Maksimum Güvenlikli Diavata Hapishanesi.
Yunanistan.
Hapishanede kimseyi bıçakladın mı?
Evet, bıçakladım.
Aşırı kalabalık ve köhne.
Hapishanede delici kullanacağım bin yıl düşünsem aklıma gelmezdi.
Ülkenin en tehlikeli mahkûmlarının evi.
Talihsizlikti. Bıçağı kapıp bıçakladım.
Şu anda kar maskesiyle silahlı soygundan hükümlüyüm.
Üçü de ciddi suçlar işlemiş.
Yeni bir tür suçluya, insan kaçakçılarına.
Beşimiz de 55'er yıl aldık.
İnsan kaçakçılığından cezam 109 yıl.
Bu haftayı burada geçireceğim.
Ama hapse ilk girişim değil.
Adım Raphael Rowe.
İngiltere'de işlemediğim bir cinayetten hüküm giydim ve şartlı tahliyesiz
ömür boyu hapse mahkûm edildim.
Adımı ancak 12 yılda temize çıkarabildim.
Şimdi dünyayı dolaşarak en zorlu hapishanelerde
hayatın nasıl olduğunu keşfediyorum.
Yunanistan'ın kuzeyindeki Diavata Hapishanesi'ne gidiyorum.
Katillerin, hırsızların, soyguncuların,
her türden hükümlünün cezasını çektiği bir hapishane.
Ama aralarındaki insan kaçakçılarının sayısı artıyor.
Irak ve Suriye'deki savaşların ardından
son 10 yılda bir milyondan fazla kaçak göçmen
yeni bir hayatın hayaliyle Yunanistan'a geçti.
Ama insan kaçakçılarının göçmenlerin hayatlarını riske attığı
tehlikeli Avrupa yolculuğunda en az 20.000 kişi hayatını kaybetti.
İnsan kaçakçılarını caydırmaya çalışan hükûmet
son derece ağır hapis cezaları veriyor.
Bazı durumlarda yüzlerce yıl.
İnsan kaçakçıları karanlıkta çalışır.
Bazılarına göre görünmezler
ama bu hapishanede sayıları bir hayli fazla.
Hapse giren bu adamlar ıslah oluyor mu?
Öğreneceğim.
Bu maksimum güvenlikli hapishanede ne bulacağım konusunda endişeliyim.
Yunanistan'ın en çetin suçlularıyla dolu.
İnsan kaçakçısı sayısındaki artış da aşırı kalabalığa yol açıyor.
Bu krizden önce bile
şiddetin dinmediği Yunan hapishaneleri maddi kaynak sıkıntısı çekiyordu.
Gel.
İşte geldik.
Dön ve bana bak. Uyuşturucu kullanıyor musun?
Hayır, kullanmıyorum.
Kıyafetlerini çıkar ve şuraya koy lütfen.
Ağzını aç lütfen.
Diz çök lütfen.
İdrar örneği istiyorum.
Buraya gelen mahkûmların çoğu uyuşturucu kullanmış mı oluyor?
Evet. Yüzde 50'si. Genelde hap.
Bir de eroin.
Aramadan geçen mahkûmların yüzde 50'sinin
uyuşturucu kullandığını tespit etmiş olmaları beni şaşırttı.
Testlerin negatif.
Şimdi seni içeriye alalım.
İki kişilik bir hücreyi üç adamla paylaşacağım.
Göçmen krizi Yunanistan'ı vurduğundan beri
buraya 100'den fazla kaçakçı gönderilmiş.
Gerçek şu ki mahkûmların çoğu yabancı.
Sadece Yunan mahkûmlar olsa
bu hapishanede aşırı kalabalıklaşma sorunu olmayacaktı.
Bir numaralı hücrede kalacaksın. Buradan girebilirsin.
İdarenin talebiyle
mahkûmların gerçek ismini kullanmayacağız.
Merhaba.
Nereden olurlarsa olsunlar
buradaki mahkûmların çoğu Yunanca ya da İngilizce biliyor.
-Merhaba. -Merhaba.
-Benim adım Nico. -Nico.
-Nico, evet. -Memnun oldum Nico.
-Evet. Johnny. -Memnun oldum Johnny.
-Antonis. -Antonis.
Raphael. Burada sizinle kalacağım.
-Evet. -Hangisi benimki?
-Bu. -Bu benim mi? Tamam.
Bu üç adam son beş aydır bu küçük hücreyi paylaşıyor.
Nerelisin?
-Londra'dan geldim. -Londra.
-İngiltere'den. -İngiltere.
Hepiniz farklı milletlerdensiniz. Yunan değilsiniz.
Ben Yunan'ım.
-Yunan mısın? -Evet.
Arnavutluk. Afganistan.
Burada neyin nasıl olduğunu anlatın.
Günlük rutinin ne olduğunu.
Kapılar sabah 8.20'de açılır.
Öğlen 12.30'a kadar açık kalır.
O saatte yemek dağıtılır.
14.30'da kapıyı açarlar…
Akşam 8.40'a kadar.
O saatte akşam yemeği verilir.
Her gün aynı.
En önemli soruya gelelim:
Televizyonda ne izleneceğini kim belirliyor?
İhtiyar.
Hayır. Hep birlikte dostum.
Burada arkadaşız.
Hepimiz arkadaşız.
Tamam. Ne zamandır hapistesiniz?
Cinayetten yatıyorum. 10 yıldır içerideyim.
Bu hapishaneye iki yıl önce uyuşturucu rehabilitasyon ünitesi
olduğu için geldim. Uyuşturucu kullanıyordum.
Peki ya sen Johnny?
İkinci mahkûmiyetim.
İlki esrar.
Sonra ikincisi de esrar.
Esrar yüzünden ilk kez yattığında dersini almadın yani.
İş yapıyor. İş adamı.
Cinayet.
-Uyuşturucu kaçakçılığı. -Evet.
İnsan kaçakçılığı.
İnsan kaçakçılığı mı?
Hücre bloğu kanadındayım.
Beni bir katille, bir insan kaçakçısıyla
bir de uyuşturucu kaçakçısıyla aynı hücreye koydular.
Üçü de ciddi suçlar işlemiş.
Nereden bakarsanız bakın, bunlar ciddi suçlar.
Ama detayları bilmiyorum.
Üçü de iyi insanlara benziyor.
Blok bu gece için kilitlenmek üzere.
Hücrenin içinde alaturka tuvalet var
ama sıcak su yok.
Çok soğuk.
Sıcak su yaklaşık bir haftadır yokmuş.
Boğucu geliyor. Dördümüz birkaç metrekarelik alanda sıkışıp kaldık.
Burası benim uyuyacağım yer.
Hücrede eşyaları var. Televizyonları. İçecekleri.
Yani birkaç konfora sahipler.
Ama hücre, hücredir.
Küçük bir alan.
Küçük hissettiriyor.
Burada otururken hissediyorsun.
İKİNCİ GÜN
Diavata Hapishanesi'nde ilk sabahım.
Bir hücrede dört adamın horlamaları eşliğinde nasıl uyuyabilirsin?
Johnny belli ki uyuyabiliyor.
Johnny!
Her gece böyle horluyor mu?
İnan bana, bu daha hiç.
-Horluyorsun. Evet. -Hayır.
Evet.
İnanamıyor bile. "Hayır, horlamıyorum."
Yani ona ilk ben söyledim.
Kavga sebebi olabilir, değil mi?
Sabah 8.20'de hücre kapıları açılıyor ve hayat başlıyor.
Yunanistan'da 10 yıl önce başlayan ekonomik krizden beri mali sıkıntılar var.
Hapishane onarımları için yeterli para yok.
Cinayetten müebbet hapis yatan, ciddi uyuşturucu sorunları olan
Afgan hücre arkadaşım Nico'yla çalışmak üzere görevlendirildim.
Nico.
İnşaat becerileri olduğu için
sıcak su tesisatını onarmasını istemiş, iş için gerekli aletleri vermişler.
Bugün burada ne yapıyoruz?
Su borusu akıtıyor. Tamir edilmesi gerek.
Kaçış planı yapıyor gibiyiz. Bir sürü moloz, taş var.
Mahkûmların yaklaşık bir haftadır sıcak suyu yok.
Neden sen yapıyorsun?
Neden dışarıdan ekip getirip bu işleri yaptırmıyorlar?
Yetenekli bir mahkûmsan ya da mesleğin buysa yapabilirsin.
Hapishanede çalışmak daha erken salıverilmeye yarıyor.
Diavata Hapishanesi mali sıkıntısına yaratıcı bir çözüm bulmuş.
Mahkûmları kendi hapishaneleriyle meşgul ederek oyalıyorlar.
Para ödemek yerine ceza sürelerini kısaltıyorlar.
Bunu yaptığım her gün cezamın bir gününün silindiğini bilsem
her gün bunu yapardım.
Bu mu?
-Buraya mı? -Evet.
Hapishanede delici kullanacağım bin yıl düşünsem aklıma gelmezdi.
Maksimum güvenlikli hapishanede delici kullanıyorum.
Dış duvara olabildiğince yakınım.
Duvarı delip kaçasın gelmiyor mu?
-Hayır. -Hayır.
Dış dünyaya 10 yıldır çıkmadım.
Bu saatten sonra yapamam. Haydi devam.
Evet. İlerleme kaydettik.
Sonunda boruya ulaştık.
Yoruldun.
Ara vermek ister misin?
Evet. Biraz dinlenelim.
Hücre bloğunda öğle yemeği vakti.
Yemeği mahkûmlar pişirmiş.
Şaşırtıcı bir keşif yapıyorum.
Mali sıkıntılarına rağmen yemekleri bir hapishane için harika.
Balık var.
Patates püresi.
Pancar.
Ucuza kaçmıyorlar.
Porsiyonları da büyük.
Bu çok iyi. Johnny, neden yemiyorsun?
Aç değilim. 11'de mısır gevreği yedim.
Bolca da stoklamışsın.
İhtiyacım yok.
Bu sabah hâlâ uyurken ona süt getirdim.
Yaşlı olduğu için besliyorum onu.
Kabul edelim ki belli bir yaşta.
Büyüğümüz olduğu için ona saygı gösteriyoruz.
Mısır gevreği.
Bir litre süt ve mısır gevreği.
Öğleden sonra kapılar elektronik olarak açılıyor.
Mahkûmlar sosyalleşmek,
çalışmak, telefon görüşmesi yapmak için hücrelerinden çıkıyor.
Bazısı çıktı, bazısı çıkmadı. Çünkü burada serbest bir idare var.
Başka yerlerde bulabileceğinden biraz daha rahatlar.
Nico'yla işe dönmeden önce
Avrupa yolculuğunda nasıl katil olduğunu öğrenmek istiyorum.
Nico, Afganistanlı.
Buraya henüz 17 yaşındayken kaçırılmış.
Taliban'la Amerika liderliğindeki koalisyon güçlerinin savaşı sırasında.
Çocukluğun nerede geçti?
Mezar-ı Şerif'te.
Babam ben doğmadan ölmüş.
Beş kardeştik.
Anneme destek olmak için çalışmak zorundaydım.
Çok yoksulduk.
Çoğu zaman yiyecek bir şeyimiz olmazdı.
Yunanistan'a nasıl girdin?
İran'a, oradan da Türkiye'ye geçtim.
Bir kamyonda 120 kişiydik.
Kaçakçıya 500 dolar verdim.
Durmadan 13 saat yol gittik.
Araba değiştiriyor, geceleri dağlarda kalıyorsun.
Türkiye'de bir gece geçirdim, sonra 1200 avro ödedim.
Ertesi gün Yunanistan'daydım.
Birlikte yolculuk yaptığın 120 kişiden kaçı başardı?
Çok azı. Parası olmayanlar hapse atıldı…
Parayı ödeyebilinceye kadar.
Köle muamelesi gördüler.
Kimi açlıktan öldü, kimi susuzluktan.
İran'da birçoğu polise yakalandı.
Dağlarda yakalananlar vurularak öldürüldü.
Yunanistan'a girince kaçak göçmen oldun.
Nasıl hayatta kaldın? Ne yaptın?
Elimden gelen tek iş çiftlikte ırgatlıktı.
Beş ila yedi ay çalıştım.
Sabırla paramı istedim. Beni duymazdan geldi.
Peki ne yaptın?
Ona dedim ki, "Paramı ödemezsen sana zarar veririm."
Bıçağı kapıp bıçakladım.
Sadece bir kere mi bıçakladın?
Evet, sadece bir kere ama maalesef yarası ölümcüldü.
Buradan bıçaklamışım.
Oradan bıçakladın…
Aslında öldürme niyetim yoktu. Önceden tasarlanmış değildi.
Uyuşturucuya hapiste mi yakalandın?
Hapishane gerçeğinden kaçmak için mi uyuşturucu kullandın?
Annem öldükten sonra başladım. Altı aydır eroin kullanıyordum.
Eroin kullanmak idam cezası gibiydi.
Yaşama isteğim kalmamıştı.
Nico'yla sıcak su tesisatına dönme vaktimiz geldi.
Nico'nun sorunlu, öfkeli biri olduğuna şüphe yok.
Şiddet geçmişiyle ilgili ifşa edecek daha çok şeyi var.
Bu işi yapmayı seçtim
çünkü bana cezamı unutturuyor.
Bir bok düşünmeden zaman akıp geçiyor.
Birini bıçaklamayı, uyuşturucu bulmayı düşünmüyorum.
Hapishanede kimseyi bıçakladın mı?
Evet, bıçakladım.
Öldü mü?
Ölmedi. Ağır yaralandı.
Adamı neden bıçakladın?
Çünkü bana borcu vardı.
Adamı kaç kere bıçakladın?
Onu üç kez bıçakladım. Cezamı 10 yıl uzattılar.
Hata yaptım, hapse girdim ve bedelini ağır ödedim.
Hayat böyle. Yanlış yaparsan bedelini ödersin.
Hâlâ Nico'yu anlamaya çalışıyorum.
Benim için bir muamma.
Hayatını iyileştirmek için bir ülkeden diğerine kaçırılma deneyimi,
ruh hâli üzerinde önemli bir etki bırakmış.
Çok sıkıntılı bir yolculuk yapmış
ama ortada bir tahrik yokken birini öldürmüş.
Para için olduğunu söylüyor
ama sonra hapishanede de aynı şeyi yapıyor.
Yetkililer için bu bir endişe kaynağı olmalı.
Önemli olan şu, müebbet hapis cezasının 10 yılını yatmış.
Bu süre içinde değiştiğini söylüyor.
Nico'nun hikâyesi bu hapishanede
birçok potansiyel tehlike olduğunu hatırlatıyor.
Kanatta gardiyanlar bir hücrede
telefon, uyuşturucu veya silah arıyor.
Hücrelerde her gün böyle aramalar mı yapıyorlar?
Her gün başka bir katta ve başka bir hücrede arama yapıyoruz.
Önce mahkûmları hücrelerden çıkarıyoruz.
Sonra her birinin üstünü arıyoruz.
Sonra da gardiyanlar içeriye girip hücreyi arıyor.
Problem çıkabiliyor.
Mahkûmlar sinirleniyor çünkü evlerine gidiyoruz.
Ne arıyorlar?
Uyuşturucu, ev yapımı şarap, ev yapımı bıçak.
Bu defa temiz.
Ama gardiyan amiri Dimitri Petropoulos
hücrelerin her zaman temiz çıkmadığını göstermek istiyor.
Gel de geçen yıllarda bulup el koyduğumuz bazı şeyleri gör.
Mahkûmların hücrelerinde mi buldunuz? Bunlar ciddi silahlar.
Bence bazıları çok ilginç.
Normalde dinsel objeleri aramayız.
ama tehlikeli de olabilirler.
Mahkûmlar ne kadar arkadaş canlısı olursa olsun
her zaman tetikte olmalısınız.
YURTTAŞLARIMIZA DUYDUĞUMUZ SEVGİ KALPLERİMİZE VE RUHLARIMIZA İŞLEMELİ
ÜÇÜNCÜ GÜN
Yunanistan'daki Diavata Hapishanesi'nde üçüncü günüm.
Gardiyanlar henüz çıkmamıza izin vermedi. Şimdi çalışmaya gidiyoruz.
Hücre kapısının içinde kapı kolu yok.
Saat dokuzda tüm hücre arkadaşlarım işinin başında.
Mahkûmiyet sürelerini birer birer azaltmaya çalışıyorlar.
Nico hâlâ hapishanenin sıcak suyunu onarmaya çalışıyor.
Uyuşturucu kaçakçılığından yatan Johnny hapishanenin kantininde.
İnsan kaçakçılığından hükümlü Antonis
rahat bir iş bulmuş:
Hapishane personeline kahve yapmak.
Cezasını azaltmak için her gün çalışıyor.
Şerefe!
Tamam.
Antonis spor alanlarını gezdirmeyi teklif etti.
İçerisiyle dışarısı arasında inanılmaz bir fark var.
Yunanistan'da maksimum güvenlikli bir hapishanede olduğumuzu
hatırlatmak isterseniz muhafız kulesine ve hafif makineli tüfeğe bakmanız yeterli.
Antonis cezasını azaltmak için öyle çok çalışıyor ki
avluya neredeyse hiç çıkmıyor.
Buraya çıkmayalı uzun zaman oldu.
Avluya en son ne zaman çıktın?
Sekiz ay önce.
Bekle. Doğru mu anladım?
Sekiz aydır bu spor alanına çıkmadığını mı söylüyorsun?
-Evet. -Neden?
İşim yüzünden. Sürekli işteyim.
-Bunlar ne? Ağırlıklar mı? -Evet.
Hapishanenin spor alanını görmek için iyi bir fırsat.
Burası egzersiz alanı.
Gerçek spor aletleri için paraları yok.
Kendileri yapmışlar.
Tanrım! Ağırmış.
Kum dolu su şişeleri.
Tamam.
Hakiki bir halterciye benzeyen Kostas'la
gücümü sınamaya karar verdim.
Önce ben kaldırıyorum.
-Tamam mı? -Evet.
Hafifmiş.
Kostas neler yapabileceğini gösteriyor.
Gösteriş yapıyor.
Ama benden daha iri, değil mi?
Antonis'e insan kaçakçılığı suçundan ağır bir ceza verildiğini biliyordum.
Yunanistan bunu sınır güvenliğini tehdit eden,
göçmenlerin hayatını tehlikeye atan çok ciddi bir suç olarak görüyor.
Bu suça nasıl bulaştın?
İnsan kaçakçılığına?
Bir arkadaşım yapıyordu.
Ona yardım ettim.
Minibüs kiralayan başka birini tanıyordum.
Onları tanıştırdım.
İnsan kaçıracağını biliyor muydun?
Evet.
Sonra ne oldu?
Polis bizi tutukladı.
Beşimiz de 55'er yıl aldık.
55 yıl mı yatacaksın?
Ayrıca 500 bin avro para cezası.
Olan bitendeki rolünü kabul ediyor musun?
Sadece bir tanıştırmaydı.
Olanların sorumlusu değilim.
Ciddiye almadım. Kim olsa yapardı.
Rolü küçükmüş ama 55 yıl ceza almış.
Yanlış bir şey yaptığını düşünmediğini söyledi.
Hikâyesi ne olursa olsun
Antonis bu hapishanedeki 100'den fazla insan kaçakçısından biri.
Her dört mahkûmdan biri insan kaçakçısı.
Sıcak su sorunu yetmezmiş gibi
bu köhne binada yeni bir kriz patlak veriyor.
Yedek elektrik jeneratörü bozuluyor.
Beni halterde yenen Kostas'la birlikte sorunu çözmek üzere görevlendiriliyorum.
Kostas.
Bugün ikiniz de jeneratör üzerinde çalışacaksınız.
Tamam. Görüşürüz.
Tamam. Jeneratörü tamir edeceğiz.
Egzoz borusu uyduracağız.
Kostas, 36 yaşında bir kamyon şoförü.
Tamir becerileri sayesinde hapishanenin tamirat işlerinde
önemli bir rol kazanmış.
Şeyi uzat…
-Bunu mu? -Evet.
Bir de tahta.
Tahta.
Bu işi ne zamandır yapıyorsun?
Üç yıldır.
Üç yıldır mı hapistesin?
Evet.
Öğrendiğime göre Kostas, hücre arkadaşım Antonis'le
aynı kaçakçılık çetesinin mensubu.
İşlediğin suçu anlat o hâlde.
İnsan kaçakçılığından hüküm giydin.
Benim sorumluluğum onları taşımaktı.
Evros sınırına gelmiş insanları taşıdım.
Onları kamyona koyup Selanik'e götürdüm.
Kendimi senin yerine koymak istiyorum.
Kamyonda direksiyon başında olduğumu düşünüyorum.
Kaçırılan insanlar kamyona nasıl biniyor?
Otoyolda.
Bazı yerlerde umumi tuvaletler var.
Orada bekliyorlar. Oradan yüklüyoruz.
99 kişiydi.
Kamyonlar büyüktü. Çok geniş alan vardı.
Nasıl yakalandın?
Yakıt istasyonuna girdim.
Polis beni orada durdurdu.
Cezan ne kadar?
İnsan kaçakçılığından cezam
109 yıl.
109 yıl mı?
Yunan sisteminin işleyiş şekli bu.
Aldığın ceza ne olursa olsun
yatarın en fazla 20 yıl.
Azami yatış süresi bu.
Yine de 20 yıl uzun bir süre.
Neden yaptın?
Benim ana motivasyonum paraydı.
Ne kadar para aldın?
Lütfen durun.
Tamam.
Ağzı sıkı olmasına şaşırmadım.
Göçmenler kaçakçılara kişi başına binlerce avro ödüyor.
Kostas'ın çetesi sadece 99 kişi kaçırarak yarım milyon avro kazanabilirdi.
Tamam, devam edelim.
Kimseye zarar vermedim. Kimseyi öldürmedim.
Birkaç yıl öncesine kadar insan kaçakçılığı sadece bir kabahatti.
Şimdi bu bir suç. Bence orantısız.
Suçlu olabilirim ama yaptığım şey suç değil.
Onu dinlemek beni düşünürdü.
Savaştan kaçan, daha iyi bir hayat arayan insanlara
yardım etmeye 109 yıl ceza vermek adil mi?
Kostas bunu para için yaptı.
Maddi getirisi yüksek bir sektör.
İnsan kaçakçılığı operasyonunda yer alan birçok insan için
çok büyük paralar kazanmak mümkün.
Ama çaresizce kaçarken o kamyonların kasalarında ölen
adamların, kadınların, çocukların çektiklerini hayal bile edemiyorum.
Balık istifi dizilmişler.
Daha iyi bir hayata kavuşma umuduyla
varmak istedikleri yere ulaşmak için sahip oldukları her şeyi vermişler.
DÖRDÜNCÜ GÜN
Tanıştığım iki insan kaçakçısı da
işledikleri suçun ciddiyetini hafife alıyordu.
Ama duyduğuma göre hapishaneye beş kilometre mesafede
Yunanistan'a kaçırılanların kaldığı bir mülteci kampı var.
Hikâyelerini dinlemek için bugün hapishaneden bir günlüğüne izin aldım.
Yunanistan'daki göçmenlerin, mültecilerin sığındığı
birçok mülteci kampından biri bu.
Buraya gelmek için yaptıkları yolculuktan,
aldıkları risklerden sonra burası rahatlatıcı olmalı.
Yunanistan'da bunun gibi düzinelerce kamp var.
Sadece bunda 700 kişi kalıyor.
Bay Ahmed?
Ahmed Haji, Kuzey Irak'tan.
Ahmed ve ailesi oradaki şiddetli çatışmalardan kaçmış.
Onları Batı Avrupa'ya,
daha iyi bir geleceğe taşıma sözü veren bir insan kaçakçısı tutmuşlar.
Ama Yunanistan'da mahsur kalmışlar.
Üç buçuk yıldır bu prefabrik konutta kalıyorlar.
Yaptığınız yolculuktan bahset.
Türkiye'ye, İstanbul'a geldim.
Orada bir kaçakçı buldum.
Ona yaklaşık 80.000 dolar ödedim.
Araçla takriben bir iki saat gittik.
Sonra da sınıra ulaşmak için yedi saat yürüdük.
Su vardı. Bir nehir.
Küçük bir tekneydi.
En fazla 20 kişilikti ama biz 47 kişiydik.
Bize yer açmak için çantalarımızı, her şeyimizi attılar.
Mecburen küçük çocukları ayaklarımızın önüne oturttuk.
Büyük bir nehirdi. Geçiş hiç kolay olmadı.
Sonra ailem ve dört oğlum akıntıyla sürüklendi.
100 metre sürüklendik. Öleceğiz sandık.
Ahmed ve ailesi şanslıydı.
Bir tanıdığım vardı.
Yola bizden birkaç ay önce çıktı.
Suya düşmüş. Karısı ve iki çocuğu boğuldu.
Naaşları hiç bulunamadı.
Her yıl 1000'den fazla göçmen
Avrupa'ya ulaşmaya çalışırken hayatını kaybediyor.
Kaçakçılarla görüştüğünde sana ne söz verdiler?
Plana göre doğruca Bulgaristan'a geçecektik.
Onun için bu kadar para verdik.
Ama beni dolandırıp buraya getirdiler.
Bazı kaçakçılık rotalarında
kaçakçılar insanları soyuyordu.
Irak'tan kaçıp kaçakçılara para verirken
mülteci kampına düşmeyi bekliyor muydun?
Kaçakçılık işi yalan. Doğru söyleyeni yok.
Bunlar çok sarsıcı olaylar.
Hikâyeni bizimle paylaştığın için teşekkür ederim.
Sığınma başvurularının yarısından fazlası Yunan makamları tarafından reddediliyor.
Ahmed ve ailesi, onlar gibi yüz binlercesi
hayatlarını riske atıp belirsiz bir gelecek için
tüm birikimlerini kaybetti.
İnsan kaçakçılarının onun gibi adamları ve ailelerini
bir yerden bir yere taşımalarına dair çok farklı bir hikâye anlatıyor.
"Kaçakçılar iyi değil.
Kandırıyorlar, yalan söylüyorlar" diyor.
Sırf para için onun ve ailelerin hayatını tehlikeye attıklarını söylüyor.
Ama insanlar yoksulluktan, savaştan kaçmak istedikleri sürece
göçmenler gelmeye devam edecek, kaçakçılar büyük kârlar elde edecek.
Diavata Hapishanesi'ne dönüp 109 yıl hapis cezasına çarptırılan
insan kaçakçısı Kostas'ı buluyorum.
Mahkûm edildiği suçtan bahsetti
ama ona birkaç sorum daha var.
Devam eden başka davan var mı?
Evet, bekleyen davalar var.
Kaçırılan insanların birçoğu hayatını kaybediyor.
Senin gibi adamlar diğer tarafta
onları taşımaya hazır oldukları için hayatlarını kaybediyorlar.
Onlara umut veriyorsunuz. Bazen asla ulaşamayacakları bir umut.
Çünkü o yolculukta ölüyorlar.
Bu konuda ne diyeceksin?
O türden olayların
benimle ilgisi yok.
Öyle bir olaya hiçbir zaman karışmadım.
Başıma hiç gelmedi.
Yani utanmıyor, pişmanlık duymuyorsun.
Hayır.
Sence insan kaçakçılarına verilen ağır hapis cezaları
başkalarını sizin yaptıklarınızı yapmaktan caydırmak için bir çözüm mü?
Ağır cezalar işe yaramıyor.
Mahkûmların yüzde 70'i istemese de bu işi tekrar yapacak.
Çünkü dışarıda onlar için bir iş yok.
Yaptığı şeyden utanmıyor.
Hükûmetin cezaları artırma politikasının
caydırıcı olduğunu düşünmüyor.
Belki bazılarını caydırıyor.
Ama Kostas'ı caydırdığını sanmıyorum.
BEŞİNCİ GÜN
Bu hapishanedeki insan kaçakçıları dışında
bir büyük zorlukları daha var.
Buraya girerken, yeni hükümlülerin yüzde 50'sinin
uyuşturucu testinin pozitif çıktığını öğrenmiştim.
Hücre arkadaşım Nico eroin bağımlısıydı.
-Sağ ol dostum. -Çok sağ ol.
Ama Diavata'nın özel bir uyuşturucu rehabilitasyon birimi var.
Bir hapishane için bir hayli eşsiz.
Birimin kendi güvenli bölgesi var.
Hükümlüler katılmak için başvuruyor. Kimin uygun olduğuna idare karar veriyor.
Burası hapishaneden çok farklı, değil mi?
Evet, tamamen farklı.
Kendimi çoğu zaman hapiste gibi hissetmiyorum.
35 yaşındaki George
rehabilitasyon programındaki 13 hükümlüden biri.
Prometheus'u ateşi çalarken çizdik.
Prometheus topluluğumuzun adı.
Sloganımız da orada yazıyor.
Terapiden sonra sloganımızı haykırıyoruz.
Birlikteyiz! Daha iyi bir hayat için ruhlarımızla birbirimize bağlıyız!
Prometheus'uz!
Bu 13 hükümlü şanslı olduklarını biliyor.
Birimde 84 kişilik yer var ama paraları çok az olduğundan
terapiye ihtiyaç duyan hükümlülerin sadece bir kısmına yardım edebiliyorlar.
Hücremi topluluktan biriyle paylaşıyorum.
George uyuşturucuyu bırakmış.
Ama iki yıl içinde tahliye edildiğinde
uyuşturucudan temelli uzak kalacağından emin olmaya çalışıyor.
Neden hapistesin?
Şu anda kar maskesiyle silahlı soygundan hükümlüyüm.
Bankalar, postaneler, bahis dükkânları.
Bu tür yerler.
Ne tür bir silah kullanıyordun?
Toplu tabanca değil. Otomatik.
Kimseye ateş ettin mi?
Hayır, hiç kimseyi vurmadım.
Parayı almak, korkutmak için havaya ateş ediyordum.
Uyuşturucu satın alabilmek için yapmam gerekeni yapıyordum.
Eroin, kokain, esrar…
-Her şey. -Her şey.
Bu terapi topluluğunda bulunma sebebin bu.
Seni suça yönelten
uyuşturucu bağımlılığının üstesinden geliyorsun,
Çocukluğumdan beri
kafamda kendimle ilgili böyle bir imge vardı.
Suçlu olduğumu, içimde iyi bir şey olmadığını görürdüm.
Oysa gerçek tam tersi.
Bana gerçek sevgi ve saygı gösteren insanlar buldum burada.
-Herkese günaydın. -Günaydın.
Bugün kim başlamak ister?
Bağımlılıklarını anlamak ve yönetmek için
her gün grup terapisi yapıyorlar.
Günaydın millet.
Bunları konuşmak benim için çok zor ama deniyorum.
Uzun bir aradan sonra kız kardeşim ziyaretime geldi.
Nihayet babamızla ilgili bazı meseleleri konuştuk.
Çocuklarımdan biriyle konuştum.
Diğer ikisi benimle konuşmuyor.
Keşke babalarının
ne kadar değiştiğini bilseler.
Pekâlâ. Kucaklaşın.
Çok duygusal bir seanstı.
Suç işlemiş yetişkin adamlar
gündelik veya haftalık zorluklarını açıkça dile getirdi.
Bu programın, bu terapi topluluğunun yapmaya çalıştığı şey bu adamlara
hayatlarını değiştirmeleri için gerekli araçları, becerileri sağlamak.
Şunu biliyoruz, hayatlarını değiştirdiklerinde
potansiyel bir kurbanın hayatı da değişir.
Benim için bu çok önemli.
Bugün gruptan biri 40 yaşına giriyor.
Yardım edeyim.
Önlük takmayı biliyorum George.
Kremasını yapmışsın bile.
Kremayı her yerine yay.
Ortadan başlayacağım.
Etkilendin mi?
Benden daha iyi yapıyorsun.
Tamam.
Temiz olmak nasıl bir duygu?
Uyuşturucu olmadan yaşayabileceğime inanmıyordum.
Çalışabileceğime inanmıyordum. Bu pastayı bile yapamazdım.
İnsanları korkutmak için ateş ederken
ne kadar acıya neden olduğunun farkına vardın mı?
Neler hissettiklerini anlayabiliyorum.
Kendimi onların yerine koyabiliyor, nasıl hissettiklerini anlayabiliyorum.
Elimden bir şey gelmiyor.
Suçluluk ve pişmanlık duyuyorum.
Geçmişimle barışığım.
Uzun yaşa, yaşlan
Saçların beyazlasın
Bilgeliğin ışığını ver herkese
Herkes senin için Bilge adam desin
Bugün gördüğüm kadarıyla
bu birim, hükümlülere çok ihtiyaç duydukları desteği veriyor.
Sadece 13 kişiye destek vermeleri çok yazık.
Cezaevinden çıkmadan önce cinayetten yatan hücre arkadaşım Nico'ya
onunla basket oynayacağıma dair söz verdim.
Nico daha önce uyuşturucu terapi programına kabul edilmiş
ama yoğunluğuna dayanamayıp kısa süre sonra bırakmış.
Şimdi çaresizce ikinci bir şans diliyor.
Ben içerideyken rejim, yapı benden çok şey istiyordu.
Böyle bir yerde bu zor olabiliyor.
Bu defa aralarına dönmeye hazır mısın?
Orada aynada kendinle yüzleşmelisin.
Kim olduğunu, ne yaptığını fark etmelisin.
Buradayken kendinle yüzleşmek zor.
Bu herkes için zor.
Sence neden şimdi kendinle yüzleşmeye hazırsın?
Artık bu işlerle baş edebilecek yaştayım.
Bu benim iyiliğim için.
Bir zararı da yok.
Çıkınca ne yapmak istediğime karar verme zamanı…
Yeniden topluma karışmaya hazır olmalıyım.
Umarım hapisten çıkıp
normal bir insan olurum
ve son 15 yılda yaşadıklarımı unuturum.
ALTINCI GÜN
Diavata Hapishanesi'nde son sabahım.
Ama üç hücre arkadaşımın her biri çalışma süreleri düşüldükten sonra bile
burada 10 yıl veya daha fazla kalabilir.
Önümüzdeki yıllarda aralarına daha birçok insan kaçakçısı katılacak.
Bu da idarenin diğer hükümlülerin değişmesine
destek olmak için yapabileceklerini sınırlayabilir.
Gitmeden önce hapishane müdürü Anastasios Papadopoulos'a
bu durum hakkında ne düşündüğünü sormak istiyorum.
Burada çok iyi programlar yürütüyorsunuz.
Uyuşturucu bağımlılığı birimi gibi.
Ama bundan pek az kişi faydalanabiliyor.
Gerçek şu ki kaynaklarımız son derece kısıtlı.
Bu hapishane yaklaşık 360 kişilik tasarlandı.
Şu anda 360 değil, 440 hükümlü bulunuyor.
Hapishanenin kapasitesini aşan bir sayı.
Ama sadece burada değil, ülke çapındaki cezaevlerinde de
insan kaçakçısı mahkûm sayısında artış gözleniyor.
Bu da aldıkları uzun mahkûmiyetlerin
yasa koyucuların umduğu kadar caydırıcı olmayabileceğini gösterir mi?
Sözleriniz doğru.
Ama aslında sert cezalar caydırıcı.
Cezalandırmanın yanı sıra bu insanları
yaptıklarının suç olduğunu anlamaları için eğitmeliyiz.
Bana sorarsanız insanların hayatını tehlikeye atmak büyük bir suç.
Ama gördüklerime ve duyduklarıma göre
bunlar ıslah edilmesi en zor yeni suçlu grubu.
Bazı hükümlülerin hayatını iyileştiren
harika girişimler gördüm.
Ama yeni hükümlü kategorisini,
insan kaçakçılarını ıslah edebilecek bir sistem gördüm mü? Pek emin değilim.
Alt yazı çevirmeni: Çetin Soy