Rove Merkezî Islah Merkezi, Solomon Adaları.
Ülkenin en tehlikeli cinsel suçluları burada yatıyor.
Keşke beni affetseler.
Ve katilleri de.
Neden 10 yaşındaki oğlunu öldürdün?
Öfkemi kontrol edemiyorum.
Onu 20 kez böyle kestim.
Hapishanenin ciddi para sıkıntısı var.
Koşullar çok fena lan.
Karanlık. Pis.
Bir insan için iyi değil.
Beton kafes. Burası bundan ibaret.
Ve bu azılı suçluların ıslah edilmesinde kiliseye bel bağlıyorlar.
Neyin doğru neyin yanlış olduğunu ayırt etmek zorundayım.
Beni kurtardığın için şükürler olsun.
Rove'de bir hafta kalıp
sorunun çözümü gerçekten din mi öğrenmeye çalışacağım.
Ama cezaevinde ilk kalışım değil.
Adım Raphael Rowe.
İngiltere'de işlemediğim bir cinayetten hüküm giydim
ve şartlı tahliyesiz ömür boyu hapse mahkûm edildim.
Adımı ancak 12 yılda temize çıkarabildim.
Şimdi dünyayı dolaşarak
en zorlu hapishanelerde
hayatın nasıl olduğunu keşfediyorum.
DÜNYANIN EN ZORLU HAPİSHANELERİ
Pasifik Okyanusu'nun ücra bir konumundaki Solomon Adaları.
Günde ortalama altı dolarla geçinen
700 binden fazla insanın vatanı.
Ülkenin tek maksimum güvenlikli cezaevi
iddialı bir hedefe sahip.
Ufacık bir bütçeyle aşırı ağır suçluları ıslah etmek.
Şu an bir hapishane aracının arkasında Rove Islah Merkezi'ne gidiyorum.
Bu hapishanede ülkenin en azılı şiddet suçluları yatıyor.
Katiller, soyguncular, hırsızlar.
Bana söylenene göre Mahkûmların büyük bir kısmı
kadın ve genç kızlara karşı şiddetli cinsel suçlar işlemiş,
bu da çok zorlayıcı bir mesele.
Dediler ki hapishane suçluları rehabilite etmeye çalışıyormuş
ama bunu başarmak için ellerindeki parasal kaynaklar çok kısıtlı.
Dışarıya bakarken bile
ciddi bir yoksulluk görüyorum
ve toplumlarına yatırım yapamıyorlarsa
hapishane ne durumda acaba?
İLK GÜN
Canavarın karnına giriyorum.
Hapishaneye adımımı atar atmaz üstüm aranıyor.
Bacaklarını aç.
Üstünde keskin nesneler gibi yasak eşya var mı diye bakıyorum.
Bıçak gibi ufak, keskin aletler.
Peki, bıçak çıkıyor mu?
-Evet, bıçak. -Öyle mi?
Kanada götürülmeden önce temel malzemelerim veriliyor.
Kelepçeyi çıkar.
Rahatladım, bayağı canım yanıyordu.
Yatak matım bu, öyle mi?
Evet. Yatak matın bu.
-Bu ne? -Battaniyen.
-Bu da battaniyem. -Battaniyen.
-Bu da havlu. -Havlu.
-Ve yastığım. -Yastığın.
2008'de Rove'nin ismi değiştirilerek
hapishaneden ıslah merkezine çevrilmiş
ve cezadan ziyade iyileşme görüşlü yeni bir felsefe edinmiş.
Ama bütçe sıkıntısı gözle bile görünüyor
ve burada cidden rehabilitasyon var mı merak ediyorum.
Şu an gittiğim yer… Sanırım adı E Kanadı.
Burnuma berbat bir koku geliyor.
Sıcak güneşle idrar karışınca tatlı bir koku yayılıyor.
Buranın fiziksel görünüşü
oldukça bakımsız.
Gardiyan beni hızlıca geçirmek istiyor tabii.
Karanlık bir yer.
Diğer üç mahkûmla aynı hücreyi paylaşacağım.
Bu A kanadı.
-A kanadı mı? -Evet.
Merhaba.
-Nasılsın? -İyi.
-Ben Raphael. -Selam, ben Frank.
-Frank mi? Frank. -Evet.
Memnun oldum. Nereye koyayım?
Yatağı buraya koyabilirsin.
-Yukarı mı? -Evet.
-Peki. -Orası senin.
Senin yerin hangisi?
Benimki burası.
-Aşağıdaki mi? -Evet.
Burası da Bay Alessio'ya ait.
Alessio. Tamam.
Burası da Bay Junior'a ait.
Tamam.
Yani ben dâhil dört kişilik bir hücre, yataklar da bunlar mı?
Bu ve şunlar mı?
Evet.
Vay be.
Bunun üstünde uyumaya alışman zaman aldı mı?
Evet. İlk seferde bayağı zordu.
Şimdi nasıl?
Bunu kabullenmeye çalışmak gerek.
Belki bu yatağa alışırsın.
-Duvardaki çizimleri kim yaptı? -Evet.
Bay Alessio yaptı.
Peki burada ne tür faaliyetler var?
Kuvvetli görünüyorsun, spor alanı var mı?
Yok.
-Ağırlık falan da mı yok? -Sıfır.
-Hapishanede böyle bir şey yok mu? -Yok.
Tuvalet burası mı?
Evet. Tuvalet bu.
Tamam.
Sifon buradan.
Pekâlâ.
Peki burada duş var mı yani…
Duş alacaksan duş yerine gideceksin, dışarıda.
Gösterebilirsin. Tamam.
Çeksene.
-Ev yapımı duş. -Evet, ev yapımı duş.
Tamam.
Kanat turumun son durağı dışarıdaki ufak bir alan.
Güzel. Manzarası hoş.
Özgürlüğü görüyorsunuz, değil mi?
Evet.
Bu kadar.
Bu kadar. Hayatınız bu.
-Hücre, koridor ve… -Evet, koridor ve bu.
Benim kanadımdaki mahkûmlar akşam yoklaması vakti gelene kadar
saatlerce vakit öldürüyormuş gibi duruyor.
Tamam. İyi günler.
Teşekkürler.
-Raphael Rowe. -Evet efendim.
-Alessio. -Evet efendim.
-Frank Firimolea. -Ne haber?
-Tamam. Tanıştır. -Peki.
Bu kardeşimiz kendini tanıtacak, bizim arkadaşımız.
Adım Raphael Rowe.
Beni kabul ettiğiniz için teşekkürler.
Kısa bir dua edeceğiz, tamam mı?
Herkes mi?
Evet, herkes.
Dindar olmasan bile mi?
Hayır. İstersen.
Solomon Adaları'nın yaklaşık yüzde 90'ı Hristiyan
ve hapishanedekiler de oldukça inançlı görünüyor.
…günah işleyenleri affettiğimiz gibi günahlarımızı bağışla.
Mahkûmların hepsi imanlı görünüyor.
Üç liderimiz var.
Kanat temsilcisi, şef ve dinî lider.
Tamam.
Duayı başlatan o.
Tanışmak istiyorsan dinî liderimiz burada.
Peki. Merhaba.
Memnun oldum, burada dinî lider senmişsin.
Dinî liderin sorumlulukları nedir?
Çocuklar kendini Tanrı'ya adasın diye,
kutsal kitabı, İncil'i düşünmeye devam etsinler diye
elimden geleni yapıyorum.
Onlarla paylaşıyorum.
Peki. Bu sorumluluğu neden sen üstlendin?
Ben Hristiyan bir ailede büyüdüm.
Peki neden hapse girdin?
Bir tecavüz suçundan hüküm giydim.
-Bir tecavüz. -Evet.
Cezan kaç yıl?
Üç yıl.
Artık pişman mısın?
-Vicdan azabı çekiyor musun? Öyle mi? -Evet.
O suçu işlemek istememiştim.
Büyük bir hataydı.
-Alkolün etkisi altındaydım. -Alkollü müydün?
-İlk kez mi böyle bir şey yaptın? -Evet, ilk.
Sonra buraya düştüm.
Buradan çıktığımda yeni biri olmak için çabalıyorum.
Buradaki herkes beni sıcak karşıladı
ama yine de korkutucu bir yer.
İlk izlenimimi sorarsan koşullar çok kötü lan.
Karanlık. Pis. Kokuyor.
Buradakilere rehberlik eden dinî lider bir tecavüzcü.
Alkol etkisi altındayken
bir kadına tecavüz ettiğini açıkça anlattı.
Zor bir hafta olacak.
Orası kesin.
İKİNCİ GÜN
Rove'deki ilk sabahım.
-Bana yardım eder misin? -Peki.
Hakemlik mi yapayım?
En azından biraz hareket görmek iyiye işaret.
Dışarıda, belli.
Kanatta voleybol maçı.
On bire beş.
Kanatta saatlerce kapalı kaldıktan sonra
biriken enerjilerini atmaları için bir fırsat.
Bir şeyi yok, evet.
Maçtan sonra buranın en eski gardiyanlarından biri olan Peter
bana hapishanenin kalanını göstermeyi teklif etti.
Geçmişte Rove'de mahkûmlara
marangozluk, fırıncılık ve terzilik öğretilen programlar varmış.
Bunlar ne peki?
-İlki fırın. -Evet.
Diğeri sınıf, şu da terzi odası.
Fırın tamamen bozulmuş.
Terziler de Covid sırasında kapatmış ve tekrar açmamış.
Mahkûmlara yönelik diğer programlar da askıya alınmış.
Burada rehabilitasyon görüyorlar mı?
Aslında pek yok ama çabalıyoruz.
Elimizden geleni yapıyoruz.
Buradaki blok ne?
O blokun işlevi
yanlış davranan mahkûmları idare edip…
-Tecrit birimi mi? -Evet.
-Aklı yerinde olmayanlar burada. -Aklı yerinde olmayanlar.
Sağlık hizmeti için para olmayınca
akli dengesi bozuk mahkûmlar
burada cezalandırılan mahkûmlarla birlikte tutuluyor.
Tecrit bloku dedikleri yere şimdi girdim.
Mahkûmlar
öyle takılıyor.
Burası çok pis,
depresif bir yere benziyor.
Şu an görebildiğim kadarıyla
bu mahkûmlara bakabilmek ve yardım edebilmek için
çok az imkân ve çalışan var.
Çamaşırları asıyorlar.
Kilimleri, matları, battaniyeleri var.
Yatak yok.
Bu kafeste hava sirkülasyonu çok az gibi geldi.
Beton kafes. Burası bundan ibaret.
Bu hapishanedeki rehabilitasyon programlarını
iyileştirmeye çalıştıklarını duydum
ama tecrit biriminde kesinlikle rehabilitasyondan iz yok.
Ve böyle çok yer gördüm, bana kalırsa
böyle cezalar çok ağır oluyor. Çok zor.
Solomon Adaları dünyadaki en yüksek cinsel şiddet oranlarından birine sahip
ama birçok ülkede olanın aksine
cinsel suçlular burada genel cezaevi nüfusundan ayrı tutulmuyor.
Hâlâ hücre arkadaşım Frankie'ye neden hapis yattığını sormadım.
İlk kez bir suçtan hüküm giymiyorsun.
Başka suçlar da işledin.
Geçen sefer silahlı soygundan
dört yıl hüküm giydim.
Kaç kere hapse girdin?
Aslında tam hatırlamıyorum.
Kaç kez içeri girdiğini hatırlamıyor musun?
Hapse ilk girdiğinde kaç yaşındaydın?
On altı yaşındaydım.
-On altı. -Evet.
Artık kaç yaşındasın? Otuz…
Otuz altı.
Yani 20 yıldır hapse girip çıkıyorsun.
Frankie de tecrit biriminden daha yeni çıkmış.
Son iki yılın çoğunu orada geçirmiş.
Zor olmuştur.
Zordu.
Orada da gördüğün gibi insan için iyi bir yer değil.
Fazla karanlık, fazla sıcak.
Aklını mı kaçıracaktın?
Evet.
Daha önce hiç öyle şeyler hissetmemiştim.
Eşim var. İki oğlum var.
Oğulların kaç yaşında?
Biri yedi, diğeri de üç yaşında.
Yani üç yaşında olan sen hapse girmeden hemen önce doğmuş.
Diğeriyle seni görmeye geliyor mu?
Beni hâlâ görmedi.
Seni iki buçuk yıldır görmedi mi?
İki buçuk yıldır.
Tutuklandığım süre boyunca kimse beni ziyaret etmedi.
-Öyle mi? -Ailem dâhil kimse.
Frankie, Rove'den kaçmayı başardığı için tecrit birimine atılmış.
-O işe kaçınız dâhil oldu? -Çok kişi.
Kullandığımız şeyler bunlar.
-Bu çubuklar. -Çıkardınız.
Bu kilitten çıkardık,
sonra da bunu kullanıp
şu telleri kırdık.
Yani yukarı çıkıp kırdınız, sonra da tırmandınız mı?
Dikenli telin üstünden atladık.
Sonra da çıktınız.
-Sonra da koştuk da koştuk. -Koştunuz.
İki ay sonra beni tutukladılar
ve doğrudan tecrit blokuna aldılar.
Kaçışlarından beri güvenlik sıkılaşmış,
tecritteki uzun ziyaretinden sonra
Frankie kaçmayı tekrar denemeyecek.
Biz sohbet ederken diğer mahkûmlar da
akşam duası için toplanıyordu.
Onlar için ne kadar önemli olduğunu görmek istiyorum.
Dua vakti. Herkese iyi akşamlar.
-İyi akşamlar. -Tanrı bağışlar.
-Her zaman. -Her zaman.
Tanrı bağışlar.
Bu mahkûmların tutkuyla ibadet ettiğine şüphe yok.
Ama gerçekten değişmelerini sağlıyor mu?
Sizi izlerken gördüm ki herkes kendini Tanrı'ya adamış.
-İsa'ya çok bağlılar. -Evet.
Çok duygulanıyorlardı.
Ama yine de hepsi mahkûm. Hepsi bir suç işlemiş.
Her biri Tanrı'ya bağlı, iyi insanların, Hristiyanların yapmayacağı şeyleri yapmış.
Evet. Buradaki zorlukları çektiklerinde
fark ediyorlar ki geçmişte yaptıkları hataymış.
Kendini buna adadıysan
hakkını vererek, dürüstçe yapacaksın.
Biraz şüpheciyim ama dinî inançlarının kuvveti
mahkûmların ıslah olmasına ne kadar yardımcı oluyor görmek istiyorum.
ÜÇÜNCÜ GÜN
Bugün Rove'deki ender hapishane işlerinden biriyle görevlendirildim.
Mustin diye birini bulmam söylendi.
Bugün mutfakta ona yardım edecekmişim.
Mustin?
Merhaba.
-Merhaba. -Mustin? Selam.
-Sana ve ekibine yardım edeceğim. -Güzel.
Mutfakta çalışmak iyi hâl ödülü.
Bu akşam yemeği için.
-Tamam. Ben mi yapayım? -Evet.
Evet, peki dışarıda yaptığın bir şey değil mi bu?
Hayır. Dışarıda yemek yapmazdık.
Yemekleri eşlerimiz yapardı.
Eşleriniz mi? Erkekler yemek yapmıyor mu?
-Yapmıyor. -Neden?
Kültürümüz öyle. Tüm ev işlerini kadınlar yapıyor.
-Günümüzde bile mi? -Evet.
Hapishanede hayatın nasıl geçti?
Çok zor. Kendime bakıp bir hiç görüyorum.
Toplam kaç sene hapis yattın?
On dört yıl dokuz ay.
Cinayet için yani.
Evet.
Bu kazanı kaldırmamız lazım.
Dikkat et dostum.
Çok ağır, değil mi?
Evet. Sen benden güçlüsün.
-Hazır mısın? Hadi. -Evet.
Evet. Kazan şuraya.
Ağırmış.
Gücünü göstermek için tek elle mi taşıyorsun?
Evet.
-Üstüne mi? -Evet.
-İşte bu. Tamam. -Dur.
Ben koyayım, sen kapakları kapat.
Tamam.
Buraya.
Kaç tane? Ve nereye koyayım? Şuraya dizeyim mi?
-Şuraya diz. -Tamam.
Hayır. Bana bırak.
Kimi öldürdün?
Öz oğlumu.
Oğlun kaç yaşındaydı?
Galiba 10 ya da 11 yaşındaydı.
Aynı boyda olanları beşli beşli dizmen lazım.
Fazla yer kaplamasın diye. Gördün mü?
Mustin.
Efendim?
Neden 10 yaşındaki oğlunu öldürdün?
Yani ben…
Onu öldürmek istemedim.
Baba olarak oğlumu
terbiye ettiğimi sanıyordum.
Oğlunu terbiye etmeye çalışırken onu öldürdün mü?
Ve
kazara
o öldü.
Ne yapmıştı?
Komşunun karpuzunu çalmıştı.
O yüzden öfkelendim
ve öfkemi kontrol edemiyorum.
Oğlun komşunun karpuzunu çaldı ve ceza olarak onu öldürdün.
Onu dövüyordum, o yüzden öldü.
Elinle mi yoksa…
-Sopayla. Evet. -Sopayla.
Ama fark etmiş olman…
Ya da fazla ileri gittiğini görmüşsündür.
Tarif etmesi zor.
Çok korkunç.
Ve pişmanım.
Hapishanede yeni şeyler öğrenmeye başladım.
Mustin çok değişmişe benziyor
ve görünüşe göre bu noktaya gelmesinin sebebi inancı,
bir rehabilitasyon programı değil.
İsa'yı Rabb'im ve kurtarıcım olarak kabul ettiğimde
bir ayet okudum
1. Yuhanna'nın ilk bölümündeki dokuzuncu ayeti diyor ki
"Günahlarınızı itiraf ederseniz
günahlarınızı bağışlayıp sizi her kötülüğünüzden arındırırım."
Bana umut veren, cesaretlendiren mesaj bu.
Düşünce şeklimi değiştirdi.
Sonunda serbest kalınca ne yapacaksın?
Topluluğuma yardım etmek istiyorum. Evet.
Sence yaptığın şeyden sonra seni kabul ederler mi?
-Ederler mi? -Evet.
Beni kabul etmeye hazırlar bile.
Kendi kültürümüzde ve Hristiyan öğretisinde
her soruna çözüm bulabiliyoruz.
Birbirimizi kabul ediyoruz, birbirimizi affediyor ve seviyoruz.
Böylece ailelerimiz ve topluluğumuzla
yeni bir hayat yaşamaya başlayabiliyoruz.
Nasıl başardığı fark etmeksizin
görünüşe göre Mustin suçunu kabullenmiş
ve nihayetinde vakti geldiğinde evine dönmeye hazır olacak.
Bunu başka birine veriyorsun…
-Evet, o da bloka dağıtıyor. -Tamam.
Şimdi de başka bir mahkûmla çalışacağım.
Christopher.
-Merhaba. -Merhaba.
Bu nereye?
İşaretleri izle.
Bugünkü işimin ikinci kısmı saklama kabındaki yemekleri dağıtmak.
Tadı nasıl bilmiyorum çünkü deneme fırsatım olmadı
ama bu kaplar bayağı sıcak.
-Merhaba. -Merhaba.
Hadi bakalım.
Pilav, erişte ve lahana mı?
Evet.
Biraz da… Balık kokusu geliyor.
Evet.
On dört.
On beş.
Bunu her gün yapıyor musun?
-Evet. -Her gün mü?
Evet, her gün.
Son iki.
Evet.
-Teşekkürler. -Evet.
Nasıl yapacağız?
Bu hapishane küçük bir yer
ve düşmanın varsa onlardan kaçınmak çok zor.
Christopher gergin görünüyor.
Biraz gergin gibisin. İyi misin?
Çok zorluk çekiyorum.
Nasıl yani?
Bazılarının tek derdi kavga etmek.
-Evet. -Neden hapistesin?
Hapse niye girdin? Ne yaptın da sana garezleri var?
Cinayet.
Buraya o yüzden düştüm.
Ölen kişinin birkaç akrabası da
bu hapishanede yatıyor.
Anlatsana. Ne oldu?
Köylerinden beş adam
kızıma tecavüz etti.
Senin kızına mı?
Evet.
Kızın kaç yaşındaydı?
On beş yaşındaydı.
O benim ilk kızımdı, onu çok severdim.
Christopher intikam almak için
tecavüzcülerin köyündeki 15 yaşındaki masum bir kızı hedef almış.
Öfkem beni ele geçirmişti.
O yüzden öldürdüm.
İki bacağını da kestim.
Boynuna ip geçirdim,
bir ağaca astım.
Öldürdüğün kişi buradakilerin akrabası mıydı?
Evet.
Onlar senden mi korkuyor, sen mi onlardan korkuyorsun?
Ben korkuyorum.
Onlardan korkuyor.
Beni öldürmeye yemin ettiler.
Etrafta kimse yoksa gelip beni öldürecekler.
Bu trajik hikâyenin sonu henüz gelmemiş gibi görünüyor.
DÖRDÜNCÜ GÜN
Solomon Adaları'nda kadınlar çok nadir şiddetli suç işliyor.
Bütün ülkede toplam sadece altı kadın hapis yatıyor
ve hepsi burada, Rove'de ayrı bir blokta tutuluyor.
Onların yaşam koşulları nasıl merak ediyorum.
Beni Elizabeth karşıladı.
Selam, günaydın.
Günaydın.
-Bana etrafı gösterir misin? -Evet.
Hücreler burada.
Yattığınız alan burası mı?
Benimki burada.
Biraz mahremiyet var. Erkeklerde yok bu.
-Gerçekten mi? -Yok.
Buranın güzel bir kokusu var. Temiz gibi.
Bu da ikinci hücre.
-Tamam. Bu da üçüncü hücre. -O da üçüncü hücre.
-Burada bir kişi mi var? -Bir kişi.
Onun akli bir…
-Peki. -O yüzden yalnız yaşıyor.
-Tamam, akli sorunları var yani. -Evet, öyle.
Çünkü ninesini öldürmüş.
Kendi ninesini mi öldürmüş?
Evet. Üç parçaya ayırmış.
-Onu üç parçaya mı ayırmış? -Üç parça.
Kollarını. Burasını. Bacaklarını.
Her an birinize saldırabileceğini bilirken onunla yaşamak zorunda mısınız?
-Korkutucu. -Yani… Evet.
-Korkuyor musun? -Korkuyorum.
Bu blok yine vasat bir yer
ama kaldığım erkek kanadından çok daha temiz.
Burası çok daha serin.
Ayrıca bu kadınlar erkeklerden çok daha meşgul görünüyor.
Vay canına, inanılmaz.
Bunlar ne işe yarıyor?
-Paspas. -Çok güzelmiş.
Elizabeth, şiddete meyilli bir adam tarafından suça zorlandığı için
buraya düştüğünü iddia ediyor
ama bana dediği her şeyi doğrulamam mümkün değil.
Nasıl hapse girdin?
Finans işlerindeydim.
-Finans. -Evet.
-Dolandırıcılık mı? -Evet.
Neden yaptın?
Erkek arkadaşım
para isteyip duruyordu
ama ona verecek param yoktu.
Ona para vermezsem de beni dövüyordu.
-Seni daha önce dövdü mü? -Evet.
Alnımdaki yaraları görüyor musun?
-O mu yaptı? -Evet, o yaptı.
Bana taş da attı.
Burada, Solomon Adaları'nda
erkek ve kadınlar arasındaki sağlıksız ilişkiler
birçok mahkûmun suçunun merkezinde gibi görünüyor.
Buradaki erkeklerin ciddi bir kısmı
cinsel suçlardan dolayı içeride.
Neden bu ülkede böyle bir sorun var?
Bizim değerimiz yok.
Yani kadınlara saldırmak gibi, cinsel istismar gibi
istedikleri şeyleri yapabiliyorlar.
Yasalara aykırı olduğunu biliyorlar
ama yapmaya devam ediyorlar.
Erkeklerin kadınlara bunları yapıp yanlarına kalacağını düşünmesi
sizce neden buranın kültüründe var?
Belki bazılarının eğitimsiz olmasındandır.
Çoğunlukla da sarhoş olduklarında oluyor.
Peki ya kadınlar? Kendinizi korumak için ne yapabilirsiniz?
Biz kadınların yapabileceği tek şey
erkeklere saygı göstermek,
erkekler de bize saygı göstermeli.
Ben gitmeden önce
kadınlar görüşmemizi bir duayla bitirdi.
Beni kurtardığın için şükürler olsun.
Ve dua ediyorum. Âmin.
Yardım et bana
Yalvarıyorum sana
İsa, teslim oluyorum sana
Teslim oluyorum
Sen benim güneşimsin
Gerçekten buradaki hem erkek hem de kadın mahkûmların
tutunabileceğini düşündüğü tek şey inançları.
Kanadıma döndüğümde Frankie'nin arkadaşları
hapishanenin dışında umutlu bir gelecek bulmakla ilgili
kendi dinî şarkılarını söylüyor.
Pidgin dilimizde.
-Peki. -Bozuk İngilizce gibi.
Bir Hristiyan şarkısı gibi diyelim.
Tamam.
Ruhani özgürlükten bahsediyor.
"Senin sevginden dolayı özgürüm."
Böyle diyorlar…
-Zihinleri mi özgür? -Evet.
BEŞİNCİ GÜN
Hapishane tüm mahkûmlar için
rehabilitasyon programı yürütecek paraya sahip değil
ama kiliseyi 12 haftalık bir kurs yürütmeye çağırmışlar
ve tüm cinsel suçlular katılmak zorunda.
Gerçek adı bu olmasa da John da bu kursa katılıyormuş.
Birden fazla mağduru olan korkunç cinsel suçlardan hüküm giymiş.
Ben de ne kadar ilerleme kaydettiğini öğrenmek istedim.
Hücrem burası.
-Lütfen şuraya otur. -Tabii.
Kapıyı kapatmak istiyor galiba.
Biraz güvensiz hissediyorum.
-Öyle mi? -İnsanlar bana bakıyor.
Onlar… Bazı planları olabiliyor.
Kötü planları, gizli tuzakları. Öldürmek istiyorlar.
Bir şey yapmak istiyorlar.
O zaman neyle suçlu bulunup hüküm giydin?
Dört adet.
Ahlaksız saldırı.
Yaptıklarına dair şimdi nasıl hissediyorsun?
Keşke beni affetseler.
Suçumu zaten kabul ettim ve sorumluluğunu üstleniyorum.
Birçok insan, özellikle de mağdurlar
yaptıklarından etkilendi.
Aşağılık bir şey yapmışsın.
Bu konuda diyecek bir şeyim yok.
Haklısın.
John gerçekten pişman görünüyor
ama işlediği suçları için verilen cezayı konuştuğumuzda
üslubu biraz değişiyor.
Ne kadar hapis cezası aldın?
Altı yıl hapis cezası aldım
ve çok şaşırdım,
böyle olmamalı.
Sence cezan fazla mı uzun?
Diğerlerine kıyasla yani.
Mesela öz kızlarıyla cinsel ilişkiye giriyorlar.
Onlara beş yıl veriliyor.
John beni hapishanede
cinsel suçlularla çalışan papazın yürüttüğü bir seansa katılmaya davet etti.
Bunun adı inanç temelli cinsel suçlu programı.
Günaydın.
-Tanıştırayım, Papaz Titus Rory. -Peki, günaydın.
Günaydın papaz. Bu da Raphael, bu sabah bize katılacak.
Kendi kelimelerinle ifade et, bu seanslardan ne öğrendin?
Bana yararı olduğu nokta… Yeni bir düşünce tarzı, yeni bir zihniyet.
-Kadınlar. -Evet.
Onlara eşit davranmalı, saygı göstermeliyiz.
-Kadınlara bakış açın. -Evet.
Onlar kullanacağınız bir nesne değil.
Onlar Tanrı'nın sıfatında yaratılmış.
Kadın erkek onur ve değer açısından eşittir.
Bir sorunum var.
Ruhumda.
Buradan çıktığımda…
Çabalayacağım… Çabalamak da değil, zorundayım.
-Rabb'in yardımıyla. -Evet.
Rabb'in yardımıyla neyin doğru neyin yanlış olduğunu…
…ayırt etmek zorundayım.
Evet.
-Teşekkürler. -Teşekkürler.
Teşekkürler. Seni tekrar görmek güzel.
Papaz Titus sekiz yıldır Rove'deki cinsel suçlularla çalışıyormuş.
Mahkûmların toplamına baktığımızda
bu tür suçluların oranının bu kadar yüksek olmasını
zorlayıcı buluyor musunuz?
Çok zor oluyor. Çok zor.
İşledikleri suçların sorumluluğunu
kabul etmeleri onlar için çok önemli.
O zaman muhtemelen bir daha yapmıyorlar.
Siz yakalanıp hapse girenlere odaklanıyorsunuz
ama daha büyük, geniş bir sorun var mı?
Evet, kesinlikle.
Başı belaya girenler çalışmayanlar.
Şeytan işi olmayana iş bulur.
"Evet, değişmek istiyorum" diyebilirler
ama asıl sınav buradan çıktıklarında başlıyor.
Papaz Titus'ın seansını dinledim.
Gördüğüm kadarıyla bu mahkûmların ortak noktası
dine olan yeni bağlılıklarını kullanarak bir nevi şöyle diyorlar,
"Bir daha yapmayacağım."
Bence bu yetmez.
Yani bence kadınlara, çocuklara tecavüz etmek gibi
dışarıda yaptıkları şeylere sebep olan dürtüleri, düşünceleri
kanımca…
…sadece kendilerini Tanrı'ya adayarak
ortadan kalkacak şeyler değil.
Ama baktığımızda
en azından birisi var.
En azından bu hapishanede bu adamları anlamaya çalışıp
yaptıklarının yanlış olduğunu anlatmaya çalışan biri var.
Çıktıklarında tekrar yapmamalarını söyleyen biri var.
Buna gerçekten inanıp inanmadıklarını sadece zamanla görebileceğiz.
ALTINCI GÜN
Bugün cezalarını bitirmek üzere Tetere çiftlik hapishanesine nakledilen
şansı iki mahkûmla beraber Rove'nin dışına çıkıyorum
Orada tüm mahkûmlar mesleki beceriler edinebiliyor.
Ne zamandır içeridesin?
Beş yıldır.
Yol bayağı sarsıntılı.
Şu an bu araçta nasıl hissediyorsun?
-Çok mutluyum. -Mutlu musun?
Bu ızdırap evinden çıktığım için çok mutluyum.
Ne suç işledin?
Tecavüz.
-Tecavüzden mi? -Tecavüzden.
-Peki sen? -Ensest.
Ensest mi?
Bir ensest suçu mu?
İki ensest ilişki suçu. İki.
Tekrar tekrar aynı şey.
Neden hapse girdikleri sormadan cevaplarını biliyorum neredeyse.
Kadınlara ve genç kızlara karşı işlenen cinsel istismar suçu oluyor.
Ama hâlâ şok oluyorum. Hâlâ.
Bu hapishaneyi görür görmez
başka bir dünyada hissettim.
Rove'den çok farklı.
Daha özgür bir havası var.
Buradaki mahkûmların dolaşacak yeri çok daha fazla.
Ve mahkûmların çoğuna da daha çok fırsat veriliyor
çünkü güvenilir mahkûmlar.
Şu an burada sadece 36 mahkûm var.
Hepsi iyi hâl sayesinde buraya gelmeyi hak etmiş.
Tanışmamı söyledikleri adam bu galiba.
-Joseph, değil mi? Ben Raphael. -Merhaba.
-Peki Raphael. -Evet.
Joseph günlerini çiftlikteki hayvanlara bakarak geçiriyor.
-Orada mı çalışacağız? -Evet.
Benim işim domuzlara bakmak.
Beslemek.
Temizliği sen yapacaksın, tamam mı?
Kokuyor be.
Tamam. Gel.
-Hangisini temizliyoruz? -Şu ikisini.
Tamam. Çekilin.
Güzel. Yürü.
Gerçekten boktan bir işmiş.
Şu ufaklığa bak, çok tatlı.
-Evet. -Şu daha da ufak.
Minik bir bebek.
Bebek. Daha iki haftalık.
-İki haftalık. -Evet.
Tamam, şimdi sen.
Bu iş için para alıyor musun?
Günlüğü üç dolar.
-Solomon doları mı? -Evet.
Yani Amerikan dolarıyla günlük 35 sent.
Baksana, şu yine pislemiş.
Çekil.
Karıştırabilirsin.
Yemin kokusunu aldıkları için mi ses çıkarıyorlar?
-Evet. -Yem geleceğini biliyorlar.
Evet.
-Beton temiz, o yüzden… -Tamam.
-Yeter mi? -Evet, yeter.
Niye ağır işleri ben yapıyorum?
Bugün dinleniyorsun.
-Ağır işleri bana mı kilitledin? -Evet.
Üç dolarından birini isterim ama.
Evet.
Joseph 15 yıldır hapisteymiş
ve eşini öldürdüğü için müebbet yatıyormuş.
O gece uyuyorduk ve bir rüya gördüm.
Ne rüyası?
Babamı ve başka iki adamı gördüm.
Sandım ki o iki adam
beni zehirlemek istiyordu.
O yüzden sinirlendim
bıçak alıp eşimi bıçakladım.
Sanırım onu 20 kez böyle kestim.
Sence hapiste geçirdiğin zaman seni herhangi bir şekilde değiştirdi mi?
Mesela düşünce tarzını.
Evet. Hemen öfkelenmemeyi, sinirime hâkim olmayı öğrendim.
Tanrı birbirimizi sevmemizi istiyor.
Gelecekte kendin için
nasıl umutların var?
Domuz ve tavuk yetiştirmek için bir yer inşa edeceğim.
Sebze de yetiştireceğim.
Joseph birkaç ay içinde salınabilir
ve umarım çiftçi olarak yeni hayatında başarılı olur.
Tetere çiftlik hapishanesi ona kesinlikle bir şans vermiş.
Rove'ye kıyasla burada fırsatlar var.
Dışarıda işe başvurabilecekleri yeteneklerini geliştiriyorlar.
Yani burası mahkûmlara Rove'den çok daha fazla şey sunuyor.
Rove'deki kanadıma döndüğümde
iyice kasvetli geldi.
YEDİNCİ GÜN
Tamam, bir. Hadi.
Say. Bir
İki.
Rove Merkezî Islah Merkezi'nde son günüm.
İyi misin gerçekten?
Evet, iyiyim. Tamam, yeter.
Veda etmeye geldim dostum, tahliye olacağım.
-Tamam mı? Cezam bitti. -Peki.
Artık vaktin geldi.
Çok büyük mutluluk.
Bol şans. Tek diyebileceğim bu. İleride bol şans.
Umarım buraya geri gelmezsiniz.
-Evet. -Tabii.
-Çok teşekkürler. -Teşekkürler.
Gitmeden önce hapishane müdürü Başkomiser Needy'yle konuşmak istedim.
İyi misin?
Kendisi buranın ilk kadın müdürü
ve değişim yaratabilmek için daha sadece iki ayı olmuş.
Hapishaneye girdiğimde ilk gözüme çarpan şey buranın hâliydi.
Lağım kokusu, etraftaki çöpler.
Sıçan, hamam böceği, her türlü böcek var.
Bu durum devletin verdiği paraya bağlı.
Buradaki çalışan ve mahkûmlar için
temiz bir ortam yaratmanın
çok önemli bir konu olduğunu biliyorum.
Üst düzeydeki yetkililere bu durumu bildirdik,
onlar da şikâyetlerimizi dikkate aldı.
Bunu duymak güzel, niyetiniz iyi.
Ya da gördüğüm şeyleri kabul ediyorsunuz.
Ve Papaz Titus'la görüştüm,
yürüttüğü inanç temelli programı konuştuk.
Bu tür cinsel suçluları idare ederken
sizce ne zorluklar olabiliyor?
Bence suçlu davranış akışı
ve sunulan programlar çok yararlı.
Ama uzun vadeye bakarsak
içlerindeki davranışı tedavi etmek için
bir tür psikolojik danışmanlığa
çok ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum.
Bu çok uzun vadeli bir hayalim olacak
ama ben ıslah sisteminde çalıştığım sürece
başarmaya çalışmak istediğim şey bu.
Başkomiser Needy ve ekibi iddialı planlara sahip.
Ama mahkûmları rehabilite etmek için düzgün kaynaklar edinene dek
bir fark yaratmak için
kiliseye ve mahkûmların imanına bel bağlamak zorundalar.
Hem Rove hem de Tetere'de bazı olumlu girişimler var
ve bu adamları hapsetmek suç işlemelerine engel oluyor
ama kaynakları çok sınırlı.
Bu hapishaneden çok daha ötesinde kapsamlı, toplumsal değişim olmadan
bu adamların çoğunu ıslah etmek inanılmaz zor olmaya devam edecek.
Alt yazı çevirmeni: Deniz Fikirdanış