Więzienie w Pilźnie w Czechach.
Jeden z największych producentów metamfetaminy w Europie.
Mieliśmy wyprodukować 105 kg mety w dwa lata.
Prawie jeden na trzech czeskich więźniów
zażywał metamfetaminę, zanim trafił do więzienia.
Zacząłem wstrzykiwać metę i było źle.
Biorąc ją, nie musisz spać ani jeść.
Super sprawa.
Więzienie stara się przejąć wszelkie narkotyki.
Widzisz ten zwisający kawałek sznurka?
To sposób na przenoszenie narkotyków podczas zamknięcia.
Narkotyki zawsze się tu dostaną. Tak po prostu jest.
Nazywam się Raphael Rowe.
Spędzam tydzień w tym czeskim więzieniu,
ale byłem już za kratkami.
Siedziałem 12 lat za zabójstwo, którego nie popełniłem.
Teraz podróżuję po świecie,
poznając prawdziwe życie
w najcięższych więzieniach świata.
JAK PRZEŻYĆ W NAJCIĘŻSZYCH WIĘZIENIACH ŚWIATA
Republika Czeska.
Europejska stolica metamfetaminy.
Co miesiąc przeprowadza się tu naloty
na 20 laboratoriów,
często zakładanych w domach.
Wstrzykiwanie mety jest tu powszechniejsze
niż gdziekolwiek indziej w Unii Europejskiej.
Jedno z badań wykazało nawet, że ryby w rzekach
wykazują uzależnienie od mety.
Nigdzie indziej w Europie
nie ma większego problemu z metamfetaminą jak w Czechach.
Producenci i ci, którzy handlują narkotykami,
mogą zarobić tu kupę kasy.
Jest tak uzależniająca, że zażywający
często popełniają przestępstwa, by sfinansować nałóg.
Szef Państwowej Centrali Antynarkotykowej, generał Jakub Frydrych,
musi powstrzymać epidemię metamfetaminy,
znanej tu jako Pervitin.
Jak opisałby pan skalę problemu?
Fenomen metamfetaminy jest zły.
W Czechach to z pewnością perwityna
powoduje największe zagrożenie
zdrowotne, socjalne i kryminalne.
Widzimy go w grupach przestępczych, które są zamieszane w kradzieże aut.
Często są to osoby,
które wykorzystują stymulanty metamfetaminy,
i używają go, gdy popełniają przestępstwa.
Do małych laboratoriów dołączają więksi gracze.
Przez ostatnie pięć lat przechodziliśmy transformację.
A to dlatego, że metamfetaminę
masowo importuje się do Europy.
Wyłapywano tonę, półtorej tony rocznie,
ale teraz jest to około sześciu lub siedmiu ton
przechwyconej metamfetaminy w Europie.
Epidemia mety to dla czeskich więzień nie lada wyzwanie,
w których 30% osadzonych brało metamfetaminę w ciągu 12 miesięcy
przed zamknięciem.
Następny tydzień spędzę w Pilźnie,
jednym z największych więzień w kraju,
by sprawdzić, jak radzą sobie z tym problemem.
Słyszałem, że więzienie ma śmiałe podejście do walki z nałogami,
rygorystyczny program antynarkotykowy, do którego dołączę.
Nie wiem, czy to więzienie może praktycznie pomóc
uzależnionym od tak poważnego narkotyku.
Ale chyba zaraz się dowiem.
Połowa osadzonych, mniej niebezpieczna,
ma sama dostać się do więzienia.
Przybycie pieszo to dla mnie nowość.
DZIEŃ PIERWSZY
Więcej drutu kolczastego niż w fabryce.
- Ogromne miejsce. - Za moim kolegą.
Przypomina mi moje londyńskie więzienie Wandsworth,
jedno z najsłynniejszych więzień w Wielkiej Brytanii.
Niezbyt przyjemnie być w miejscu, które przypomina mi,
gdzie sam odsiadywałem wyrok.
Zdejmij wszystkie rzeczy.
Jako były skazaniec z dożywociem będę traktowany jak niebezpieczny więzień
i zostanę poddany bardzo skrupulatnej rewizji.
Możesz zdjąć inne rzeczy.
Na razie nie zdejmuj bielizny.
Bierzesz narkotyki?
Nie, żadnych.
Odwróć się do mnie plecami i zrób trzy przysiady.
Aż do samego końca.
Teraz rozłóż ramiona.
Wystaw język.
Język do góry.
W porządku.
Podnieś mosznę.
Dobra. Ubierz się.
Dokładne przeszukanie.
Unoszenie jąder i całej reszty.
Weźmiesz ten koc i włożysz do niego wszystkie rzeczy.
Moja cela będzie w specjalnym oddziale,
z którego rocznie wybiera się 80 więźniów na 10-miesięczną resocjalizację.
Podobno łączy się tam surowe zasady
z obowiązkowymi zajęciami terapeutycznymi.
Cześć.
Dobrze. Ta?
Tak.
Gdyby coś się stało, na ścianie jest przycisk alarmowy.
Gdy go naciśniesz, przyjdę.
Do widzenia.
Dobrze. Jak się masz?
- Cześć, Petr. - Petr.
- Cześć, jestem Kuba. - Jak się masz? Kuba?
- Cześć, Marek. - Marek.
Oprowadzisz mnie? Tu mam swój materac?
- Tak, to twoje. - To twoje, Petr?
- Tak. - Dobra.
Tutaj wy dwaj…
On śpi tu. Ja tutaj.
Macie toaletę i umywalkę.
- Nie ma prysznica? - Nie.
Większość osadzonych w tej sekcji, jeśli nie wszyscy,
ma problem z narkotykami?
W zasadzie większość ludzi tu jest
z powodu narkotyków lub alkoholu.
Przychodzą tu na leczenie.
Opowiedz mi o tym, jak działa tutejszy reżim.
Zmuszają cię do sprzątania,
żebyś zapomniał o narkotykach.
Jeśli czegoś chcesz, musisz na to zapracować.
Musisz pracować nad sobą.
Ale są tu też „dobrzy” ludzie.
„Hotovci”, którzy chodzą i sprawdzają.
Zachowują się jak strażnicy, więc czują, że są ponad tobą.
Czyli to tak zwani kapusie albo…
Donoszą strażnikom.
Tak zwani hotovci
to grupa więźniów, którzy ukończyli dziesięciomiesięczny program,
a potem wybrano ich, by zostali w skrzydle,
aby pomagali nadzorować współwięźniów.
Cześć.
Wezwano mnie do ich szefa.
Raphael.
Jestem Mates.
- Mates? - Tak.
Jakich zasad muszę przestrzegać?
Co muszę wiedzieć, żebyś na mnie nie doniósł?
Podstawową zasadą jest to,
że na korytarzu trzeba być ubranym.
Inaczej nie wolno palić w celach. Po to jest palarnia.
Jeśli cię złapią, dostaniesz karę dyscyplinarną.
Dwa razy dziennie, o ósmej rano
i o 18 sprawdzamy celę,
która musi być czysta, prawda?
Dobra, to dość…
Uważaj, gdy idziesz na lunch,
nie rozmawiaj wtedy z nikim z innych skrzydeł.
Jeśli strażnik cię złapie,
dostaniesz upomnienie za niedozwoloną komunikację.
Tak to tutaj działa.
Jeśli ci się to nie podoba, pójdziemy z tym do biura strażników
i zmienisz skrzydło.
Poważnie traktują tu dyscyplinę.
W celi chcę się upewnić,
że nie złamię żadnych zasad.
Bluza musi być zapięta?
- Tak. - Na podszewce?
Dlaczego? Jakie są konsekwencje?
Jeśli ciągle nie przestrzegasz zasad
i dostajesz reprymendy od strażników, możesz skończyć w izolatce.
To bardzo surowe.
Jak to opisuje, jest to mała społeczność.
Mają swoje zasady.
Ci faceci chcą tu być, więc muszą ich przestrzegać.
To poważne miejsce, bo traktują to,
co tu robią, bardzo poważnie.
Już czuję, że jestem kontrolowany,
a to dopiero początek.
DZIEŃ DRUGI
To mój pierwszy poranek w więzieniu w Pilźnie w Czechach.
Drzwi celi są otwierane o 5 rano.
Przed śniadaniem oprowadzają mnie Petr, Jakub i Marek.
Jednym z głównych punktów kontaktu w skrzydle
jest cywil, a nie funkcjonariusz więzienny.
Tu jest pokój opiekuna.
Jest tu przez większość dnia.
Jeśli czegoś potrzebujesz, możesz przyjść tutaj.
To jak pracownik socjalny?
Z kimś, z kim rozmawiacie
o swoich problemach?
Tak.
Więźniowie przechodzą testy na obecność narkotyków,
i w przeciwieństwie do głównej części więzienia,
muszą regularnie chodzić na terapię
i wypełniać obowiązki i zajęcia terapeutyczne.
Jeśli nie współpracują, ryzykują odesłanie ich ze skrzydła.
Patrzę na te dwa różne kolory ścian.
Próbuję zrozumieć, co to może znaczyć.
Ci, którzy kończą program, są po tej stronie.
Gdy robisz postępy w programie, dostajesz lepszy pokój.
Po zdobyciu bułek na śniadanie
i zliczeniu więźniów zaczyna się codzienna rutyna
sprzątania każdego centymetra skrzydła.
Nie wiem, czemu stoi za mną strażnik i mnie sprawdza.
Boże. Spójrz.
Straciłem szacunek.
Koniec.
- Koniec! - Gotowe? Praca skończona?
To było bez sensu, jeśli mam być szczery.
Dorośli mężczyźni,
którzy próbują zwalczyć nałóg,
uczą się, jak zamiatać podłogę.
W moich oczach to służebna, bezsensowna praca.
Jak dotąd nie miałem okazji poznać moich współwięźniów.
Jeden zaczął brać i sprzedawać Pervitin, metamfetaminę,
gdy był jeszcze w szkole. Marek ma dopiero 22 lata.
Umiesz czytać i pisać?
Tak.
Ale wciąż jesteś na poziomie szkoły podstawowej.
Skończyłem dziewiątą klasę w więzieniu,
bo swój pierwszy wyrok dostałem jako nieletni.
Wróciłeś do więzienia,
zanim zdążyłeś zrobić z życiem coś bardziej sensownego.
Wróciłem do tego, co potrafiłem.
Znów zacząłem sprzedawać narkotyki.
Zacząłem znów robić to samo,
zanim mnie zamknęli.
Nie miałem czasu na edukację i nawet o tym nie myślałem.
Petr też wpadł w tarapaty jako nastolatek
i został odebrany rodzinie.
Gdy wyszedłem po poprzednim wyroku,
ożeniłem się.
A wcześniej za co siedziałeś?
Za spowodowanie poważnych obrażeń.
Ile razy byłeś w więzieniu?
Od 13 do 18 roku życia,
wyszedłem na półtora roku,
a potem siedziałem dwa i pół roku.
Co zrobiłeś, mając 13 lat?
Mój ojciec jest alkoholikiem,
Bił mnie i moją matkę.
Często biłem się z kolegami z klasy.
Doszło do tego, że mnie zamknęli.
Gdy miałem 18 lat i mnie wypuścili, tata się powiesił
i zacząłem wstrzykiwać perwitynę.
Potem połamałem komuś nogi,
i znowu mnie zamknęli.
Gdy mnie wypuścili, chciałem zmienić swoje życie,
znalazłem dziewczynę.
Oświadczyłem się jej.
Potem mnie zdradziła.
Zrobiła to z jednym facetem, a ja go pobiłem.
Cztery razy byłem skazany za krzywdzenie innych.
Jest zagubiony.
Zmartwiony młody człowiek. Ma tylko 25 lat.
Ma przed sobą całe życie, jeśli poradzi sobie z wyzwaniami,
które musi teraz pokonać.
Biedny Marek. Ma 22 lata
i wcale nie musi mówić głośno, że się boi.
Boi się o swoją przyszłość.
Wszyscy oni wyjdą i wtedy zacznie się prawdziwe wyzwanie.
Czy to coś dało?
Po południu razem z kolegami z celi
pracujemy w więziennym ogrodzie.
Zbudowałeś całą ścieżkę?
Nie.
Robię to tak.
A potem tak.
Nie myślisz o tym,
co się dzieje w twoim życiu.
O smutku, tęsknocie za rodziną i tak dalej.
To lepsze dla psychiki.
Poznałem już kilku więźniów,
których życie zniszczyła metamfetamina.
ale żadnego, który siedzi za jej produkcję.
Potem rozmawiam z więźniem o imieniu Jakub.
Byłem przedsiębiorcą.
Moim zadaniem było ekologiczne złomowanie aut,
więc miałem pozwolenie na import chemikaliów,
które kupowałem oficjalnie.
Co robiłeś z perwityną?
Były nas 24 osoby
i mieliśmy wyprodukować 105 kg mety w dwa lata.
To sporo perwityny.
Przestępczość zorganizowana?
Tak, dostarczyłem im chemikalia. Pewien facet załatwiał pigułki.
I pięciu kucharzy,
którym to wszystko dostarczaliśmy. Dzielili to między siebie.
Myślałem, że jeśli sprzedam chemikalia,
a ponieważ używa się ich do robienia fajerwerków,
sądziłem, że to nie będzie nielegalne.
Ale wiedziałeś, że sprzedajesz je
grupie przestępczej, która produkuje metamfetaminę.
Jaka jest wartość 105 kg Pervitinu?
Cztery miliony euro.
Co sądzisz o tym, że mężczyźni
tacy jak ty są odpowiedzialni
za upadek wielu mężczyzn i kobiet w tym kraju?
Co myślisz, gdy siedzisz w więzieniu i widujesz tych ludzi?
Teraz gdy tu jestem, widzę ludzi, którzy tu są,
że stracili rodziny, pieniądze i pracę.
Ci, którzy brali metę złej jakości
stracili swoje zęby.
Byliśmy dumni z dawania
czystej metamfetaminy. Spójrz.
Czy to torebka po perwitynie?
Tak, na narkotyki.
Na szczęście nie ma tam żadnych narkotyków. Cóż.
Bawi cię to?
Dostawcę narkotyków,
które zniszczyły życie tylu ludzi, bawi pusty woreczek.
Nie wiem, czy to faktycznie woreczek po narkotykach,
czy Jakub ma słabe poczucie humoru.
Bez największych producentów na jakimkolwiek poziomie
narkotyk by nie istniał.
Dopóki władze nie złapią takich ludzi jak Jakub,
narkotyk będzie nadal wytwarzany.
Ale on chyba nie do końca pojął, jak ważną rolę odgrywa
w uzależnieniu ludzi, którzy kończą na dnie.
I zawsze będzie ta różnica w hierarchii
między producentami
i takimi jak Petr,
Jakub i Marek, moi współwięźniowie,
którzy są bezbronnymi młodzieńcami, którzy ostatecznie biorą ten narkotyk.
DZIEŃ TRZECI
Mam dżem, herbatę i bułki.
Ledwo zdążyłem wypić herbatę,
a Petr już się do czegoś szykuje.
Po śniadaniu musimy posprzątać.
Sprawdzają, czy nie ma kurzu.
Jak tutaj, na górze drzwi.
Na krzesłach, tutaj, na stole,
pod szafkami, czy wszystko jest posprzątane.
Czy łóżka są pościelone.
Sprawdzają wszystko.
A jeśli znajdą kurz?
Dostaniesz uwagę, a gdy zbierzesz trzy, dostaniesz „czerwony znak” i ograniczenia.
Po wyczytaniu listy
piątka dyżurnych skrzydła, hotovci, wychodzi na żer.
- To są hotovci. - Hotovci.
Sprawdzają, czy masz czystą celę.
- To ci, których nie lubicie. - Tak.
Jeśli nie posprzątamy.
Czyli on donosi strażnikom,
więzień donosi, czy jest czysto?
Tak.
Nic dziwnego, że go nie lubią.
Nie.
Codziennie odkrywam coś nowego. Nie chodzi tylko o izolację.
Chodzi o organizację, o dyscyplinę.
Istnieje tu pewna struktura…
do której ci goście się dostosowują, bo jeśli nie,
mogliby stracić prawo do udziału w programie albo zostać ukarani.
Na szczęście nie chodzi tylko o zasady i sprzątanie.
Osadzeni mają też terapie mające na celu zmniejszenie stresu i przemocy,
takie jak joga prowadzona przez więźnia.
Dobra frekwencja. Mnóstwo chrząknięć i jęków.
Tutaj?
Mates, ten hotovci, którego poznałem pierwszego dnia,
ukończył już program narkotykowy.
Chcę się dowiedzieć, w czym mu to pomogło.
Opiekuje się więziennymi tropikalnymi rybkami.
Umiesz kraść ropę?
- Tak. - Wiesz?
Tak. Ale nie zrobię tego.
Jestem w tym dobry. Pokażę ci.
A teraz ta ręka.
- Ta ręka. Dobrze. - Dobra.
Uważaj, żeby nie wciągnąć ryby.
Teraz puść.
Jak dostałeś się do programu? Dlaczego brałeś w nim udział?
Gdy tylko wezmę narkotyki,
zaczynam kraść i jeździć bez prawa jazdy
i uciekać przed glinami.
W kółko to samo.
Kiedy ostatnio coś brałeś?
Nie brałem niczego, odkąd mnie zamknęli.
Traktuję to poważnie, głównie…
Głównie ze względu na moją rodzinę, mojego syna,
i na moją dziewczynę, która wciąż we mnie wierzy,
mimo że jestem, jak powiedziałaby moja mama, niereformowalny.
Jestem za kratkami, bo zostałem ukarany za swoje zachowanie.
Program, w którym próbuje się rzucić narkotyki…
Jakie są inne korzyści?
Największą korzyścią jest to,
że próbują ci pomóc i pracują z tobą.
Specjaliści, psychologowie i terapeuci
zajmują się każdą osobą
i rozwiązują z nimi ich problemy.
Jeśli przyjrzysz się innym skrzydłom,
tam znają tylko narkotyki.
Są tam każdego dnia.
Ludzie wstrzykują sobie tam narkotyki. Zabiliby, by je dostać.
Nie obchodzi ich, co się stanie za tydzień lub dwa.
Ani jak wyjdą. Obchodzi ich tylko teraźniejszość.
Hotovci przeszli przez program,
przez który przechodzą Petr i inni.
Odnieśli sukces, więc zostali nagrodzeni
tymi zaufanymi rolami.
Myślę, że to jest całkiem sprytne,
bo to dla nich odpowiedzialność,
której pewnie nie mieli w swoim życiu.
To dla mnie ciekawe, bo uważam, że to dla nich pomoc
w porzuceniu starego stylu życia, w którym brali perwitynę
i byli częścią przestępczej braci.
Na razie jest dobrze. On odniósł sukces.
Prawdziwe wyzwanie zacznie się, gdy wyjdzie.
Nieważne, czy to hotovci, czy nie,
wszyscy więźniowie ze skrzydła
regularnie spędzają godzinę dziennie na placu ćwiczeń.
Śmiało.
- Ja? - Ty.
Dwa.
Tak!
- Dalej! - Do roboty.
- Hej! - Dalej!
Dajesz!
- Ciśnij! - Dalej!
Wyszedłem z wprawy.
Plac jest otoczony oknami cel
i zauważam tam coś podejrzanego.
Marek. Czy ten sznurek biegnący od górnej celi do kolejnej
to sposób na przenoszenie rzeczy?
- Kawa. Tytoń. - Cokolwiek.
Narkotyki.
Dobra.
Wygląda na to, że właśnie to się dzieje.
Chcę dowiedzieć się więcej od Marka,
z czym się mierzy w swojej walce, by pozostać czystym od mety.
Próbowałem już prawie wszystkiego.
To narkotyk do wszystkiego.
Nie musisz spać ani jeść, gdy bierzesz metę.
Super sprawa.
To wciąż silniejsze ode mnie.
Nie uciekniesz. Kiedy tak się dzieje, to się dzieje.
Trzeba być przygotowanym na to,
że znowu wszystko schrzanisz. Znowu wszystko spieprzysz,
i musisz zacząć od nowa.
Mówili o perwitynie. Dla nich to najlepsza faza.
Ale czujesz smutek.
Przez to, że ten młody 22-latek
wyjdzie z więzienia i wróci do narkotyków.
Nie zdziwiłbym się, gdyby niektórzy z nich wciąż używali
i ściemniali na oczach władz.
Zastanawiasz się przez to, co można zrobić.
DZIEŃ CZWARTY
Według więziennych testów na ponad 1300 osadzonych
tylko pięć procent było pozytywnych na metamfetaminę lub inne narkotyki.
Mówią, że nawet ten wynik jest wyższy, niż by chcieli,
ale słyszałem wiele historii od samych więźniów
o narkotykach w głównej części więzienia.
Dziś wychodzę
ze skrzydła narkotykowego, żeby się przekonać.
Przydzielono mnie do fabryki,
w której 300 więźniów robi metalowe przejścia i schody
dla prywatnej firmy za połowę krajowej płacy minimalnej.
W fabryce poznaję Larry'ego, który siedzi tu za kradzież.
- To twoja praca. - Tak.
Wycinam tu metalowe paski,
które pasują do tych metalowych płyt.
Wycinasz je, a one zmieniają się w to.
Tak.
Wkładasz je tam, gdzie są ściskane.
Razem. A tam jest…
- Efekt pracy. - Tak.
Dostajesz za to 8500 koron miesięcznie.
- Niewiele, ale co możesz zrobić? - Lepsze to niż nic.
Gdy pracownicy schodzą na przerwę,
mam okazję ocenić skalę problemu narkotykowego
w głównej części więzienia.
Odkąd tu jestem, słyszę, że jest tu problem z narkotykami.
Zwłaszcza perwityna to poważny problem.
Czy ktoś z was bierze narkotyki?
Ja biorę, ale nie jestem uzależniony.
Śmiejesz się, bo jest uzależniony?
Czemu się z ciebie śmieją?
Nie wiem. Obaj są ćpunami.
Też jesteście ćpunami?
Czasami.
Czasem. Pervitin? Trochę perwityny?
Jesteśmy Czechami, a „pernik” ma tu swoją kulturę.
To smutne, ale tak to już jest, prawda?
Taka jest nasza kultura.
- Prawda, Michal? - Tak.
Gdzie jesteście w tym cyklu brania narkotyków i przestępczości?
Czy więzienie wpłynęło na to, kim jesteście i co robicie na zewnątrz?
I co byście zrobili,
gdy wyjdziecie?
Więzienie nam w tym nie pomoże i dalej będziemy brać.
Ci, którzy to lubią, będą dalej brać. Po co kłamać?
W końcu jesteś szczery.
Bardziej szczerym być nie można, prawda?
Dziękuję za szczerość.
Ci faceci są pogodzeni z tym,
że nie pozostaną czyści, gdy stąd wyjdą.
Ale dla tych, którzy chcą zmienić swoje życie,
więzienie oferuje szkolenie techniczne
w wielu dziedzinach.
Teraz znajdujemy się na terenie szkoły technicznej dla służb więziennych.
To warsztaty, na których będziecie się szkolić.
To będzie twoje miejsce.
Ten?
Oto schemat, według którego będziemy postępować.
W tej szkole nauczamy podstaw wiercenia,
spawania i czytania schematów.
Kursanci mogą używać tego nawet na zewnątrz.
Mają kwalifikacje do pracy.
Jak masz na imię?
- Anthony. - Anthony.
Proszę.
W ten sposób.
- Tak? - Tak.
Robię to dobrze?
Tak.
Jak długo jesteś w tym więzieniu?
To mój czwarty rok.
Narkotyki.
„Dragi”.
Sprzedawanie? Zażywanie?
Nie. Produkcja. Robienie ich.
Ile razy byłeś w więzieniu?
Cztery razy.
Za co siedziałeś poprzednie trzy razy?
Też za narkotyki. „Dragi”.
- Narkotyki. - Też za produkcję?
Tak.
Pracujesz w tym warsztacie od dwóch lat.
Czy to ci jakoś pomaga?
Tak, trochę.
W jaki sposób?
Po pierwsze, czas płynie szybciej.
Po drugie, można zobaczyć coś nowego. Nigdy w życiu nie pracowałem.
Dla mnie to taka zabawa.
Każda nowa umiejętność jest bronią w twojej zbrojowni.
Przydatną, gdy będziesz szukać pracy, bo o to tu chodzi.
To powinno robić więzienie. Uczyć więźniów nowych umiejętności.
Daje im coś, czego w życiu nie mieli,
a to może być jedynie dobre.
DZIEŃ PIĄTY
Dziś zmienię stronę
i spędzę czas ze strażnikami.
Najpierw chcieli mi pokazać,
jak starają się trzymać narkotyki z dala od więzienia.
Dokąd teraz idę? Spotkam się z opiekunem psa,
który przeszukuje przysłane tu rzeczy
przez rodziny osadzonych.
Czego szuka ten pies?
Opiaty, narkotyki.
Pervitin, heroina, marihuana.
Będę tu bezpieczny?
Dobrze.
Cześć.
Pies to najskuteczniejszy sposób, jaki tu mamy.
Może znaleźć coś, czego my nie zobaczymy
przy prześwietleniu albo inaczej.
Ta poczta dotarła dzisiaj,
ale pies ją sprawdza przed inną kontrolą
i dostarczeniem osobom, które rozdają pocztę więźniom.
Nie wystarczy tylko pies tropiący, by trzymać narkotyki z dala
od tak dużego więzienia.
Dziś strażnicy przechodzą szkolenie przeciwko zamieszkom.
Cholera, wyglądają, jakby byli gotowi.
Przy ponad 1000 zamkniętych tu więźniów
muszą być gotowi na kłopoty.
Dziś wcielam się w rolę brutalnego więźnia.
Przypomina mi to własną odsiadkę
i jak to jest stawić czoła przytłaczającej sile.
Kurwa.
Pies pokonał ostatniego buntownika.
Nieważne, jak duży jesteś
i ile wysiłku wkładasz w walkę z nimi.
Są większe i silniejsze. Załatwią cię.
Gdy byłem w więzieniu,
wysyłano mnie do izolatki
więcej razy, niż potrafię zliczyć.
A tu, w Pilźnie, izolatka jest ruchliwym miejscem.
Schody są wąskie, proszę uważać.
To najgorsze miejsce w więzieniu,
do którego można trafić.
Ile macie tu cel
dla trudnych więźniów?
Trzydzieści dwie.
Wszystkie są teraz zajęte?
Większość z nich.
Obejrzyjmy jedną.
Wejdź.
Dobra. W środku może być dwóch więźniów.
Tak, dwóch.
Myślisz, że takie karanie pomaga więźniom?
Czy pomaga to wam zarządzać więźniami?
Problematyczni więźniowie zdają sobie sprawę, że zrobili coś złego.
Kiedy wracają do celi,
do swojego skrzydła, czegoś się nauczyli.
I zachowują się dobrze.
Na maksymalnie jak długo
można wysłać więźnia do izolatki?
Różnie. Zależy, co osadzony zrobił.
Maksymalnie 28 dni.
Surowa rzeczywistość karania więźniów izolatką.
Wiem to, bo spędziłem 28 dni
w takich celach bez żadnych przywilejów.
Wiem, jak ciężko jest przetrwać jeden dzień, a co dopiero 28.
Uspokój się.
Mogę porozmawiać z kimś stąd?
Dowiedzieć się, jak się czują, co zrobili, czy czegoś się nauczyli?
Niestety nie jest to możliwe.
Jest tam strażnik, nie ten,
który kategorycznie tego zabrania, jakby miał coś do ukrycia.
Czy ten facet w celi
zamknięty tam na 23 godziny czegoś się uczy?
Tylko to chcę wiedzieć.
Ale atmosfera się zmieniła, dynamika się zmieniła…
Nie są zadowoleni, więc chyba lepiej stąd pójdę.
Idziemy?
Tak.
Ale w skrzydle narkotykowym
mamy do czynienia z zupełnie inną stroną reżimu.
Niektórzy poznani więźniowie
uczestniczą w terapii grupowej,
która ma ich przygotować
na stawienie czoła swym demonom, gdy wyjdą na wolność.
Jeśli robię to dla siebie, mogę to rozwiązać.
Mam prawo być smutna, zła, wytrącona z równowagi.
Mam do tego prawo. Człowiek ma prawo do walki.
Ale wiem, że mam w sobie siłę.
Mogę na niej polegać.
Nie muszę się zatracać w alkoholu i narkotykach.
Jeśli chodzi o alkohol,
do pewnego stopnia może być on też lekiem.
Jeśli ktoś…
Mój dziadek codziennie rano pił śliwowicę,
Nic mu nie będzie, ale nie. Alkoholik powinien…
Nie powinien pić. Hazardzista nie powinien grać,
a narkoman nie powinien…
Nie chciałem być wśród ludzi, żeby się bawić. Nie to.
Chciałem się upić, siedzieć w domu,
i oglądać filmik z mojego ślubu…
- Celowo się zadręczałeś. - Tak. Podobało mi się to.
Podobało mi się.
Taka terapia może pomóc więźniom pokonać uzależnienie,
ale w celi odnajduję mojego najmłodszego kolegę, Marka.
Jak długi masz teraz wyrok?
Jestem tu od dwóch i pół roku, a mam przed sobą cztery lata.
Więc musisz odsiedzieć sześć i pół roku.
To twój wyrok, sześć i pół roku więzienia.
Jest szansa, że po połowie wyroku,
co w moim przypadku oznacza trzy lata, mogę prosić o warunkowe zwolnienie.
Przyznają ci je?
Nie sądzę.
Dlaczego?
Tym się martwię.
Nie mogę przestać brać.
To miało być skrzydło wolne od narkotyków.
Narkotyki zawsze się tu dostaną. Tak po prostu jest.
Są wszędzie.
Takie skrzydło
pomogło zredukować u więźniów uzależnienie.
Ale jeśli brałeś narkotyki,
odkąd byłeś młody, a one przejęły kontrolę nad twoim życiem,
rzucenie ich akurat w więzieniu
musi być bardzo trudne.
DZIEŃ SZÓSTY
To mój ostatni dzień w więzieniu w Pilźnie.
Przez cały tydzień mój kolega z celi, Petr, mimo tego, co przeszedł,
wydawał się spokojny i zdeterminowany,
by przełamać nałóg na dobre.
Coś daje mu siłę,
której wielu więźniów metamfetaminy nie ma.
Jest niedzielne popołudnie, a Petr, mój kolega z celi,
zaprosił mnie na nabożeństwo.
Jak się masz?
Tu, w więzieniu, macie ogromną przewagę
dużej ilości wolnego czasu. którą możecie wykorzystać.
Tu kończy się grzech. Tu zanika nieszczęście.
- Amen. - Amen.
Zanim odczytam Słowo Boże,
jeśli macie w sercu modlitwę,
podziękujmy Bogu.
Dobry Boże, chciałbym podziękować księdzu za to,
że dzięki niemu obudziłem się, dzięki niemu ujrzałem Boga
i uwierzyłem.
Chroń moją rodzinę. Moją matkę. Chroń wszystkich ludzi na świecie.
Chroń tych, którzy na to zasługują.
Kocham cię jako mojego jedynego pana. Szanuję cię, Boże. Amen.
Amen.
- Amen. - Amen.
Panie Boże, Jezu, dziękujemy ci za każdy dzień,
dziękujemy za wszystko, co dla nas robisz,
za to, że tu z nami jesteś. Amen.
- Amen. - Amen.
Jak się czujesz, gdy stamtąd wychodzisz?
Jakie odczuwasz emocje po nabożeństwie?
To bardzo wzmacniające.
Jestem potężny.
Człowiek jest szczęśliwszy, gdy ktoś go kocha.
A osoba, która nie ma miłości, nie ma rodziny.
Potrzebujemy miłości. Jesteśmy ludźmi. Potrzebujemy miłości.
A to jest dla mnie miłość.
Dobrze.
Czas się pożegnać
z moimi trzema współwięźniami.
Chciałem podziękować za to, że czułem się mile widziany.
W waszym wieku byłem na waszym miejscu.
Wyszedłem i znalazłem inny cel.
Znalazłem inne życie.
Wy też możecie to zrobić.
Petr, ty mówisz, jakbyś tego chciał.
Odnoszę wrażenie,
że naprawdę chcesz z tego wyjść.
Jesteś zdeterminowany. Widzę to w tobie.
Powinno ci się to udać.
Marek i Jakub,
wy też macie szansę, jeśli tego chcecie.
Dziękujemy.
To było niesamowite doświadczenie.
Przypomniałeś mi, jak to jest być na zewnątrz.
Będzie mi smutno.
- Powodzenia. - Dziękuję.
Powodzenia, Marku.
Powodzenia, Petr.
Trzymajcie się.
Z młodymi jest trudniej.
Taki mały Marek. Gdy na niego patrzę, jego misiowe oczy
patrzą na mnie z desperacją.
I choć jestem osobą twardą,
to jestem miękki jak każdy inny człowiek, który patrzy na drugiego człowieka,
zwłaszcza młodego, który nie miał wielu szans i myślę:
„Kurwa, co jeszcze można zrobić?”
Chce się chwycić go za rękę i powiedzieć:
„Chodź za mną. Wskażę ci właściwy kierunek”.
Zanim wyjdę z więzienia w Pilźnie, chcę poznać dyrektora,
pułkownika Pavla Kopačkę.
Jak duży problem, pańskim zdaniem, ma pan w więzieniu z narkotykami?
Myślę, że to problem w każdym więzieniu na świecie,
bo dostarczanie narkotyków do placówki
jest o wiele prostsze niż wniesienie czegoś większego.
Pobieramy dużo wymazów, a jeśli ktoś bierze narkotyki,
jeśli ktoś używa substancji uzależniającej,
zwykle karzemy ich
jedną z najsurowszych kar, jakie możemy wymierzyć.
Uważamy to za jedno z najpoważniejszych wykroczeń,
które więzień może popełnić.
Jaka jest logika programu
w skrzydle, w którym byłem?
Dlaczego reżim jest taki surowy?
Reżim jest taki,
żeby więźniowie przyzwyczaili się do pewnych nawyków.
Jeśli są uzależnieni,
muszą,
naszym zdaniem, nauczyć się panowania nad sobą.
Nauczyć się dobrze zachowywać,
a mogą to zrobić, przestrzegając zasad.
Myśli pan, że osiąga cele
związane z redukcją liczby uzależnionych?
Opierając się na naszych danych,
możemy powiedzieć, że z tych,
którzy ukończyli program,
dwie trzecie nigdy nie wracają.
Dziękuję, że poświęcił mi pan czas. Doceniam to.
To więzienie boryka się z problemami z więźniami,
którzy są uzależnieni,
często od Pervitinu, co jest nazwą metamfetaminy.
Ale widziałem też pozytywne inicjatywy niektórych więźniów, którym oferuje się
dyscyplinę i strukturę w życiu.
Ale moim zdaniem dla większości więźniów
trzeba zrobić więcej.
Napisy: Grzegorz Marczyk