis doen.
Het is nu tijd voor een nieuwe lancering.
We hebben ons ontwerp gebaseerd op de beste raketten ooit.
Als deze raket Patricks Blast-Off Moon Boomer 9000 niet verslaat...
...dan kan niets dat.
Bril op. -Ja.
Ontstekingssysteem klaargemaakt. -Ja.
Extra volwassene ter plaatse. -Ja.
Lanceer nooit een raket zonder volwassene.
Goed. We zijn klaar.
Daar gaan we. Drie...
...twee, één. Lancering.
Meer dan 60 meter, meer dan 90 meter.
Het is ons gelukt.
We zijn weer de beste. -Ja.
Chris Rivers met Het Aardenieuws. Aan de kant, Patrick.
De bouwleiders zitten weer op de troon.
Charlie en Carly hebben Patricks record verpulverd...
...en onze eigen Katherine Ann staat bij...
...de voormalige recordhouder. Katherine?
Bedankt, Chris.
Patrick, een paar dagen geleden was je nog de rakettenkoning.
Wat vind je ervan dat je goede vrienden nu de beste zijn?
Ik wil Charlie en Carly feliciteren. Ze zijn geweldige bouwers.
Ze zijn overal goed in.
Dit was mijn kans om ergens goed in te zijn...
...en om bijzonder te zijn, maar ik ben gewoon Patrick...
...de op een na beste man.
Spijtig, Pat.
Terug naar de studio, Chris.
Wat hebben we gedaan? -Ja.
Patrick wilde ergens goed in zijn.
Ik was zo gefocust op het winnen van de ruimterace dat ik niet...
...aan Patricks gevoelens heb gedacht. -En nu?
We kunnen doen wat de VS deed na hun winst.
En dat is?
De VS heeft met de Sovjet-Unie samengewerkt en raketten gebouwd.
Strijden is leuk, maar we hebben bij Michoud geleerd...
...dat als we samenwerken, we iets nog beters kunnen maken.
Een goed idee.
Lucy, bel Patrick.
We gaan een nieuw project beginnen en bouwen samen met Patrick een raket.
Bedankt voor het kijken. Kom nog een langs als we meer dingen ontdekken...
...die raar... -Maar waar zijn.
Tot later. -Hé.
Wat is er?
Patrick, wil je een raket bouwen?
Ik? Ja, super. Ik ben er over 30 seconden.
Dit wordt leuk.
We hebben touw nodig.
Dat hebben we wel. -Ergens.
RAAR MAAR WAAR!
Motoren klaar? -Ja.
Altimeter klaar? -Ja.
Inaugurele lancering van de Saturn Boomer 6000...
...in drie, twee, één.
Waar is hij?
Het is ons gelukt.
Gelukt.
Ondertiteld door: Kevin Taribuka