'Amerikaanse dieren hebben zich in de loop van de tijd...
waarschijnlijk steeds verder in de grotten van Kentucky teruggetrokken.'
Charles Darwin, 'On the Origin of Species'
dit verhaal berust niet op waarheid
dit verhaal berust op waarheid
Niets in hun achtergrond...
wees erop dat er zoiets zou kunnen gebeuren.
Ik snapte er niets van.
Die jongens deugden gewoon.
Het waren geen boeven met een strafblad.
Dat dit kon gebeuren, met die jongens en op deze school...
was destijds een grote klap.
We waren verbijsterd.
Dit hadden we nooit verwacht van onze zoon.
We ontwaakten in een nachtmerrie.
Ons hele leven was erop gericht onze kinderen te laten slagen.
Op een bepaald moment zijn we ze kwijtgeraakt.
Sorry.
anderhalf jaar eerder
Spencer. Fijn dat je even wilde wachten.
We zijn onder de indruk van je portfolio en de aanbevelingen van je leraren.
Maar nu willen we graag iets meer over jouzelf te weten komen.
Zoals uit wat voor familie ik kom, en zo?
Wat jij van belang acht. Vertel ons iets over wie je bent.
Goed, ik ben Spencer Reinhard.
Ik kom uit Lexington in Kentucky en ik ben nog een klein maandje 30.
Mijn vader is ingenieur. En mijn moeder is huisvrouw, denk ik.
Ik grijp meteen even in.
We willen vooral heel graag meer over jou weten.
Zoals hobby's en zo?
Wat hoop je met je werk uit te drukken?
Wie ben je als kunstenaar?
Mr Reinhard. 'De deugdzame man', graag.
Hij tracht zo vrijgevig te worden als de vrijgevigen...
en zo nederig als de nederigen.
De deugdzame man is verheven boven...
zuig hem leeg zuig hem leeg
Als kind verlangde ik naar een ervaring die mijn leven zou veranderen.
Ik las over andere kunstenaars.
Die gingen altijd gebukt onder tragische gebeurtenissen en veel leed.
Van Gogh pleegde zelfmoord. Monet werd blind.
Ik dacht dat zij meer van het leven begrepen dan ik ervoer.
Kunst moet over meer gaan dan...
'ik ben gelukkig en ik kan heel goed tekenen.'
Dat werd verdomme tijd. -Hoezo?
Ik heb een miljoen keer ingesproken. -Je kletst, Warren.
Wil je wat leuks doen? -Ik wil slapen.
Ik kom eraan. -Nee toch?
Het corps is kut.
Daar ga je bij zodat je later langs mag komen bij een rotvent in een rotbedrijf...
die je hopelijk een rotbaantje aanbiedt.
Ik denk vaak dat mijn leven heel anders zou zijn gelopen zonder Warren.
Dit is dus de T-Rex dinosaurus.
Die een plafondventilator wil uitzetten.
Mijn moeder vond het vreselijk dat Warren en ik vrienden werden.
We waren niet blij met hun vriendschap, maar we accepteerden die wel.
Het was zijn vriend.
Je hebt nu eenmaal een vleugje...
pit in de bouillon nodig.
Warren was die pit, denk ik.
Mensen zeggen dat ik de bendeleider was, maar dat klopt niet.
Er was geen leider.
Toen ik hier werkte, gooiden ze de helft gewoon bij het vuilnis.
Geef me de zaklamp.
Wat doen we hier, Warren?
Wist je dat 40% van het eten in restaurants wordt weggegooid?
We zijn het dikste volk op aarde en gooien toch nog de helft weg.
In Afrika verhongeren er kinderen. Doodzielig.
Wat moeten we hier in godsnaam mee? -We redden het van de stort.
Wil je nog avocado's? -Nee, dank je.
Wegwezen, snel.
Laat het vlees niet vallen. Jezus.
Volgende keer schiet ik je overhoop, Warren.
Neuk je moeder van achteren.
Rijden nou. -Ik ben al weg.
De stakkers. We zouden gas moeten geven om ze uit hun lijden te verlossen.
Wat doen we hier dan ook?
Heb je daar nog coole mensen ontmoet? -Alleen maar atletische types.
En jij?
Het is anders dan ik had verwacht.
Vraag je je weleens af waarom je als jezelf bent geboren?
En niet als iemand anders?
Heb je weleens het gevoel dat je wacht tot er iets gebeurt...
maar niet weet waarop?
Maar het is...
juist dat ene...
wat je leven bijzonder kan maken.
Ja. Wat dan, bijvoorbeeld?
Precies. Wat dan, bijvoorbeeld?
...voor wie zich afvraagt of hij wel goed woont.
Volgens Forbes Magazine is Lexington een van de beste steden voor bedrijven.
Staat een bepaald boek niet op de plank of in de computer...
vraag er dan naar bij een bibliotheekmedewerker.
Hier bevindt zich de bijzondere collectie.
Deze is alleen op afspraak toegankelijk.
Er moet bovendien altijd een bibliotheekmedewerker met u mee.
Hou de deur even open. Bedankt.
Sommige boeken staan hier al sinds de 19e eeuw.
En we zijn er trots op dat hier enkele buitengewoon zeldzame uitgaven staan.
John James Audubon is de auteur van dit meesterwerk.
De eerste druk van 'Birds of America'.
Hij kwam uit Kentucky, ging failliet en belandde wegens schulden in de cel.
Na zijn straf trok hij de wildernis in...
met een geweer, wat verf en de ambitie om elke vogel in de VS te schilderen.
Terug in de beschaving werd hij een van de beroemdste Amerikaanse schilders.
Hoeveel is dit waard dan? -Dat brengen we niet naar buiten.
Maar Mr Audubon had nooit durven dromen...
dat zijn boek het kostbaarste ter wereld zou worden.
De meesten van jullie zullen dit buitengewoon belangrijke boek kennen:
Darwins 'On the Origin of Species'.
Bekijk de tiende zin eens en vertel me wat u ziet.
'Species' is verkeerd gespeld. -Inderdaad.
Komt u mee, meneer?
Volgens mij vertelde hij me erover op het feestje van Rich. Ik had het koud.
Een boek? Kom op, dat is toch geen 12 miljoen waard?
Het is meer een verzameling schilderijen dan een boek.
Ik vertelde hem erover in de auto. Het was november, en koud.
Hoe kan een boek 12 miljoen waard zijn?
Stel dat Picasso zijn schilderijen in een boek gebundeld had.
En het staat dus in de bibliotheek. Gewoon op een plank?
Nee, hij staat bij Bijzondere Collecties. -Is dat een kluis of zo?
Nee, een beveiligde kamer met vitrinekasten.
Staan er bewakers voor de deur? -Nee, maar je loopt er niet zo binnen.
Parkeer hier maar. -Is het zwaar beveiligd dan?
Ik geloof van niet.
Maar waarom dan wel?
Je komt er alleen op afspraak in.
Ging het volgens jou zo? -Niet precies, nee.
Maar als Spencer het zich zo herinnert, vind ik het best.
Het is 12 miljoen waard.
Zouden we het te pakken kunnen krijgen, en hoe dan?
Dat vereiste een buitengewone inspanning.
Geen gewone inspanning.
Wat nou? -Dat weet je best.
De vraag is al zo vaak gesteld wie ermee begon.
Ik denk dat hij ernaar hengelde en dat ik hapte.
Het klopt wel dat Warren zich behoorlijk kan vastbijten in een idee.
universiteit van Kentucky
hoe beraam ik een overval
HOE BERAAM IK DE PERFECTE BANKOVERVAL
Ik zeg alleen dat er pas wat verandert als je zelf actie onderneemt.
We zijn eigenlijk jager-verzamelaars. Geen uitpakkers.
Verpakkingen, verpakkingen.
De illusie dat je een vrije wil hebt. Gelul is het.
Iedereen hoopt op de hoofdprijs, maar niemand koopt een lot.
De gevangenis is in elk geval weer eens een andere omgeving.
Wat dacht je van een cruiseschip, zoals in 'Shawshank Redemption'?
Hoe zou je dat vinden?
Ze zaten eerst 20 jaar vast.
En het spijt me dat ik het zeg, maar in het echte leven gaat het niet zo.
De schurken ontkomen niet met het geld en de goudstaven.
Waarom zouden wij de schurken zijn? -Omdat wij de dieven zouden zijn.
Zou jij met je beperkte denkvermogen echt niet willen weten hoe het zou gaan?
Ben je dan helemaal niet benieuwd naar wat er in het echte leven zou gebeuren?
Ik ben de tel kwijt. Ga nou maar, ik werk hier.
Luister even naar me. -Toe nou.
We hebben een blauwdruk nodig met de in- en uitgangen.
We moeten de personeelsingang vinden en de snelste vluchtroute bepalen.
Nou?
Ik kan de plattegrond gewoon tekenen.
Dit zijn beroepsjongens. Die weten dat ze niet ongestraft kunnen verzaken.
Verder nog vragen?
Kijk hier dan maar eens naar. Ik heb geschetst hoe het pad volgens mij loopt.
Er zijn geen handboeken voor het plegen van een kunstroof.
We lopen dit plan heel precies na.
Noteer elke afwijking, al is het maar een verplaatste hotdogkar.
17.10: lange, roodharige bibliothecaresse 1 vertrekt.
17.11: kleine mannelijke administratiemedewerker keert terug.
Hou de deur even open.
Sommige boeken staan hier al sinds de 19e eeuw.
Het was geen serieus plan.
Ik was er bloedserieus over.
We hebben geen klopsignaal. -Zouden we wel moeten hebben.
Je bent je nep-paspoort nu al kwijt, hè? -Ik moet iets met je bespreken.
O, ja? Wat dan?
Stel dat ik ergens vanaf moet.
Waar heb je het over? -Iets zeer zeldzaams.
Je zoekt dus een heler.
Ik zoek iemand die iets unieks wil kopen.
Ik wil er niks over horen, maar ik weet wel iemand.
Ik heb hem maar één keer gezien, dus ik sta niet garant. Begrepen?
Zeker weten.
Hij zit in New York en wil niet gebeld worden.
Hoe kan ik hem dan bereiken?
Wat is dat? -Een heler.
Wat is dat, een heler? -Een heler.
Iemand die gestolen waar koopt.
Mail hem en vraag of we af kunnen spreken. Onderteken als Terry.
Mail hem nooit twee keer vanaf hetzelfde account.
Dat is toch vet? -Goed gedaan.
Bedankt.
'Groet, Terry.' Tevreden zo?
Pas dit nog even... Oeps.
Ik snap niet waarom we hem 500 dollar borg moeten betalen om af te spreken.
Om te laten zien dat het ons ernst is.
Dat bewijzen we al door het halve land af te reizen.
Zo gaat het altijd.
Dat weet je van al je eerdere overvallen? -Rustig nou.
Wat zou jij met het geld doen? Kunstenaars moeten toch honger lijden?
Je luistert naar je favoriete zender met non-stop hits uit de jaren 50, 60 en 70.
We zijn weg uit Kentucky. Niemand weet waar we zijn.
Je had het gevoel dat alles mogelijk was.
Dingen gebeurden echt en daardoor nam ons leven een andere wending.
Ik was bang dat die man niet zou komen en dat de droom zou vervliegen.
Dan moesten we terug naar Kentucky en zou alles bij het oude blijven.
Ineens was daar een man met een paardenstaart en een blauwe sjaal.
Of was die sjaal paars?
Die man was in de vijftig. Hij had grijs haar en was goed gekleed.
Hij gaf me een briefje en vertrok. Hij telde het geld niet eens na.
En, wat zei hij?
Het was niet de koper, maar hij gaf me de naam van een heler.
Dus dat was de heler niet. Jij zei dat dit de heler was.
Toch niet, dus.
We zijn 500 dollar kwijt aan een mailadres.
We moeten deze vent mailen. Volgens hem sprak hij Engels.
Hij is... We gaan wat eten, ik heb het koud.
Waarom zou hij geen Engels spreken?
Mijnheer. Dank voor uw e-mail, maar we doen geen zaken per mail.
We zien u en uw voorwerpen graag snel tegemoet in Nederland.
We gaan. -Naar Holland?
Naar Nederland. -Hou op.
Nee, het moet eerst branden. Dit is bewijs.
Kolere.
Bedankt. En sorry.
Jij wilt helemaal daarheen...
om af te spreken met een stel boeven waar je niets van weet...
om te praten over iets wat we niet hebben?
Wat stel jij dan voor?
Misschien moeten we de waarheid onder ogen zien.
Misschien kunnen we dit niet. -En dus doen we maar niks?
Wat valt me dat van je tegen.
Woorden schieten tekort.
Speel jij nog veel, Spencer? -Niet echt.
Ik probeer de kunstopleiding toch echt serieus te nemen.
Ach ja, iemand moet het doen. Maar je moet wel blijven trainen.
Ik sprak Burt Morris laatst. Volgens hem had je een paar trainingspotjes gemist.
Je hebt een sportbeurs, Warren.
Dus dan moet je wel spelen. Dat gold destijds ook voor mij.
Godver. -Jezus.
Gaat het wel?
Dus onthoud: opgevers winnen nooit, en winnaars geven nooit op.
Hoi, Spencer. -Dat is een goed motto.
Hoe is het met je moeder, Spencer? -Prima.
Doe haar de groeten van me.
Ik moet jou even spreken. -Moet dat nu, Susan? Echt?
Sorry. Ik wou even gezellig eten met die jongens.
Wat is dit? -Maak jij mijn post open?
Ik ben het zat.
Ik ga van je vader scheiden.
Sorry.
Volgens mij keek ik naar Spencer.
En ik weet niet of het echt zo ging, maar volgens mij zei hij:
Ik stap maar eens op.
Zit ie nou te janken?
Zit je nou te janken?
Ik ga maar eens, Warren.
Ja, we gaan.
Je moet beter kauwen, man.
Ik zet ons plan door.
Wat klets je nou? -Holland. Amsterdam, gast.
Ik kan daar niet heen. Ook al zou ik willen.
Misschien kan ik wat geld bij elkaar schrapen...
en de helft van je ticket betalen.
Meen je dat? -Ja.
Maar dan moet je wel in je eentje gaan.
Wat is er nou?
Kus me. -Raak me niet aan.
Kom op, man. -Dank je.
Zet hem op, hè.
Hallo, ik ben David. Ik werk voor Mr Beckman.
Mag ik erbij komen zitten?
Zijn jullie degenen die we... -Je hebt boeken en schilderijen.
Inderdaad. Dat klopt.
We hebben meerdere bewijsstukken voor het bestaan van deze voorwerpen.
Die boeken van Audubon zijn zeer zeldzaam.
Ja. Daarom ben ik hier ook.
Daarom bent u hier, met uw papiertje.
Ik wist niet...
Is Mr Beckman uw vader?
Nee, hij is mijn werkgever.
Nou ja, we zijn ook familie. Hij is de man van de zus van mijn moeder.
Hij is zeg maar een soort oom.
Hebt u een echtheidsverklaring?
Daarmee bedoelt u...
We kopen van diverse partijen en vragen nooit naar de herkomst...
zolang er een echtheidsverklaring bij zit van een gerenommeerd veilinghuis.
Dus als wij de juiste verklaringen leveren...
bent u geïnteresseerd in deze artikelen?
Dat zal Mr Beckman heel plezierig vinden.
Heeft u dan enig idee...
voor wat betreft... En het is natuurlijk lastig om...
Hoeveel? -Ja. Hoeveel.
30 tot 40 procent van de geschatte waarde.
Dan gaat het dus om miljoenen, toch?
Ik heb eens zitten denken. We hebben een grotere boot nodig.
Hoezo een grotere boot? -Iemand erbij, bedoel ik.
Waarom? -Omdat die andere talenten heeft.
Iemand die goed is met logistiek. En met schaken.
Algemeen aanvaarde grondregels voor verslaglegging.
Opmerkingen over externe controles.
In 1992 wordt SAS82 ingesteld.
Kan iemand uitleggen wat dat betekent?
Mr Borsuk.
Ik studeerde accountancy omdat ik bij de FBI wou.
Destijds was dat de enige studie waarbij je meteen aan de slag kon.
Eric was een echte heer en een prima student.
Ik had geen enkele reden om aan hem te twijfelen.
Ik voelde me altijd een buitenstaander. Ik weet niet goed waarom.
SAS82 draagt accountants op actief naar fraude te speuren...
en het niet alleen aan te geven als ze erop stuiten.
Maar in de praktijk pakt het vaak anders uit, hè?
Arthur Andersen. Het bureau dat Enron moest controleren.
Bedankt, Mr Borsuk.
Sluit mij niet buiten. -Wat moet je?
Ik moet met je praten. Maar niet hier.
Warren en ik hadden elkaar na een ruzie al maanden niet gesproken.
Wij waren toch gebrouilleerd? -Wat?
Nee, zeg. Absoluut niet.
Kunnen we dat stomme gedoe alsjeblieft achter ons laten?
Wat is er? Waarom zo geheimzinnig?
Ik wil iets met je bespreken. -Je wilt wat van me.
Ik wil je juist een aanbod doen. -Meen je dat nou?
Niemand anders mag dit weten. Zeg nu of je meedoet.
Hoezo? Ik weet niet eens waar het over gaat.
Zeg dan of je er in principe voor voelt. Het is misschien niet helemaal legaal.
En heel misschien moeten we alles achterlaten.
En met niet legaal bedoel je... -Ik zeg dit maar één keer.
Je doet mee, of niet. -Ik heb meer info nodig.
Eerst beloven. Het gaat om iets gevaarlijks en superspannends.
En daar heb ik jou bij nodig.
Dit kan alles veranderen.
Neem je de rode of de blauwe pil? Dat is de vraag.
Hoe bevalt de studie?
Is het vanavond al?
Ik ging vooral akkoord...
omdat ik weer vrienden met hem wilde worden.
Wat ben je van plan? -Daar heb ik jou dus bij nodig. Kijk eens.
Je kunt het niet 's nachts doen.
Dat is de enige tijd dat er niemand is, en dus gaat het alarm dan beslist af.
Dit kun je alleen overdag doen.
Zie je nou? Ik wist het wel. Alsof ie nooit anders heeft gedaan.
Ja, laten we ze op klaarlichte dag overvallen.
Gooi dan meteen ook een bom op de eetzaal.
Hoeveel camera's hangen er op die afdeling?
Vanuit de controlekamer kunnen ze precies zien wie er binnenkomt en...
Wat doe je nou?
Ik maak aantekeningen. Dit snijdt hout. -Ben je soms achterlijk?
Mail de FBI dan meteen waar ze onze vingerafdrukken kunnen vinden.
We moeten weten wie de Bijzondere Collecties in de gaten houdt.
Mee eens.
Binnen.
Ga zitten, Warren.
Je weet vast wat je hier doet.
Niet echt, nee.
Mr Lipka.
U bent hier met een sportbeurs binnengekomen.
Misschien bent u daar zelf niet zo van onder de indruk.
Jawel, hoor. -Daar merk ik anders weinig van.
Ik heb je zo vaak geschetst wat er zou gebeuren als je wegbleef.
De assistent-trainer denkt dat er drugs of drank in het spel is.
Ik vind het vreselijk dat je je beurs kwijtraakt.
Maar je vader zal dat nog veel erger en vast ook beschamender vinden.
Denk nog maar eens na over hoe teleurgesteld hij zal zijn.
Ja, hij zal wel heel teleurgesteld zijn.
Weet u wat het is? Ik heb vanaf mijn vijfde geknokt om in dat team te komen.
Maar ik heb geen flauw idee waarom.
Eerlijk gezegd vind ik dit hele instituut nogal teleurstellend.
U stelt me teleur.
En deze hele klotestad valt me ook zwaar tegen.
Wegwezen.
Was dat het?
Die camera's zijn in feite bewegingssensoren.
We mailen de bieb met het verzoek...
om de Audubon en het verluchte handschrift voor ons klaar te leggen.
Ze liggen dan hier en hier. -Raak de maquette nou niet aan.
Nogmaals: dit is dus ons hoofddoel. De Audubon.
Pal achter de vitrine is een personeelslift die naar de kelder gaat.
Daar kunnen we de nooddeur aan de zijkant van het gebouw gebruiken.
Waar is de bibliothecaresse?
Dank je. -Voorzichtig.
De bibliothecaresse is veruit de grootste risicofactor.
Zij moet zo snel mogelijk worden uitgeschakeld.
Zodra jullie binnen zijn, pakken jullie de kleinere boeken.
Ik haal de Audubon en de Darwin uit de vitrines. Met 4 minuten zijn we klaar.
Goedemiddag, kom erin.
Ik ben Betty Jean Gooch. Mag ik uw namen noteren?
Ik ben Spencer Green.
Stop.
Wacht, zo gaat het niet.
We hebben zeker twee man nodig in de kamer, en eentje beneden op de uitkijk.
En iemand die de vluchtauto bestuurt. Wie doet dat?
Wij drieën zijn niet genoeg. -Hij heeft gelijk. Dit wordt niks.
Het lijkt me niet haalbaar.
Heb jij een beter idee, Spence?
Nee dus. Verdomme.
Aan de ene kant wilde ik dolgraag dat het avontuur doorging.
Maar tegelijk verlangde ik naar de kink in de kabel, die alles zou lamleggen.
Dan was alles weer als vanouds.
Er moet iemand bij die we vertrouwen. -Alweer?
Wil je er nog iemand bijhalen? -Weet jij iets beters?
Wie kunnen we vertrouwen? -Iemand met een snelle auto.
Of genoeg geld om er een te kopen.
Ik kende hem van school, maar niet erg goed.
Ik kan niet zo goed met Chas overweg.
Eric was degene die er een vierde bij wilde halen.
Volgens mij kwam Warren ermee. Ik zou Chas nooit hebben voorgesteld.
Ik ben Charles Thomas Allen II. Maar iedereen zegt Chas.
Mijn vader wilde dat ik slaagde.
Mijn eerste bedrijf begon ik op mijn 12e. Met 16 kocht ik mijn eerste huurpand.
Hij was altijd al een klein ondernemertje. Hij maaide gras voor geld.
Hij wilde altijd in de voetsporen van zijn vader treden...
en een succesvol zakenman worden, net als zijn vader.
Bij Chas was het gekke dat ik zijn vader kende.
We bezochten een tijdje dezelfde sportschool.
Een geweldige man.
Werkelijk een prins van een man.
We wilden Chad er voornamelijk bij vanwege zijn geld.
Godallemachtig, Warren. Hou op met die flauwekul.
Sorry.
Kunnen we iets bespreken? -Zeg het maar.
Toen ik doorkreeg dat ze het meenden, dacht ik dat ze teveel blowden.
Jullie blowen teveel.
Het leek me heel riskant. Ik dacht dat ze gepakt zouden worden.
Dit is heel riskant. Jullie worden vast gepakt.
Chas. Je moet beseffen hoe makkelijk dit gaat.
Waar gaat dit eigenlijk over?
Over 12 miljoen dollar aan zeldzame boeken.
Waar maar één oud dametje over waakt.
Eerst de namen.
Eric is Mr Black. Spencer is Mr Green.
Ik ben Mr Yellow. En Chas is Mr Pink.
Meen je dat nou? Maak je mij Mr Pink?
Wat mankeert er aan Mr Pink? -Dat weet je best.
Dit is echt te stom voor woorden.
In de film kennen ze elkaars naam niet. Zodat ze elkaar niet kunnen verraden.
Rustig. We moeten alleen zorgen dat we ons niet verspreken tijdens de overval.
Geen namen, Mr Pink.
Idioot. -In de film sterven ze allemaal.
Spencer was Mr Green omdat hij zoveel wiet rookte.
Eric was Mr Black omdat hij zo zwartgallig was.
Ik was Mr Yellow omdat ik het zonnetje van mijn moeder was.
En ik noemde Chas Mr Pink, gewoon om hem te stangen.
Ik wil geen Mr Pink zijn. Alle andere kleuren zijn goed.
Ik vind het de minste Tarantino.
Eerst het huishoudelijk reglement.
Mr Green, u regelt de vermommingen. Make-up, kostuums, pruiken en zo.
Verkleedfeestje? -Nee, een film.
Mr Black, u regelt een vluchtauto. Iets onopvallends zoals een Ford.
Die schaft u contant aan met een valse legitimatie.
Mr Pink, u zoekt uit wat de kortste weg is van de bieb naar dit punt hier.
Dat ritje oefent u net zo lang tot u het kunt dromen.
14 minuut 18, vooral door groen.
En Mr Yellow, oftewel ikzelf...
ik regel meteen het weekend erop een verklaring van echtheid.
Al worden de boeken als vermist opgegeven...
dan komen ze nog niet op de lijst van geroofde kunst.
Zodra de echtheidsverklaring er is, gaan we naar de kopers in Nederland.
'Geachte heer, ik ben Walter Beckman, verzamelaar van zeldzame boeken.
Ik wil graag enkele stukken uit mijn verzameling laten taxeren.'
Ik heb de bieb gemaild dat ik de dag voor de vakantie de boeken kom bekijken.
Over acht dagen, dus.
Het zal er heel stil zijn, vanwege de tentamens.
Ik heb dan tentamen. -Ik ook.
Ik ook, van kunstgeschiedenis. -Precies.
Hoe bedoel je dat?
Mensen die op die dag tentamen hebben, lijken niet verdacht.
Mr Green, licht de vermommingen even toe.
We gaan ons vermommen als oude mannen.
Waarom als oude mannen?
Omdat je als oudere vrijwel onzichtbaar bent.
Vraagje. Wat gaat er nou precies gebeuren met de bibliothecaresse?
Ik denk dat we daarover moeten loten. Of stemmen.
Ik wil daar niks mee te maken hebben. -Ik doe het ook niet.
Jezus, wat nou? Niemand wil dat doen, dus moeten we loten of stemmen.
Kunnen we niet iets bedenken waardoor ze er die dag niet is?
Natuurlijk niet. Je komt alleen onder begeleiding die klote-kamer binnen.
Stel dat ze gaat gillen. -Of een hartaanval krijgt.
Als het erop zit, sturen we haar een anoniem pakketje met heel veel geld.
Dan is ze heel blij. -Ik doe het niet.
Ik heb er geen goed gevoel bij.
Boeien.
Dan doe ik het wel.
Ik doe het wel, verdomme.
Die kink kwam er niet. Niets kon ons nog weerhouden van de uitvoering.
We waren ermee begonnen en het was uitvoerbaar.
Achteraf zie ik zoveel momenten waarop ik ermee had kunnen stoppen.
Of onze plannen had kunnen wijzigen.
Dat heb ik niet gedaan.
DE DAG VAN DE OVERVAL
Ducttape. -Check.
Schone kleren. -Check.
Laken. Bivakmutsen. Mobieltjes.
Sluitclips. Stroomstootwapen.
Geen stroomstootwapen. -Shit. Wie had die moeten bestellen?
Jij, geloof ik.
Ik kan niet aan alles denken.
Boeken open. Je hebt twee uur om twee open vragen te beantwoorden.
Op mijn teken draai je het papier om. Steek je hand op bij vragen.
Begin maar.
Misschien is dit wat voor je moeder. Een verdovingspen.
Hoe lang houdt dat effect aan?
Jij hebt toch tentamen? -Ja. Kan ik het busje lenen?
Potloden neer, opgaven sluiten en vertrekken.
De uitslagen worden volgende week bekendgemaakt.
Je bent zeven minuten te laat. Opschieten.
volgorde van aanbrengen
De tijd is om, pennen neer. Sluit jullie boeken.
Geef ze naar links door en verlaat dan rustig de zaal.
Nog elf minuten.
Jezus, moet dat nou?
Hij is er. Precies op tijd.
Concentreer je nou alsjeblieft.
Volgens mij moet ik overgeven. -Niet in deze auto kotsen, Spencer.
Denk eraan: je bent oud.
Het is hartstikke druk. -Hou je aan het plan.
Aan de slag.
Afbreken. Afbreken.
Afbreken. -Hoezo?
Er zijn verdomme vier bibliotheekmedewerkers.
Zijn het mannen... -Doet er niet toe, ze zijn met vier.
Die kunnen we niet aan. -Wat is er?
Een of andere bespreking. Ze zijn met z'n vieren.
Ik ga. Iedereen kijkt naar me. -Mijn bakkebaard laat los.
Rustig nou, we hebben niks gedaan. We wachten gewoon tot ze weggaan.
Goed, wie wil er wachten?
Val dood, ik ben weg.
Ontkomen zonder iets te hebben misdaan, voelde fantastisch.
Het plan was afgeblazen, de overval ging niet door.
Het was heerlijk zonnig buiten. Het voelde als een nieuw begin.
Ik bepaal niet wie er in die kamer is. -Dat was het. Hier houdt het op.
Had je dat niet kunnen bedenken? -En jij dan?
Misschien zijn we goed weggekomen. -Onzin, we hebben niks gedaan.
We hebben het verkloot. Verdomme.
Stop hier, ik moet een borrel.
Heb je hier een muntjestelefoon?
Ik heb de bibliothecaresse gebeld. Morgen om 11 uur komen we langs.
Dan zijn er geen andere afspraken ingepland.
Je weet nooit hoe je op zo'n moment reageert.
Haar man stierf zowat omdat ze het concert niet wilde verstoren.
Gaat het, schat? Geen trek? -Ik ben gewoon moe.
Komt door al die tentamens. -Je moet beter voor jezelf zorgen.
Gaat het echt wel?
Ik bedenk net dat ik morgen 'n tentamen heb waar ik niet voor geleerd heb.
Gaat het wel, knul? -Spencer.
Warren.
Wat krijgen we nou?
Ik ben er klaar mee. Helemaal klaar.
Dit loopt nooit goed af. Ik kan daar niet meer naar binnen.
Hoor eens. Vandaag was botte pech, maar we hebben wel geoefend.
Nu kunnen we dingen aanpassen.
Het kan niet misgaan. We gaan niemand pijn doen.
Niemand? Hoe weet je dat zo zeker? -Wat raaskal je nou?
Ik bedoel mijn familie.
Die deugen. Die verdienen dit niet.
Heb je er überhaupt bij stilgestaan...
dat dit onze toekomst kan verknallen? -Welke toekomst bedoel je?
Die toekomst die iedereen wacht?
Waar je je kapotwerkt om troep te kopen die een eikel je aansmeert...
onder het mom dat je dan pas echt geslaagd bent?
Jij wou veranderen. Dit is jouw idee, weet je nog?
Ja, ik weet het nog. Maar dit is een mooi moment om te stoppen.
Gast, dit is geen mooi moment. Dit is dezelfde troosteloze zooi als altijd.
Wat is er anders dan eerst?
Zeg op.
Ik ben niet uit het juiste hout gesneden. Ik kan dit gewoon niet.
Dus ik wil niet... Ik doe niet meer mee.
Echt, ik ben er klaar mee.
Je bent al zo ver gekomen.
Wil je dan echt niet weten hoe dit verder gaat?
Of wou je beweren dat je ooit eerder zoveel lol hebt gemaakt?
Ik zou het heel erg vinden als jij over tien jaar wakker wordt...
met de vraag hoe het had kunnen zijn.
En wie jij had kunnen zijn.
Ik zie je wel weer.
Op een dag ben je dood.
Je kunt je leven leiden in de verwachting dat er iets geweldigs gaat gebeuren.
Iets wat je leven compleet verandert en uniek maakt.
Ik besefte dat ik daarvoor zelf iets moest doen.
Goed, plan B dus.
Chas is de chauffeur. Hij blijft in de bus, met de portieren open.
Eric en ik gaan de bibliotheek binnen. Niet vermomd. Dat valt minder op.
En hij dan?
Spencer staat buiten op de uitkijk. -Hoezo?
Binnen wordt hij herkend. Dat is te riskant.
Wie staat binnen dan op de uitkijk? -Jij. Jij blijft beneden tot ik je roep.
Ik wil dus niks met die vrouw hoeven doen.
Nogmaals, dat handel ik af. Ik roep jou er pas bij als ze...
is uitgeschakeld.
Deze keer lukt het wel.
Dus als ik naar boven ga, is zij al uitgeschakeld.
Ja, Warren?
Dat zeg ik toch net? Of niet soms?
DE DAG VAN DE OVERVAL
Mr Beckman? -Ja, Walter Beckman.
Betty Jean Gooch. Fijn dat u er bent.
Eerlijk gezegd had ik een veel ouder iemand verwacht.
Zo zie je maar weer, hè? -Precies, zo zie je maar weer.
Wilt u uw handtekening in de bezoekerslijst zetten?
Hier naast uw naam in druk, graag. En dan nog graag de datum erbij.
Hebt u tot nu toe een goede dag gehad? -Prima, dank u.
Mijn excuses voor die avond van laatst. Die dag, bedoel ik.
Er was een noodgeval in de familie. -Wat naar voor u.
Ik hoop dat alles nu weer goed is? -Ja, dank u.
U hebt ons verzocht een paar van onze kostbaarste werken te mogen bekijken.
Ik heb het verluchte handschrift en de 'Hortus Sanitatis' klaargelegd.
Houdt u alstublieft de handschoenen aan als u de boeken aanraakt.
Maar natuurlijk.
Bent u persoonlijk in de boeken geïnteresseerd, of werkt u ergens aan?
Ik heb gewoon veel over ze gehoord.
Zoals u ziet ligt een van de Audubons hier in de vitrine.
Deze blijft altijd op slot. Maar als u een andere illustratie wilt zien...
kan ik een bladzijde voor u omslaan, als daar tijd voor is.
Je kunt naar boven komen.
Ms Gooch, mijn vriend staat voor de deur.
Hartelijk dank. -Graag gedaan.
Hallo, komt u toch binnen.
Uw naam graag voor de lijst. -Je moet een handtekening zetten, John.
John.
John...
Rutherford.
Tekent u op de stippel...
Wat doe je nou, verdomme?
U doet me pijn. -Sorry, ontspan maar.
Ik kom voor de boeken, niet om u pijn te doen. Het is zo voorbij.
Nee, ik kan het niet. -Hou verdomme je kop.
Kop dicht. Ik wil je geen pijn doen.
Maar hoe meer je je verzet, hoe meer pijn het doet.
Bind haar benen vast. -God sta me bij.
Bind haar benen vast, verdomme. -Niet mijn handen vastbinden.
Toe nou. Ik kan dit niet. Ga ik nu dood?
Wat doe je met die klote-handschoenen? Schiet op.
Ik krijg geen lucht. U doet me pijn.
Waarom? Waarom doet u dit nou?
We komen voor de boeken. Niet voor u.
Kun je? Kun je verder?
Godver.
Zoek de sleutels. Zoek die pokken-sleutels.
Word nou toch eens wakker.
Nergens een sleutel.
Ik zie nergens sleutels. Ik zie niks.
Zoek ze dan verdomme. -Ze zijn er niet.
Haal die Darwin uit de vitrine.
Hebbes.
Het spijt me. Het spijt me zo.
Pak die boeken. Nu.
Wat nou weer?
Ze komt jouw kant op. -Pak haar.
Ik raak haar dus niet aan. -Ik probeer dat boek te pakken.
Ik doe het niet. -Moet ik dan alles zelf doen?
Ik raak haar niet meer aan.
Hou je kop nou toch.
Kop dicht.
Het spijt me. We zijn zo weer weg.
Gelukt. Het is gelukt.
Pak alles in. -Nee, nog eentje.
Wat lul je nou? Geef hier. Laat toch liggen.
Wat nou? -Dit is genoeg zo.
De Darwin, pak die ook. -Laat toch zitten.
We moeten wegwezen, en snel.
Druk op de B. De B.
Godsamme. Je hebt op 1 gedrukt. Op 1.
Misschien geeft het niet.
Dit is echt erg.
Wat krijgen we nou? -Wacht. Hou jij de deur open.
Het had er heel anders uit moeten zien. -Shit. Waar is de uitgang?
Dit is echt heel erg.
Waar is ie verdomme? -Weet ik veel.
Wat moeten we nou? -We gaan ervandoor.
Hoezo, ervandoor? Iedereen kan ons zien.
We moeten wel. -Wat een kutzooi.
Lopen, vooruit.
Nee. -Rennen. Laat ze liggen.
Wat doe je nou, Warren?
Blijf staan, idioot.
Gassen. -Waar zijn de boeken?
En waar is Warren?
Godallemachtig.
Rijden. Vooruit nou.
Jezus Christus.
Rijden.
Langzamer. Zo gaan we er allemaal aan. -Bemoei je er niet mee.
Waar zijn de boeken? Waar zijn ze verdomme?
Die hebben we laten vallen, oké? -Dus we hebben niets?
We hebben ze laten vallen. -Dus we hebben niets.
Nee, niets. En hou nou je kop.
Maar waarom bleven jullie dan zo lang weg? Wat is er gebeurd?
Ik wist dat jullie het zouden verkloten. -Jij was er niet bij, Chas.
De Darwin. Ik heb de Darwin. En jij?
Eric, wat heb jij? -Geef me heel even.
Kijk dan verdomme in je rugzak.
Heeft hij er ook een?
Wat doe je nou? -Uitstappen.
Ben je gek? Ik stap niet uit.
Ze kijken uit naar een grijs busje. -Wat krijgen we nou?
Stap uit. Ik rij niet verder met ons drieën erin.
Ik stap niet uit. -Eruit. Ik kom terug.
Ik kom met mijn eigen auto. Eruit. -Je moet het beloven.
Er zijn hier overal mensen. -Nou en. Ophoepelen.
Wegwezen jullie. Neem die tassen mee en doe het portier achter je dicht.
Goed, jij moet hier even op passen.
Geef me je handschoenen. Kom op.
We kunnen hier niet blijven zitten. Pak je spullen en kom mee.
Verman je. Kom op.
Hier bevindt zich de Bijzondere Collectie.
Sommige van deze boeken dateren uit de 18e eeuw.
Ze zijn zeldzaam en veel geld waard, en daar profiteerden de dieven van.
De Universiteit van Transylvania is op klaarlichte dag overvallen.
Ik dacht net... -Zet harder.
...bevonden zich enkele van de duurste boeken in de VS.
De groep ging zeer gericht te werk.
De politie zoekt naar de twee dieven en en hun twee handlangers in de auto.
Hoe wisten ze... -Stil.
...een grijs busje van het merk Dodge met kenteken 331-094.
De politie... -Kan ons niks maken.
Hoe weten ze dat we met vier zijn? -Ze weten niets. Dat kenteken klopt niet.
De medewerkster werd met geweld overmeesterd en vastgebonden...
Werkelijk verbluffend, hè?
En heeft Mr... -Beckman.
Heeft Mr Beckman verteld waar de boeken vandaan kwamen?
Hij zei dat hij ze lang geleden geërfd had...
en dat hij ze via een privé-verkoop te gelde wilde maken.
Ze zijn buitengewoon zeldzaam.
Zijn zicht gaat achteruit.
Hij zegt dat de boeken niet meer de aandacht krijgen die ze verdienen.
Beschikt hij over documentatie...
waaruit blijkt dat zijn familie de boeken ooit heeft aangeschaft?
Ze zijn al generaties lang familiebezit. Dus er is geen documentatie over.
Ze zijn prachtig. En onmiskenbaar echt.
Ik ga dit met Mr Leckey bespreken.
Daarna nemen we contact op over een taxatie en de verkoop.
Niet vandaag? -Niet vandaag?
Mr Leckey is de hele dag niet op kantoor.
Het zit namelijk zo... Ik ben uw naam even kwijt.
Melanie Halloran.
Ms Halloran. We wilden Mr Beckman graag vandaag nog...
een schatting kunnen doorgeven.
Daarom zijn we zelf langsgekomen. -Die kan ik u niet eigenmachtig geven.
Kan niemand anders ernaar kijken?
Nogmaals, dit is het vakgebied van Thomas. En hij is er morgen weer.
Waar kunnen we u bereiken?
Nou?
Het ging prima. -En?
De baas was er niet, dus hadden we een gesprek met de junior executive...
Zijn assistente.
Volgens haar waren de boeken zeer waardevol.
We moeten wachten tot haar baas weer terug is en ons belt.
Om een afspraak te maken. -Dus we moeten in het hotel wachten?
Ze bellen mij op mijn mobiel.
Zet de motor eens uit.
Bel je mobiele nummer. Nu.
Bel het nou, Spencer.
Weet je wat? Ik doe het wel, kloothommel.
Ik ben benieuwd.
Met Spence. Doe je ding.
Klinkt dat als een kunsthandelaar? -Dat passen we aan.
Kop dicht, Eric. Hou goddomme je kop.
Je moet teruggaan en dat briefje met je nummer erop meenemen. Nu.
Anders belanden we allemaal in de cel.
Rustig nou, Chas.
Niks rustig nou. Door jullie belanden we straks in de gevangenis.
Begrijp je niet wat ik zeg? Ben je daar te stom voor?
Als jij zo slim bent, ga dan zelf naar binnen.
Ik zal jou eens laten zien hoe slim ik ben.
Laat maar zien, Mr Pink.
Wat doe je nou? -Hoe noemde je me?
Nu heb je niet meer zo'n grote waffel, hè?
Je bent mijn leven aan het verkloten. Dit is geen spelletje.
Je moet dat nummer terughalen. Haal dat nummer terug, Spencer.
We kunnen echt niet terug naar binnen.
Het zal me een worst wezen wat jij denkt.
Jij hebt ons vermoord.
Je hebt ons allemaal voor onze kop geschoten.
Tot kijk dan maar weer.
Tot kijk. Ik bel je nog.
Een brandende nieuwsgierigheid voelen naar wat er voorbij die grens is.
En dan beseffen dat je dat alleen zult ervaren door die grens over te gaan.
Daarna komt er nooit meer een moment waar je die grens niet over bent gegaan.
Weet je. Het was...
Het was echt angstaanjagend.
Ik weet nog dat ik haar steeds opnieuw hoorde gillen, de bibliothecaresse.
Wat heb ik gedaan?
Ik wist zo zeker dat ik dit wilde. Maar heb ik nu iets vreselijks gedaan?
Heb ik iemand een levenslang trauma bezorgd?
Heb ik aan iets afschuwelijks meegedaan?
Sorry dat ik al veel wedstrijden van je gemist heb.
Dat geeft niet.
Hoe zit het met je vorm?
Kon niet beter.
Hoe bevalt je nieuwe huis?
Prima.
Alle winkels zijn ook zo handig dichtbij.
En het werk ook.
We probeerden dingen te zeggen zoals 'We gaan niemand pijn doen'.
'We willen haar bang maken en snel weer weg zijn.
Daarna bellen we zelf de politie.
En we gaan haar geruststellend toespreken.'
Maar zo ging het niet.
Daarna probeerden we...
het achter ons te laten. Maar je kunt niet...
Je kunt het niet achter je laten.
Het is midden in de nacht. -Het is nog veel erger mis.
Waar heb je het over?
We hebben de bibliotheek met hetzelfde adres gemaild als Christie's.
Via die mail komen ze bij Halloran.
En bij mij, bij ons. Mijn telefoonnummer.
Chas had gelijk, Warren.
Je piekert te veel.
Je moet even rustig worden. Ga weer slapen, oké?
Anders ga je kapot aan paranoia.
Ik wist van niets.
En nu de grote finale.
Goed gedaan.
Gefeliciteerd, papa.
Dag, schat.
Fijn dat je er was. -Sorry.
Dag, lieverd.
Halt, blijf staan.
Blijf staan.
Geef je nou al op? -Klootzak.
Heb je niet meer in huis? Kom me dan halen.
Ze bekenden schuld aan beroving, samenzwering en kunstdiefstal.
Spencer Reinhard, Eric Borsuk, Charles Allen en Warren Lipka...
hebben hun vonnis gehoord.
Ze kregen allen zeven jaar gevangenisstraf...
voor hun poging tot diefstal van kostbare boeken en schetsen...
uit de Universiteit van Transylvania.
Je krijgt je hele leven te horen dat je bijzonder bent.
En dat er aanwijsbare factoren zijn om te bewijzen dat je bijzonder bent.
En dat je anders bent.
Terwijl die dingen er in het echte leven niet toe doen.
Je bent niet bijzonder.
Het hele idee dat we met iets fantastisch bezig waren...
vonden we prachtig. Ik in elk geval wel.
Ik heb me achteraf vaak afgevraagd...
of de herinneringen die ik heb die van Warren zijn, of die van mezelf.
En of het makkelijker was om aan één versie de voorkeur te geven.
Om wat het ons opleverde.
Ik weet niet of ik die man in Central Park nou met eigen ogen gezien heb...
of dat Warren me dat vertelde.
Zet hem op, man.
Van zijn bezoek aan Amsterdam weet ik alleen...
dat ik hem afzette bij het vliegveld en weer ophaalde.
Ik heb geen concreet bewijs dat Warren inderdaad in Amsterdam is geweest.
Gaandeweg ben ik steeds meer gaan denken...
dat hij het verhaal over zijn afspraak met een koper in Amsterdam...
waarschijnlijk uit zijn duim heeft gezogen.
Je zult me op mijn woord moeten geloven.
Ik wilde een bepaalde versie van het verhaal geloven.
Daar koos ik ook voor. Dat was meestal de versie van Warren.
Maar het leed dat ik zowel mijn familie als BJ heb aangedaan...
is veel groter dan het avontuur dat we destijds dachten te beleven.
Of de verandering in ons leven waar we zo naar snakten.
Volgens mij wilden ze alles op een presenteerblaadje.
Ze wilden niet werken om een verandering door te maken.
Ze hadden geen zin anderen te helpen om die verandering door te maken.
Ik vind ze allemaal erg egoïstisch.
En ik snap nog steeds niet...
hoe iemand een interne grens kan overschrijden...
waardoor hij bereid is iemand iets aan te doen om zijn zin te krijgen.
En die grens overschrijden is volgens mij heel gevaarlijk.
Zouden ze zelf wel weten waarom ze het gedaan hebben?
Spencer, Warren, Eric en Chas zaten alle vier ruim zeven jaar gevangen.
De gestolen boeken werden intact terugbezorgd bij de universiteit.
Betty Jean Gooch waakt nog steeds over ze.
Na zijn vrijlating is Eric Borsuk al meerdere malen verhuisd.
Hij woont nu in Californië en probeert als schrijver aan de kost te komen.
Charles Allen II woont in LA. Daar is hij fitnesscoach.
Hij is bezig met een boek over sporten in de gevangenis.
Warren Lipka woont in Philadelphia. Hij is opnieuw gaan studeren.
Hij studeert aan de filmschool.
Spencer Reinhard woont nog altijd in Lexington, Kentucky. Hij is kunstenaar.
Hij schildert voornamelijk vogels.