SERIAL NETFLIX
Więzienie o zaostrzonym rygorze w Diavata w Grecji.
Dźgnąłeś już kogoś w więzieniu?
Tak.
Przepełnione i zaniedbane.
Nie sądziłem, że kiedyś użyję wiertarki w więzieniu.
Żyją tu najgroźniejsi przestępcy w kraju.
Pech. Chwyciłem nóż i go dźgnąłem.
Siedzę za napad z bronią w ręku.
Wszyscy trzej to poważni przestępcy.
Jest tu też nowy rodzaj przestępców: przemytnicy ludzi.
Cała piątka dostała po 55 lat.
Mój wyrok to 109 lat za przemyt ludzi.
Tu spędzę najbliższy tydzień.
Ale to nie mój pierwszy raz za kratami.
Nazywam się Raphael Rowe.
W Wielkiej Brytanii skazano mnie za morderstwo, którego nie popełniłem.
Dostałem wyrok dożywocia.
Oczyszczenie z zarzutów zajęło mi 12 lat.
Teraz podróżuję po świecie, by zobaczyć, jak naprawdę wygląda życie
w najcięższych więzieniach świata.
Jadę do więzienia Diavata na północy Grecji.
Trzymają tam morderców, złodziei, rabusiów
i innych przestępców.
Rosnącą grupę stanowią przemytnicy ludzi.
Po wojnach w Iraku i Syrii w ciągu ostatniej dekady
do Grecji przybył ponad milion nielegalnych imigrantów.
Wszyscy szukali nowego życia,
ale co najmniej 20 000 zginęło w trakcie ryzykownej podróży do Europy,
bo przemytnicy ryzykowali ich życia.
Aby zniechęcić przemytników,
rząd skazuje ich na szalenie długie wyroki.
Niektórzy dostają setki lat.
Przemytnicy działają w cieniu.
Dla niektórych są niewidzialni,
ale w tym więzieniu jest ich mnóstwo.
Czy ci więźniowie się zmieniają?
Dowiem się.
Obawiam się, co znajdę w tym więzieniu o zaostrzonym rygorze.
Pełno tu najgroźniejszych przestępców,
a wielki napływ przemytników ludzi prowadzi do przeludnienia.
Greckie więzienia jeszcze przed kryzysem miały problemy finansowe
i reputację miejsc pełnych przemocy.
Chodź.
Lecimy.
Obróć się.
Bierzesz narkotyki?
Nie biorę narkotyków.
Proszę zdjąć ubranie i odłożyć je tam.
Otwórz usta.
Na kolana, proszę.
Potrzebuję próbki moczu.
- U wielu nowych wykrywacie narkotyki? - Tak.
U połowy.
Zazwyczaj pigułki.
I heroina.
Zaskoczyło mnie, że 50% więźniów
ma w organizmie narkotyki.
Testy negatywne. Do środka.
Będę dzielić celę dwuosobową z trzema innymi mężczyznami.
Wsadzono tu ponad 100 przemytników ludzi
od początku kryzysu migracyjnego w Grecji.
Prawda jest taka, że większość osadzonych to obcokrajowcy.
Więzienie nie miałoby problemów z przeludnieniem,
gdyby siedzieli tu tylko Grecy.
Siedzisz w jedynce. Możesz iść tędy.
Na prośbę więzienia
żaden z więźniów nie poda prawdziwego nazwiska.
Dzień dobry.
Większość więźniów mówi po grecku lub angielsku.
- Cześć. - Hej.
- Jestem Nico. - Nico.
- Tak, Nico. - Miło mi.
- Johnny. - Miło mi, Johnny.
Antonis.
Raphael. Będę z wami mieszkał.
- Jasne. - Gdzie śpię?
- Tu. - To moja prycza? Dobra.
Tych trzech gości dzieli małą celę od pięciu miesięcy.
Skąd pochodzisz?
- Z Londynu. - Londyn.
- Z Anglii. - Anglia.
Nie jesteście Grekami, pochodzicie z różnych krajów, tak?
Jestem Grekiem.
- Grekiem? - Tak.
Albania, Afganistan.
Powiedzcie, jak to tu wygląda.
Jak wygląda każdy dzień.
Drzwi otwierają o 8.20.
Są otwarte do 12.30.
Potem dają jedzenie.
O 14.30 znowu otwierają
i zamykają o 20.40.
Potem nas karmią.
Każdy dzień jest taki sam.
Kluczowe pytanie brzmi:
kto decyduje, co oglądacie w telewizji?
Staruszek.
Wszyscy razem, kolego.
Jesteśmy tu przyjaciółmi.
Przyjaźnimy się.
Jak długo siedzicie w więzieniu?
Ja od dziesięciu lat za morderstwo.
Tu przenieśli mnie dwa lata temu, ze względu oddział odwykowy.
Byłem narkomanem.
A ty, Johnny?
To mój drugi raz.
Najpierw za haszysz.
Za drugim razem też za haszysz.
Po pierwszej odsiadce za haszysz
nie wyciągnąłeś wniosków.
Interesy. To jest biznesmen.
Morderstwo. Handel narkotykami.
Tak.
Przemyt ludzi.
Przemyt ludzi?
Stoję teraz na bloku więziennym.
Wsadzili mnie do celi z mordercą,
przemytnikiem ludzi i dilerem.
Wszyscy trzej to poważni przestępcy.
Popełnili poważne przestępstwa,
choć nie znam szczegółów.
Wydają się bardzo mili.
Blok ma zostać zamknięty na noc.
W celi jest toaleta w formie dziury w podłodze,
ale nie ma ciepłej wody.
Bardzo zimna.
Podobno nie działa od tygodnia.
Czuję się stłamszony, cztery osoby wciśnięto w parę metrów kwadratowych.
To moje miejsce do spania.
W celi mają parę rzeczy, jest tu telewizor,
napoje, pewne podstawowe wygody.
Ale cela to cela.
To mała przestrzeń.
I to czuć.
Siedzę tu i właśnie to czuję.
DZIEŃ DRUGI
Pierwszy poranek w więzieniu Diavata.
Jak można spać w celi z czterema głośnymi facetami?
Johnny nie ma z tym problemu.
Johnny!
Zawsze tak chrapie?
To jeszcze nic.
Chrapiesz.
Nie.
Tak?
Nie wierzy mi, twierdzi, że nie chrapie.
Ja pierwszy mu to powiedziałem.
To mogłaby być zaczepka.
O 8.20 drzwi się otwierają, czas pracować.
Od czasu kryzysu finansowego więzienie ma problemy z pieniędzmi,
więc nie stać go na wykonywanie napraw.
Dziś mam pracować z Nico, moim współlokatorem z Afganistanu,
który odsiaduje dożywocie za morderstwo i ma problemy z narkotykami.
Nico.
Zna się na budowlance,
więc ma naprawić problem z ciepłą wodą.
Do tego celu dostał narzędzia.
Co tu robimy?
Trzeba naprawić zepsutą rurę.
Jakbyśmy planowali ucieczkę. Wszędzie gruz i kawałki kamieni.
Przez prawie tydzień nie było ciepłej wody.
Dlaczego ty to robisz? Czemu nie ma kogoś,
kto przyjdzie i naprawi to z zewnątrz?
Jeśli masz jakieś umiejętności, pozwolą ci je wykorzystać.
Praca w więzieniu wiąże się z szybszym końcem wyroku.
Więzienie Diavata wymyśliło pomysłowe rozwiązanie
na problemy finansowe.
Więźniowie zajmują się remontowaniem swojego więzienia.
Zamiast pieniędzy
dostają mniejsze wyroki.
Jeśli każdy dzień pracy
oznacza wyrok skrócony o dzień, będę pracował bez przerwy.
Ten?
- Tu? - Tak.
Nie sądziłem, że kiedyś użyję wiertarki w więzieniu.
To więzienie o zaostrzonym rygorze.
Nie da się być bliżej murów
Nie masz ochoty przebić się przez tę ścianę i uciec?
- Nie. - Nie?
Od dziesięciu lat nie byłem w świecie zewnętrznym.
Nie ruszę teraz. Do dzieła.
Udało się, to przełom.
Doszliśmy do rury.
Zmęczyłeś się.
Chcesz odpocząć?
Tak. Odpocznijmy.
Na bloku nadszedł czas obiadu.
Posiłki gotują więźniowie.
Jestem zdziwiony, bo mimo problemów finansowych
jedzenie jest świetne jak na więzienne standardy.
Mamy rybę,
puree ziemniaczane
i buraki.
Nie oszczędzają, a porcje są hojne.
Naprawdę dobre. Johnny, czemu nie jesz?
Nie jestem głodny. Jadłem płatki kukurydziane o 11.00.
- Masz spory zapas. - Starczy mi.
Dałem mu dzisiaj mleko przez sen.
Jest stary, więc go karmię.
Musisz przyznać, że to słuszny wiek.
Szanujemy go, jest starszy od nas.
Płatki kukurydziane.
Litr mleka z płatkami.
Po południu drzwi są elektronicznie otwierane,
a więźniowie wychodzą z cel, żeby spędzić razem czas,
popracować albo zadzwonić.
Nie wszyscy wychodzą z cel, zasady są tu bardzo luźne.
Raczej luźniejsza atmosfera niż w innych takich miejscach.
Zanim wrócimy z Nico do pracy,
chcę zrozumieć, jak jego podróż do Europy
zakończyła się morderstwem.
Nico jest z Afganistanu.
Miał 17 lat, gdy go tu przemycono.
Dowodzone przez Amerykanów siły walczyły wtedy z Talibami.
Gdzie się wychowałeś?
Mazar-i-Szarif.
Ojciec zmarł, zanim się urodziłem.
Byłem jednym z pięciu braci,
więc musiałam pracować, by utrzymać matkę.
Byliśmy bardzo biedni.
Często nie mieliśmy co jeść.
Jak się tu znalazłeś?
Przejechałem Iran i Turcję.
W jednej ciężarówce było nas 120 osób.
Zapłaciłem przemytnikowi 500 dolarów.
Jechaliśmy 13 godzin bez przerwy.
Trzeba zmieniać pojazdy, a nocami
siedzi się w górach.
Spędziłem noc w Turcji, zapłaciłem 1200 euro
i nazajutrz byłem w Grecji.
Ile z tych 120 osób dotarło?
Nieliczni, ci którzy nie mieli pieniędzy, zostali zamknięci…
dopóki nie znaleźli sposobu, żeby zapłacić.
Traktowano ich jak niewolników.
Niektórzy umarli z głodu, inni z pragnienia.
Wielu aresztowała policja w Iranie.
Znalezionych w górach rozstrzeliwali.
Dostajesz się do Grecji, jesteś nielegalnym imigrantem.
Co robiłeś? Jak sobie radziłeś?
Mogłem tylko pracować dla rolnika.
Pracowałem siedem miesięcy.
Cierpliwie prosiłem o pieniądze, ale ciągle mnie ignorował.
I co zrobiłeś?
Powiedziałem mu: „Jeśli nie zapłacisz, to cię skrzywdzę”.
Chwyciłem nóż i go dźgnąłem.
Raz?
Tak, tylko raz, ale ze skutkiem śmiertelnym.
Dźgnęłam go tutaj.
Dźgnęłaś go…
Nie chciałem go zabić. Nie zrobiłem tego z premedytacją.
W więzieniu zaczęły się narkotyki?
Brałeś, żeby uciec od rzeczywistości więzienia?
Po śmierci mamy przez pół roku brałem heroinę.
To było jak kara śmierci.
Nie miałem woli przeżycia.
Pora, żebyśmy wrócili do rury z ciepłą wodą.
Widzę, że jest pełen złości.
Ma więcej do powiedzenia o swojej historii przemocy.
Zdecydowałem się na to,
bo tak zapominam o wyroku.
Wypełniam czas, nie myśląc o pierdołach
jak dźganie ludzi albo narkotyki.
Dźgnąłeś już kogoś w więzieniu?
Tak.
Zabiłeś go?
Nie, miał tylko poważne rany.
Dlaczego go dźgnąłeś?
Bo był mi winien pieniądze.
Ile razy go dźgnąłeś?
Trzy razy. Dołożyli mi za to dziesięć lat.
Popełniłem błąd i za niego zapłaciłem.
Za błędy trzeba płacić.
Ciągle próbuję rozgryźć Nico.
Jest dla mnie zagadką,
bo jego doświadczenia,
fakt, że został przemycony do kraju, szukając lepszego życia,
wszystko to miało wpływ na jego stan umysłu.
Przeszedł bardzo smutną drogę,
ale zabił innego człowieka.
Mówi, że chodziło o pieniądze, ale potem zrobił coś takiego w więzieniu.
Dla władz to musi być powód do niepokoju.
Najważniejsze, że odsiedział już dziesięć lat.
Twierdzi, że się zmienił.
Historia Nico przypomina,
że w tym więzieniu kryje się wiele niebezpieczeństw.
Strażnicy mają sprawdzić wybraną celę.
Szukają telefonów, narkotyków i broni.
Codziennie przeszukują cele?
Przeszukania są codziennie.
Zawsze inne piętro i cela.
Najpierw więźniowie wychodzą przed cele,
potem przeszukujemy każdego z nich.
Na końcu strażnicy sprawdzają wnętrze.
To bywa problematyczne,
więźniowie się denerwują, bo wchodzimy do ich domów.
Czego szukają?
Narkotyków, wina, noży.
Tym razem było czysto,
ale starszy strażnik Dimitri Petropoulos
chce mi pokazać, że nie zawsze tak jest.
Zobacz przegląd rzeczy skonfiskowanych w ostatnich latach.
To są rzeczy znalezione w celach? To poważna broń.
Niektóre z nich są bardzo ciekawe.
Zwykle nie przeszukujemy przedmiotów religijnych,
ale też mogą być niebezpieczne.
Więźniowie mogą być przyjaźni, ale cały czas trzeba uważać.
MIŁOŚĆ DO BLIŹNIEGO MUSI RZĄDZIĆ SERCEM I DUSZĄ
DZIEŃ TRZECI
To mój trzeci dzień w więzieniu Diavata w Grecji.
Strażnicy jeszcze nas nie wypuszczą. Teraz idziemy do pracy.
Wewnątrz celi nie ma klamki.
O 9.00 wszyscy moi współwięźniowie ciężko pracują,
zmniejszając swoje wyroki dzień po dniu.
Nico wciąż próbuje naprawić ciepłą wodę w więzieniu.
Johnny siedzi za handel narkotykami i pracuje w więziennym sklepie.
Antonis, skazany przemytnik ludzi,
ma wygodne stanowisko, bo robi kawę dla pracowników więzienia.
Pracuje każdego dnia, żeby zredukować swój wyrok.
Na zdrowie.
Jasne.
Antonis zaproponował, że pokaże mi plac do ćwiczeń.
Wyjście na zewnątrz aż oślepia.
Potrzebujesz przypomnienia, że to więzienie o zaostrzonym rygorze?
Wystarczy spojrzeć na wieżę i strażnika z pistoletem maszynowym.
Antonisowi tak bardzo zależy na zmniejszeniu wyroku przez pracę,
że rzadko wychodzi na zewnątrz.
Dawno mnie tu nie było.
Kiedy ostatnio tu byłeś?
Osiem miesięcy temu.
Muszę coś zrozumieć.
Mówisz, że od ośmiu miesięcy nie wychodziłeś na ten plac?
- Tak. - Czemu?
Przez pracę. Zawsze jestem w pracy.
- To są ciężary? - Tak.
Mam okazję zobaczyć siłownię.
To strefa ćwiczeń.
Nie mieli pieniędzy na prawdziwy sprzęt,
więc improwizowali.
O Boziu, ciężkie.
To butelki z piaskiem.
Jasne.
Postanowiłem porównać siłę z Kostasem,
który wygląda na poważnego zawodnika.
Ja zaczynam.
- Dobrze? - Tak.
Lekkie.
Kostas pokazuje, co potrafi.
Popisujesz się.
Ale jest ode mnie większy.
Wiem, że Antonis dostał długi wyrok za przemyt ludzi.
Grecja uznaje to za poważne przestępstwo
zagrażające bezpieczeństwu granic i narażające życia imigrantów.
Jak wplątałeś się
w przemyt ludzi?
Mój przyjaciel to robił.
Ja mu pomagałem.
Znałem gościa, który wynajmował auta. Przedstawiłem ich sobie.
Wiedziałeś, że przemyca ludzi?
- Tak. - Co było potem?
Aresztowała nas policja.
Każdy dostał 55 lat.
Odsiadujesz 55 lat?
I grzywna 500 000 euro.
Godzisz się ze swoją rolą w tym wszystkim?
Tylko ich zapoznałem.
Za nic nie odpowiadam.
Nie traktowałem tego poważnie. Każdy mógł to zrobić.
Mówi, że odegrał małą rolę, ale i tak dostał 55.
Powiedział mi, że nie uważa, żeby zrobił coś złego.
Jaka by nie była prawda,
Antonis jest jednym z ponad stu przemytników ludzi w tym więzieniu.
To ponad jedna czwarta osadzonych.
Do problemu z gorącą wodą
w tym starym budynku dochodzi nowy kryzys.
Raphael. Masz chwilę?
Zepsuł się zapasowy generator.
Mam go naprawić razem z Kostasem.
To on rano pokonał mnie na siłowni.
Kostas.
Dziś zajmiecie się generatorem.
Do zobaczenia.
No dobrze.
Naprawimy generator.
Musimy zmodyfikować wydech.
Kostas ma 36 lat i jest kierowcą ciężarówki.
Odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu tego więzienia,
dzięki znajomości mechaniki.
Podaj…
- Ten? - Tak.
I drewno.
Drewno też?
Od jak dawna to robisz?
Od trzech lat.
Tyle tu siedzisz?
Tak.
Okazuje się, że Kostas należał do tej samej grupy przemytników
co mój współlokator Antonis.
Powiedz, co zrobiłeś.
Siedzisz za przemyt ludzi.
Ja ich przewoziłem.
Zbierałem ich z granicy w Evros,
pakowałem do ciężarówki i zawoziłem do Salonik
Chcę postawić się w twojej sytuacji.
Myślę o tym, jak prowadziłeś ciężarówkę.
Jak przemycani ludzie dostają się do ciężarówki?
Na autostradzie.
Są różne punkty, na przykład publiczne toalety.
Tam czekają, a my ich zgarniamy.
Aż 99 osób.
To były duże ciężarówki, mieliśmy mnóstwo miejsca.
Jak wpadłeś?
Stanąłem na stacji benzynowej.
Tam zatrzymała mnie policja.
Jaki masz wyrok?
Mój wyrok to 109 lat za przemyt ludzi.
Sto dziewięć lat?
Grecki system działa tak, że niezależnie od wyroku
odsiedzisz maksymalnie 20 lat.
Dwadzieścia lat to dużo czasu. Czemu to zrobiłeś?
Moją główną motywacją były pieniądze.
Ile dostawałeś?
Przestań, proszę.
- Dobra. - Dość.
Nie dziwię się, że nie chce mówić.
Imigranci często płacą tysiące euro.
Gang Kostasa na przemycie zaledwie 99 osób mógł zarobić ponad pół miliona euro.
Kontynuujmy.
Nikogo nie skrzywdziłem. Nikogo nie zabiłem.
Jeszcze kilka lat temu przemyt ludzi był wykroczeniem.
Teraz to przestępstwo. Uważam, że kara jest nieproporcjonalna.
Może i jestem winny, ale nie popełniłem przestępstwa.
Zacząłem się zastanawiać,
czy 109 lat za pomoc ludziom, którzy uciekają z targanych wojną krajów
albo szukają lepszego życia to sprawiedliwa kara?
Kostas robił to dla pieniędzy.
To intratna branża.
Dużo pieniędzy czeka na dużo osób
zaangażowanych w przemyt ludzi.
Ale nie wyobrażam sobie, jak to jest, gdy ludzie,
którzy uciekają w akcie desperacji, umierają w tych ciężarówkach.
Są tam upchani jak sardynki.
Wydają majątek życia, żeby dotrzeć do miejsca docelowego
z nadzieją na lepsze życie.
DZIEŃ CZWARTY
Poznani przeze mnie przemytnicy
bagatelizowali powagę swoich działań.
Ponoć niecałe pięć kilometrów od więzienia
znajduje się obóz dla uchodźców przemyconych do Grecji.
Dziś dostałem przepustkę,
żeby wysłuchać ich wersji wydarzeń.
To jeden z wielu obozów dla uchodźców w Grecji.
Imigranci i uchodźcy starają się tu o azyl.
Dla wielu jest to okazja do odetchnięcia po podróży
i ryzyku, które podjęli, by tu być.
W Grecji są dziesiątki takich obozów.
W tym żyje 700 osób.
Pan Ahmed?
Ahmed Haji pochodzi z północnego Iraku.
On i jego liczna rodzina uciekli przed wojną.
Zatrudnili przemytnika, który obiecał transport do Europy Zachodniej
i lepszą przyszłość.
W rzeczywistości utknęli w Grecji
i od trzech i pół roku mieszkają w metalowych pudłach.
Jak wyglądała wasza podróż?
Przyjechałem do Stambułu.
Tam znalazłem przemytnika.
Zapłaciłem mu prawie 80 000 dolarów.
Spędziliśmy w samochodzie prawie dwie godziny,
a potem przez siedem godzin szliśmy w kierunku granicy.
Doszliśmy do rzeki.
Tam czekała mała łódka.
Miała przewieźć 20 albo 14 osób, ale weszliśmy w 47.
Wyrzucili nasze torby, żeby zwolnić miejsce.
Małe dzieci musieliśmy położyć pod nogami.
To duża rzeka, nic przyjemnego.
W pewnym momencie moją rodzinę i czterech synów porwała woda.
Oddaliliśmy się, myślałem, że to koniec!
Ahmed i jego rodzina mieli szczęście.
Znam jedną osobę.
Wyjechał parę miesięcy przed nami.
Wpadł do wody, jego żona i dwoje dzieci utonęły.
Ciał nigdy nie odnaleziono.
Ponad tysiąc imigrantów rocznie ginie, próbując dotrzeć do Europy.
Co obiecywali ci przemytnicy?
Mieliśmy jechać przez Bułgarię.
Dlatego tyle zapłaciliśmy.
Ale mnie oszukali i przywieźli tutaj.
Na niektórych szlakach
przemytnicy okradali ludzi.
Tego się spodziewałeś, uciekając z Iraku?
Za to płaciłeś tyle pieniędzy?
By wylądować w obozie?
Przemyt to kłamstwa. Nie ma w tym prawdy.
To szokująca sytuacja.
Dziękuję za tę historię.
Ponad połowa wniosków o azyl jest odrzucana przez greckie władze.
Ahmed, jego rodzina oraz setki tysięcy podobnych rodzin
ryzykowały życia i straciły oszczędności
za bardzo niepewną przyszłość.
Ma całkiem inną historię o zaangażowaniu przemytników
w przerzut takich ludzi jak on i ich rodzin
z miejsca na miejsce.
Mówi, że to nie są dobrzy ludzie. Manipulują i kłamią dla pieniędzy.
Narażają życia takich rodzin jak jego.
Ale dopóki ludzie będą chcieli uciec przed biedą i wojną,
imigranci będą dalej napływać,
a przemytnicy będą zarabiać.
W więzieniu Diavata chcę wrócić do Kostasa,
przemytnika odsiadującego wyrok 109 lat.
Powiedział mi, za co został skazany,
ale mam więcej pytań.
Masz inne sprawy sądowe?
Tak, czekam też na wyniki innych spraw.
Wielu przemycanych ludzi traci życia.
Giną, bo tacy ludzie jak ty
są gotowi, żeby ich przewozić.
Dajecie im nadzieję, która może do niczego nie prowadzić,
bo zdążą umrzeć w trakcie podróży.
Co ty na to?
Te sprawy
nie mają ze mną nic wspólnego.
Nigdy nie brałem w czymś takim udziału.
Mnie się to nie przydarzyło.
Nie jest ci wstyd albo żal?
Nie.
Uważasz, że długie wyroki dla przemytników
zniechęcą innych od robienia tego, co robiłeś?
Długie wyroki nie działają.
Jakieś 70% osadzonych zrobi to samo raz jeszcze,
bo na wolności nie czeka ich nic innego.
Nie wstydzi się tego, co robi.
Nie sądzi, że polityka wydłużania wyroków
jest skuteczna.
Może kogoś to zniechęci,
ale na pewno nie Kostasa.
DZIEŃ PIĄTY
Poza przemytnikami ludzi
więzienie walczy z innym wyzwaniem.
Gdy tu przyjechałem,
powiedziano mi, że u 50% nowych więźniów wykrywa się narkotyki.
Mój kolega z celi, Nico, był uzależniony od heroiny.
- Dzięki, przyjacielu. - Dziękuję.
Ale Diavata ma specjalny oddział odwykowy,
który czyni to więzienie wyjątkowym.
Oddział znajduje się w osobnej strefie.
Więźniowie muszą się tam zgłosić, a władze decydują, kto na to zasługuje.
Tu jest inaczej niż w więzieniu, prawda?
Zupełnie inaczej.
Często nie czuję się jak w więzieniu.
George ma 35 lat
i jest jednym z 13 więźniów biorących udział w programie odwykowym.
Namalowaliśmy Prometeusza kradnącego ogień.
Prometeusz to nazwa naszej społeczności.
Oto nasze motto.
Wykrzykujemy je po zakończonej terapii.
Jesteśmy razem, nasze dusze są złączone. Każdy za każdego ku lepszemu życiu!
Jesteśmy Prometeuszami!
Tych 13 więźniów wie, że mają szczęście.
Zmieściłoby się tu 84 mężczyzn,
ale przez brak pieniędzy
więzienie może pomóc zaledwie części osadzonych.
Dzielę celę z innym członkiem społeczności.
Teraz George nie bierze,
ale musi być pewny, że w momencie wyjścia na wolność
to się nie zmieni.
Za co tu jesteś?
Odsiaduję wyrok za napad z bronią w ręku.
Banki, urzędy pocztowe, bukmacherzy.
Takie rzeczy.
Z jaką bronią?
Tylko automat, żaden rewolwer.
Strzelałeś kiedyś do kogoś?
Nigdy nikogo nie postrzeliłem.
Strzelam w powietrze, żeby ich wystraszyć.
Robiłem wszystko, żeby kupić działkę.
Heroina, kokaina, haszysz…
- Wszystko. - Tak.
Dlatego jesteś w tej społeczności terapeutycznej
i walczysz z uzależnieniem, które pchało cię do przestępstw.
Od dziecka
wyobrażałem sobie siebie
jako okropnego przestępcę,
a jest dokładnie na odwrót.
Znalazłem tu ludzi, którzy mnie kochają i szanują.
- Dzień dobry wszystkim. - Dzień dobry.
Kto podzieli się przemyśleniami?
Każdego dnia mają terapię grupową, która pomaga im
radzić sobie z uzależnieniami i je zrozumieć.
Dzień dobry.
Ciężko mi o tym mówić, ale się staram.
Po długim czasie odwiedziła mnie siostra.
W końcu porozmawialiśmy o problemach związanych z naszym ojcem.
Rozmawiałem z jednym z moich dzieci. Pozostała dwójka się do mnie nie odzywa.
Gdyby tylko wiedzieli, że ich ojciec
jest odmienionym człowiekiem.
Bardzo dobrze. Czas na uścisk.
To była emocjonalna sesja.
Dorośli mężczyźni, przestępcy, rozmawiali ze sobą otwarcie
o wyzwaniach ostatnich dni.
Ten program, ta społeczność terapeutyczna,
próbuje dać tym ludziom narzędzia
i możliwość wprowadzenia w życiach zmian.
Wiemy, że jak się zmienią,
to zmienią też życia potencjalnych ofiar.
To dla mnie bardzo ważne.
Jeden z członków grupy kończy dziś 40 lat.
Pomogę ci.
Wiem, jak założyć fartuch, George.
Już przygotowałaś polewę.
Nakładasz i rozprowadzasz.
Zacznę od środka.
Jesteś pod wrażeniem?
Robisz to lepiej niż ja.
Dobra. Jak się czujesz bez narkotyków?
Nie wierzyłem, że mogę żyć bez narkotyków.
Nie wierzyłem, że mógłbym pracować, że mógłbym przygotować taki tort.
Rozumiesz, ile bólu musiałeś sprawić,
gdy straszyłeś tych ludzi bronią?
Rozumiem, jak się czuli.
Mogę postawić się w ich sytuacji. Rozumiem, co czuli.
Nic na to nie poradzę.
Czuję wyrzuty sumienia.
Pogodziłem się z przeszłością.
Obyś długo żył Zdążył się zestarzeć i osiwieć
Daj wszystkim blask swej mądrości
Niech wszyscy mówią Żeś jest mądrym człowiekiem
Dzisiaj zobaczyłem,
że ten oddział daje więźniom pomoc, której tak bardzo potrzebują.
Szkoda, że pomaga tylko 13 osobom.
Obiecałem Nico, który siedzi za morderstwo,
że przed moim wyjazdem zagramy w kosza.
Nico został już raz przyjęty do programu odwykowego,
ale nie wytrzymał tempa i zrezygnował.
Teraz desperacko pragnie kolejnej szansy.
Byłem tam i widziałem, że program dużo od was wymaga.
W takim miejscu to może być wyzwanie. Tym razem jesteś gotowy?
Tam trzeba spojrzeć w lustro
i zrozumieć, kim się jest, co się zrobiło.
Tu ciężko jest zmierzyć się ze sobą. Każdy ma z tym kłopot.
Czemu myślisz, że teraz jesteś gotowy?
Czuję, że w tym wieku będę w stanie sobie z tym poradzić.
To dla mojego dobra. Nie ma żadnych minusów.
Muszę zdecydować, co chcę zrobić z życiem po wyjściu.
Muszę być gotowy na powrót.
Mam nadzieję, że wyjdę z więzienia,
będę normalnym człowiekiem
i zapomnę o tych 15 latach.
DZIEŃ SZÓSTY
To mój ostatni poranek w więzieniu Diavata.
Każdy z moich trzech współwięźniów może tu siedzieć jeszcze nawet dekadę
i to po skróceniu wyroków przez pracę.
Zapewne w nadchodzących latach dołączą do nich kolejni przemytnicy.
To może ograniczać możliwości więzienia
do pomocy więźniom w przemianie.
Przed wyjazdem chcę spytać dyrektora
Anastasiosa Papadopulosa, co sądzi o tej sytuacji.
Macie tu naprawdę dobre programy.
Mówię o oddziale uzależnień.
Ale mają niewiele miejsc, żeby…
Prawda jest taka, że nasze zasoby są bardzo ograniczone.
Więzienie miało pomieścić około 360 osób.
W tej chwili zamiast 360 mamy tu 400 osadzonych.
To liczba przekraczająca nasze możliwości.
Coraz więcej osób
z więzień w całym kraju
działa w przemycie ludzi.
Czy to sugeruje, że otrzymywane przez nich długie wyroki
nie zniechęcają ich tak, jak chciałby tego ustawodawca?
Ma pan rację,
ale surowsza kara działa odstraszająco.
Oprócz wydawania wyroków, musimy tych ludzi uczyć,
że popełniali przestępstwa.
Narażanie ludzi na niebezpieczeństwo to dla mnie wielka zbrodnia.
Z moich obserwacji wnioskuję,
że ten nowy typ przestępców może być najtrudniejszy do resocjalizacji.
Widziałem wspaniałe akcje,
które zmieniają życia więźniów na lepsze.
Ale czy ten system może zresocjalizować nowego przestępcę,
czyli przemytnika ludzi?
Nie jestem pewien.
MIŁOŚĆ DO BLIŹNIEGO MUSI RZĄDZIĆ SERCEM I DUSZĄ
Napisy: Jędrzej Kogut