Nhà tù Bangli Narkotika ở Bali, Indonesia.
Buổi sáng tuyệt vời!
Chính quyền ở đây tuyên bố họ đang cải tạo các tội phạm ma túy…
Không có ma túy, là có được thành tựu!
…bằng một chương trình cải tạo mới và bắt buộc.
Nếu anh không tuân theo mọi quy tắc ở đây thì sẽ phải chịu hậu quả.
Hôm nay tôi có cảm giác
mình vẫn còn được nhận phước lành dồi dào từ nhà tù này.
Nhưng ở một đất nước mà tội phạm ma túy bị kỳ thị nặng nề…
Chính phủ của anh có án tử hình cho tội buôn bán ma túy.
Có. Tôi biết chứ.
Anh từng là người xấu khi sử dụng ma túy sao?
Phải, tôi là người xấu.
Liệu những tù nhân này có bao giờ được thật sự tha thứ
trong con mắt của xã hội không?
Tôi sẽ dành cả một tuần bị nhốt ở đây để tìm hiểu chuyện đó.
Nhưng đây không phải lần đầu tôi ngồi tù.
Tôi là Raphael Rowe.
Tôi đã bị kết án oan tội giết người ở Vương quốc Anh
và bị kết án chung thân không ân xá.
Tôi đã mất 12 năm dài đằng đẵng để chứng minh vô tội.
Giờ tôi đang đi khắp thế giới để khám phá cuộc sống thật sự
trong những nhà tù khốc liệt nhất thế giới.
BÊN TRONG NHỮNG NHÀ TÙ KHỐC LIỆT NHẤT THẾ GIỚI
Bali ở Indonesia.
Khách du lịch từ khắp nơi trên thế giới đổ về đây,
nhưng đằng sau hình ảnh một hòn đảo tiệc tùng,
những người dân thường ở Indonesia sống trong một thế giới rất khác.
Một xã hội đa phần bảo thủ
có một sự kỳ thị xã hội rất lớn dành cho ma túy.
Chúng ta nên so sánh
giữa con số 15.000 người trẻ của chúng ta chết vì ma túy
với số lượng những kẻ buôn ma túy phải chết mỗi năm.
Một lần nữa, chúng ta phải tuyên chiến với ma túy.
Cách tiếp cận cứng rắn gây tranh cãi của Tổng thống Joko Widodo
đồng nghĩa với án tử hình cho những kẻ buôn ma túy
và án phạt cao dành cho những ai sử dụng.
Indonesia có những luật về ma túy nghiêm khắc nhất thế giới,
và kết quả là, nhiều người bị đưa vào tù.
Bị bắt chỉ với một lượng nhỏ cần sa
có thể khiến bạn phải ngồi tù nhiều năm.
Thế nhưng, người ta vẫn sẵn sàng để đón nhận rủi ro.
Vì vậy mà các nhà tù ở Indonesia
trở nên quá tải trầm trọng bởi các tội phạm ma túy.
Do đó, chính phủ đã nghĩ ra
một cách tiếp cận triệt để đối với việc cai nghiện ma túy.
Tôi đang trên đường đến nhà tù Lapas Narkotika Bangli
nằm ở khu vực phía Đông Bali.
Đó là nhà tù dành riêng cho các tội phạm ma túy.
Tôi được biết về chương trình cải tạo ở đây
chủ yếu là về việc lập trình lại tâm trí cho các tù nhân.
Việc đó có hiệu quả hay không, tôi sẽ tìm hiểu.
Nhà tù Bangli Narkotika nhắm đến việc chữa trị cho người nghiện
và cải tạo những người buôn ma túy, và tôi nghe nói phương pháp của họ
không giống bất cứ phương pháp nào ta hay thấy ở nhà tù phương Tây.
Đây chắc là một trong những lần đầu tiên họ cho phép người nước ngoài như tôi
được vào trong một nhà tù ở Indonesia
vì chính phủ ở đây rất bí mật
về cách họ đối xử với tù nhân Indonesia.
NGÀY 1
Đi nào.
Ngồi đi.
- Raphael Rowe phải không? - Phải.
Tôi được chào đón bởi trưởng quản ngục và cấp phó của anh ấy.
Cứ làm theo luật ở đây.
Chỉ cần anh làm tốt,
tôi đảm bảo với anh mọi thứ sẽ ổn thỏa cả.
Điều gì sẽ xảy ra nếu một tù nhân không tuân thủ luật lệ?
Anh phải làm theo.
Nếu anh không tuân theo mọi quy tắc ở đây thì sẽ phải chịu hậu quả.
Anh sẽ được kiểm tra toàn thân.
Đứng dậy.
Vui lòng cởi đồ ra và ngồi xổm. Ngồi xổm đi.
Tiếp theo, anh có thể tè vào lọ chứa này
để chúng tôi xét nghiệm.
Các anh sẽ thử nước tiểu của tôi. Các anh tìm điều gì?
Cần sa, shabu-shabu, hay thuốc lắc.
Shabu là gì?
Là ma túy đá.
- Shabu-shabu là ma túy đá. - Phải.
Đó có phải là một trong những loại ma túy phổ biến nhất?
Đúng vậy.
Tù nhân ở Bangli được giam trong bốn khu phòng giam lớn.
Khu vực trung tâm có một sân thể dục,
hai bên là các không gian cho tù nhân cầu nguyện
và trang trại của nhà tù.
Nó được thiết kế để chứa được 468 tù nhân,
nhưng vì có quá nhiều tội phạm ma túy cần được nhốt
mà giờ nó đã chứa hơn 1.000 người.
Nhưng với một nhà tù đông đúc như vậy,
nơi này lại cực kỳ yên tĩnh.
- Chào. Tôi là Daus. - Chào Daus. Tôi là Raphael.
Raphael, hân hạnh gặp anh.
Daus 38 tuổi
và đã vào tù gần sáu năm.
- Ừ, được rồi. - Anh sẽ ở phòng của tôi.
- Được, Daus. Mời anh đi trước. - Ừ.
Đây là khu C.
Nó được gọi là gì? Wisma Citra?
Phải. "Citra" nghĩa là C.
Đây là người mới sẽ đến ở cùng chúng ta.
Xin chào.
Anh có một chỗ nằm ở bên này.
Ngay cạnh Rio.
- Aming. - Fito.
- David.
- Raphael. - Vâng.
- Raphael. - Được rồi.
Hầu hết bọn tôi đều thuộc tamping.
Nên bọn tôi là công nhân ở đây.
Tamping là gì? Nghĩa là công việc à?
Phải, tất cả mọi người trong phòng này đều là công nhân.
Việc các tamping làm là giữ mọi thứ được sạch sẽ.
Cho tôi tham quan phòng giam đi. Có gì ở góc kia vậy?
- Nhà tắm ở bên kia. - Vậy là các anh được riêng tư.
Phải, nhờ có rèm.
Hiểu rồi.
- Phòng có tới 20 người. - Đúng vậy.
Tôi không thể hình dung 20 người chúng ta ở chung thế nào
vào buổi tối, tất cả đều sát rạt. Tôi không quen với điều đó.
Bọn tôi sắp xếp mọi thứ.
Vậy là các anh thay phiên mọi việc. Ai cũng biết trách nhiệm của mình.
Phải. Tôi cũng sẽ cho anh vào danh sách.
Được, vậy tôi sẽ có việc phải làm. Anh cười kìa. Anh thích ý tưởng này.
- Vâng, tôi thích. - Anh ấy thích thế.
Vậy anh có muốn dẫn tôi ra kia…
- Ừ, tôi sẽ cho anh xem sơ về khu của ta. - Được.
Nhà tù vô cùng trật tự và sạch sẽ.
Các tù nhân tỏ ra thụ động và nghe lời.
Nên tôi có cảm giác đây là một nhà tù
nơi chính quyền nắm toàn quyền kiểm soát.
Anh sẽ mô tả nhà tù này như thế nào với một tù nhân mới như tôi?
Nói thật đi.
Vâng. Thật ra, trong nhà tù này,
chủ yếu là hãy tuân theo quy định.
Nếu anh làm theo quy định,
mọi thứ sẽ rất dễ dàng với anh, anh hiểu chứ?
- Và đó là vì hậu quả? - Phải, vì hậu quả.
Phòng giam cách ly rất…
Chúng tôi sợ phòng giam cách ly.
- Anh từng bị giam cách ly chưa? - Chưa.
- Không đời nào. - Anh ngoan hả?
Không, tôi sẽ không vào đó. Tôi không muốn thử qua đâu.
Không ư?
Án tù của anh là bao lâu?
Bản án của tôi là 12 năm vì tội tàng trữ, cơ bản là vậy.
- Tàng trữ thôi ư? - Vâng.
Anh dùng loại ma túy nào?
Tôi từng dùng ma túy đá, và thuốc lắc.
Và anh đã chứa bao nhiêu gram?
Tôi có 13 hay 14 tép.
Những ai bị bắt vì tàng trữ ma túy,
kể cả khi họ không có bằng chứng buôn bán hay buôn lậu,
vẫn có thể bị bỏ tù đến 12 năm.
- Đây là lần đầu tôi phạm tội. - Mà bị 12 năm?
Tôi lãnh án 12 năm.
Tôi cảm thấy hơi gắt quá.
Ý tôi là, so với các quốc gia khác, khi anh phải tàng trữ
đến hàng kilogram cocain thì mới phải nhận án tù dài đến vậy.
Đó là một án tù rất dài.
Đúng vậy.
Lúc đó anh đã đối diện với nó thế nào?
Lúc đầu cũng hơi khó khăn với bản án này.
Giai đoạn đầu, phủ nhận,
và giai đoạn hai có lẽ là đổ lỗi cho ai đó.
Cố đổ lỗi cho ai đó,
và sang giai đoạn ba, rồi anh mới bắt đầu chấp nhận.
Daus, anh ấy nhận ra lỗi sai của mình.
Với tôi, 12 năm tù có vẻ hơi nặng tay với tội tàng hữu ít ma túy đá,
và giờ anh ấy chỉ tập trung vào việc mãn hạn tù
và được ra ngoài.
Tôi nghe nói tất cả nhà tù ở đây đều quá tải.
Khi bước vào nhà tù, tôi tưởng sẽ thấy
hàng hàng lớp lớp tù nhân ở khắp nơi,
nhưng nơi này lại có sự tĩnh lặng đến khó tin,
điều này thật là lạ lùng.
Có lẽ những người này cảm thấy bị đe dọa bởi nhà tù.
Chẳng biết nữa.
Đoạn đường này còn dài, và tôi vẫn sẽ tìm hiểu.
NGÀY 2
Các anh lề mề quá.
Tôi chỉ vừa mới biết được rằng
chương trình cải tạo ở Bangli Narkotika bắt đầu vào đúng 8:00 sáng.
Tôi đang xếp hàng trên sân thể dục
với 100 người từng dùng, từng nghiện và từng buôn ma túy
đã được chọn tham gia chương trình cải tạo.
Tôi được biết đây là một phần trong chương trình cải tạo ở đây.
Sáng nào họ cũng ra ngoài đây, làm việc gì đó mà tôi cũng sắp làm
mà tôi chẳng biết là việc gì.
Diễu hành, chú ý!
Catur Dharma của người tù!
Chúng tôi là các tù nhân, xin hứa là người mang đạo đức Pancasila.
Các tù nhân đang thề trung thành với Pancasila,
triết lý nền tảng của Indonesia thời hiện đại.
Chúng tôi là các tù nhân,
đã nhận ra và hoàn toàn hối hận
về những việc mình đã làm.
Nó thúc đẩy lòng yêu nước
và người dân lao động vì lợi ích cao cả của xã hội.
Cầu Chúa toàn năng phù hộ cho giáo pháp của chúng ta. Amen.
Diễu hành, chú ý!
Một, hai, ba, bốn, năm, sáu, bảy, tám.
Sau vài bài tập thể dục khỏe khoắn,
Trưởng Quản ngục Agus Pritiatno, tiến vào để nói chuyện với các tù nhân.
Được rồi, chuẩn bị, phải! Tinh thần buổi sáng!
Buổi sáng tuyệt vời!
Các anh có khỏe không?
Rất tốt, khỏe mạnh, tuyệt vời!
Giữ gìn sức khỏe nhé.
Không có ma túy, là có được thành tựu!
Vậy thì tôi xin cảm ơn.
Hết. Mời trở về phòng của mình.
Anh khỏe không? Nói tiếng Anh chứ?
- Ừ, được chút chút. - Chút chút.
Vụ này là sao vậy? Tôi có nên… Anh phải đi rồi à?
Ừ, tôi phải đi.
Tù nhân mà tôi đang cố bắt chuyện
đang bị đưa thẳng về phòng giam,
và tôi không được phép đi cùng.
Nhưng trưởng quản ngục có vẻ rất muốn nói chuyện.
Tốt, anh khỏe không? Tốt.
Tất cả những người tập thể dục và tụng kinh vào sáng nay.
- Vâng. - Họ tụng kinh gì vậy?
Bài thề bao gồm năm lời hứa khác nhau.
Nó phải được làm theo.
Thuận theo, nghe lời và hứa sẽ không làm gì sai phạm
trong lúc họ đang trải qua chương trình cải huấn.
Chúng tôi là các tù nhân,
hiểu rõ lời hứa này và chúng tôi sẽ không tái phạm nữa.
- Sau đó là… - Anh tên gì nhỉ?
- Bona. Cứ gọi tôi là Bona. - Bona.
Rồi, Bona. Anh là tù nhân.
Anh đã trải qua chương trình này và giờ anh đang điều hành nó.
Đúng vậy.
Đó là một đặc ân hay là một việc mà anh được yêu cầu?
Anh ấy từng chơi thuốc.
Sau khi làm theo các hoạt động cải tạo, anh ấy đã khá hơn trước nhiều.
Tôi chọn anh ấy làm nhà giáo dục đồng đẳng thông qua một sắc lệnh.
Có bắt buộc không? Việc này là bắt buộc à?
Phải, đó là một trong các mục tiêu.
Điều quan trọng là phải phục hồi sức khỏe cho họ trước.
Một tâm trí mạnh mẽ trong một cơ thể khỏe mạnh.
Nếu ai đó đang ở trong chương trình
và rồi làm việc gì sai thì sao?
Ví dụ, nếu anh đấm ai đó thì anh phải rời khỏi chương trình này.
Và bắt đầu lại?
Anh phải đến khu biệt giam trước, rồi anh sẽ bắt đầu cải tạo lại.
Nếu ai đó bị biệt giam,
họ sẽ sợ và không muốn làm vậy nữa.
Lời đe dọa phải vào khu biệt giam
có vẻ là chìa khóa để duy trì kỷ luật ở đây.
Và nhà tù hoạt động rất đúng giờ.
Tất cả tù nhân phải về lại phòng của mình vào đúng 12:45.
Buổi chiều tốt lành!
- Xin chào. - Ta bắt đầu đếm nào.
Một, hai, ba, bốn, năm, sáu, bảy, tám.
Anh ấy đang điểm danh. Ít ra là theo như tôi thấy vậy.
Daus và các bạn tù cùng phòng còn lại của tôi có việc làm trong tù
nên họ dành phần lớn thời gian ở ngoài.
Nhưng nếu không làm việc, cuộc sống sẽ khó khăn hơn nhiều.
Những người kia, họ chỉ được ra ngoài vào giờ mở cửa.
Vậy là họ bị nhốt 21 tiếng?
Vào những ngày nhất định, hai ngày một tuần, họ được cho năm giờ.
Hiểu rồi.
Một ngày dài, 21 trên 24 tiếng.
Bị nhốt trong một không gian như thế này thì như thế là nhiều thật nhỉ?
Đây là thực tế.
Mỗi phòng giam 20 người.
Có khi phòng khác còn nhiều hơn.
Một điều tôi nhận thấy là các tù nhân rất tuân thủ.
Có thể là nét văn hóa. Có thể là nhờ kỷ luật.
Có thể là nhờ kiểm soát. Tôi không biết. Nhưng họ có kiểu
khi lính canh xuất hiện, họ sẽ vâng lời làm theo mọi việc.
Mọi hành động của tù nhân ở đây đều được theo dõi chặt chẽ bởi chính quyền
nhưng nếu bạn là tù nhân được chọn đi cải tạo,
bạn còn bị quản thúc nhiều hơn nữa.
Tôi được bảo là có một anh bên chỗ cải tạo sẽ đến đưa tôi đi…
- Xin chào. Chào mừng anh. - Xin chào. Vâng.
Các hoạt động cải tạo đã bắt đầu rồi.
Chúng ta sẽ đến lớp cải tạo giáo dục.
Được thôi.
Nhà tù là thế.
Bạn mất quyền kiểm soát khả năng quyết định của mình,
và lúc này, tôi đã mất hết mọi khả năng quyết định.
Cai nghiện ma túy bắt buộc gồm các buổi làm việc nhóm
với trọng tâm nghiêng về tâm lý nhiều hơn.
Trên đường vào, tôi nhìn thấy Ruli,
người tôi cố bắt chuyện lúc tập thể dục buổi sáng.
Vậy mấy tiếng đồng hồ vừa qua anh đã ở đâu?
- Không đâu cả. Trong phòng thôi. - Anh ở trong phòng giam?
Vậy là từ buổi tập thể dục sáng nay, anh đã về thẳng phòng giam?
- Ừ. - Và giờ thì anh đến đây.
Ta chỉ có ba tiếng cho buổi này.
Ngồi thành vòng tròn. Hãy tạo thành một vòng tròn!
Tên anh là gì?
- Raphael. - Raphael, hân hạnh gặp anh. Tôi là Ruli.
Ruli.
Ruli 25 tuổi. Anh ấy đến từ miền Tây Indonesia.
Và anh ấy đã tham gia chương trình cải tạo được bốn tuần.
- Chào buổi sáng! - Chào buổi sáng!
Cứ nói theo người này.
Tôi đang ở đây.
Tôi sẽ không thể nhận ra mình.
- Rồi mọi thứ sẽ rõ rệt. - Rồi mọi thứ sẽ rõ rệt.
Với tôi và những người khác.
Rồi, ta tự vỗ tay nào!
Tiếp theo, chúng ta sẽ chia sẻ cảm xúc của mình.
Được rồi. Có ai ở đây…
Tôi là Abraham Baron Gunawan.
Chào anh, Baron.
Hôm nay tôi có cảm giác
mình vẫn còn được nhận phước lành dồi dào từ nhà tù này.
- Amen. - Amen.
Amen. Xin cảm ơn.
Cảm ơn anh, Baron.
Thêm một lần nữa. Tới lượt ai?
Anh có ngại chia sẻ cảm xúc?
Cho nên, tôi cảm thấy khá vui vẻ.
- Anh có chia sẻ không? - Có.
Nhưng mỗi ngày chỉ có ba đến năm người chia sẻ cảm xúc thôi.
Tôi mong tất cả các anh đều được ban sức khỏe tốt trong lúc này và mai sau.
Cảm ơn.
Được rồi, các bạn. Còn ai muốn chia sẻ cảm xúc không?
Một người nữa.
Được rồi. Tên tôi là Raphael.
Chào anh, Raphael.
Cảm ơn đã cho phép tôi đến và dùng chung không gian.
Được rồi. Cảm ơn.
Nhà tù ở trong một tòa nhà. Nó không ở trong tâm trí của các bạn.
Và giờ tôi chúc các anh vượt qua cơn nghiện ma túy
và lấy lại được cuộc sống sau khi ra tù.
Amen.
Tốt lắm.
Cảm ơn, Raph. Cảm ơn vì những chia sẻ hôm nay.
Cũng như những người kia,
tôi được báo là phải đến tham gia chương trình cải tạo
và họ không có lựa chọn nên họ phải đến đây.
Điều thú vị là trông họ có vẻ hào hứng.
Có lẽ đây là một phần của bài đánh giá.
Có lẽ họ đang được quan sát để xem họ hào hứng thế nào.
Chúng ta phải trao quyền cho trí óc.
Bị tước đi lựa chọn của họ cũng là một điều đáng nghi vấn, bạn biết đó.
Họ có nên được phép chọn
xem mình có muốn quyết định ngừng sử dụng ma túy hay không?
Nó đáng để tranh luận, phải không?
Amen.
Có vẻ như giáo lý là mọi tù nhân từ bỏ việc sử dụng ma túy
như là một việc hoàn toàn vô đạo đức và không thể chấp nhận.
Bức tranh phía sau anh đã lọt vào mắt tôi.
Giải thích ý nghĩa của nó cho tôi đi.
Tôi muốn tìm hiểu thêm về triết lý đằng sau chương trình này
từ Bona, người nghiện ma túy đá đã trở thành nhà giáo dục đồng đẳng
mà tôi đã gặp khi đi cùng quản ngục.
Ta có thể lựa chọn.
Ta muốn trở thành người tốt hay là ta muốn trở thành kẻ xấu?
TIỀN - GÁI VỀ ĐÊM
Đó là thước đo giữa thiện và ác. Rượu ở Indonesia không phạm pháp chứ?
- Không phạm pháp. - Rồi.
Phụ nữ, không phạm pháp, vì nếu không có phụ nữ thì cũng không có chúng ta, nhỉ?
Vì vậy, đôi khi tiền có thể thể hiện sự thành công.
Chúng ta cần tiền, nhưng nếu anh có quá thừa tiền,
nếu anh dùng để mua gái, gái về đêm, thì đó là việc quá đáng.
- Anh nói gái về đêm là gì? Gái mại dâm à? - Ừ, mại dâm.
Anh nghĩ… Với tôi, một người phương Tây, người ngoại đạo, anh hiểu chứ?
Tôi có cảm giác đây là về giá trị đạo đức.
Ở phương Đông,
ở nơi này,
nếu anh làm gì quá đáng, thì đó là một việc xấu.
Anh từng là người xấu sao?
Phải, tôi là người xấu.
Vì sau khi tôi vào nhà tù này,
sau ba năm, bố tôi không thèm nói chuyện với tôi nữa.
Sau đó, ông ấy qua đời.
Và rồi tôi cảm thấy có lỗi.
Trong lòng tôi thấy rất có lỗi.
Đó là lý do tôi cảm thấy vì ma túy mà tôi mới phải vào đây.
Chương trình này cải tạo chúng tôi
để chúng tôi có thể hoạt động trong xã hội.
Vì tôi đảm bảo rằng khi sử dụng ma túy,
chúng ta có xu hướng sống cá nhân.
Niềm đam mê của Bona dành cho chương trình
rất phù hợp với những gì tôi đã nghe về sự kỳ thị của xã hội
dành cho ma túy trong xã hội Indonesia.
Không thể nào biết được liệu tất cả các tù nhân
đều thật sự tin như Bona hay không,
nhưng Ruli trông có vẻ thật sự háo hức trong buổi học.
- Anh nghĩ mình cần chương trình này chứ? - Có.
- Thật sao? - Thật. Cho đến lúc này là vậy.
Nhưng anh phải làm theo mà.
Chứ không phải tự anh giơ tay lên nói:
"Tôi muốn tham gia chương trình cải tạo".
Ừ thì, đó là bắt buộc,
nhưng trong tôi cũng có phần
muốn tham gia tự nguyện
vì tôi có ý định sẽ thay đổi mà.
Thế nên,
tôi rất vui khi được tham gia cải tạo. Vâng.
Thế tại sao anh lại vào tù?
Tôi đã sử dụng cần sa.
Tôi chỉ tiêu thụ thôi.
- Thật à? - Vâng.
Bao nhiêu?
Chỉ 15 gram.
- Chỉ 15 gram? - Vâng.
Vậy anh đã vào tù được bao lâu rồi?
- Tám. - Tám năm rồi?
- Chỉ vì hút cần sa. - Chỉ vì tôi hút. Vâng.
Một thứ hợp pháp ở Mỹ và nhiều nơi khác.
Vâng, tám năm.
Vì cảnh sát bắt được tôi có chiếc cân
và họ nói rằng tôi là một kẻ buôn ma túy.
Anh đã dùng cân để làm gì?
Tôi làm trong quán cà phê
và đó là kinh nghiệm pha cà phê mỗi ngày của tôi.
Anh thấy sao về chuyện đó?
Tôi đã ngạc nhiên khi nghe vậy.
Vì tôi đã có gia đình rồi, và giờ thì
vợ tôi đã ly dị tôi vì vụ việc này.
- Vì cuối cùng anh phải vào tù? - Ừ.
Thật khó cho tôi khi ở lại đây vì con gái tôi cứ luôn hỏi tôi:
"Bố ơi, bố đâu rồi? Khi nào bố về nhà?"
- Con bé không biết anh ở đây à? - Không. Tôi nói tôi đi làm.
Anh định khi nào mới nói sự thật với con?
Tôi không đủ can đảm để nói với nó. Tôi không có can đảm.
- Tôi sợ lắm. - Anh sợ điều gì?
Tôi nghĩ là do thói quen.
Tôi nghĩ xã hội ở quê tôi, vì theo như tôi nghĩ,
nếu anh đã từng đi tù thì đó là chuyện không hay, anh hiểu chứ?
Nếu anh… Đi tù là một chuyện rất xấu.
Ừ, tôi hiểu rồi. Nó giống như một sự kỳ thị văn hóa.
Ừ, sự kỳ thị. Tôi sợ lắm.
Con gái tôi.
Tôi không biết Ruli đã có giao dịch hay chỉ sử dụng ma túy,
nhưng chắc chắn anh ấy đang phải trả giá đắt.
Với xã hội, bạn bị coi là yếu đuối
và xấu xa nếu sử dụng ma túy.
Nên những người như Ruli,
họ gần như chấp nhận số phận của mình
vì xã hội xem họ là những người xấu.
Cai nghiện ma túy bắt buộc rất khó khăn,
đừng đánh giá thấp việc đó,
nhưng đó là việc mà nhà tù nên chuyên tâm vào.
Họ nên chuyên về cải tạo.
Làm thế nào để đạt được điều đó ở các nhà tù khác nhau.
Và nhà tù này có cách riêng của họ.
NGÀY 3
Các công nhân tamping giống bạn tù cùng phòng với tôi
bắt đầu ca làm việc lúc 8:00 sáng.
Giờ ta phải dọn dẹp khu này.
Daus trông coi khu vực chung bên ngoài dãy phòng giam.
Các anh làm vào buổi sáng và…
Vào buổi sáng và buổi chiều, trước khi họ đóng cửa khu.
Ừ.
- Mọi thứ phải đâu vào đấy. - Được. Tôi hiểu.
Anh được tiền khi làm việc này chứ?
Không, nó giúp tôi được ân xá.
Phải rồi. Vậy là có được ích lợi.
Không chỉ là công việc cho anh được ra khỏi phòng.
Anh có biết ai bị phạt tước đi công việc không?
Có, tất nhiên rồi.
Đôi khi họ va chạm cơ thể, như đánh nhau,
và nếu họ thuộc nhóm tamping, họ sẽ bị mất việc.
Mọi người đều nói với tôi rằng họ rất sợ phải vào khu biệt giam,
nhưng đó là một trong những vũ khí để nhà tù có để kiểm soát các anh.
Nếu anh không ngoan ngoãn hay không chịu nghe lời.
Phải. Có thưởng có phạt.
Tôi chỉ tò mò muốn biết ngoài các quy định ra
thì còn có cách nào để kiểm soát các anh không.
Ngăn các anh tự do nói chuyện.
Anh có sợ khi phải chỉ trích nhà tù không?
- Ví dụ như điều gì? - Tôi không biết.
Có thể là, nếu anh nói rằng họ nhốt anh
và nhốt người khác 21 tiếng một ngày là việc thật tàn nhẫn.
Tôi nhận ra rằng nơi này vốn là như vậy mà, cho nên…
Với tôi, giờ tôi chỉ tập trung vào việc làm thế nào để được ân xá.
Chỉ có khoảng 1/6 tù nhân ở đây
được làm việc tamping.
Thật dễ hiểu vì sao bạn sẽ chịu tận tụy làm
và chấp nhận chế độ tamping.
Vì đó là bước đệm quan trọng để được nhận ân xá sớm.
Tù nhân tamping có thể làm công việc sản xuất thức ăn tại trang trại nhà tù,
trong nhà bếp, hoặc theo đuổi các hoạt động sáng tạo hơn.
Đây là nhà xưởng.
Nhà xưởng sản xuất gì vậy?
Loại hộp này rất hữu dụng ở Bali dùng để đựng các món lễ vật.
Keben là loại hộp truyền thống của người Bali.
Cái này cũng làm từ giấy à?
- Vâng. - Bằng giấy. Khéo tay quá.
Các tù nhân đã khéo léo tạo ra chúng từ giấy báo cuộn lại
trước khi chúng được trang trí và bán ra bên ngoài.
Đó là một dây chuyền sản xuất nghiêm túc.
Bọn tôi có thể làm việc ở đây từ thứ Hai đến thứ Sáu.
- Tôi ngồi đâu? Ở đây hả? - Đúng.
Thường thì, từ sau 8:00 sáng, khi đã hoàn tất việc điểm danh,
nhân viên ở đây sẽ đi gọi các công nhân từ khu phòng giam vào làm.
Họ có thể mang theo kỹ năng này không?
Anh có thể tự kinh doanh nhỏ lẻ ở bên ngoài bằng công việc này.
Vài người bạn của tôi ở đây đã ra tù,
họ tìm cách để làm người phân phối cho dây chuyền ở trong đây.
Nhưng rất khó khăn cho chúng tôi nếu không được sự ủng hộ nào ở bên ngoài
và thậm chí là tìm được một công việc.
Vì tôi cho rằng xã hội ở quốc gia này,
họ nhìn nhận những người dùng ma túy hay những người chơi ma túy là người xấu.
- Thay vì là những người cần giúp đỡ. - Vâng, hầu hết bọn tôi…
Đa phần họ vẫn còn sự kỳ thị tiêu cực này.
- Cái này hả? - Ừ.
Cái này, anh cứ đan cho tới khi kéo lên được.
Được. Tôi hiểu rồi.
Sự kỳ thị tiêu cực có trong xã hội.
Nó đã có sẵn trong suy nghĩ của xã hội,
cho nên người nào ra tù cũng không hẳn là người tốt.
Nhiều người ở trong đây
đang gặp khó khăn khi phải chấp nhận sự thật
từ giờ họ phải mang sự kỳ thị này.
Vì vậy, bất chấp những nỗ lực tích cực đang được tiến hành ở đây
để giảm việc tái sử dụng ma túy,
họ cần được xã hội ủng hộ khi họ được ra khỏi tù.
Nếu không có việc đó, vậy thì vòng lặp phạm tội của họ,
vòng lặp ra vô trở lại tù, sẽ là điều khó tránh khỏi với nhiều người.
Để giúp tội phạm ma túy có thể sống ngay thẳng,
nhà tù cũng khuyến khích nhiều hình thức
thờ phụng tôn giáo khác nhau trong tù.
Nhưng tôi bắt đầu nhận thấy việc cải tạo tù nhân
chưa phải là toàn bộ cuộc chiến.
Có thể chứng minh với những người Indonesia ở ngoài tù rằng
các tội phạm ma túy đã sẵn sàng tái hòa nhập cộng đồng
cũng là việc quan trọng không kém.
NGÀY 4
Các anh có khỏe không?
Rất tốt, khỏe mạnh, tuyệt vời!
Cho đến giờ, tôi chỉ mới gặp những tù nhân bị giam giữ
vì tội sở hữu hoặc giao dịch cấp độ thấp,
nhưng tôi biết ở đây có những người bị giam
vì đã phạm những tội nghiêm trọng hơn.
Tôi vừa được yêu cầu đến căng tin của họ,
nơi tù nhân có thể mua đồ linh tinh,
thuốc, thanh sô-cô-la và những thứ như vậy,
và chắc là tôi sẽ phụ một tay. Không rõ nữa. Tôi sắp được biết rồi.
Tolle!
- Vâng! - Tôi tìm… Chào, Tolle.
Vâng, Raphael.
Tôi là Raphael. Sáng nay tôi được bảo phải đến đây phụ giúp.
- Được. Không vấn đề gì. Vâng, mời vào. - Sao? Tôi vào nhé? Rồi.
Nhân viên căng tin, Tolle, 35 tuổi,
và tôi nghe nói anh ấy thuộc hàng đỉnh của chuỗi cung cấp thực phẩm buôn ma túy.
- Thứ gì đây? - Đây là mì soba.
Cà phê, và đây là nước.
Rồi. Họ trả tiền cho anh kiểu gì?
Anh nạp tiền vào Brizzi.
- Đây là Brizzi. - Được rồi.
- Anh nạp tiền từ… Phải! - Thẻ tín dụng gì đó.
- Sẵn sàng giúp khách hàng chưa? - Rồi.
Vâng. Tôi sẵn sàng rồi.
Tôi chưa sẵn sàng. Anh ấy hỏi tôi nhưng tôi chưa sẵn sàng.
- Roti Sisir. - Là túi này à?
- Mì này hả? - Phải.
- Beng-Beng. - Beng-Beng? Là gì?
- Cái ở trên? Cái này à? - Beng-Beng.
- Cái này à? - Ừ.
Mau lên!
- Ừ. - Sao anh lại giục tôi vậy?
Anh phải nhanh như vầy…
- Lấy nó. Anh muốn gì? Đây. Lấy nó. - Ừ.
Ừ, nhưng anh biết mọi thứ ở đâu. Tôi mới vào nên tôi không biết…
Anh nhận bản án bao lâu?
Tầm 14 năm.
- Tận 14 năm à? - Phải.
Methamphetamine. Shabu.
Ồ, cái shabu-shabu.
Vâng, vì tôi bị cảnh sát bắt tại sân bay.
Số lượng là bao nhiêu?
- Ba kilogram. - Ba kilogram.
- Phải. - Nhiều đấy.
Tận ba bánh.
- Cái này. Đúng rồi. - Cái này hả?
Sao anh lại làm thế?
Tôi không còn bố lẫn mẹ. Họ đã qua đời, chết cả rồi.
Rồi tôi muốn cho em gái tôi có tiền để đi học.
Em gái anh bao nhiêu tuổi?
Năm nay 20 tuổi. Trước đó là tầm 15 tuổi.
Vậy là anh đã làm việc cần làm để gánh vác gia đình.
- Để giúp gia đình. - Vâng.
Tolle nói anh ấy chỉ muốn chu cấp cho em gái của mình.
Ăn sô-cô-la trước khi nó chảy mất. Khui ra đi.
Được rồi. Cảm ơn nhiều.
Nhưng anh ấy đã ở trong băng đảng ma túy lâu năm
và cố nhập lậu hàng kilogram ma túy đá,
đó là buôn lậu ma túy ở cấp độ cao.
Ở xứ Indonesia này,
anh ấy may mắn vì không phải nhận hình phạt cao hơn thế.
Lúc anh tham gia vào băng nhóm tội phạm có tổ chức
và buôn lậu ma túy,
anh có biết chính phủ của anh ở đây có án tử hình cho tội buôn ma túy không?
Có, tôi biết chứ.
Vậy là anh không thấy sợ hay chùn bước à?
Tôi đã có băng đảng từ trước đó rồi.
Hồi anh bao nhiêu tuổi? Được 19, hay 18?
Hình như là 14 tuổi. Ừ.
- Còn trẻ lắm. - Mười bốn?
- Anh từng bán ma túy gì? - Đủ cả.
Cocain, heroin, cần sa.
Shabu-shabu.
Anh vận chuyển ma túy thế nào?
Anh đưa ma túy vào Indonesia bằng cách nào?
Nhỏ giọt. Tại sân bay.
Tôi hiểu rồi.
Và rồi cảnh sát tấn công tôi, rồi họ nói:
"Chúa ơi. Mày thuộc một băng đảng. Băng đảng người Indonesia".
- Thật à? - Tôi đáp: "Cái gì vậy trời? Thôi đi mà!"
Đại ca của anh thuộc một băng nhóm tội phạm có tổ chức à?
Đúng vậy. Một băng lớn.
Tôi chỉ buôn lậu thôi.
Rồi đại ca của anh bị gì?
Tôi không biết.
Anh không biết.
Nếu bị bắt, đừng khai gì về đại ca cả.
Khai gì về đại ca là cả nhà sẽ chết. Chết hết cả nhà.
Băng đảng là thế.
Tolle là đầu còn lại của một dạng tù nhân ma túy.
Người buôn lậu ma túy làm việc cho một băng đảng Indonesia.
Những người đã bị bắt vì buôn lậu ma túy ở đất nước này
đã phải đối mặt với án tử hình,
và ngày nào đó, anh ấy sẽ trở lại để hòa nhập với xã hội…
Đó sẽ là một thử thách lớn cho anh ấy.
NGÀY 5
Chuẩn bị!
Tôi đã thấy chế độ ở đây nghiêm ngặt như thế nào,
và Trưởng Quản ngục Agus Pritiatno
đang phải quản lý một nghìn tù nhân
chỉ với 83 người lính canh.
Nhiều tù nhân bị nhốt cả ngày
trong tình trạng quá tải,
nhưng tôi chưa thấy có bất kỳ dấu hiệu rắc rối nào.
Đây là trung tâm của các hoạt động.
Tôi muốn biết vì sao trưởng quản ngục cảm thấy cần phải
quản thúc cuộc sống của tù nhân nghiêm ngặt đến như vậy.
Tất cả tù nhân đều có thể gọi điện video.
Chúng tôi sẽ lắng nghe cuộc nói chuyện với gia đình họ.
Nếu họ nói gì không phù hợp, chúng tôi sẽ ngắt cuộc gọi.
Tại sao cần phải làm điều đó?
Khoảng một năm trước, có vài kẻ khiêu khích.
Họ đã lập nên một băng nhóm ở đây.
Đó hiển nhiên là mối đe dọa an ninh cho nơi này.
Một số tù nhân dành đến 21 giờ ở trong phòng giam của mình.
Đó là chính sách gì? Lý do của nó là gì?
Đúng là sau ba giờ được thả ra ngoài,
họ được đưa về phòng giam.
Nếu ta để tất cả ra ngoài cùng một lúc thì sẽ loạn lắm.
Sẽ xảy ra nhiều vấn đề.
Anh có nghĩ vậy là công bằng?
Bị kết án đồng nghĩa với việc mất tự do nên họ cần phải tuân thủ quy định thôi.
Tôi đã nhận ra một điều trong thời gian ở đây
đó là mối quan hệ giữa các tù nhân
và lính canh khá là lành mạnh.
Điều đó quan trọng thế nào trong việc vận hành nhà tù suôn sẻ?
Bằng cách có được mối quan hệ tình cảm đó,
tương tự như thứ mà trẻ con có với bố mẹ hoặc anh chị em của chúng.
Chúng tôi muốn xây dựng điều đó.
Trước đây, nhà tù chỉ là nhà tù.
Và người ta có thể cho rằng nơi này chứa đầy bạo lực.
Giờ thì không như thế nữa. Trước đây, nếu có ai mắc lỗi,
chúng tôi có thể nhẫn tâm đánh họ. Giờ thì không còn.
Nhưng mà
rất nhiều tù nhân nói với tôi rằng họ sợ phải vào biệt giam.
Đó là biện pháp ngăn chặn hữu hiệu.
Raph à, điều khiến họ sợ ở đây,
đó là nếu họ chỉ mặc mỗi quần đùi, vì ở đó lạnh lắm.
Rất lạnh!
Một tù nhân có thể chịu biệt giam tối đa trong bao lâu?
Có một người nọ. Anh ta là một tay buôn lớn, rất lớn.
Anh ta vào đây, thuộc diện nguy cơ cao.
Chúng tôi đã biệt giam anh ấy
suốt ba tháng.
Ở đó, không ai có thể tỏ ra cứng rắn hay ngạo mạn.
Hiện tại, có bao nhiêu người đang bị biệt giam?
Không. Hiện tại không có ai cả.
Tôi xem qua khu biệt giam nhé?
Không được vào trong đó nữa đâu.
Đó là nơi bí mật.
Nhưng từ đây anh có thể nhìn thấy.
Việc quản ngục sẵn sàng sử dụng khu biệt giam
để làm hình phạt cho ta cảm giác khá độc đoán,
nhưng rõ ràng anh ấy cũng có mặt mềm mỏng
mà các tù nhân có vẻ ưa thích
và điều đó có lẽ góp phần
tạo ra sự hòa hợp trong nhà tù này.
- Anh khỏe không? Vẫn ổn chứ? - Khỏe, còn anh?
Đây là thời điểm quan trọng trong tuần của Ruli.
- Giờ anh làm gì? - Tôi sẽ gọi về nhà.
Anh sẽ nói chuyện với ai?
Mẹ tôi. Tôi được gọi một cuộc trong mười phút.
- Mười phút à? - Ừ. Mười phút.
Gia đình Ruli sống cách đây hàng trăm cây số
và không có tiền đến thăm.
Nhưng như tất cả các tù nhân, anh ấy được hai cuộc gọi video về nhà mỗi tuần.
Không được riêng tư lắm, nhưng thôi thì có còn hơn không.
Chúc bình an, dì ơi.
Con mong dì và mẹ vẫn khỏe.
Xin tiếp tục ủng hộ Ruli ở đây
để Ruli có thể sống tốt hơn trước.
Họ có vẻ rất vui.
Mẹ anh ấy rất nhẹ nhõm khi nhìn thấy anh ấy cười tươi,
tinh thần vui vẻ, vì tôi chắc rằng họ rất lo cho việc
anh ấy chống chọi và sống qua ngày như thế nào.
Ở đây hơi khó sống, dì ạ.
Đó là lý do ta cần học cách suy nghĩ tích cực khi ở đây.
Làm sao để tiếp tục suy nghĩ tích cực.
Raphael!
Tôi đang ở cạnh Ruli đây.
Xin chào!
Mẹ biết không, anh này ấy.
Anh ấy đã từng bị kết án chung thân ở bên Anh đấy.
Nhưng sau 12 năm tiến hành các thủ tục,
anh ấy được chứng tỏ là vô tội.
Tôi sẽ để cả nhà tiếp tục cuộc gọi. Rất vui được gặp mọi người.
Với tôi, có cảm giác sai trái khi anh ấy phải ngồi tù chừng ấy năm
chỉ vì sở hữu một chút cần sa.
Toàn bộ hậu quả của việc đã xảy ra với anh ấy
đã làm tan vỡ mối quan hệ của anh ấy với vợ
và quan trọng hơn là với con gái của anh ấy.
Tôi sẽ ra ngoài và cho anh ấy chút riêng tư.
Hãy cho tim con được vững vàng!
Con yêu mọi người! Tạm biệt!
Chúc bình an.
NGÀY 6
Hôm nay là ngày cuối cùng tôi ở tại nhà tù Bangli Narkotika.
Tôi được biết hôm nay sẽ có chút bất ngờ.
Một buổi nhạc rock trong nhà tù.
Các tù nhân đang dùng âm nhạc để truyền tải cho công chúng biết
họ không phải là những kẻ vô vọng,
và sáng kiến này của họ được chính trưởng quản ngục ủng hộ.
Quản ngục là người thích âm nhạc,
nên anh ấy khuyến khích các tù nhân chơi nhạc cụ.
Daus là một trong những tù nhân tôi đã gặp
và anh ấy đã lập ra một ban nhạc tên là The Injexxis, và…
hôm nay họ sẽ biểu diễn cho tất cả các tù nhân xem.
Để xem họ chơi giỏi không nào.
Giờ thì, chúng ta sẽ được nghe và bắt đầu.
Một, hai, ba, bắt đầu!
Cuối cùng, tôi sẽ cho các người thấy
Tôi không phải là một người chết biết đi
Thật tuyệt khi thấy quản ngục hoàn toàn đứng sau ủng hộ họ.
Tôi chẳng phải là thứ người chết rồi đâu
Xin cảm ơn.
Anh khiến trời đổ mưa luôn.
Anh làm Chúa rung động.
Cảm ơn.
Ban nhạc của Daus làm nhạc với một mục đích thật sự.
- Anh muốn truyền tải thông điệp gì? - Người trong tù luôn là kẻ xấu.
Nên chúng tôi muốn chứng minh mình không phải người chết biết đi.
Và sau khi được thả, chúng tôi muốn chứng tỏ nó.
Làm sao người ta có thể xem được?
Họ có lễ hội nhà tù. Bọn tôi có thể biểu diễn nhạc của mình.
Anh được đưa ra ngoài để biểu diễn à?
Phải, được ra ngoài biể udiễn và biểu diễn trực tuyến.
Nên chúng tôi quay video và thu âm bài hát.
Hiện giờ, chúng tôi có thể đăng nội dung âm nhạc của mình lên YouTube.
Họ cho phép bọn tôi làm điều đó dưới sự giám sát của họ.
Ừ. Tiếp tục biểu diễn những bài hát đó nhé?
- Cảm ơn nhiều. - Được.
Nhà tù đang giúp truyền tải một thông điệp tích cực
đến với công chúng Indonesia để xóa bỏ sự kỳ thị về nhà tù của họ,
nhưng chương trình cải tạo ở đây vẫn chỉ là một sáng kiến còn rất mới.
Vẫn còn quá sớm để biết được nó sẽ thành công như thế nào.
Với một số người, chương trình cải tạo bắt buộc
mà họ đề ra ở đây có vẻ đáng tranh cãi.
Và theo tôi, các bản án được đưa ra
cho tội phạm ma túy ở Indonesia thật quá khắc nghiệt.
Nhưng từ những gì tôi thấy ở nhà tù này,
tôi nghĩ chính quyền thật sự có mong muốn
giúp những người bị nhốt ở đây
thoát được vòng lặp tội phạm liên quan đến ma túy.
Biên dịch: Hằng Nguyễn