‎LOẠT PHIM NETFLIX
‎Bên bờ Sông Dniester
‎ở Cộng hòa Moldova là Nhà tù Rezina,
‎Trại giam Số 17.
‎Một nhà tù an ninh tối đa tồi tàn ‎của Liên Xô cũ.
‎Tôi bắt đầu cảm nhận được không khí rồi. ‎Tim tôi đập liên hồi không ngừng nổi.
‎Nơi đây giam giữ ‎những tội phạm nguy hiểm nhất Moldova.
‎Cô gái đã bị bóp cổ.
‎Sao lại làm thế hả Lilian?
‎Một phần ba số tù nhân đang chịu ‎án chung thân, đã hết hy vọng được tự do.
‎Anh ở nhà tù này bao lâu rồi?
‎Hai mươi sáu năm.
‎Câu hỏi là thế này. Mục đích thực sự ‎của trừng phạt tội phạm là gì?
‎Chỉ để người đó chết trong tù hả?
‎Họ sống trong ‎một chế độ kiểu Liên Xô khắc nghiệt.
‎Ba mươi hai bước. Lần nào ‎tôi đi dọc đây cũng ngần ấy bước.
‎Được 32 bước.
‎Lần cuối anh được ra sân là bao giờ?
‎Tôi chả nhớ nổi.
‎Giờ họ như nhìn vào vực thẳm. ‎Chẳng hề có hy vọng.
‎Cứ vứt vào tù là xong! Xong việc!
‎Tôi là Rafael Rowe, từng bị kết án ở Anh ‎tội giết người mà tôi không hề mắc phải
‎và bị kết án chung thân không ân xá.
‎Tôi mất tới 12 năm mới được minh oan.
‎Giờ tôi đi khắp thế giới ‎để khám phá cuộc sống thực sự
‎bên trong những nhà tù ‎khốc liệt nhất thế giới.
‎Moldova, Đông Âu.
‎Là một nước thuộc Liên Xô cũ, ‎Moldova là nước nghèo nhất Châu Âu.
‎Trung bình một người ‎chỉ kiếm được 12 đô một ngày.
‎Cuộc sống rất vất vả, và tỷ lệ giết người ‎ở đây thuộc nhóm cao nhất châu Âu.
‎Nhà nước rất nghiêm khắc với tội phạm.
‎Thật kinh ngạc, án tù ở đây dài hơn tận ‎bảy lần so với mức trung bình của Châu Âu.
‎Và những ai bị kết án giết người ‎sẽ phải ngồi tù ít nhất 30 năm.
‎Tù nhân chung thân bị gửi tới ‎nơi xa xôi, an ninh tối đa: Nhà tù Rezina,
‎Trại giam 17, và đó là nơi tôi đang tới.
‎NGÀY ĐẦU TIÊN
‎Hiện tôi đang trên đường ‎tới Trại giam Số 17 ở Moldova.
‎Tôi được bảo rằng nhà tù này là nơi
‎nhiều phạm nhân ‎mà tôi chuẩn bị dành thời gian sống cùng
‎đang phải chịu những bản án rất dài
‎mà không hề có hy vọng được thả.
‎Trên giấy tờ, án chung thân ở Moldova ‎nghĩa là bạn phải ngồi tù 30 năm.
‎Trên thực tế, chưa từng có ‎tù nhân chung thân nào được thả cả.
‎Nhiều người ở đây sẽ không bao giờ ‎được thấy xã hội ngày nay ở đất nước này:
‎Lối sống kiểu phương Tây.
‎Chả rõ họ sẽ thích gì tôi không, ‎mà vì thế tôi ở đây.
‎Nhà tù Rezina nổi tiếng đáng sợ.
‎Được xây dựng dưới thời Joseph Stalin, ‎nơi đây giam giữ hơn 300 tội phạm.
‎Một trăm lẻ sáu tù nhân chung thân,
‎và đó là những người ‎tôi sẽ ở cùng trong tuần tới.
‎- Raphael. ‎- Có.
‎Năm sinh?
‎Năm 1968.
‎Đi nào.
‎Ở đây cảm giác như du hành quá khứ vậy.
‎Tra tấn và lạm dụng nhân quyền ‎có thể đã là chuyện hồi xưa…
‎nhưng những cái khác thì thay đổi ‎được bao nhiêu so với thời Liên Xô?
‎Tôi bắt đầu cảm nhận được không khí rồi. ‎Tim tôi đập liên hồi không ngừng nổi.
‎Trước khi bị đưa vào phòng giam…
‎Vào đây.
‎…tôi được yêu cầu khám sức khỏe.
‎Cho tôi xem chân và mặt.
‎Cái này bị từ năm nào?
‎Năm 1988. Tôi bị cắt vào mặt.
‎Mọi vết sẹo của tôi ‎đều được ghi chép cẩn thận.
‎Mười lăm phân.
‎Vết thương này là sao?
‎Do bị đâm.
‎Tôi không muốn ‎mình bị đồn là đầu gấu hay gì đó,
‎kẻo lại có người muốn nắn gân tôi.
‎Khi có một vết sẹo đặc biệt ‎chạy dọc một bên mặt như thế này,
‎nó sẽ làm tôi nổi bật giữa nhà tù.
‎Vasea, mở cửa. Nhanh.
‎Tới chỗ sếp.
‎Lên lầu đi.
‎Trạm dừng tiếp theo là mặt đối mặt ‎với một nhân viên an ninh.
‎Anh ta sẽ quyết định tôi sẽ ở chung ‎phòng giam bé tí với ai trong tuần tới.
‎Anh sẽ ở một phòng giam
‎cùng với hai tù nhân nữa
‎đều chịu án chung thân.
‎Tôi có phải sợ bạn cùng phòng giam không?
‎Đừng hỏi gì cả
‎và đừng có gây tranh cãi.
‎Nhà tù này, như nhiều nhà tù thời Liên Xô, ‎được cai trị bởi một băng đảng nhà tù.
‎Trật tự của băng được thực thi một cách ‎thô bạo với bất cứ tù nhân nào trái lời.
‎Tôi sẽ chung phòng giam với hai người ‎đã chọn cách sống ngoài luật lệ của băng
‎ở một khu riêng biệt của nhà tù ‎cùng những kẻ ngoại bang khác.
‎Tôi mừng vì họ không trong băng,
‎mà cả hai bạn tù của tôi đều bị kết án ‎vì các tội nghiêm trọng nhất.
‎Đi nào.
‎- Xin chào. ‎- Xin chào.
‎Chào. Tiếng Anh? Ai nói tiếng Anh không?
‎Có, tôi biết chút ít…
‎- Ồ, anh biết tiếng Anh. ‎- …nhưng anh ấy thì chịu.
‎Anh ta chịu. Nên anh sẽ dịch.
‎- Ngồi đi. ‎- Cảm ơn.
‎Để tôi giới thiệu. Tên tôi là Rafael.
‎- Tôi tên là Max. ‎- Max.
‎Lilian.
‎Lilian. Rất vui được gặp cả hai.
‎Đây là không gian của các anh, và các anh ‎làm tôi thấy được chào đón ngay
‎chỉ nhờ nụ cười của anh, chỉ nhờ cười.
‎Anh biết đó, nó làm tôi bình tĩnh lại, ‎vì khi đứng ngoài cánh cửa đó,
‎tim tôi đập loạn xạ.
‎Họ là ai? Họ trông thế nào?
‎Họ bao nhiêu tuổi?
‎Họ sẽ chấp nhận mình chứ? ‎Họ có chào đón mình không?
‎Anh thấy sao ‎khi tôi bước vào không gian của anh?
‎Việc anh giống bọn tôi là rất quan trọng.
‎Ta dành rất nhiều thời gian trong phòng.
‎Hai mươi hai giờ.
‎Và ta chỉ có hai giờ để vào… ra ngoài.
‎Nên việc là bạn tù cùng phòng thân nhau ‎là rất quan trọng.
‎Rất quan trọng đấy.
‎Điều đầu tiên tôi cần biết để…
‎để sống, để tồn tại là gì?
‎Tôi sẽ khuyên anh ấy…
‎hãy cứ là chính mình.
‎Nói anh ấy đi!
‎Bình thường sống sao thì cứ vậy.
‎Bọn tôi sẽ cố chỉ dẫn anh.
‎Và anh ở đây từ…?
‎Từ 2005.
‎Từ 2005. Vậy là anh ngồi tù 16 năm rồi à?
‎Ừ. Anh ấy thì lâu hơn chút.
‎Khoảng 17 năm.
‎Một ngày kết thúc khi nào?
‎Cánh cửa lúc nào cũng đóng,
‎và khi họ cần thì họ mở ra.
‎Raphael!
‎Thật nhẹ nhõm khi hai phạm nhân chung thân ‎Maxim và Lilian làm tôi thấy thoải mái.
‎Để tôi giúp.
‎Trong tù, mấu chốt ‎là tôn trọng bạn cùng phòng,
‎đặc biệt là khi ‎tất cả bị nhốt chung 22 giờ một ngày.
‎Tôi sẽ cần họ chỉ dẫn tôi ‎qua những luật ngầm của nhà tù này.
‎- Anh cầm góc đó được chứ? ‎- Được.
‎Mà đầu tiên ‎tôi cần được giúp chuyện dọn giường đã.
‎Này, cái này vào đây! ‎Anh có làm được không đấy?
‎Ba ông tướng còn chả làm xong.
‎Kia là một góc nhỉ?
‎Và đây là góc còn lại.
‎Đúng rồi.
‎Nói anh ta đây chính là tôn trọng đấy.
‎- Giúp người là giúp mình. ‎- Ừ.
‎Thế là xong.
‎Và cho nó lên đó.
‎Thế nào mà ga giường trắng quá vậy, ‎đêm đầu cũng đâu được thế!
‎Đẹp quá mức!
‎Tôi thử cái giường xem. Cái nệm chứ.
‎- Ừ, thử đi. ‎- Hơi cứng.
‎- Chào buổi sáng. ‎- Chào buổi sáng.
‎Anh có ngáy không?
‎Không.
‎Lilian thì đôi lúc.
‎Đôi lúc. Tôi thì không.
‎Anh không ngáy.
‎Vậy là hết ngày đầu của tôi ‎ở Nhà tù Rezina,
‎và đã đến lúc ‎dùng phòng tắm riêng của phòng giam.
‎Thứ duy nhất họ đưa tôi ‎là cục xà bông này,
‎và anh nào cũng biết ‎đây không phải cái dao cạo bén nhất đời.
‎Phụ nữ cũng có thể biết điều đó.
‎Họ cho một cái bàn chải.
‎Lông cũng khá mềm.
‎Kem đánh răng cho răng nhạy cảm, ‎tốt đấy, còn là loại ổn nữa.
‎Và thêm một cuộn giấy vệ sinh.
‎Tôi thích màu trắng, ‎mà hơi nâu nâu tí cũng không sao.
‎Đây không chỉ là phòng tắm.
‎Đây là không gian riêng tư, vì chả còn ‎chỗ nào ở cái nhà tù này riêng tư cả.
‎Nghĩ mà xem.
‎Nhà tù này bị cái là rất ngột ngạt.
‎Nó quá nhỏ. Nó quá chật.
‎Nó gò bó tới mức bạn khép mình lại.
‎Để ý kỹ khi nhìn Max mà xem.
‎Anh ấy bự con, nhưng lại khép nép.
‎Và với tôi, đó là do nhà tù.
‎Đó là do anh ấy cố hòa nhập ‎vào môi trường này, cái vốn dĩ,
‎tôi phải nhấn mạnh lại,
‎thực sự rất nhỏ.
‎Nước lạnh ngắt.
‎NGÀY THỨ HAI
‎Sáng đầu tiên của tôi ‎ở khu chung thân Nhà tù Rezina.
‎Max đã bảo là bọn tôi ‎sẽ chôn chân trong phòng giam tí hon
‎từ lúc ngủ dậy tới một giờ chiều.
‎Rồi bọn tôi sẽ có hai giờ quý giá ‎được ra ngoài để tập thể dục và giao tiếp.
‎Lilian không ăn sáng.
‎Anh ấy đang uống cà phê ‎và hút một điếu thuốc.
‎- Bữa sáng của anh ấy. ‎- Tôi đang ăn một ít.
‎- Được rồi. ‎- Và bọn tôi chỉ ăn đồ bố mẹ gửi cho.
‎Bọn tôi không ăn thức ăn tù, ‎vì nó không ngon.
‎Dẫn tôi tham quan phòng giam ‎một vòng được chứ?
‎Nói xem ta ở nơi nào và có gì.
‎Đây là giường tôi, phải, trọn đời luôn.
‎Đây là Tivi của tôi. Tôi có sách nữa.
‎Còn chỗ tài liệu kia?
‎Đó là tài liệu vụ án của anh, ‎hay là để nghiên cứu?
‎Nghiên cứu, vụ án, về công việc,
‎các lá thư gửi tổng thống, thủ tướng,
‎các bộ trưởng, mọi thứ.
‎Sao, đấu tranh ‎đòi cải thiện môi trường sống hả?
‎- Ừ. Là… ‎- Rồi.
‎Maxim tham gia một vụ cướp có vũ trang ‎mà trong đó một sĩ quan đã bị bắn chết.
‎Anh ấy nói mình không hề nổ súng,
‎nhưng anh ấy đã bị kết tội giết người ‎và kết án chung thân.
‎Anh ấy đã ở đây 16 năm, ‎và trong thời gian đó,
‎anh ấy đã trở thành nhà vận động ‎cải tạo nhà tù hàng đầu Rezina.
‎Một trong những thành công của anh ‎là đòi được quyền cho tù nhân
‎được có máy tính trong phòng giam.
‎Để có được thiết bị này, ‎bọn tôi đã đấu tranh 14 năm,
‎và thẩm phán quyết định cho bọn tôi có nó ‎mà không có mạng Internet.
‎Tiếp đến là ‎được phép có tủ lạnh trong phòng giam,
‎để tù nhân có thể giữ tươi ‎số thực phẩm quý giá của họ.
‎Sau vụ này, tất cả mọi người, 6.000…
‎Sáu ngàn tù nhân được phép ‎không chỉ có mỗi tủ lạnh,
‎mà cả những thứ khác như thế này.
‎Ấm siêu tốc.
‎- Như máy nghe nhạc, MP3, những thứ khác. ‎- Phải.
‎Tất nhiên, tù nhân phải tự mình ‎mua những xa xỉ phẩm này.
‎Thật ra, hầu hết mọi thứ ‎trong phòng giam này
‎đều do Max và Lilian xây đắp, ‎và được trả tiền bởi gia đình của họ.
‎- Khu vực đặc biệt này. ‎- Bọn tôi xây nó đó.
‎- Cái gì, cả phòng giam á? ‎- Ừ.
‎Được rồi. Lilian, ‎tôi được uống cà phê chưa?
‎- Tôi khá… ‎- Lilian.
‎Tôi thèm cà phê quá.
‎- Lilian, ra pha cà phê đi này. ‎- Lấy đâu ra chỗ.
‎Để tôi ra.
‎Tôi đi vì anh ấy…
‎Rồi, không đủ chỗ ‎cho cả ba chúng ta. Được rồi.
‎Tôi ấn tượng quá. Dù chả thể được thả, ‎họ vẫn sống như bình thường,
‎và họ đã tự tay biến phòng giam này
‎thành nơi phù hợp để sống hơn ‎cho nốt phần đời còn lại.
‎Họ đã lát gạch sàn, lót cả sàn,
‎trát tường và sơn nó, lắp đặt điện.
‎Họ xây một căn bếp nhỏ. ‎Tôi chưa từng thấy gì như vậy.
‎Max và Lilian đã ở chung ‎trong phòng giam này nhiều năm rồi.
‎Vậy anh chuyên pha cà phê hả Lilian.
‎Phải.
‎Vậy việc của tôi là gì? ‎Tôi có phải rửa bát không?
‎Vì anh thì đang pha cà phê, ‎còn Maxim thì đã nấu cháo rồi.
‎Sau khi ăn xong, tôi dọn bàn, ‎quét phòng, còn Maxim rửa bát.
‎Bọn tôi chia nhau thế.
‎Bọn tôi hòa thuận nhờ thế đấy. ‎Lúc nào cũng như vậy.
‎Vừa đúng một giờ chiều, lính gác mở cửa.
‎Bọn tôi được giải tới mái nhà tù,
‎nơi Max giới thiệu tôi ‎với một nhóm nhỏ tù nhân,
‎những người cũng chọn sống ngoài lề ‎luật lệ của băng đảng nhà tù.
‎- Chào mọi người! ‎- Xin chào.
‎Tránh xa đại đa số các tù nhân,
‎nhóm này là những tù nhân duy nhất
‎mà Max và Lilian từng liên lạc.
‎- Đi thôi. ‎- Max.
‎- Ta đi bộ ở đây. Đang đi bộ. ‎- Anh tập thể dục như này?
‎- Đâu ra xà mà kéo. ‎- Có mỗi chỗ này à?
‎Ừ, có mỗi chỗ này thôi.
‎Thật khó tin là các tù nhân phải dành ‎22 giờ một ngày trong phòng giam,
‎và mỗi ngày chỉ được tập thể dục ‎ở cái hành lang có mái bé tí này.
‎Tước đi quyền được nhìn thấy bầu trời, ‎quyền được chạm vào cỏ của các anh.
‎Thật tàn nhẫn và vô nhân đạo.
‎Lần cuối anh được ra sân là bao giờ?
‎Tôi chả nhớ nổi.
‎Bọn tôi cố đi, cứ đi mãi.
‎Ừ, vì đây là cơ hội duy nhất ‎để anh được duỗi chân.
‎Anh ở đây bao lâu rồi?
‎Hai mươi bảy năm.
‎Anh ấy đã ở đây 27 năm.
‎Dân Liên Xô xịn đây.
‎Tôi đã đếm bước. Bọn tôi được đi 32 bước. ‎Tôi đang được đi ngần ấy bước đấy.
‎Mỗi lần đi lên rồi xuống là được 32 bước.
‎Lần tới, khi bạn bước ra khỏi nhà, ‎hãy thử bước 32 bước,
‎những người này đã làm thế ‎suốt ngần ấy năm trời.
‎Ba mươi hai bước. Nghĩ mà xem.
‎Hai mươi bảy năm trời.
‎Tôi gần như phát điên.
‎Nhưng cảm ơn Chúa, ‎tôi đã giữ được sự tỉnh táo.
‎Bị cấm ra ngoài trời ‎là một phần cái giá mà nhóm này phải trả
‎vì từ chối theo luật của băng đảng nhà tù.
‎Bọn tôi cố gắng ‎sống theo luật lệ chính thức của nhà tù.
‎Và theo kinh thánh.
‎Bọn tôi không ủng hộ băng đảng ‎hay cái gì như thế cả.
‎Rất có thể họ sẽ đánh bọn tôi,
‎vì bọn tôi không muốn theo họ.
‎Vậy anh không muốn nghĩ như họ nữa.
‎Và nếu bọn tôi nhập băng,
‎tôi sẽ không được phép ‎viết và đấu tranh cho quyền của mình.
‎- Trừ khi đại ca cho phép. ‎- Đúng.
‎Chính quyền lực của ‎những tên trùm tội phạm bên trong nhà tù,
‎đã khiến nhóm của Max ‎phải cầu xin các nhà chức trách
‎cho phép họ sống ngoài luật của băng đảng.
‎Khi bọn tôi viết đơn
‎nói rằng bọn tôi không muốn ‎tham gia nhóm này. "Làm ơn giúp bọn tôi".
‎Điều mà giám đốc nhà tù đã làm
‎là tách biệt bọn tôi ra.
‎- Phải. ‎- Không phải chúng.
‎- Đúng. Để bảo vệ các anh an toàn. ‎- Phải.
‎Và giờ, bọn tôi hỏi họ tại sao ‎bọn tôi không thể ra ngoài chơi đá bóng,
‎bóng chuyền, và những thứ khác.
‎Ông ấy bảo: ‎"Ở đó bọn tôi không bảo vệ các anh được".
‎Max và các phạm nhân chung thân khác ‎không muốn bị biến chất.
‎Họ cũng muốn làm một số việc cụ thể ‎như lao động, tự học.
‎Nhưng họ nói là họ không thể làm,
‎và những tên trùm tội phạm có tổ chức này ‎đều rất giàu,
‎tôi còn được bảo rằng chúng trả tiền ‎cho nhiều thiết bị của nhà tù này,
‎có quyền kiểm soát và ảnh hưởng lớn, ‎và Max cùng anh em không muốn dính líu gì.
‎Và vì thế, họ như bị trừng phạt gấp đôi: ‎Ngồi tù và bị cách ly.
‎Nhóm từ chối băng của Max ngồi phòng giam ‎lâu hơn các tù nhân chung thân khác.
‎Những giờ phút ‎nhìn chằm chằm vào bốn bức tường
‎làm tôi nhớ lại hồi chính tôi phải ngồi tù
‎và nỗi tuyệt vọng vô tận mà tôi cảm thấy.
‎NGÀY THỨ BA
‎Đây là ngày thứ ba của tôi ‎ở Nhà tù Rezina.
‎Một lần nữa, buổi sáng tẻ nhạt trôi qua ‎khi đồng hồ dần điểm giờ ăn trưa.
‎Đồ ăn mà nhà tù cung cấp khá tởm,
‎và các bạn tù của tôi hiếm khi ăn nó, ‎nhưng Max có cứu cánh.
‎Cứ ngồi trong phòng giam ‎và chờ Max về thôi.
‎Anh ấy đi lấy bưu kiện.
‎Ở những nơi thiếu tài nguyên như thế này, ‎việc được người nhà tiếp tế
‎là cực kỳ quan trọng.
‎Tôi mang đồ ăn về đây.
‎Toàn đặc sản đấy.
‎Ngạc nhiên chưa!
‎Tôi nhận được ít đồ ăn từ bố mẹ.
‎Nó tới hôm nay ‎hay họ đã giữ lại vài ngày rồi?
‎Không, họ gửi bưu kiện cho tôi ‎qua bưu điện.
‎Và họ thường đi gửi cho tôi vào thứ Hai,
‎và tôi có thể nhận vào thứ Ba.
‎Rồi. Anh có bảo họ gửi gì không?
‎Hồi xưa thì bảo suốt, ‎mà giờ họ biết tôi cần gì rồi.
‎Các bưu kiện có thể to nhỏ tùy ý không?
‎Anh có thể nhận một… ‎bưu kiện nhỏ và to cỡ này.
‎Được rồi.
‎Mỗi tuần bọn tôi chỉ được nhận ‎một bưu kiện từ một người.
‎Rồi. Vậy là mẹ và chị ‎có thể gửi từng gói riêng.
‎Phải.
‎Trời. Tôi được chiều quá đi.
‎Bố mẹ tôi già rồi.
‎Bố tôi 81 còn mẹ tôi 71 tuổi.
‎Vậy họ đã nghỉ hưu. Họ không đi làm hay…
‎Ừ, nhưng họ giúp tôi hết khả năng của họ.
‎Tù chung thân như Max ‎bị cấm làm việc kiếm tiền trong tù,
‎nên nhu yếu phẩm họ cần ‎phụ thuộc hoàn toàn vào gia đình.
‎Cuộc vận động mới nhất của anh ấy ‎là để được phép làm việc,
‎để anh ấy có thể chi trả đồ ăn vừa miệng ‎khi bố mẹ anh ấy không còn có thể
‎hỗ trợ anh ấy nữa.
‎NGÀY THỨ TƯ
‎Chỉ sau vài ngày ở Nhà tù Rezina,
‎tôi đã thấy được áp lực của việc ‎ở quá lâu trong một không gian giới hạn.
‎Nhóm tù nhân bọn tôi ‎không được ra sân đá bóng.
‎Mà khi nhà tù cho phép, có một môn ‎thể thao trong nhà bọn tôi được chơi.
‎Tôi vừa được đưa ra khỏi phòng giam ‎để tới khu giải trí,
‎nơi tôi được bảo là sẽ được chơi bóng bàn
‎với một số tù nhân khác.
‎Nhìn quanh đi.
‎Ý tôi là, đây là hành lang của một số ‎tù nhân chung thân, cũng là nơi họ ở.
‎Ý tôi là thế đấy. ‎Đó là chiều rộng của hành lang này.
‎Chào. Khỏe không? Tôi không…
‎Tôi không nhận ra anh ‎khi anh không đội mũ.
‎Anh ấy là cao thủ bóng bàn đấy.
‎- Đấu với anh ấy trước. ‎- Được, đi.
‎- Anh ấy đang đợi anh. ‎- Đợi tôi à.
‎Tôi chỉ mong kiếm 3 trên 11 điểm. ‎Anh ấy chơi bóng bàn 27 năm rồi.
‎Hồi đi tù thì tôi cũng chơi đấy. ‎Mười hai năm.
‎Anh ấy tận 27 năm, ‎để xem tôi có được ba điểm không.
‎Nước Anh - Moldova. Đầu hàng!
‎Tôi hiểu mà. Đá bóng thua bọn tôi hả.
‎Có vẻ tôi đã gặp nhà vô địch địa phương.
‎Tha cho anh ta! Nương tay đi!
‎Hung hăng quá vậy.
‎- Bao lâu mới được chơi bóng bàn một lần? ‎- Hai lần một tuần.
‎- Rồi. ‎- Trong ba giờ.
‎Nhục quá đi.
‎Một! Một điểm!
‎Cái bàn này hơi lởm.
‎Không. Vì thế tôi mới thua đấy.
‎Có một điều…
‎còn hơn cả bóng bàn…
‎là họ vẫn nở nụ cười trên môi, và đây ‎đâu phải nơi bạn có thể cười thường xuyên.
‎Điều đó là chắc chắn. ‎Một dạng thoát ly thực tế nhỉ?
‎Là khoảnh khắc ‎để họ quên đi mọi thứ xung quanh.
‎Đây là cách họ xả năng lượng ra, ‎xả ra sự thất vọng, căng thẳng.
‎Phạm nhân chung thân ở Rezina biết rằng ‎dưới hệ thống pháp luật Moldova,
‎gần như họ sẽ không bao giờ được tự do, ‎dù họ đã được cải tạo hay chưa.
‎Hiện thách thức lớn nhất của Max ‎là thay đổi luật tuyên án.
‎Anh ấy giới thiệu tôi với Sergei,
‎người đã ngồi tù tận 20 năm.
‎Hồi vào tù là anh bao nhiêu tuổi?
‎Mười chín tuổi.
‎Và án chung thân cho tội giết người?
‎- Phải. ‎- Ừ.
‎Tôi chả trực tiếp tham gia giết người.
‎Anh ấy là đồng phạm thôi.
‎Có ba người, và anh ấy là tài xế.
‎- Là tài xế á? ‎- Ừ, là tài xế.
‎Nhưng anh ấy không tham gia ‎trực tiếp vào vụ giết người.
‎Vậy là các thẩm phán và các chính trị gia, ‎họ không nói với anh:
‎"Sergei, anh phải ngồi tù 25 năm
‎trước khi được xét thả ra à?"
‎- Hoặc 20 năm? ‎- Không.
‎- Không? ‎- Chỉ có 30 năm cho cả lũ.
‎- Vậy chung thân là tối thiểu 30 năm? ‎- Ừ.
‎Tối thiểu, ừ.
‎Trong lịch sử chưa từng có ‎phạm nhân chung thân nào được thả cả.
‎Vài năm trước, các phạm nhân ‎chung thân này nghĩ rằng mình đã được cứu.
‎Vào năm 2016,
‎các chính trị gia của bọn tôi ‎đã công bố luật châu Âu
‎tạo cơ hội cho thanh thiếu niên,
‎phải, những người phạm tội ‎trong độ tuổi từ 18 đến 21,
‎được giảm án.
‎- Luật này dành cho tất cả. ‎- Ừ.
‎Và thẩm phán nói bọn tôi, ‎với anh ấy, đặc biệt là với tôi:
‎"Nhưng các anh bị án chung thân, ‎luật này không áp dụng với các anh".
‎Thật kỳ lạ.
‎Áp dụng cho tất cả, trừ chúng tôi ra.
‎Câu hỏi là thế này.
‎Mục đích thực sự ‎của trừng phạt tội phạm là gì?
‎Chỉ để người đó chết trong tù hả?
‎Quá là kỳ lạ.
‎Max và Sergei ‎đã kháng cáo bản án chung thân của họ,
‎nhưng cho tới giờ, ‎các đơn kháng cáo đều bị từ chối hết,
‎nên họ phải đối mặt với viễn cảnh ‎phải sống phần đời còn lại ở Rezina,
‎bị nhốt, 22 giờ một ngày.
‎Sau khi chơi bóng bàn, ‎bọn tôi đi qua khung cửa sổ duy nhất
‎mà tù nhân chung thân khu bọn tôi ‎có thể ngắm thế giới bên ngoài.
‎Rất gần mà rất xa. ‎Ý là, ngoài đó là tự do đó.
‎Những năm đầu tiên tôi ở đây, ‎ừ, nó làm tôi đau đớn thật đấy.
‎Nhưng khi tôi biết mình bị chung thân…
‎Tôi hiểu ra.
‎Ý anh là sao?
‎Vì khi anh đi án có năm, ví dụ thế,
‎anh biết là anh có cơ hội ra ngoài đó.
‎Nhưng khi chung thân rồi thì vô vọng.
‎Cơ hội của bọn tôi ít tới nỗi
‎tôi còn chả thể gọi nó là cơ hội thực sự.
‎Khi nhìn vào mắt họ, ‎bạn chẳng hề thấy có hy vọng.
‎Và tôi hiểu cảm giác đó,
‎khi bạn không thể biết được ‎liệu mình có được ra tù hay không.
‎Không người đàn ông hay phụ nữ nào ‎nên sống mà không có hy vọng,
‎và họ thì đang vô vọng.
‎Họ cần nhận được thứ gì đó ghi: ‎"Có thể một ngày anh sẽ được thả".
‎Giờ họ như nhìn vào vực thẳm. ‎Chẳng hề có hy vọng.
‎NGÀY THỨ NĂM
‎Cuộc vận động của Max ‎đã cho anh ấy mục đích sống.
‎Nay tôi sẽ gặp ‎hai tù nhân chung thân dám nghĩ dám làm
‎sống trong khu vực bị băng đảng kiểm soát
‎nhưng đã tìm ra cách để sống sót.
‎Như mọi tù nhân chung thân, họ ‎không được làm việc kiếm tiền chính quy.
‎Nhưng sử dụng thiết bị và nguồn lực riêng,
‎họ đã gây dựng một xưởng mộc ‎từ con số không.
‎Từ đây, tôi có thể nhìn ra sân,
‎nơi những tù nhân tuân theo luật băng đảng ‎có thể đá bóng.
‎Anatol.
‎- Raphael. Anatol? ‎- Anatol.
‎Phải.
‎- Và đây là? ‎- Dema.
‎- Dema.
‎Với dụng cụ này, bọn tôi tạo hình cho gỗ.
‎Bọn tôi cắt bằng cái này.
‎Tôi chỉ sợ dụng cụ bắn ra ‎và cắm vào mặt tôi hay anh ấy thôi.
‎Không có đồ bảo hộ, nên rõ là ‎anh ấy tự tin vào tay nghề của mình.
‎Nhà tù thực sự không cung cấp ‎cơ sở vật chất này, nên những người này
‎đã thực sự chủ động
‎thành lập một xưởng nơi họ có thể tới ‎và tạm trốn khỏi phòng giam của mình.
‎Bọn tôi đang làm hộp trang sức.
‎Ừ, chỉ tôi làm thế nào đi. Tôi sẽ làm thử.
‎Như thế này.
‎Được rồi. Ra anh làm phần giữa như vậy.
‎Rồi.
‎Được rồi.
‎Như này. Đặt tay vào đây. Như này.
‎Phải. Được rồi.
‎Làm cái này tốn sức đó chứ, ‎vì nó cứng quá mà.
‎Vậy khi làm xong thì anh làm gì với chúng?
‎Trước đại dịch,
‎nhà tù bán đấu giá chúng cho bọn tôi.
‎Họ chia bọn tôi 50% số tiền ‎và cho vào tài khoản trong tù của bọn tôi.
‎Không, không. Từ đây. ‎Như thế này. Anh nên làm thế này.
‎À, tôi hiểu rồi.
‎Để làm nó giống bên này.
‎Ồ, vậy là… Được rồi.
‎Anh sẽ làm gì với 50% nhận được?
‎Thanh toán tiền điện ở đây,
‎và mua đồ ở chợ.
‎Ở đây bọn tôi cần tiền.
‎Tay tôi…
‎Tê luôn rồi… Tay này thì đỏ.
‎Nóng quá. Tay anh rắn đấy.
‎Dema bị kết tội giết hai người ‎khi còn trẻ.
‎Anh ở tù bao lâu rồi?
‎Hai mươi sáu năm.
‎Anh đã ở tù 26 năm.
‎Và 20 năm ở đây, ở Rezina.
‎Tôi ở đây năm ngày một tuần.
‎Trong tâm trí thì vẫn tự do.
‎Được một mình với dụng cụ ‎và mọi thứ mình làm.
‎Đây là niềm vui.
‎Dù bị giam giữ hay tự do, ‎ta vẫn phải làm việc.
‎Vì thế ta mới là đàn ông.
‎Thật vui khi thấy ‎kể cả dưới chế độ nhà tù khắc nghiệt này,
‎một vài người vẫn có ‎tinh thần dám nghĩ dám làm và sự sáng tạo.
‎Mọi tù nhân chung thân ‎đều cần gì đó để giúp họ sống qua ngày.
‎Hồi ở tù tôi đã học luật.
‎Về lại phòng giam, Lilian chỉ tôi ‎cách anh ấy đối mặt bản án của mình.
‎Tôi có cả mấy quyển sổ ghi chép.
‎Tôi viết về cuộc đời mình, ‎tôi viết về quá khứ của mình.
‎Tôi viết về hiện tại, ‎tôi viết về tương lai.
‎Mọi thứ.
‎Nó gần như nhật ký hả?
‎Tôi đặt cả tâm hồn ‎và trái tim mình vào nó.
‎Mỗi từ đều như được viết ra ‎từ một giọt nước mắt bằng máu, vì…
‎với tôi, ý nghĩ về gia đình tôi là tất cả.
‎Tôi rất yêu âm nhạc.
‎Lilian thậm chí còn trở thành nhạc sĩ.
‎Vậy ra anh giấu nó dưới giường, ‎thiết bị âm nhạc.
‎Phải.
‎Dùng khi anh ấy muốn hát.
‎- Anh có bao giờ nhảy vào song ca không? ‎- Không, tôi chả bao giờ hát.
‎Giọng tôi dở lắm.
‎Bạn tin nổi chuyện này ‎thực sự xảy ra ở khu tù chung thân
‎với một tù nhân chung thân ‎không bao giờ được thả chứ?
‎Tôi không muốn phiền các tù nhân khác, ‎nên tôi vặn nhỏ đi một chút.
‎Có một giọng nói ‎Theo gió tới đây
‎Như giọng của em vậy, em yêu ‎Thầm thì
‎Em đã bỏ anh đi lâu rồi
‎Tâm hồn tổn thương và đau khổ của anh
‎Em đã bỏ anh đi lâu rồi…
‎Ấn tượng đấy.
‎Tôi muốn hát cùng ấy?
‎Tâm hồn tổn thương và đau khổ của anh
‎Có một giọng nói ‎Theo gió tới đây
‎Như giọng của em vậy, em yêu ‎Thầm thì
‎Anh nghe tình yêu của em trong gió
‎Như giọng em thì thầm…
‎Hay quá!
‎Nước mắt anh giờ đã khô
‎Giọt lệ tình yêu đã một lần từng chảy
‎Lilian, nó giúp anh thoát ly thực tế chứ?
‎Tôi chả biết liệu có gì giúp nổi không.
‎Tôi đã sống với việc này 18 năm rồi.
‎Đây là nỗi đau trong thâm tâm.
‎Nỗi dằn vặt của tôi.
‎Và tôi sống cùng nó. ‎Chúa là hy vọng duy nhất của tôi.
‎Thời gian ngồi sau song sắt,
‎tôi đã gặp cả hai tù nhân ‎bị dày vò bởi tội ác của họ,
‎và cả những kẻ không hối hận chút nào.
‎Cho đến giờ, ‎tôi vẫn chưa hỏi Lilian đã phạm tội gì
‎và giờ anh ấy cảm thấy sao.
‎NGÀY THỨ SÁU
‎Hôm nay, nhiệm vụ của tôi ‎là giúp Lilian chuẩn bị bữa tối.
‎- Anh đang giao việc khó hơn cho tôi. ‎- Thế á? Việc này là dễ nhất rồi đấy.
‎Anh muốn tôi thái nó hệt như anh thái.
‎Lilian kiên quyết muốn đảm bảo ‎tôi không lãng phí một miếng nào.
‎Lo tay nghề tôi à?
‎Thái nhỏ hơn đi!
‎Tôi muốn hỏi: ‎Sao anh lại muốn phá hỏng món này?
‎Anh có thể chia sẻ với tôi ‎lý do anh ở tù không?
‎Tôi rất muốn biết.
‎Tôi đã giết một phụ nữ và cháu gái bà ta.
‎Tôi dọn tuyết cho họ, ‎mang gỗ cho họ, giúp họ.
‎Tất cả là do rượu mà ra.
‎Lúc đó họ bao nhiêu tuổi?
‎Ồ, đứa cháu mới
‎mười bảy hay mười tám tuổi.
‎Nhưng người bà…
‎sáu mươi hay năm mươi lăm gì đó. ‎Tôi không nhớ nữa.
‎Tôi biết lúc đó anh say, ‎nhưng anh giết họ như thế nào?
‎Có chuyện gì thế?
‎Cô gái bị bóp cổ,
‎và người bà bị dùng đá đập vào đầu.
‎Như thế đấy.
‎Vì sao? Sao lại làm thế hả Lilian? Anh…
‎Sau mấy ngày quen anh, ‎anh không có vẻ giống kiểu người
‎sẽ làm những điều kinh khủng thế.
‎Tôi vẫn không thể tự lý giải ‎vì sao chuyện đấy lại xảy ra!
‎Tôi đã có mọi thứ, anh biết không?
‎Rượu đấy!
‎Rượu là thứ ‎gây ra nhiều vấn đề nhất thế giới!
‎Tôi nhờ lính gác ‎cho tôi ra khỏi phòng giam một lát.
‎Tôi không ngờ nổi.
‎Tôi không biết là ‎nó làm tôi sốc hay ngạc nhiên.
‎Anh ấy giết hai người: ‎Một bà cụ già và một cô gái trẻ.
‎Có một câu nói kinh điển: ‎"Đừng trông mặt mà bắt hình dong".
‎Đó là điều tôi đã cố làm.
‎Tôi đã gặp những người này, ‎chả biết gì về tội ác của họ,
‎và sau vài ngày, bọn tôi làm thân ‎với nhau. Bọn tôi đã cười đùa.
‎Bọn tôi đã bàn luận căng thẳng ‎về điều kiện ở đây. Rồi quả bom rơi xuống.
‎Anh ấy ở đây vì giết hai người, ‎mà không chỉ giết thường.
‎Giết một cách khá man rợ. ‎Hai người phụ nữ không thể tự vệ.
‎Và tôi không thể chối rằng ‎nó thay đổi cái nhìn của tôi về Lilian.
‎Bạn biết đó, tôi không thể vờ ‎mình chả bị điều anh ấy nói ảnh hưởng,
‎mô tả về tội ác anh ấy gây ra, ‎cách anh ấy thực hiện tội ác đó.
‎Nó khiến tôi hoài nghi đánh giá của mình ‎về việc họ nên hay không
‎ngồi tù 30 năm hay sống bình thường.
‎Khi bữa tối đã sẵn sàng, ‎tôi về lại phòng giam.
‎Tôi ở đây à?
‎Ngồi đây.
‎Tôi cần cái ghế nữa.
‎Không biết cái ghế nhỏ đâu rồi.
‎Nó là để dự phòng, cho khách.
‎Nấu ngon lắm.
‎Anh đã nghe tôi kể.
‎Tôi hỏi anh:
‎Tôi có đáng bị tù chung thân hay không?
‎Hồi vào phòng giam của anh, ‎tôi chưa biết gì về anh.
‎Tôi chỉ biết anh đang thụ án chung thân,
‎và anh phải thụ án trong phòng giam này ‎nhiều năm rồi.
‎Tôi tin ai cũng nên có cơ hội thứ hai.
‎Đó là điều quan trọng nhất.
‎Raphael này…
‎Để tôi nói hết. Tôi chưa nói xong. ‎Tôi bị sốc vì tội ác của anh,
‎mà tôi may mắn được gặp anh ‎trước khi anh kể những việc anh đã làm,
‎vì đó mới là người mà tôi được biết,
‎chứ không phải kẻ thủ ác.
‎Nhiều năm đã qua…
‎Nhiều năm!
‎Không ai đánh giá ‎liệu tôi đã thay đổi hay chưa.
‎Cứ vứt vào tù là xong!
‎Xong việc!
‎NGÀY THỨ BẢY
‎Thời gian của tôi ở Nhà tù Rezina ‎sắp kết thúc.
‎Đã đến lúc nói lời tạm biệt ‎với Lilian và Max.
‎Cả hai đã chỉ tôi, ‎qua các lần ta trò chuyện,
‎và những người tôi đã gặp,
‎rằng kể cả việc phải sống khi biết rằng ‎chắc sẽ không bao giờ được ra tù,
‎hai người và những tù nhân chung thân khác ‎vẫn có một ngọn lửa rất nhỏ bên trong,
‎mà tôi sẽ gọi đó là hy vọng.
‎Và làm sao đó, dù dưới điều kiện ‎ngặt nghèo này, các anh vẫn giữ nó cháy.
‎Nó rất dễ bị dập tắt mà nhỉ?
‎- Ừ. ‎- Mà các anh đã quyết định…
‎Quyết là các anh có tương lai.
‎Khi nào nó tới, chả ai biết. ‎Anh không biết. Hy vọng sẽ có thay đổi.
‎Bọn tôi gọi nó như một cuộc chiến lớn
‎để bọn tôi có thể được trả tự do,
‎hoặc để chứng minh bọn tôi cũng là người ‎và bọn tôi đáng có cơ hội, cơ hội thứ hai.
‎Điều quan trọng nhất về hy vọng ‎là nó sẽ chết sau cùng.
‎Và chớ quên, với tôi, ‎sự dằn vặt và đau khổ vẫn tiếp diễn.
‎Nghe này, tôi phải đi đây…
‎- Được. ‎- …nếu không, tôi không đi mất.
‎Và anh. Bạn. Bọn tôi là bạn của anh.
‎Bạn.
‎Được rồi. Bạn.
‎Anh thấy mình được thả sớm chưa.
‎Cuối cùng luật pháp ‎cũng hoạt động như nó nên thế.
‎Mãi thì luật cũng tốt.
‎Tôi được ra rồi, có hy vọng mà. ‎Có hy vọng.
‎Phải giữ ngọn lửa đó cháy.
‎- Mong sẽ được gặp anh ngoài đó. ‎- Sẽ có ngày.
‎Sẽ có ngày. Chào.
‎Tạm biệt.
‎Với tôi, những tù nhân này xứng đáng ‎có một cơ hội thực sự để có ngày tự do.
‎Mọi thứ đang bắt đầu thay đổi ở Moldova,
‎nhưng bên trong Rezina,
‎cảm giác như những bánh xe ‎chỉ đang xoay chậm một cách đau đớn.
‎Đây là một nhà tù khắc nghiệt, ‎tệ hại, đàn áp và ám ảnh.
‎Nhiều tù nhân ở đây ‎đang thụ những án dài hạn,
‎tạo ra trải nghiệm khó khăn trong tù.
‎Luật hình sự còn làm nhiều người ở đây ‎khổ hơn, những người theo luật hiện tại,
‎có thể sẽ chả bao giờ ‎lại được ngắm thế giới bên ngoài.
‎Biên dịch: Nathalie Nguyen