BİR NETFLIX DİZİSİ
Moldova Cumhuriyeti'nin Dinyester Nehri kıyısında
17 Numaralı Cezaevi yani Rezina Hapishanesi bulunuyor.
Yüksek güvenlikli, eski bir Sovyet hapishanesi.
Duvarlar üstüme üstüme gelmeye başladı.
Nabzımı yavaşlatamıyorum.
Burada Moldova'nın en tehlikeli suçluları yatıyor.
Kız boğuldu.
Neden yaptın Lilian?
Mahkûmların üçte biri müebbetlik.
Tahliye edilme umutları yok.
Ne zamandır bu hapishanedesin?
26 yıldır.
Akla şu soru geliyor.
Ceza infazında asıl amaç nedir?
Şahsın hapiste ölmesi için mi?
Sert bir Sovyet tarzı rejimde yaşıyorlar.
32 adım. Her gidişte ve gelişte 32 adım atıyorum.
Avluya en son ne zaman çıktın?
Hatırlayamıyorum.
Şu anda dipsiz bir kuyuya bakıyorlar. Hiç umut yok.
Hapse attılar, bitti gitti!
Adım Raphael Rowe.
İngiltere'de işlemediğim bir cinayetten hüküm giydim ve şartlı tahliyesiz
ömür boyu hapse mahkûm edildim.
Adımı ancak 12 yılda temize çıkarabildim.
Şimdi dünyayı dolaşarak en zorlu hapishanelerde
hayatın nasıl olduğunu keşfediyorum.
Doğu Avrupa'daki Moldova.
Eski bir Sovyet devleti. Avrupa'nın en yoksul ülkesi.
Kişi başı ortalama gelir sadece 12 dolar.
Hayat zor. Avrupa'nın en yüksek cinayet oranlarından birine sahip.
Devletin suçlulara tepkisi sert.
Bu ülkede mahkûmiyet süreleri Avrupa ortalamasının yedi katı.
Cinayetten suçlu bulunanlar en az 30 yıl hapis cezasına çarptırılıyor.
Bu müebbetlikler bugün gittiğim maksimum güvenlikli ücra bir yere,
17 Numaralı Cezaevi olan Rezina Hapishanesi'ne gönderiliyor.
BİRİNCİ GÜN
Şu anda Moldova'daki 17 Numaralı Cezaevi'ne gidiyorum.
Duyduğuma göre burada göreceğim hükümlülerin birçoğu
tahliye edilme umudu olmadan çok uzun yıllar hapis yatıyor.
Moldova'da resmî olarak, müebbet hapis cezası 30 yıl hapis demek.
Gerçekte ise bugüne dek serbest kalabilmiş bir müebbetlik olmamış.
Bu adamlardan bazıları bu ülkede günümüzdeki yaşamı,
Batılı yaşam tarzını asla görmedi.
Beni nasıl karşılayacaklarını bilmiyorum. Bunu görmek için buradayım.
Rezina Hapishanesi'nin göz korkutucu bir ünü var.
Josef Stalin döneminde inşa edilmiş. 300'den çok suçlu burada cezasını çekiyor.
106'sı müebbetlik.
Bu haftayı onlarla geçireceğim.
-Raphael. -Evet.
Doğum yılı?
1968.
Gidelim.
Buraya gelince geçmişe gitmiş gibi hissediyorum.
İşkence ve insan hakları ihlalleri geçmişte kalmış olabilir
ama bakalım Sovyet döneminden bu yana neler değişmiş.
Duvarlar üstüme üstüme gelmeye başladı.
Nabzımı yavaşlatamıyorum.
Hücreye kapatılmadan önce…
Bu taraftan.
…doktora gösteriliyorum.
Bacaklarını ve yüzünü göster.
Hangi yıl oldu bu?
1988.
Yüzüm kesildi.
Her yara izim dikkatle belgeleniyor.
15 santimetre.
Bu yara izi nedir?
Bıçak yarası.
Kavga dövüşe meraklı biri olduğumun düşünülmesini istemiyorum.
Biri benimle dalaşmak isteyebilir.
Yüzümün bir tarafında belirgin bir yara izinin bulunması
hapishanede başıma iş açabilir.
Vasea. Aç. Haydi.
Patrona git.
Üst kata.
Bir sonraki durak, güvenlik amiriyle bire bir görüşme.
Önümüzdeki hafta küçük bir hücreyi kimlerle paylaşacağıma o karar verecek.
Müebbetlik iki hükümlünün bulunduğu
bir hücreye yerleştirileceksin.
Hücre arkadaşlarımdan korkmalı mıyım?
Onlara hiçbir soru sorma
ve kavga başlatma.
Sovyet dönemindeki birçok hapishane gibi burayı da bir hapishane çetesi yönetiyor.
Haddini aşan her hükümlüye çete hiyerarşisi şiddetle dayatılıyor.
Hapishanenin ayrı bir bölümünde çete yönetimi dışında yaşamayı seçen
iki adamla aynı hücreyi paylaşacağım.
Çeteden olmadıklarına memnun oldum
ama iki hücre arkadaşım da çok ciddi suçlardan hüküm giymiş.
Haydi bakalım.
-Merhaba. -Merhaba.
Merhaba. İngilizce? İngilizceniz var mı?
Evet. Biraz İngilizcem var…
-Biraz biliyorsun. -Ama o anlamıyor.
Anlamıyor. Sen çevireceksin.
-Buyur. -Teşekkürler.
Kendimi tanıtayım. Benim adım Raphael.
-Benim de Max. -Max.
Lilian.
Lilian. Tanıştığımıza memnun oldum.
Burası sizin alanınız.
Daha girer girmez gülümseyerek beni sıcak karşıladınız.
Bu beni rahatlattı çünkü o kapının önündeyken
kalbim küt küt atıyordu.
Bu adamlar kim? Neye benziyorlar?
Kaç yaşındalar? Beni kabul edecekler mi?
İyi karşılayacaklar mı?
Alanınıza girmem size nasıl hissettiriyor?
Bizim gibi olman bizim için önemli.
Günün çoğunu bu hücrede geçiriyoruz.
22 saatini.
Dışarıda sadece iki saat geçirebiliyoruz.
Hükümlüler arasında iyi bir ilişki olması çok önemli.
Bu bizim için çok önemli.
Başa çıkabilmem, hayatta kalabilmem için
bilmem gereken ilk şey nedir?
Ona şöyle bir tavsiyede bulunabilirim…
Olduğu gibi davransın.
Öyle söyle.
Olduğun gibi davran.
Sana yol göstermeye çalışırız.
Ne zamandan beri buradasın?
2005'ten beri.
2005. Yani 16 yıldır hapistesin.
Evet. Onun biraz daha fazla.
17 yıl civarında.
Burada gün ne zaman bitiyor?
Kapı sürekli kilitli.
Bir şey gerektiğinde onlar açıyor.
Raphael!
Müebbet hükümlüler Maxim ve Lilian'ın tavrı rahatlatıcı.
Yardım edeyim.
Hapishanede hücre arkadaşlarına saygılı olmak çok önemli.
Özellikle de günün 22 saati hücrede kilitliyken.
Hapishanenin gizli kuralları konusunda bana rehberlik etmelerine ihtiyacım var.
-Köşesini tutabilir misin? -Tamam.
Ama önce yatağımı yapmak için yardıma ihtiyacım var.
Buraya gelecek. Sen sokar mısın?
Üç adam, başa çıkamadık.
Bir köşesi tamam, değil mi?
Bu da diğer köşesi.
İşte bu kadar.
Söyle ona, saygı budur işte.
-Yardımdan zarar gelmez. -Evet.
İşte oldu.
Sonra da yukarıya.
Bu çarşaflar ilk gece için bile fazla beyaz.
Çok iyi!
Yatağı test edeceğim. Aslında şilte.
-Evet. Dene. -Çok sert.
-Günaydın. -Günaydın.
Horlar mısın?
Hayır.
Lilian bazen horluyor.
Bazen. Ben horlamam.
Horlamıyorsun.
Rezina Hapishanesi'ndeki ilk günümün sonuna geldim.
Tuvaletli ve banyolu hücremin olanaklarını kullanma zamanı.
Bana verdikleri tek şey bir kalıp sabun.
Her erkek bunun dünyanın en iyi tıraş bıçağı olmadığını bilir.
Kadınlar da biliyor olabilir.
Diş fırçası veriyorlar.
Sertliği fena değil.
Hassas diş macunu. Bu iyi bir şey.
Büyükçe bir tane.
Bir rulo da tuvalet kağıdı.
Tercihim beyaz ama kahverengiyle de idare ederim.
Bu sadece bir banyo değil.
Mahremiyet alanı.
Çünkü bu hapishanede başka bir mahremiyet alanın yok.
Düşünsenize.
Bu hapishanenin olayı bunaltıcı olması.
Çok küçük. Çok dar.
O kadar sıkışık ki gerilmeye başlıyorsun.
Max'e bakarken dikkatli olun.
İri bir adam ama çömelmiş sanki.
Bana göre, hapishane böyle bir yer.
Bu onun bu ortama uyum sağlamaya çalışmasıyla ilgili.
Altını ne kadar çizsem azdır.
Burası çok küçük.
Su buz gibi.
İKİNCİ GÜN
Rezina Hapishanesi'nde ilk sabahım.
Max uyandığımız andan öğleden sonra bire kadar
küçük hücremizde kilitli kalacağımızı söyledi.
O saatte iki saatlik egzersiz ve sosyalleşme için serbest kalacağız.
Lilian sabahları bir şey yemiyor.
Kahve ve sigara içiyor.
-Bu onun kahvaltısı. -Ben çok az yiyorum.
Tamam.
Anne babalarımızın bize gönderdikleri şeyleri yiyoruz.
Hapishane yemeği yemiyoruz çünkü pek iyi değil.
Hücrenizi biraz anlatır mısın?
Nerede olduğumuzu, neler gördüğümüzü anlat.
Burası benim yatağım. Evet, ömür boyu.
Burada televizyonum, kitaplarım var.
O belgeler neler?
Dava belgelerin mi, çalışma belgeleri mi?
Çalışma, dava, işle ilgili,
başkana, başbakana, bakanlara mektuplar.
Hapishane şartlarının iyileştirilmesini mi istiyorsunuz?
-Evet. -Tamam.
Maxim, bir polis memurunun
silahla öldürüldüğü bir silahlı soyguna karışmış.
Silahı kendisinin ateşlemediğini iddia etse de cinayetten hüküm giyip
müebbet hapis cezasına çarptırılmış.
16 yıldır burada.
Bu süre içinde hapishane reformu için Rezina'nın öncü kampanyacısı olmuş.
Başarılarından biri hükümlülere hücrelerinde bilgisayar bulundurma hakkı.
Bu cihaz için 14 yıl savaştık.
Yargıç internet bağlantısı olmadan bilgisayar kullanmamıza karar verdi.
Ardından hükümlülerin kıymetli yiyeceklerini
taze tutabilmeleri için buzdolaplarına izin verilmiş.
Bundan sonra, 6.000 hükümlünün sadece buzdolabına değil,
bunun gibi başka şeylere de sahip olması mümkün oldu.
Çaydanlık.
-Müzik çalarlar, MP3 vesaire. -Evet.
Elbette bu konfor araçlarını hükümlüler kendileri almak zorunda.
Hatta bu hücredeki hemen hemen her şey
Max ve Lilian tarafından inşa edilip aileleri tarafından karşılanmış.
Özellikle şu bölüm.
Biz inşa ettik.
-Bütün hücreyi mi? -Evet.
Tamam. Lilian, kahve içebilecek miyim?
-Ben biraz… -Lilian.
Kahveye çok ihtiyacım var.
Lilian, gel de kahve yap.
-Yer yok. -Sana yer açayım.
Çekiliyorum çünkü…
Üçümüz için yeterli alan yok. Tamam.
Etkilendim.
Asla serbest kalamayacakları için hayatlarının geri kalanını geçirecekleri
bu hücreyi daha yaşanabilir hâle getirme işine soyunmuşlar.
Yere karo döşemiş, halı koymuşlar.
Duvarlara alçı yapıp boyamış, elektrik tesisatı çekmişler.
Küçük bir mutfak yapmışlar. Hiç böyle bir şey görmedim.
Max ve Lilian yıllardır bu küçük hücreyi paylaşıyor.
Lilian özel kahve yapıyor sana.
Tamam.
Benim işim ne? Bulaşıkları mı yıkayacağım?
Kahveyi sen yapıyorsun. Lapayı da Maxim yaptı.
Yemekten sonra sofrayı toplar, yeri süpürürüm. Maxim bulaşıkları yıkar.
Bu şekilde yapıyoruz.
Böyle anlaşıyoruz. Biz hep böyle yaptık.
Saat tam birde gardiyan kapıyı açıyor.
Hapishanenin çatısına götürülüyoruz.
Max orada beni hapishane çetesinin kuralları dışında yaşamayı seçen
küçük bir grup hükümlüyle tanıştırıyor.
-Merhaba millet! -Merhaba.
Bu grup, hapishanenin genel hükümlülerinden ayrı tutuluyor.
Max ve Lilian sadece bu hükümlü grubuyla temas kurabiliyor.
-Volta atalım. -Max.
Burada volta atarız.
Egzersiziniz bu mu?
-Bar yok. -Tek alanınız burası mı?
Evet, tek alanımız burası.
Hükümlülerin hücrelerinde günlerinin 22 saatini geçirdiklerine,
günlük egzersizleri için bu küçük, kapalı koridora çıktıklarına inanmak zor.
Sizi gökyüzünü görmekten, çimlere dokunmaktan alıkoyuyorlar.
Zalimce ve insanlık dışı.
En son ne zaman avluya çıktın?
Hatırlayamıyorum.
Hiç durmadan, sürekli volta atmaya çalışıyoruz.
Evet, çünkü bacaklarınızı esnetmek için tek şansınız bu.
Ne zamandır buradasın?
27.
27 yıldır burada.
Sovyetler Birliği'nden beri!
Adımlarımı saydım. 32 adım atabiliyoruz. Ben de öyle yapıyorum.
Her gidişte ve gelişte 32 adım atıyorum.
Kapınızdan çıkıp 32 adım atın.
Bu adamlar uzun yıllardır sadece bunu yaparak yaşıyor.
32 adım. Düşünün bunu.
27 yıl dostum.
Neredeyse deliriyordum.
Ama tanrıya şükür, akıl sağlığımı korudum.
Hapishanedeki çetenin kurallarını reddetmenin bir bedeli de
havalandırmaya çıkma şansını kaybetmeleri.
Hapishanenin resmî kurallarına ve İncil'e göre yaşamaya çalışıyoruz.
Çeteleri falan desteklemiyoruz.
Onlara uymak istemediğimiz için bize saldırmaları ihtimali var.
Artık onlar gibi düşünmek istemiyorsunuz.
Orada kalacak olsaydık
mektup yazma ve haklarım için savaşma şansım olmazdı.
-Büyük patrondan izin almadıkça. -Evet.
Hapishanedeki suç patronları o kadar güçlü ki
Max'in grubu yetkililere çetenin kuralları dışında yaşamalarına
izin vermeleri için yalvarmak zorunda kalmış.
O gruptan olmak istemediğimize dair
dilekçe yazıp yardım dilediğimizde
hapishane müdürünün yaptığı şey
bizi onlardan ayırmak oldu.
-Evet. -Onları bizden değil.
-Hayır. Güvenliğiniz, korunmanız için. -Evet.
Şimdi onlara soruyoruz, neden avluya çıkıp
futbol, voleybol falan oynayamıyoruz?
"Sizi orada koruyamayız" dedi bana.
Max ve diğerleri suç dünyasına karışmak istemiyor.
Çalışmak, kendilerini eğitmek gibi şeyler de istiyorlar.
Bunu yapamadıklarını söylüyorlar
çünkü son derece zengin olan bu organize suç patronları
bu hapishanedeki bazı imkânları kendi ceplerinden karşılayarak
büyük bir kontrole ve nüfuza sahip olmuş.
Max ve grubu bundan uzak durmak istiyor.
Hapishanede iki kez cezalandırılıyor, tecrit ediliyorlar.
Max'in çeteyi reddeden grubu
hücrelerinde diğer müebbetlerden daha uzun süre kalıyor.
Aynı dört duvara bakarak geçirdiğim saatler
beni hapishanede geçirdiğim zamana,
hissettiğim sonsuz çaresizliğe götürüyor.
ÜÇÜNCÜ GÜN
Rezina Hapishanesi'nde üçüncü günüm.
Sabah saatleri yavaş yavaş geçerken yine öğle yemeği vakti yaklaşıyor.
Hapishane yemekleri bir hayli iğrenç.
Hücre arkadaşlarım nadiren yiyor ama Max'in bir can simidi var.
Hücrede oturmuş, Max'in dönmesini bekliyordum.
Bir paket almaya gitti.
Kaynakların olmadığı böyle yerlerde
aile fertlerinin yolladıkları çok değerli.
Yiyecek getirdim.
Bir sürü yiyecek!
Bolca sürpriz!
Annemlerin yolladığı yiyecekleri aldım.
Bugün mü geldi yoksa birkaç gün idarede mi kalıyor?
Hayır, paketi postaneden gönderiyorlar.
Genellikle pazartesileri yolluyorlar.
Ben de salıları teslim alıyorum.
Ne yollayacaklarını sen mi söylüyorsun?
Uzun zaman ben söyledim ama artık ihtiyaçlarımı biliyorlar.
İstediğin kadar büyük koli sipariş edebiliyor musun?
Koli bu kadar veya bu kadar olabilir.
Peki.
Aynı kişiden haftada sadece bir paket gelebilir.
Tamam. Annen, kız kardeşin ayrı ayrı yollayabiliyor.
Evet.
Vay canına. Beni şımartıyorsunuz.
Anne babam yaşlı.
Babam 81, annem 71 yaşında.
Emekliler. Çalışmıyorlar.
Evet. Bana ellerinden geldiğince yardım ediyorlar ama.
Max gibi müebbetliklerin hapishanedeyken para kazandıran iş yapması yasak.
Temel ihtiyaçlarını karşılamak için ailelerine muhtaçlar.
Son kampanyası çalışmaları için izin verilmesine yönelik.
Bu sayede ailesi artık onu destekleyemediğinde
düzgün beslenecek kadar parası olacak.
DÖRDÜNCÜ GÜN
Rezina Hapishanesi'nde geçirdiğim birkaç günden sonra
kapalı bir yerde uzun süre kalmanın baskısını hissetmeye başladım.
Hükümlü grubumuz bahçeye inip futbol oynayamıyor.
Ama idare izin verdiğinde içeride yapabileceğimiz bir spor var.
Hücremden çıkarıldım. Bir egzersiz alanına götürülüyorum.
Orada başka hükümlülerle masa tenisi oynayabileceğim söylendi.
Etrafa bakın.
Burası müebbetliklerin kaldığı koridor.
Yaşadıkları alan bu kadar.
Hepsi bu. Koridorun genişliği bu kadar.
Merhaba. Nasılsın?
Şapkan, şeyin olmadan tanıyamadım.
Masa tenisinde çok iyi.
Önce onunla oyna.
Tamam, haydi.
-Seni bekliyor. -Beni bekliyor.
Hedefim 11 sayıdan 3'ünü almak.
27 yıldır masa tenisi oynuyor.
Ben de hapisteyken oynadım.
12 yıl.
Onunki 27 yıl. Bakalım üç puan alabilecek miyim.
İngiltere - Moldova. Yenilgiyi kabul et!
Anlıyorum. Futbolda bizi yenemezsiniz.
Görünüşe göre bir şampiyonla eşleşmişim.
Ona biraz merhamet göster!
Etkileyiciydi.
Masa tenisini ne sıklıkla oynayabiliyorsunuz?
Haftada iki kez.
-Tamam. -Üç saat.
Bu çok acı verici.
Bir puan!
Bu masa pek iyi değil.
Doğru. Bu yüzden yeniliyorum.
Biliyor musunuz…
Masa tenisi bir yana…
Yüzleri gülüyor.
Kesin olan bir şey var, burası pek sık gülebildiğiniz bir yer değil.
Biraz kaçış, değil mi?
Bulundukları ortamı unutabildikleri bir an.
O enerjiyi, hüsranı, stresi atmak için bunu yapıyorlar.
Rezina'da yatan müebbet mahkûmlar hukuk reformu olsun ya da olmasın,
Moldova'nın hukuk sistemi nedeniyle serbest kalamayacaklarını biliyorlar.
Max için en büyük hedef infaz yasası reformu.
Beni 20 yıldır içeride olan Sergei'yle tanıştırıyor.
Hapse girdiğinde kaç yaşındaydın?
19 yaşında.
Müebbet hapsin sebebi cinayet mi?
-Evet. -Evet.
Cinayete bizzat katılmadım.
Suç ortağı oldu.
Üç kişiymişler.
Sergei şoförmüş.
-Şoför müymüş? -Evet.
Cinayete doğrudan iştirak etmemiş.
Yargıçlar ve politikacılar şunu diyemiyor mu,
"Sergei, şartlı tahliyenin görüşülmesi için 25 yıl yatmalısın."
-Veya 20 yıl? -Hayır.
-Hayır mı? -Hepimiz için süre 30 yıl.
-Müebbet en az 30 yıl demek. -Evet.
En az, evet.
Tarihimizde serbest kalabilmiş bir müebbet hükümlü yok.
Bu müebbetlikler birkaç yıl önce onlara bir can simidi atıldığını sanmış.
2016 yılında siyasetçilerimiz
Avrupa uyum yasalarını çıkardı.
Gençler için bir umut doğdu.
18 ve 21 yaşları arasında suç işleyenlerin
cezası indirilebilecekti.
-Bu yasa herkes için geçerli. -Tamam.
Yargıç bize, ona, bizzat bana dedi ki,
"Ama siz müebbetliksiniz. Bu yasa size uygulanamaz."
Çok garip.
Herkese uygulandı ama bize uygulanmadı.
Akla şu soru geliyor.
Ceza infazında asıl amaç nedir?
Şahsın hapiste ölmesi için mi?
Çok tuhaf.
Max ve Sergei müebbet hapis cezalarına itiraz etmiş
ama şu ana dek temyiz başvuruları reddedilmiş.
Hayatlarının kalanını Rezina'da geçirme ihtimaliyle karşı karşıyalar.
Günün 22 saatinde kilitli hücrelerinde.
Masa tenisinden sonra bizim kanattaki müebbetliklerin
dış dünyayı görebildiği tek pencerenin önünden geçtik.
Çok yakın ama çok uzak. Özgürlük şurada.
Buraya geldiğim ilk yıllarda belki biraz acı duyuyordum.
Ama müebbetlik olduğumu bilirsem…
Anlayabiliyorum.
Ne demek istiyorsun?
Çünkü birkaç yıl ceza almış olsan
orada olma ihtimalinin yüksek olduğunu bilirsin.
Ama müebbet olunca hiç şansın yok.
Şansımız o kadar az ki
bir şans olduğunu bile söyleyemem.
Bu adamların gözlerine baktığınızda umut olmadığını görüyorsunuz.
Ama şu duyguyu da iyi bilirim.
Hapisten çıkıp çıkmayacağın hiçbir zaman belli olmaz.
Dünyadaki hiçbir erkek ya da kadın umutsuz yaşamamalı.
Hiç umutları yok.
"Bir gün serbest kalabilirsiniz" diyen bir şey verilmeli onlara.
Şu anda dipsiz bir kuyuya bakıyorlar. Hiç umut yok.
BEŞİNCİ GÜN
Max'in kampanyası hayatına bir anlam katmış.
Bugün ise çete kontrolündeki kanatta
hayatta kalmanın bir yolunu bulan
iki müteşebbis müebbet hükümlüyle tanışıyorum.
Onlar da diğer müebbetlikler gibi yaptıkları işten para kazanamıyor.
Kendi takımlarıyla ve kaynaklarıyla
sıfırdan bir marangoz atölyesi kurmuşlar.
Çetenin kurallarına uyan hükümlülerin
futbol oynayabildiği bahçeyi buradan görebiliyorum.
Anatol.
-Raphael. Anatol. -Anatol.
Evet.
-Ya bu? -Dema.
-Dema.
Bu aletle ahşabı şekillendiriyoruz.
Bununla ise kesiyoruz.
Aletin bana ya da ona doğru uçup bize zarar vermesinden korkuyorum.
Koruyucu ekipmanı yok. Sadece becerisine güveniyor.
Bu imkânları onlara hapishane sağlamıyor.
Tamamen kendi çabalarıyla
bir atölye kurmuşlar.
Hücrelerinden kaçmak için gelebildikleri bir yer olmuş.
Mücevher kutusu yapıyoruz.
Ne yapacağımı göster. Yapmayı deneyeyim.
Böyle.
Tamam. Ortasını böyle yapıyorsun.
Tamam.
Böyle. Elini buraya koy. Bu şekilde.
Tamam. Peki.
Bütün kaslarını kullanman gerek çünkü bu çok zor.
Bitirince bunları ne yapacaksınız?
Pandemiden önce
hapishane idaresi açık artırmayla satıyordu.
Gelirin yarısını hapishane hesaplarımıza yatırıyordu.
Hayır. Buradan. Böyle. Böyle yapmalısın.
Anladım.
Onunki gibi olması için.
Tamam, yani böyle…
Hesaba yatan parayla ne yapıyorsunuz?
Atölyenin elektrik faturasını ödüyoruz.
Pazardan bir şeyler alıyoruz.
Burada da paraya ihtiyaç oluyor.
Ellerim…
Baksanıza. Kızardı.
Yanıyor. Ellerin çok güçlü.
Dema gençken işlediği çifte cinayetten hüküm giymiş.
Ne zamandır hapistesin?
26 yıldır.
26 yıldır hapistesin.
20 yılı burada, Rezina'da.
Haftanın beş günü buradayım.
Kendi zihninde özgürsün.
Aletle ve yaptığın şeyle baş başasın.
Büyük bir keyif.
Hapiste de olsak, hür de olsak, çalışmak zorundayız.
Bizi erkek yapan bu.
Bu zorlu hapishane koşullarında bile
bazılarının girişimciliği ve yaratıcılığı bulmuş olması harika.
Her müebbetliğin bununla başa çıkmak için bir şeye ihtiyacı var.
Ben içerideyken hukuk okudum.
Hücreye döndüğümde Lilian bana cezayla nasıl başa çıktığını gösteriyor.
Defterlerim var.
Hayatımı yazıyorum.
Geçmişimi yazıyorum.
Bugünümü yazıyorum.
Geleceğimi yazıyorum.
Her şeyi.
Bunlar günlük gibi mi?
Bu defterlere ruhumu, yüreğimi döküyorum.
Her kelime kanlı bir gözyaşıyla yazılıyor.
Çünkü sadece ailemi düşünüyorum.
Müziği çok severim.
Lilian besteci bile olmuş.
Yatağın altında sakladığın şey enstrümandı demek!
Evet.
Şarkı söylemek istediğinde onu kullanıyor.
Ona katılıp düet yaptın mı hiç?
Hayır, hiç şarkı söylemem.
Sesim yok.
Bunu bir müebbet hükümlü kanadında,
tahliye edilemeyecek bir müebbetliğin yaptığına inanabiliyor musunuz?
Diğer mahkûmları rahatsız etmemek için sesini biraz kısıyorum.
Rüzgârın getirdiği bir ses var
Sesin gibi tatlım Fısıldayan
Beni uzun zaman önce terk ettin
Yaralı ve kederli ruhum
Beni uzun zaman önce…
Etkilendim.
Ona eşlik etmek istiyorum.
Yaralı ve kederli ruhum
Rüzgârın getirdiği bir ses var
Sesin gibi tatlım Fısıldayan
Sesini duyuyorum rüzgârdan
Sesin gibi fısıldayan…
Harika!
Kurudu artık gözyaşları
Aştan az mı gözyaşı aktı
Lilian, müziğin faydası oluyor mu?
Herhangi bir şeyin gerçekten faydası var mı bilmiyorum.
18 yıldır bununla yaşıyorum.
İçimdeki bu acıyla.
Kendi işkencemle.
Bununla yaşıyorum. Artık tek umudum Tanrı.
Parmaklıkların ardında geçirdiğim yıllarda
hem suçları yüzünden çok acı çeken hükümlülerle
hem de hiç pişmanlık göstermeyen hükümlülerle tanıştım.
Şu ana dek Lilian'a ne suç işlediğini
ve o suç hakkında bugün ne hissettiğini sormadım.
ALTINCI GÜN
Bugün görevim Lilian'a yemek yapmak.
Bana daha zor bir iş verdin.
Öyle mi? Verebileceğim en kolay iş bu.
Senin yaptığın gibi doğramamı istiyorsun.
Lilian bir lokmayı bile israf etmememi istiyor.
Tekniğim mi iyi değil?
Daha küçük olsun!
Neden malzemeyi israf ettiğini merak ediyorum.
Neden hapiste olduğunu benimle paylaşır mısın?
Çok merak ediyorum.
Bir kadını ve kız yeğenini öldürdüm.
Tarlalarını sürüyor, odunlarını taşıyor, yardım ediyordum.
Her şey alkol yüzünden oldu.
Kaç yaşındaydılar?
Kız yeğeni
17 ya da 18 yaşındaydı.
Ama büyükanne…
55 ya 60. Hatırlamıyorum.
O sırada sarhoş olduğunu biliyorum ama onları nasıl öldürdün?
Ne oldu?
Kız boğuldu.
Büyükannenin kafasına taşla vuruldu.
Bu şekilde.
Neden? Neden yaptın Lilian?
Seni tanıdığım süre boyunca
bu kadar korkunç bir şey yapacak biri gibi görünmüyordun.
Neden olduğunu ben de hâlâ kendime açıklayamıyorum!
Her şeyim vardı.
Alkol!
Dünyanın en büyük sorunu alkol!
Gardiyandan beni bir süreliğine hücreden çıkarmasını istedim.
Bunu beklemiyordum.
Beni şaşırttı mı, şoka mı soktu bilmiyorum.
İki kişiyi öldürmüş. Yaşlı bir kadın, genç bir kız.
Klasik bir söz vardır, "Dış görünüşe göre yargılama" diye.
Ben de bunu yapmaya çalıştım.
Bu adamlarla tanışırken suçlarını bilmiyordum.
Şu birkaç günde birbirimizi tanımaya başladık.
Birlikte güldük.
Buradaki koşullar hakkında dertleştik.
Sonra bomba patladı.
Çifte cinayetten burada. Bunlar sıradan cinayetler değil.
Hunharca katledilmiş, savunmasız iki kadın.
Bunun Lilian'a bakışımı değiştirdiğini itiraf edeyim.
Duyduklarımdan, işlediği suçu tarifinden,
suçların nasıl işlediğinden hiç etkilenmemiş gibi davranamam.
30 yıl ya da müebbet yatmaları gerekip gerekmediğine dair
kendi yargılarımı sorguluyorum.
Yemek hazır. Hücreye dönüyorum.
Buraya mı geçeyim?
Oraya otur.
Bir sandalye daha lazım.
Tabure nerede bilmiyorum.
Yedek olan, misafirler için.
Bravo.
Söylediklerimi duydun.
Sana şunu soruyorum:
Müebbet hapsi hak ediyor muyum?
Hücrene girdiğimde senin hakkında hiçbir şey bilmiyordum.
Tek bildiğim, müebbet hapis yattığınız,
bu hücrede daha yıllarca kalacağınızdı.
Bence herkes ikinci bir şansı hak eder.
En önemlisi bu.
Raphael…
Bitireyim. Daha bitirmedim.
İşlediğin suçlar beni şoke etti
ama suçunu söylemeden önce seni tanıdığım için şanslıydım
çünkü tanıdığım adam bu.
O suçları işleyen adam değil.
Yıllar geçti…
Yıllar!
Değişip değişmediğimi
kimse değerlendirmiyor.
Hapse attılar, bitti gitti!
Bitti gitti.
YEDİNCİ GÜN
Rezina Hapishanesi'ndeki sürem dolmak üzere.
Lilian ve Max'le vedalaşma zamanı.
Yaptığımız sohbetlerle, tanıştığım insanlarla
bana şunu gösterdiniz,
Belki hapisten hiçbir zaman çıkamayacak olsanız bile
ikinizin ve diğer müebbetliklerin içinde küçük bir ateş yanıyor.
Bunu umut olarak tanımlayabilirim.
Bir şekilde, bu aşırı koşullarda bile onu canlı tutuyorsunuz.
Kolayca sönebilir, değil mi?
-Evet. -Ama bir karar verdiniz.
Sizin için bir gelecek olduğuna.
Ne zaman olur, bilinmez.
Bilemezsiniz. Umarım işler değişir.
Bunu serbest kalma ihtimalimiz için
büyük bir mücadele olarak tanımlıyoruz.
İnsan olduğumuzu, ikinci bir şansımızın olabileceğini göstermek için.
Umutla ilgili en önemli şey en son ölmesidir.
Unutmayın, benim için işkence ve ıstırap devam ediyor.
Gitmem gerekiyor.
-Şimdi gitmezsem asla gidemem. -Tamam.
Arkadaşız. Arkadaş olduk.
Arkadaş.
Evet. Arkadaş.
Bak nasıl da hızlı salıverildin.
Kanunlar nihayet olması gerektiği gibi işliyor.
Kanunlarımız nihayet çalışıyor.
Ben çıkabiliyorsam umut vardır. Umut var.
O ateşi canlı tutmalısınız.
Dışarıda buluşmayı umuyoruz.
Bir gün.
Bir gün. Güle güle.
Güle güle.
Bana göre bu mahkûmlar bir gün serbest bırakılma şansını hak ediyor.
Moldova'da işler değişmeye başlıyor.
Ama Rezina'da
çarklar son derece ağır dönüyor.
Burası baskıcı ve klostrofobik, sert, köhne bir hapishane.
Buradaki birçok hükümlü uzun yıllar yatıyor.
Bu da ağır hapishane koşulları demek.
Ceza yasaları bu durumu daha da zorlaştırıyor.
Mevcut yasalara göre birçoğu dış dünyayı bir daha göremeyecek.
17 NUMARALI CEZAEVİ - REZINA
Alt yazı çevirmeni: Çetin Soy