Trung tâm Cải huấn Rove Central tại Quần đảo Solomon.
Nơi giam giữ những tội phạm tình dục nguy hiểm nhất đất nước.
Tôi ước gì họ sẽ tha thứ cho tôi.
Và những kẻ giết người.
Sao anh lại giết con trai mười tuổi?
Tôi không thể kiềm chế cơn giận.
Có vẻ tôi đã chém cô ấy 20 nhát như thế này.
Nhà tù đang thiếu tiền mặt nghiêm trọng.
Điều kiện sống ở đây tệ hết biết.
Thật tối tăm, nhếch nhác.
Chẳng dành cho con người.
Lồng bê tông. Nơi này chỉ có thế thôi.
Và họ dựa vào nhà thờ để cải tạo những tên tội phạm cứng đầu này.
Con phải phân biệt được điều gì là đúng và điều gì là sai.
Biết ơn vì con được cứu rỗi trong Ngài.
Tôi sẽ dành một tuần bị nhốt ở Rove
để tìm hiểu xem tôn giáo có thật sự là câu trả lời hay không.
Nhưng đây không phải lần đầu tôi ngồi tù.
Tôi là Raphael Rowe.
Tôi đã bị kết án oan tội giết người ở Vương quốc Anh
và bị kết án chung thân không ân xá.
Tôi đã mất 12 năm dài đằng đẵng để chứng minh vô tội.
Giờ tôi đang đi khắp thế giới để khám phá cuộc sống thật sự
trong những nhà tù khốc liệt nhất thế giới.
BÊN TRONG NHỮNG NHÀ TÙ KHỐC LIỆT NHẤT THẾ GIỚI
Quần đảo Solomon ở nơi xa xôi trên vùng biển Thái Bình Dương.
Nơi cư ngụ của hơn 700.000 con người
mà sống trung bình chỉ với sáu đô la một ngày.
Nhà tù an ninh tối đa duy nhất của đất nước này
đầy tham vọng khi nhắm đến
cải tạo những phạm nhân cực kỳ nghiêm trọng
chỉ với ít ngân sách.
Hiện tôi đang ngồi sau xe tải nhà tù trên đường đến Trung tâm Cải huấn Rove.
Nhà tù giam giữ nhiều tội phạm bạo lực nhất đất nước.
Có kẻ giết người, cướp của, trộm cắp.
Một phần lớn trong số các tù nhân,
theo tôi được biết, đang ở đây vì tội bạo lực tình dục
với phụ nữ và trẻ em gái,
là điều mà tôi cảm thấy rất khó khi phải xử lý.
Nhà tù đang cố gắng cải tạo phạm nhân,
theo như tôi được kể, nhưng họ có nguồn tài chính hạn chế
để có thể trưng dụng cho việc đó.
Chỉ cần nhìn ngoài đường cũng có thể thấy
rất nhiều nhà lâm vào cảnh nghèo đói,
và nếu người dân mà họ còn chẳng thể đầu tư
thì ở nhà tù sẽ thế nào?
NGÀY 1
Tôi đang chui vào hang cọp đây.
Tôi bị khám xét ngay khi bước vào trong nhà tù.
Dang hai chân.
Chỉ kiểm tra xem anh có hàng lậu như vật sắc nhọn hay gì đó không.
Vật sắc nhọn nhỏ như dao hay gì đó.
Phải rồi. Anh thấy dao sao?
- Lưỡi lam. Ừ. - Lưỡi lam à?
Trước khi được đưa vào khu giam, tôi được cấp cho một số đồ dùng cơ bản.
Tháo còng đi.
Thật mừng quá vì cái còng rất đau.
Đây là chiếu ngủ của tôi à?
Phải. Đây là chiếu ngủ của anh.
- Còn cái này? - Chăn của anh.
- Đây là chăn của tôi. - Chăn của anh.
- Đây là khăn tắm. - Khăn tắm.
- Và gối cho tôi. - Gối cho anh.
Năm 2008, Rove được thay tên đổi họ
thành "trung tâm cải huấn" thay vì là "nhà tù"
với triết lý mới dành cho cải tạo nhiều hơn là trừng phạt.
Nhưng thiếu thốn tiền mặt là điều thấy rất rõ,
và tôi tự hỏi việc cải tạo ở đây đang diễn ra được chừng nào rồi.
Tôi đang trên đường tới… Hình như nó gọi là cánh Echo.
Ngay lúc này, tôi có thể ngửi thấy mùi gì đó rất kinh khủng.
Sự kết hợp ngọt ngào giữa nắng nóng với mùi nước tiểu.
Nhìn vẻ ngoài của nơi này
có vẻ không được chăm sóc nhiều.
Lính canh rõ ràng muốn dẫn tôi vào cho thật nhanh.
Giờ thì chỗ này tối quá.
Tôi sẽ ở chung buồng giam với ba tù nhân khác.
Đây là cánh A.
- Đây là cánh A hả? - Phải.
Xin chào.
- Anh khỏe không? - Khỏe.
- Tôi là Raphael. - Xin chào. Tôi tên Frank.
- Frank hả? Frank. - Ừ.
Hân hạnh gặp anh. Tôi để cái này ở đâu?
Anh có thể đặt giường ở đây.
- Trên này hả? - Ừ, đúng rồi.
- Rồi. - Đó là chỗ của anh.
Chỗ của anh ở đâu?
Chỗ của tôi ở đây.
- Dưới đó à? - Ừ.
Chỗ này thuộc về anh Alessio.
Alessio. Được rồi.
Và còn chỗ này thì là của anh Junior.
Được rồi.
Vậy đây là buồng giam cho bốn người, tính cả tôi, và đây là giường à?
Cái này và mấy cái ở trên này?
Đúng vậy.
Chà.
Anh có mất một thời gian mới quen với việc ngủ trên cái này không?
- Có. Đêm đầu của bọn tôi đều khó ngủ. - Giờ thì sao?
Bọn tôi phải tập chấp nhận điều đó thôi.
Có lẽ anh sẽ quen với tấm đệm này.
- Ai là người vẽ lên tường vậy? - Ừ.
Anh Alessio vẽ đấy.
Còn các hoạt động thì sao?
Trông anh to khỏe đấy. Có phòng gym ở đây à?
Không có đâu.
- Không có tạ luôn à? - Chẳng có gì cả.
- Không có mấy thứ như thế trong tù à? - Không.
Đây là nhà tắm của các anh à?
Phải. Đó là phòng tắm.
Được.
Kiểu như, xả nước ở đây.
Được rồi.
Và ở đây họ có vòi sen để tắm ở…
Anh cần có chỗ tắm để tắm. Nó nằm ở bên ngoài.
Anh có thể dẫn tôi đi xem. Được rồi.
Cứ bật đi.
- Hay đấy, đó là vòi sen tự làm. - Phải, vòi sen tự làm.
Được rồi.
Điểm dừng cuối trong chuyến tham quan ở cánh này là không gian nhỏ bên ngoài.
Đẹp đấy. Phông cảnh đẹp đấy.
Ít ra nhìn nó rất tự do, đúng không?
Ừ, phải.
Đúng là vậy.
Chính là đây. Đây là nơi anh có mặt.
- Buồng giam, hành lang… - Ừ. Hành lang và cái này.
Các tù nhân tại cánh của tôi có vẻ chỉ đang giết thời gian
chờ ngày trôi qua cho đến lúc điểm danh buổi tối.
Được rồi. Chào buổi chiều.
- Chào buổi chiều, thưa sếp. - Cảm ơn.
- Raphael Rowe? - Vâng.
- Alessio. - Vâng.
- Frank Firimolea. - Có.
- Đúng rồi. Giới thiệu. - Được.
Anh chàng này sẽ tự giới thiệu. Anh ấy là bạn của bọn tôi.
Tôi tên là Raphael Rowe.
Cảm ơn đã chào đón tôi.
Chúng ta sẽ cầu nguyện với Chúa, được chứ?
- Mọi người luôn? - Ừ. Mọi người.
Kể cả khi anh không theo đạo ư?
Không. Nếu anh tự nguyện thôi.
Khoảng 90% người dân Quần đảo Solomon theo Cơ Đốc giáo,
và có vẻ đức tin ở trong tù cũng rất mạnh mẽ.
…tha cho chúng con, như chúng con tha thứ cho kẻ có lỗi với mình.
Tất cả tù nhân đều có vẻ có niềm tin mãnh liệt.
Chúng tôi có ba người lãnh đạo,
một đại diện cánh, một thủ lĩnh, một thủ lĩnh tinh thần.
Hiểu rồi.
Họ là người bắt đầu buổi cầu nguyện.
Đây là thủ lĩnh tinh thần, nếu anh muốn đến gặp anh ấy.
Được. Xin chào ngài.
Rất vui được gặp anh, và anh là thủ lĩnh tinh thần ở đây.
Là một thủ lĩnh tinh thần thì anh có trách nhiệm gì?
Tôi ra sức cố gắng để đưa các cậu ấy
đến gần với Chúa hơn
và tiếp tục nghiền ngẫm về Kinh Thánh.
Chia sẻ với họ.
Được rồi. Và tại sao anh lại nhận trách nhiệm đó?
Vì tôi lớn lên trong một gia đình Cơ Đốc.
Và anh đã làm gì mà phải vào tù?
Tôi bị bắt vì một tội hiếp dâm.
- Một tội hiếp dâm. - Ừ.
Và anh phải ngồi tù bao lâu?
Ba năm.
Và anh có thấy hối lỗi chưa?
- Anh có hối hận đã làm vậy không? Có hả? - Có.
Tôi không cố ý phạm phải tội đó.
Đó là một sai lầm lớn.
- Bị ảnh hưởng bởi rượu. - Anh bị ảnh hưởng bởi rượu?
- Lần đầu anh làm thế à? - Lần đầu tôi làm thế.
Rồi tôi vào tù.
Tôi cố hết sức để trở thành một con người mới khi rời khỏi đây.
Tuy mọi người ở đây rất hoan nghênh chào đón tôi,
đây vẫn là một nơi thật khó mà ở được.
Ấn tượng đầu tiên của tôi là điều kiện sống ở đây tệ hết biết.
Thật tối tăm, nhếch nhác. Lại còn bốc mùi.
Tay thủ lĩnh tinh thần dẫn dắt những người này là một kẻ hiếp dâm.
Anh ta cởi mở kể về việc hãm hiếp một phụ nữ bởi sự ảnh hưởng của rượu.
Tuần này sẽ căng lắm đây.
Tôi chắc luôn.
NGÀY 2
Buổi sáng đầu tiên của tôi ở Rove.
- Anh giúp tôi chỗ này nhé? - Được.
Tôi chỉ cần canh biên thôi à?
Cũng may khi được thấy hôm nay có vài hoạt động ở đây.
Rõ ràng là đã ra ngoài sân.
Chơi bóng chuyền trong cánh.
Điểm số 11-5.
Đây là cơ hội để những người này giải phóng một phần năng lượng dồn nén
qua nhiều giờ bị nhốt trong cánh.
Anh ấy không sao. Ừ.
Sau trận đấu, một trong những lính gác có thâm niên lâu nhất, Peter,
đề nghị dẫn tôi đi xem phần còn lại của nhà tù.
Trước đây, ở Rove từng có các chương trình
dạy tù nhân học nghề mộc, làm bánh và may vá.
Và dưới đó có gì nào?
- Căn đầu tiên là tiệm bánh. - Ừ.
Căn kia là phòng học và nhà may.
Tiệm bánh đã bị hư hỏng.
Các nhà may phải đóng cửa trong lúc Covid
và vẫn chưa mở cửa trở lại.
Các chương trình khác cho tù nhân cũng đã bị cho dừng lại.
Ở đây có cải tạo gì nhiều không?
Thật ra không nhiều lắm, nhưng chúng tôi đang cố gắng.
Chúng tôi đang cố hết sức.
Khu nhà này là gì?
Đó là khu
dùng để quản lý các tù nhân có hành vi xấu và…
- Đó là khu biệt giam à? - Phải.
- Những kẻ đầu óc rối loạn bị nhốt ở đó. - Đầu óc rối loạn.
Không có tiền để chăm sóc sức khỏe đàng hoàng,
các tù nhân bị bệnh tâm thần phải chịu giam cùng
các tù nhân đang bị phạt.
Tôi đang tiến vào nơi mà họ gọi là khu biệt giam.
Các tù nhân
chỉ ngồi quanh quẩn.
Cảm giác như một nơi rất bẩn thỉu
và nhìn rất nản.
Theo như tôi đang nhìn thấy,
ở đây có rất ít cơ sở hoặc nhân viên
để giúp đỡ hoặc chăm sóc cho những tù nhân này.
Họ treo đồ giặt lên rồi kìa.
Họ có thảm, chiếu và chăn.
Không có nệm.
Tôi vẫn cảm thấy có rất ít không khí
lưu thông trong cái lồng này.
Lồng bê tông. Nơi này chỉ có thế thôi.
Tôi nghe nói nhà tù này đang cố gắng cải thiện
các chương trình cải tạo, nhưng hoàn toàn chẳng có dấu hiệu gì
của việc cải tạo trong khu biệt giam.
Với tôi, người đã thấy qua nhiều nơi như thế này,
hình phạt như thế này đúng nghĩa là trừng phạt. Rất cực khổ.
Quần đảo Solomon thuộc nhóm quốc gia có tỉ lệ
bạo lực tình dục cao nhất trên thế giới,
nhưng không giống như nhiều nơi khác,
tội phạm tình dục không được giam tách biệt với nhóm tù nhân tổng hợp ở đây.
Tôi vẫn chưa hỏi bạn tù cùng buồng Frankie vào đây vì tội gì.
Đây không phải lần đầu anh bị kết án.
Anh đã từng có tiền án.
Lần trước tôi bị kết án bốn năm tù
vì tội cướp có vũ trang.
Anh đã vào tù mấy lần rồi?
Tôi không thật sự nhớ rõ lắm.
Anh không nhớ đã vào đây bao nhiêu lần à?
Lần đầu anh vào tù là năm bao nhiêu tuổi?
À, là năm tôi 16 tuổi.
- Mười sáu. - Phải.
Giờ anh ba mươi mấy tuổi rồi?
Ba mươi sáu tuổi.
Vậy là anh đã ra vào tù 20 năm qua.
Frankie chỉ mới được thả ra khỏi khu biệt giam.
Anh ấy đã trải qua phần lớn thời gian trong hai năm qua ở đó.
Chắc là cực khổ cho anh lắm.
Cực lắm.
Như anh đã nhìn thấy, nơi đó chẳng dành cho con người.
Nó rất tối tăm và nóng nực.
Anh suýt đã bị mất trí luôn à?
Ừ.
Đó là những cảm giác tôi chưa từng được nếm trải qua.
Tôi đã có vợ. Tôi còn có hai con trai.
Các con anh bao nhiêu tuổi?
Một đứa bảy tuổi, đứa còn lại ba tuổi.
Vậy là đứa ba tuổi được sinh ra ngay trước khi anh vào tù.
Nó và đứa kia có đến thăm anh không?
Nó vẫn chưa được gặp tôi.
Đã hai năm rưỡi rồi mà nó vẫn chưa được gặp anh?
Hai năm rưỡi.
Trong thời gian tôi bị bắt, chẳng ai đến thăm tôi cả.
- Không ai cả? - Gia đình tôi. Không một ai.
Frankie bị đưa vào biệt giam
vì đã trốn thoát thành công rời khỏi Rove.
- Có bao nhiêu người tham gia? - Nhiều lắm.
Đây, đây là những thứ bọn tôi đã dùng.
- Ốc vít. - Anh tháo từ đây ra.
Bọn tôi tháo nó ra khỏi ổ khóa này,
rồi dùng thứ này
để làm đứt chỗ dây đó.
Vậy là các anh trèo lên đó, phá dây rồi trèo ra ngoài?
Bọn tôi nhảy qua hàng kẽm gai đó.
Rồi ra ngoài.
- Và cứ thế mà chạy. - Và chạy đi.
Hai tháng sau, họ bắt được tôi,
rồi tống thẳng tôi vào khu biệt giam.
An ninh được siết chặt hơn từ sau vụ tẩu thoát,
và sau khoảng thời gian dài bị biệt giam,
Frankie sẽ không thử lần nữa đâu.
Trong lúc chúng tôi nói chuyện, các tù nhân khác đã họp lại
để cầu nguyện buổi tối.
Tôi rất muốn xem nó thật sự có ý nghĩa thế nào với họ.
Đến giờ cầu nguyện. Buổi tối tốt lành.
- Chào buổi tối. - Chúa nhân lành.
- Luôn mãi. - Luôn mãi.
Chúa nhân lành.
Tôi đã thôi nghi ngờ về lòng nhiệt huyết dành cho tôn giáo
của các tù nhân này.
Nhưng tôi tự hỏi liệu nó có biến thành thay đổi thật sự không.
Tôi theo dõi và thấy tất cả mọi người đều hết lòng với Chúa.
- Rất hết lòng với Chúa Giê-su. - Ừ.
Anh biết đấy, mọi người trở nên rất xúc động.
Nhưng tất cả họ đều là tù nhân. Tất cả họ đều từng phạm tội.
Tất cả họ đã làm điều mà Chúa, người tốt và các Cơ Đốc nhân
không được phép làm.
Đúng vậy. Khi họ đối mặt với khoảng thời gian cực khổ ở đây,
họ nhận ra những gì họ đã làm là sai trái.
Nếu anh muốn hết lòng cho điều này
thì anh phải làm bằng thật tâm hay sự chân thành.
Tôi hơi nghi ngờ, nhưng tôi muốn thấy
sức mạnh niềm tin tôn giáo của các tù nhân
đã giúp họ sửa đổi khi ở trong tù như thế nào.
NGÀY 3
Hôm nay, tôi được giao cho một trong số ít hiếm hoi công việc
vẫn còn ở Rove.
Tôi được yêu cầu đi tìm một người tên là Mustin,
vì hôm nay tôi đã được sắp xếp đến phụ anh ấy làm bếp.
Mustin ơi?
Xin chào.
- Xin chào. - Mustin hả? Chào.
- Tôi được gọi đến giúp anh và cả nhóm. - Vâng. Tốt.
Làm việc trong bếp là phần thưởng cho tù nhân biết cư xử tốt.
Cái này là cho bữa tối.
- Được. Anh cần tôi làm giống vậy à? - Phải.
Rồi. Đây không phải là việc anh làm ở bên ngoài à?
Không. Bọn tôi không thật sự nấu ăn khi ở ngoài tù.
Vợ bọn tôi là những người lo chuyện bếp núc.
Vợ anh nấu ăn. Đàn ông không nấu ăn à?
- Đàn ông không nấu ăn. - Tại sao?
Đó là văn hóa của bọn tôi. Phụ nữ làm hết công việc nhà.
Kể cả thời nay?
Kể cả thời nay.
Và cuộc sống trong tù của anh như thế nào?
Khó khăn lắm. Anh tự xem mình là một kẻ chẳng ra gì.
Anh đã ở tù tổng cộng được bao lâu rồi?
Mười bốn năm, chín tháng.
Đó chắc là tội giết người.
Đúng vậy.
Anh phải giúp tôi. Ta nhấc cái nồi này xuống.
Cẩn thận đấy, anh bạn.
Cái này nặng lắm nhỉ?
Đúng vậy. Anh khỏe hơn tôi mà.
- Sẵn sàng? Nhấc nào. - Rồi.
Ừ. Đặt nồi ở đó.
Nặng quá đi thôi.
Anh nhấc bằng một tay để chứng tỏ anh khỏe hơn tôi à?
Đúng vậy.
- Đặt lên đó? - Phải.
- Có thế chứ. Được rồi. - Nghỉ chút.
Tôi chia phần ăn. Anh đóng nắp nhé?
Được thôi.
Đây.
Bao nhiêu phần? Tôi nên để nó ở đâu? Cứ xếp đống ở đây à?
- Xếp chồng lên đó. - Được.
Không. Cứ để tôi.
Anh đã giết ai?
Con trai của tôi.
Con trai anh bao nhiêu tuổi?
Chắc là tầm mười hay 11 tuổi.
Anh phải xếp những hộp cùng kích cỡ thành từng chồng năm cái.
Để không chiếm quá nhiều chỗ, hiểu chứ?
Mustin.
Sao?
Sao anh lại giết con trai mười tuổi?
Thật sự, tôi không…
cố ý giết nó, tôi chỉ nghĩ đó là cách dạy dỗ con
của một người bố dành cho con trai mình.
Anh dạy dỗ con trai mình nhưng lại thành ra giết nó sao?
Và
chẳng may,
nó… chết luôn.
Thằng bé đã làm gì?
Nó ăn trộm dưa hấu của hàng xóm.
Vì lý do đó mà tôi đã nổi nóng
và không thể kiềm chế cơn giận.
Con trai anh ăn trộm dưa hấu của hàng xóm và anh đã phạt bằng cách giết nó à?
Bằng cách đánh đòn và thế mà, nó chết luôn.
Anh đánh bằng tay hay là dùng…
- Bằng roi. Ừ. - Bằng roi.
Chắc anh phải biết rằng…
Hoặc thấy rằng mình đã hơi quá tay, Mustin.
Khó diễn tả lắm.
Thật kinh khủng,
và tôi thấy rất hối hận.
Tôi bắt đầu học những điều mới ở trong tù.
Mustin có vẻ đã có sự thay đổi sâu sắc,
và dường như đức tin của anh ấy, chứ không phải chương trình cải tạo,
là thứ đã giúp anh ấy đến giờ.
Khi tiếp nhận Đấng Giê-su là Chúa và Đấng Cứu Rỗi,
tôi đã tìm thấy một quyển kinh thánh,
Phúc Âm Giăng, chương 1, câu 9, nói rằng:
"Còn nếu chúng ta xưng tội mình
thì Ngài là thành tín công bình để tha tội cho chúng ta,
và làm cho chúng ta sạch mọi điều gian ác".
Đó là thông điệp khích lệ mang đến cho tôi hy vọng.
Nó đã thay đổi cách nghĩ của tôi.
Anh sẽ làm gì khi được thả?
Tôi muốn giúp tập thể của mình. Vâng.
Anh có nghĩ tập thể sẽ chào đón anh về sau việc mà anh đã làm không?
- Có chứ? - Vâng.
Họ đã sẵn sàng chào đón tôi trở lại rồi.
Trong văn hóa và trong giáo lý Cơ Đốc giáo của chúng tôi ấy,
chúng tôi có nhiều cách để giải quyết vấn đề.
Để chấp nhận nhau, anh hiểu chứ? Để tha thứ và yêu thương lẫn nhau.
Bằng cách đó, chúng tôi bắt đầu một cuộc sống mới
cùng với gia đình và tập thể của mình.
Bằng cách nào cũng được,
có vẻ như Mustin đã dần chấp nhận tội ác của mình
và khi đến thời điểm, anh ấy sẽ sẵn sàng để trở về nhà.
Anh giao cái này cho người sau…
- Ừ, rồi anh ta sẽ phát cho cả khu. - Hiểu rồi.
Kế tiếp, tôi sẽ làm việc cùng với một tù nhân khác.
Christopher.
- Xin chào. - Xin chào.
Để nó ở đâu đây?
Cứ theo biển chỉ dẫn.
Công việc thứ hai trong ngày của tôi là phát thức ăn từ bồn của xe này.
Tôi chẳng biết nó có vị gì vì tôi chưa có cơ hội
nếm thử chỗ thức ăn này, nhưng mấy cái bồn này nóng hổi.
- Xin chào. - Xin chào.
Đây rồi.
Cơm, mì và bắp cải hả?
Đúng vậy.
Có thêm chút… Tôi ngửi thấy mùi cá.
Đúng rồi.
Mười bốn.
Mười lăm.
Ngày nào anh cũng làm như vậy à?
- Phải. - Mỗi ngày sao?
Đúng vậy, mỗi ngày.
Hai hộp cuối.
Ừ.
- Cảm ơn anh. - Ừ.
Ta làm việc này luôn à?
Nhà tù này là một tập thể nhỏ
và nếu bạn có kẻ thù thì thật khó mà tránh mặt được họ.
Christopher có vẻ bồn chồn.
Nhìn anh có vẻ hơi lo. Không sao chứ?
Khó cho tôi lắm.
Khó kiểu gì?
Có những người chỉ muốn đánh nhau.
- Đúng vậy. - Sao anh lại vào tù?
Anh đã làm gì
khiến anh vào tù mà người ta không thích?
Giết người.
Nên mới phải vào đây.
Có vài họ hàng của người đã chết
cũng đang ở trong tù này.
Kể tôi nghe đi. Chuyện gì đã xảy ra?
Năm người đàn ông từ làng của họ
đã cưỡng hiếp con gái tôi.
Họ hiếp con gái anh?
Phải.
Khi ấy, con gái anh mấy tuổi?
Mười lăm tuổi.
Nó là con gái đầu của tôi, tôi thương lắm.
Christopher đã trả thù lên một nữ sinh vô tội,
cũng chỉ mới 15 tuổi,
xuất thân cùng làng với những kẻ thủ ác trong vụ cưỡng hiếp.
Cơn giận trong tôi tuôn tràn.
Nên tôi giết người.
Tôi rạch cả hai chân cô bé.
Quấn dây quanh cổ cô bé,
rồi cột lên đỉnh một ngọn cây.
Người anh giết là họ hàng
- của vài người đang ở trong tù này à? - Đúng vậy.
Vậy là họ sợ anh, hay anh sợ họ?
Tôi sợ họ.
Anh ấy sợ họ.
Họ đã thề là sẽ giết tôi.
Nếu xung quanh không có ai khi họ xuất hiện thì họ sẽ giết tôi.
Xem ra câu chuyện bi kịch này vẫn chưa kết thúc được.
NGÀY 4
Tội phạm bạo lực bởi nữ giới ở Quần đảo Solomon là điều cực kỳ hiếm.
Cả nước chỉ có sáu phụ nữ đang phải ngồi sau song sắt,
và họ đang được giam giữ trong một khu riêng tại Rove.
Tôi tò mò muốn biết điều kiện sống của họ như thế nào.
Tôi được chào đón bởi Elizabeth.
Chào buổi sáng.
- Dẫn tôi đi một vòng nhé? - Được.
Ta có các buồng giam.
Vậy đây là chỗ ngủ của cô à?
Chỗ của tôi bên kia.
Các cô còn được chút riêng tư. Bên đàn ông chẳng được.
- Thật à? - Đúng vậy.
Và ở đây có mùi rất dễ chịu. Cảm giác sạch sẽ.
Đây là buồng số 2.
- Được rồi. Và đây là buồng giam số 3. - Còn đây là buồng giam số 3.
- Chỉ có một người ở đây? - Một thôi.
Cô ấy bị tâm thần…
- Ồ, tôi hiểu rồi. - Nên cô ấy ở một mình.
- Cô ấy có vấn đề về tâm thần. Được rồi. - Tâm thần, vâng.
Vì cô ấy đã giết bà của mình.
Cô ấy đã giết bà của mình sao?
Đúng vậy. Chặt bà ấy thành ba mảnh.
- Cô ấy chặt bà thành ba mảnh sao? - Ba mảnh.
Rời hai cánh tay. Ở đây. Rồi hai chân.
Và các cô phải sống cùng cô ấy,
chẳng biết khi nào cô ấy có thể quay sang các cô à?
- Đáng sợ thật. - Rất là… Vâng.
- Cô có sợ không? - Tôi sợ chứ.
Khu bên này tuy chỉ giản dị
nhưng sạch sẽ hơn nhiều so với cánh của nam giới mà tôi ở.
Trong đây mát hơn nhiều.
Và những người phụ nữ này có vẻ bận rộn hơn cánh đàn ông nhiều.
Chà, đẹp quá.
Chúng dùng để làm gì?
- Đó là thảm chùi chân. - Rất đẹp.
Elizabeth nói cô ấy phải vào tù là do cô ấy buộc phải phạm tội
vì một người đàn ông bạo lực,
mặc dù tôi không tài nào xác minh được mọi lời cô ấy kể.
Sao cô lại vào tù vậy?
Tôi gặp vấn đề về tài chính.
- Tài chính. - Đúng.
- Lừa đảo à? - Ừ.
Sao cô lại làm thế?
Bạn trai của tôi
cứ xin tiền tôi,
nhưng tôi không có đủ tiền để đưa.
Nếu tôi không cho anh ấy tiền, anh ấy sẽ đánh tôi.
- Anh ta từng đánh cô vì tiền rồi sao? - Phải.
Anh có thấy những vết sẹo ở đây không?
- Là anh ta làm sao? - Anh ta làm.
Anh ta ném đá vào tôi.
Những mối quan hệ bị rối loạn giữa đàn ông và phụ nữ
tại Quần đảo Solomon này
dường như là nguồn gốc phạm tội của nhiều tù nhân tại đây.
Tôi biết là phần lớn đàn ông ở đây
vào tù vì tội tấn công tình dục.
Tại sao đó lại là vấn đề ở đất nước này?
Vì phụ nữ không được coi trọng.
Nên họ có thể làm những việc họ muốn,
như hành hung phụ nữ, lạm dụng tình dục.
Họ biết rằng làm vậy là phạm pháp,
nhưng họ vẫn cứ làm thế.
Sao cô nghĩ rằng văn hóa ở đây là
đàn ông cho rằng họ có thể làm những điều đó với phụ nữ
và có thể thoát tội?
Có lẽ vài người trong số họ thiếu học vấn.
Và phần lớn là khi họ say xỉn.
Còn phụ nữ thì sao? Các cô có thể làm gì để bảo vệ mình?
Điều duy nhất phụ nữ chúng tôi có thể làm
là tôn trọng đàn ông,
và đàn ông cũng phải tôn trọng chúng tôi.
Trước khi tôi đi,
nhóm phụ nữ kết thúc cuộc gặp mặt bằng một buổi cầu nguyện.
Biết ơn vì con được cứu rỗi trong danh Chúa Giê-su.
Và con sẽ cầu nguyện. Amen.
Xin cứu giúp con
Vâng, con đang khóc với Ngài
Chúa Giê-su, con nguyện xin hàng
Con nguyện xin hàng
Ngài là ánh dương trước mắt con
Đức tin thật sự là thứ duy nhất mà các tù nhân ở đây,
cả nam lẫn nữ, cảm thấy có thể nương tựa vào.
Trở về cánh tôi ở,
bạn của Frankie đang hát những bài ca sùng đạo tự viết
về việc tìm kiếm một tương lai đáng hy vọng ngoài nhà tù.
Đó là tiếng Pidgin của bọn tôi.
- Tôi hiểu rồi. - Như tiếng Anh bồi.
Kiểu như, giống một bài hát Cơ Đốc giáo.
Hiểu rồi.
Nó nói về sự tự do tinh thần.
Con được tự do nhờ tình yêu của Ngài.
Đó là thứ…
- Họ được tự do trong tâm trí? - Ừ.
NGÀY 5
Nhà tù không có đủ tiền
để làm chương trình cải tạo cho tất cả các tù nhân,
nhưng họ đã mời nhà thờ vào để tổ chức một khóa 12 tuần
mà tất cả tội phạm tình dục ở đây đều phải tham gia.
Tôi nghe nói John,
không phải tên thật, sẽ tham gia khóa này.
Anh ấy bị kết tội tấn công tình dục mức độ nghiêm trọng
với nhiều nạn nhân,
nên tôi muốn biết anh ấy đã tiến bộ được đến đâu rồi.
Đây là buồng của tôi.
- Mời anh ngồi ở đó. - Ừ. Được thôi.
- Tôi nghĩ anh ấy muốn đóng cửa lại. - Tôi thấy hơi bất an.
- Vậy à? - Họ cứ nhìn tôi chằm chằm.
Họ sẽ… Có khi họ đã lên kế hoạch,
mưu đồ xấu, bí mật bẫy tôi. Muốn giết tôi.
Làm gì đó với tôi.
Thật ra anh bị cáo buộc tội gì và bị kết án vì tội gì?
Bốn tội.
Bạo lực khiếm nhã.
Và giờ anh cảm thấy sao về chuyện đó? Về việc anh đã làm?
Tôi ước gì họ sẽ tha thứ cho tôi.
Tôi đã nhận tội và sẽ chịu trách nhiệm cho việc này.
Rất nhiều người, nhưng quan trọng nhất là các nạn nhân
đã bị ảnh hưởng bởi việc anh đã làm.
Việc anh làm rất đáng khinh bỉ.
Tôi không có gì để bao biện.
Đúng là như vậy.
John có vẻ thật lòng ăn năn hối lỗi,
nhưng giọng điệu anh ấy thay đổi khi chúng tôi nói về bản án
mà anh ấy phải nhận vì tội lỗi của mình.
Và anh bị kết án phải ngồi tù trong bao lâu?
Sáu năm tù, và thật đáng ngạc nhiên
vì lẽ ra không đến nông nỗi này.
Anh nghĩ bản án của anh quá dài?
So với những người khác,
những kẻ có quan hệ tình dục giao hợp với con gái của chính mình.
Họ bị kết án năm năm tù.
John mời tôi đến dự một buổi nói chuyện
với vị mục sư làm việc với các tội phạm tình dục ở trong tù.
Đây gọi là chương trình dành cho tội phạm tình dục dựa trên đức tin.
- Chào buổi sáng. - Xin chào.
- Đây là Mục sư Titus Rory. - Ừ. Chào cha.
Mục sư, chào buổi sáng. Đây là Raphael. Sáng nay, anh ấy sẽ tham gia với chúng ta.
Con hãy tự diễn tả, con đã học được gì từ các buổi nói chuyện?
Nó giúp mang lại cho con…
Một tư duy mới, một tâm lý mới.
- Về phụ nữ. - Vâng.
Con nên đối xử bình đẳng và tôn trọng họ.
- Làm sao để đồng cảm với phụ nữ. - Vâng.
Khi con nhìn vào họ, họ không chỉ là thứ đồ mà con có thể sử dụng.
Mà họ được tạo ra từ hình ảnh của Chúa.
Phụ nữ và đàn ông bình đẳng với nhau về phẩm giá, về giá trị.
Con có một vấn đề.
Trong tinh thần.
Khi rời khỏi nơi này,
con sẽ cố gắng… Không phải cố, mà là nhất định.
- Nhờ hồng ân của Chúa. - Vâng.
Nhờ hồng ân của Chúa, con phải phân biệt được
- điều gì là đúng và điều gì là sai. - Phải.
- Cảm ơn. - Cảm ơn.
Cảm ơn. Rất vui được gặp lại cha.
Mục sư Titus đã làm việc với các tội phạm tình dục ở Rove
trong tám năm qua.
Có khó khăn cho cha không
khi cha phải đối mặt với tỷ lệ tù nhân phạm vào loại tội ác đó
cao đến như vậy?
Khó chứ. Rất khó khăn.
Điều quan trọng là họ phải chấp nhận chịu trách nhiệm
cho những tội ác mà họ đã gây ra.
Được vậy thì rất có thể họ sẽ không tái phạm.
Cha tập trung vào những người đã bị bắt và phải đi tù,
cha có thấy đó là vấn đề to tát và rộng hơn không?
Ừ, chắc chắn rồi.
Những ai không có việc làm là những người vướng vào rắc rối.
Satan sẽ tìm được việc để làm cho những kẻ vô công rỗi nghề.
Họ có thể nói: "Vâng, con muốn được thay đổi"
nhưng một khi họ rời khỏi đây, đó mới chính là thử thách.
Tôi vừa dự buổi nói chuyện với Mục sư Titus.
Có vẻ như chủ đề nói chuyện giữa các tù nhân này với nhau
là việc họ dùng sự tận tâm với tôn giáo mà họ vừa có được
thay cho câu nói: "Tôi sẽ không tái phạm". Với tôi, như vậy vẫn chưa đủ.
Bạn biết đấy, những thôi thúc, những cám dỗ đã khiến họ
làm những việc họ đã từng làm khi ở bên ngoài,
như hãm hiếp phụ nữ,
trẻ em…
sẽ không thể giảm được, tôi tin là vậy,
nếu chỉ bằng việc để họ đón nhận Chúa.
Nhưng sau cùng thì
họ vẫn có được ai đó.
Ít ra, ở trong tù này họ còn có ai đó
tìm cách xâm nhập vào lối tư duy đó của một số người
để nói với họ rằng những gì họ đã làm là sai.
Rằng khi ra tù, họ không nên làm thế nữa.
Và họ có thật sự làm điều đó hay không thì chỉ có thời gian mới trả lời được.
NGÀY 6
Hôm nay, tôi sẽ ra ngoài nhà tù Rove
cùng với hai tù nhân thuộc số ít những ai may mắn
được đưa đến Nhà tù Nông trại Tetere để thụ án cho xong hình phạt của họ.
Ở đây, các tù nhân đều có thể học nghề.
Anh đã vào tù được bao lâu rồi?
Năm năm.
Một chuyến xe thật gập ghềnh.
Và lúc này anh cảm thấy thế nào khi ngồi trong chiếc xe này?
- Tôi cảm thấy rất vui. - Thấy vui?
Tôi rất vui khi được rời khỏi nơi chịu phạt.
Anh đã phạm tội gì?
Tội hiếp dâm.
- Anh bị buộc tội hiếp dâm? - Hiếp dâm.
- Còn anh? - Loạn luân.
Loạn luân?
Một tội loạn luân?
Hai tội loạn luân. Hai.
Hết lần này đến lần khác,
khi tôi sắp hỏi họ vì sao lại vào tù,
tôi gần như đã biết câu trả lời.
Đó là tội lạm dụng tình dục
phụ nữ và trẻ em gái.
Nhưng nó vẫn khiến tôi bị sốc. Tôi vẫn bị sốc.
Ngay khi tôi nhìn thấy nhà tù này,
nó có cảm giác như một thế giới khác.
Nó rất khác với Rove.
Cảm giác tự do hơn.
Tù nhân ở đây được đi tới đi lui tự do hơn nhiều.
Và có nhiều tù nhân được trao cho nhiều cơ hội hơn
vì họ là những tù nhân đáng tin cậy.
Hiện tại ở đây chỉ có 36 tù nhân.
Tất cả giành được suất của mình nhờ biết cư xử tốt.
Tôi nghĩ đây là người tôi được dặn phải đến gặp.
- Anh là Joseph? Chào, tôi là Raphael. - Xin chào.
- Được rồi, Raphael. - Vâng.
Joseph dành cả ngày để chăm sóc gia súc.
- Hôm nay ta sẽ làm việc ở đó à? - Vâng.
Công việc của tôi là chăm sóc bầy lợn.
Cho chúng ăn.
Anh sẽ dọn dẹp nhé, được không?
Thật hôi thối.
Được rồi. Lại đây nào.
- Giờ ta làm gì? - Ừ, ở đó và ở kia.
Được rồi. Đi ra chỗ khác.
Ngoan. Đi ra đi.
Đây chắc chắn là việc như cứt.
Nhìn bé lợn xinh chưa kìa.
- Ừ. - Con kia còn bé hơn nữa.
Một chú lợn con.
Lợn con, vâng. Được hai tuần tuổi rồi.
- Hai tuần tuổi. - Ừ.
Được rồi, tới anh.
Anh làm việc này có được trả công không?
Mỗi ngày được ba đồng.
- Đồng Solomon à? - Vâng.
Số tiền tương đương 35 xu Mỹ một ngày.
Nhìn nó xem! Chưa gì lại ị nữa rồi.
Đi ra.
Anh có thể trộn nó.
Chúng đang ầm ĩ vì ngửi thấy mùi thức ăn à?
- Chúng ngửi được. - Chúng biết sắp được cho ăn.
Đúng vậy.
- Sàn xi măng sạch rồi, nên ta cứ để… - Được rồi.
- Đủ chưa? - Ừ, đủ rồi.
Sao tôi lại làm hết việc nhọc vậy?
Hôm nay anh được nghỉ.
- Bắt tôi làm hết việc nặng hả? - Ừ.
Tôi muốn lấy một đồng từ ba đồng của anh.
Ừ, được.
Joseph đã ở tù được 15 năm
và kể rằng mình đang thụ án chung thân
vì tội giết vợ.
Đêm đó chúng tôi đang ngủ thì tôi nằm mơ.
Anh nằm mơ thấy gì?
Tôi mơ thấy bố mình và hai người đàn ông khác.
Tôi nghĩ rằng hai người đàn ông đó
muốn đầu độc tôi.
Nên tôi rất tức giận,
với lấy dao và đâm cô ấy.
Có vẻ tôi đã chém cô ấy 20 nhát như thế này.
Và anh có nghĩ khoảng thời gian ở tù
có khiến anh thay đổi được gì chưa? Có suy nghĩ khác chưa?
Có chứ. Tôi đã học được cách xóa bỏ sự nóng nảy của mình
và cả sự giận dữ.
Chúa muốn chúng ta yêu thương nhau.
Anh có hy vọng gì cho bản thân
trong tương lai không?
Tôi sẽ xây gian nhà này để nuôi lợn và gia cầm.
Và trồng rau nữa.
Joseph có thể sẽ được thả ra sau vài tháng
và tôi mong anh ấy có thể thành công làm lại cuộc đời là một người nông dân.
Nhà tù Nông trại Tetere chắc chắn đã cho anh ấy một cơ hội.
So với Rove, nơi này có cơ hội thật sự.
Những người này đang rèn luyện kỹ năng để khi ra tù có thể xin được việc làm.
Nên nơi này chắc chắn có nhiều thứ dành cho tù nhân hơn là ở Rove.
Trở về cánh của tôi tại Rove,
cảm giác thật ảm đạm hơn bao giờ hết.
NGÀY 7
Được rồi, một. Làm đi.
Đếm nào. Một.
Hai.
Hôm nay là ngày cuối cùng tôi ở tại Trung tâm Cải huấn Rove Central.
Anh chắc là được chứ?
Ừ, không sao. Được rồi, đủ rồi.
Tôi chỉ đến để chào tạm biệt vì tôi được ra tù rồi.
- Tôi đã thụ án đủ rồi. - Tôi hiểu rồi.
Anh đã đến lúc rồi.
Vô cùng hân hoan, hay gì đó.
Chúc may mắn. Tôi chỉ có thể nói vậy. Chúc may mắn với tương lai sắp tới.
Hy vọng anh không trở lại. Tôi chỉ biết nói vậy.
- Phải. - Ừ.
- Cảm ơn nhiều. - Cảm ơn.
Trước khi đi, tôi muốn nói chuyện với Giám đốc Nhà tù, Đội trưởng Needy.
Cô khỏe chứ?
Người phụ nữ đầu tiên ở vị trí này,
cô ấy chỉ có hai tháng để ra sức tạo ra sự thay đổi.
Thứ đầu tiên đập vào mắt tôi
khi đến nhà tù này đó là điều kiện sống của nhà tù.
Cô biết đấy, mùi nước thải, không dọn dẹp rác rến.
Tôi bắt gặp chuột, gián, đủ loại côn trùng.
Nó phụ thuộc vào việc chính phủ cấp tiền cho chúng tôi.
Tôi hiểu rằng có một môi trường sạch sẽ
cho nhân viên trong tù và cả nghĩa vụ nhà tù
là một khía cạnh quan trọng cần được xem xét.
Chúng tôi đã đánh tiếng về vấn đề này lên cấp điều hành,
và họ đã tìm hiểu tất cả những vấn đề đó.
Vâng, thật tốt khi được biết cô đã có những ý định
hoặc cô nhận ra những điều tôi đang chứng kiến.
Và tôi đã gặp Mục sư Titus
và hỏi chuyện về chương trình dựa trên đức tin mà ông ấy đang thực hiện.
Cô nghĩ sao về những khó khăn khi phải đối phó với
một loại tội phạm tình dục nào đó?
Tôi nghĩ kênh stream về hành vi vi phạm
và các chương trình được cung cấp đều rất hữu ích.
Nhưng về lâu dài, tôi nghĩ chúng tôi thật sự cần có
một hình thức tư vấn tâm lý nào đó
để thật sự điều trị cho hành vi bên trong của họ.
Đây sẽ là một mơ ước rất dài hơi,
nhưng chỉ cần tôi còn làm về nghĩa vụ cải huấn,
đó sẽ là thứ mà tôi muốn phấn đấu để có được.
Đội trưởng Needy và đội của cô ấy có nhiều kế hoạch rất tham vọng.
Nhưng cho đến khi họ có được nguồn lực thích hợp để cải tạo tù nhân,
họ đành dựa vào nhà thờ và đức tin của các tù nhân để tạo ra sự khác biệt.
Có vài sáng kiến tích cực ở Rove và Tetere,
và nhốt những người này sẽ ngăn họ có hành vi phạm tội,
nhưng nguồn lực của họ có hạn.
Và cho tới khi có những thay đổi xã hội rộng rãi vượt xa nhà tù này,
việc cải tạo nhiều người trong số họ sẽ tiếp tục là một thách thức khổng lồ.
Biên dịch: Hằng Nguyễn