Hobbelig.
Dit is de laatste keer dat ik vlieg.
Als wij doodgaan, is June wees.
Ze redt zich wel.
Het is goed.
Fårö, Dämba. D-A-M-B-A.
Huisnummer? -2078.
U bereikt uw bestemming over een uur en 48 minuten.
Sla over 200 m af naar links naar Skarfolksgaten.
Dan rechtsaf naar Chilvarvejen.
Sla over 100 m af naar links naar Skarfolksgaten.
Ik heb geen nieuwe locaties toegevoegd. Het casino was er al.
Er waren er eigenlijk twee, maar ik heb er een van gemaakt dus als dit...
Als ze meer details of beschrijvingen willen...
vragen we toch iemand die er weer in te zetten?
Ze willen de opnames nog een maand uitstellen, dus dat komt goed.
Als ze aandringen, valt de halve cast af, dat beseffen ze toch wel?
Blijf over 100 m rechts op Farovejen.
Blijf rechts.
Ik kom zo.
Ik heb mijn zonnebril op het vliegveld laten liggen.
Dank je.
Over 100 m heeft u uw bestemming bereikt.
Dat moet haar zijn.
Niet verdwaald? -Het wonder van de GPS.
Gelukkig, want hier zou niemand u helpen.
Er is een pact tussen Fårö en Bergman... -Goed om te weten.
Åse. Aangenaam. -Tony. Insgelijks.
Åse. -Chris.
Ik zorg voor de huizen.
Prachtig. -Beeldschoon.
In dat huis is Bergmans privéfilmzaal...
daar worden 35mm prints vertoond tijdens de Bergman-week.
U mag de fietsen gebruiken.
Fijn.
U kunt naar Lauter om Bergmans huis te bezoeken.
Dat is 10 minuten fietsen.
Geweldig.
Dit is de woonkamer.
En deze tv is heel oud, maar hij doet het nog steeds.
Deze piano was van Käbi Laretei, zijn vierde vrouw.
Ze was een geweldig pianist.
Dit is de perfecte plek om te werken. -Zeker.
Het is een eenvoudig huis. Makkelijk om in te wonen.
De slaapkamers zijn boven. De grote zit inScènes uit een huwelijk...
de film die leidde tot miljoenen scheidingen.
Ik laat u de vuilnisbakken zien. In Zweden nemen we recycling serieus.
Ik kan ook een andere kamer nemen, hoor.
Chris?
Ik ben hier. In de molen.
Ik installeer me hier.
Dan kunnen we naar elkaar zwaaien.
Vind je het niet te mooi, te...
Te wat?
Te prachtig.
Al die rust en perfectie vind ik deprimerend. -Nee, het is kalmerend.
Maar als ik hier ga schrijven, voel ik me vast een loser.
Aan z'n bureau zitten is al eng. -Dan schrijf je toch buiten?
Veel mensen komen hier om te werken. Studenten, schrijvers, ontwerpers.
Niemand verwachtPersona. -Godzijdank.
Besef je wel dat we in het bed gaan slapen...
uitScènes uit een huwelijk...
'de film die leidde tot miljoenen scheidingen'?
Ik weet het. -We kunnen beter de andere slaapkamer nemen.
Aparte bedden?
Ja.
Ga lekker zwemmen.
Tony. -Leuk je te zien.
Jou ook. -Dit is Chris.
Hallo. Dit is Hedda, het hoofd van deBergman Foundation.
Het is een eer u te ontmoeten. -Berit, zij organiseert de Bergman Week.
Na al die e-mails...
Hij zei dat je makkelijker geld kon opsplitsen dan gezinnen.
Negen kinderen.
Negen? -Van zes verschillende vrouwen.
Vond hij het niet erg dat alles aan vreemden werd verkocht?
Hij was niet sentimenteel. -En leefde in het heden.
Geloofde hij in God. Dat lag vast gevoelig, maar sprak hij erover?
Hij zei dat de dood een licht was dat doofde. -Dat veranderde na Ingrids dood.
Bergman geloofde boven alles in geesten.
Als je alleen woont, op een verafgelegen eiland...
Hij voelde Ingrids aanwezigheid in het huis. Daar was hij van overtuigd.
Ik heb een tafel binnen voor u.
Hoe was zijn relatie met zijn kinderen?
Hij zag ze niet vaak toen ze klein waren. Hij was niet bepaald een familieman.
Een van zijn dochters wist jarenlang niet dat hij haar vader was.
U kunt gaan zitten.
Op zijn 60e was er een reünie en Ingrid had hem overgehaald iedereen uit te nodigen.
Ingrid wilde hoe dan ook Bergmans relatie met zijn familie herstellen.
Dus...
Denkt u...
dat je een oeuvre kunt scheppen en tegelijk een gezin kunt stichten?
Een oeuvre van zo'n omvang? Op zijn 42e had hij 25 films geregisseerd...
runde hij een theater en ensceneerde toneelstukken.
Hoe wil je dan ook nog luiers verwisselen?
Hoe ziet u dat? -Praktisch gezien...
lijkt me negen kinderen opvoeden en 50 films regisseren een hele kluif.
Ja, natuurlijk, maar de moeder voedde alle kinderen op en hij deed niets.
Wat vind je daarvan? -Dat moet ik afkeuren, toch?
Nee, maar jij vindt hem zo geweldig, dus... -Jij ook.
Een vrouw had dat nooit kunnen doen. -Ik bedoel ik zou ook wel...
negen kinderen van vijf mannen willen.
Dat is mooi.
Ik wil gewoon graag dat er samenhang is.
Dat mijn idolen zich ook in het echte leven gedragen.
Daar heb je je antwoord.
Bergman was in zijn kunst even wreed als in zijn leven.
Juist.
Maar dan nog.
Ik ga. -Waarnaartoe?
Ik heb een nagesprek. Ga je mee? -Nee.
Wil je het Bergman Center niet zien? -Ik zie het morgen.
Goed.
Succes.
Wie ben jij?
Jij of ik?
Mama.
Ik zou het fijn vinden...
als je even belde om te zeggen hoe het met June gaat.
Dank je wel. Dag.
Hallo. -Hallo.
Hoe was het? -Goed.
Aardige mensen. Geweldig om De grote stilte daar te zien.
Ik heb te veel gepraat maar...
Wil je thee? -Ja, graag.
Ik mis June. -O.
Je moeder heeft me een video gestuurd. -Mij niet.
Omdat ik haar lieveling ben.
Uit het leven van marionetten. -Die is Duits. Ik wil een Zweedse zien.
Een zomerfilm. -Niet Zomer met Monica.
Jawel. -Ik heb 'm al te vaak gezien.
Na de repetitie? -Fanny en Alexander.
Die ken ik uit mijn hoofd.
Het zevende zegel. -Die vind ik vreselijk.
Maar ik heb 'm nog nooit gezien. -Het uur van de wolf.
Nee, daarin komt een kind met z'n hoofd tegen een steen.
Ik wil een leuke film van hem zien. -Die is er niet.
Dan downloaden we een film. Je wilde Everest zien.
Source. -Ik weet het.
Sarabande.
Goed.
Die heb ik niet. -Verdorie.
Ik heb wel een 35mm print. Die gaat morgen terug naar Stockholm.
Welke? -Geschreeuw en gefluister.
Je wilde een leuke Bergman zien.
Alleen de stoel op de eerste rij moet vrij blijven, want die is van Bergman.
Oké. -Bedankt.
Net een horrorfilm zonder catharsis. -Wat is je punt?
Nou, meestal als je een horrorfilm hebt gezien, voel je je gerustgesteld...
omdat je weet dat het jou niet kan overkomen.
Nu heb ik dat niet.
De eenzaamheid, de kwelling, de doodsangst...
Zo zijn de dingen. -Niet waar.
Het is een droom.
Of eerder een nachtmerrie. -Ik hoop dat zijn leven prettiger was.
Ik ook.
Waarom zijn z'n personages zo afschuwelijk, zonder enige tederheid of lichtheid?
In Fanny en Aleksander toch wel? -Maar die kwam later.
Maar goed ook, want hij wilde niet luchthartig zijn.
Hij wilde graag zijn duistere kant onderzoeken.
Waarom onderzocht hij nooit... -Geluk?
Ja, geluk.
Moet je zijn huizen zien, het eiland, de prachtige landschappen...
Alles is minder hard dan in zijn films.
Dan zou je hier 's moeten zijn in januari. -Nee, bedankt.
Wat is er?
Films kunnen ongelooflijk triest zijn.
Hard en gewelddadig, maar uiteindelijk geven ze je een goed gevoel.
Zijn films niet? -Ze doen me alleen pijn.
Waarom kijk je ze dan?
Omdat ik ze mooi vind.
Ik weet alleen niet waarom.
Gina.
Alstublieft, is hier iemand?
Alstublieft.
Ik ben in gevaar. Alstublieft. Is hier iemand?
Bijna afgelopen. -Hoe gaat het?
Kijk je nooit je eigen films terug? -Nee, vreselijk.
Bergman zei dat het een hel zou zijn als hij zijn films moest terugkijken.
Helemaal mee eens. -De aftiteling is begonnen. Komen jullie?
Oké.
Een hartelijk welkom voor Anthony Sanders.
Mijn hele leven...
had ik het gevoel dat ik aan het koorddansen was, dat ik altijd aan het balanceren was.
En als ik ervan af zou vallen, zou ik verloren zijn.
En als filmmaker voelde ik me alleen helemaal...
zeker...
en op mijn gemak als het hoofdpersonage van het verhaal dat ik vertelde...
een vrouw was.
De vrouwen houden u met beide benen op de grond...
maar tegelijkertijd trekken ze ook de fictie in.
Zij stuwen de actie voort. -Dat klopt.
Hallo. Mag ik deze? -Ja, natuurlijk. 800 kronen.
Die kant.
Je moet omlopen. -Oké.
En hoe ziet de wereld er nu uit? -Veel beter.
Hampus. -Chris.
Zit je in residentie? -Ja, met mijn vriend Anthony Sanders.
En jij? -Ik ook.
Ik werk aan m'n afstudeerfilm. Ik ken Fårö. Mijn grootouders zijn van hier.
Ik zou tot half-augustus blijven, maar ik ga morgen naar mijn opa toe.
Hij is stervende.
Wat vervelend. -Hij is al oud.
Weet jij waar Bergmans graf ligt? -Ja, kom maar mee.
Ik zag je laatste film met mijn vriendin.
We waren de enige bezoekers en na afloop kregen we ruzie. Ik vond 'm goed, zij niet.
We maakten het erna uit. -Vanwege de film?
Nee, niet vanwege de film.
Bergman regisseerde zijn eigen dood. Hij had alles vastgelegd.
De plek, het hout van de kist, zijn kleding...
Hedda van de Foundation zei dat hij na de dood van zijn vrouw...
ging geloven in een leven hierna.
Als domineeszoon werd hij altijd achtervolgd door het geloof...
'O, God, waarom heeft u mij verlaten?' Maar in Zweden boeit niemand dat nog.
Shit.
Ik zou meegaan met de Bergman Safari. -Die kun je wel overslaan.
Tony wilde niet alleen gaan.
Ik kan je ook de Bergman plekjes laten zien, ook plekken die je niet op de safari ziet.
Echt? -Ja.
Het was fantastisch. -Mag ik uw handtekening?
Ja, natuurlijk.
Alstublieft. -Dank u wel.
Het was zo fascinerend, net als uw andere werk.
Mag ik met u op de foto?
Ik vind uw werk geweldig. -Dank je.
Mag ik? U bent mijn favoriete regisseur en de reden dat ik film ben gaan studeren.
Dank je wel.
Ik heb cider van hier. Die is heerlijk.
Hij ligt achterin. Kun je die openen? -Tuurlijk.
Waar gaan we heen?
Ik zat te denken aan Ullahau. -Ullahau?
Hallo, allemaal. Volgens mij is iedereen er, dus we kunnen gaan.
Ik ben Felicia, jullie gids voor de Bergman Safari.
Mijn twee collega's Vivianne en Majken helpen mij hierbij.
Het is een mooie, zomerse dag. Dus dat is fijn.
Voor hen die de app hebben gedownload op hun telefoon, kunnen hem aanzetten.
Hiermee kun je onze reis op de kaart volgen.
Als jullie allemaal naar de bus komen...
Ik zal jullie nog aan elkaar voorstellen. Francisco Molina, Anthony Sanders.
Francisco geeft les aan de universiteit en won gisteren met gemak de Bergman Quiz.
Zullen we?
Kom je niet?
We naderen de plek waar Bergman Als in een donkere spiegel heeft opgenomen.
Dankzij die film ontdekte hij Fårö.
Aanvankelijk wilde hij niet in Zweden filmen, maar op de Orkneyeilanden bij de Schotse kust.
De producers leek dat veel te duur worden en haalden hem over om hier te draaien.
Deze plek ontstond rond 1700 toen mensen de bomen gingen omhakken.
Door zand dat uit het noorden kwam, ontstonden duinen op de open plekken.
Ullahau betekent rollende duinen. Mensen dachten dat de Dag des oordeels kwam.
Ze zeiden:
Wat betekent: Als Ullahau en Sandi Hai elkaar treffen, nadert de Dag des Oordeels.
Toen plantte iemand bomen en kwam er geen zand meer bij.
Maar de duinen die er al lagen, bleven.
Nu heb ik zin om naar het strand gaan. -Dat kan.
Een mooi zandstrand. -Er zijn er twee.
Een in het noorden en een in het zuiden. Die in het zuiden is breed met grote golven.
Die is toeristischer dan het noordstrand. Daar is geen wind...
het water helder, maar met veel kwallen. -Dat meen je niet.
Jawel, maar ze doen geen kwaad.
Bij het zuidstrand prikken sommige, wat veel erger is.
Het huis in de film stond hier.
Eigenlijk was het alleen een gevel. De binnenopnames zijn in een studio gemaakt.
Wat is er met het huis gebeurd? -Dat is na de opnames gesloopt.
Bergman zocht een kleine tuin met oude bomen en daarom koos hij voor deze plek.
De bomen staan er nog en je kunt zien waar de muur gesloopt is.
Hier kun je zien dat de muur is verplaatst.
Helemaal...
hierheen. Ze hebben andere stenen gebruikt om de muur te herbouwen.
En als je hier kijkt...
kun je zien waar de pier ooit heeft gelegen.
Dat was de fundering van de pier.
Deze boom is ook te zien in de film.
Maar toen was-ie nog klein. Dus hij is gegroeid in de afgelopen 60 jaar.
Toen Bergman op Fårö kwam, gebeurde er iets.
Hij was op slag verliefd.
Hij was verbluft over de schoonheid van het eiland.
Alsof hij zijn landschap had gevonden, eentje dat al bestond binnen in hem.
Tony: Fijn dat je niet bent komen opdagen
Voor Persona had Bergman in het ziekenhuis gelegen wegens mentale en fysieke uitputting.
Maar na die film was hij weer gelukkig.
Persona belichaamt deze overgang en die volheid.
Bergman is dat nooit vergeten. Hij zei dat die film zijn redding was.
Is het Shame of The Shame? -In het Zweeds is het Skammen.
Wat in het Engels 'the shame' is, maar de titel is Shame.
In Engeland is hij uitgebracht als The Shame.
Chris: Niet boos zijn. Je masterclass duurde eeuwig. Ik zie je straks, nog veel plezier.
Bergman verwachtte veel kritiek te krijgen vanwege de verwijzing naar Vietnam.
In Zweden was het debat over de oorlog erg zwart-wit.
Zijn film is uitermate grijs.
Zie je, kwallen.
Wil je een lamsvachtje kopen? -Eh, goed.
Ik kan niet kiezen.
Ik vind die zwarte met lange haren mooi.
Maar die zijn duurder.
Dames en heren, traditiegetrouw ronden we de tour af met lamburger.
Heeft iedereen daar zin in? Anders zijn er ook veggieburgers.
...bestaande uit het uur van de wolf, Schaamte, Een hartstocht...
Bergman zag ze niet zo.
Critici zagen Als in een donkere spiegel, De grote stilte en De avondmaalsgasten...
als een trilogie over het geloof, hij niet. -Hij noemde het eerst wel een trilogie.
Maar daarom is het er nog geen.
Dat is waar.
Bedankt voor de safari. -Hopelijk vond je het leuk.
Zeker. -Vergeet je lamsvachtjes niet.
Tot ziens. -Dag.
Hé. -Hoi.
Très chic. Bedankt voor de steun.
Ik zag die bus en schrok me rot. -Geeft niet.
Hoe was het? -Best goed eerlijk gezegd.
Ik voel me alleen niet zo lekker.
Hoezo? -Vast vanwege de burger.
Waar was jij?
Een rondritje gemaakt. -O, heb je rondgereden?
Ik heb een man ontmoet. -O, je hebt een man ontmoet.
Een student. -O, een student.
Een filmstudent uit Stockholm. -Was hij knap en sexy?
Zei hij briljante dingen over Bergman?
Niet zoals jij, maar zijn onhandigheid was charmant.
Dank je. Hou je mond maar.
Zoek je iets?
Nee. -Nee?
Ik zoek het huis van Als in een donkere spiegel.
Bergmans film.
Sorry, we spreken geen Engels. -Ingmar Bergman.
De filmmaker die hier heeft gewoond. -Sorry.
Bedankt.
Wil je lunchen?
Ik ging op zoek naar het huis uit Als in een donkere spiegel.
Dat bestaat niet. -Wat?
En de foto op het kaartje dan? -Dat was alleen een gevel.
Bergman Safari, schat.
Hoe gaat het? Hoe ver ben je?
Ik werk aan een opzet. Ik twijfel of ik het ga schrijven.
Hoezo?
Ik ben bang in herhaling te vallen.
Onmogelijk.
Alsof we ons hele leven steeds hetzelfde zeggen.
Dat klopt, maar vanuit andere perspectieven. Je moet op jezelf vertrouwen.
De personages...
de dialogen, de situaties, alles klopt, maar iets houdt me tegen, maakt me bang
Dat is andere kost.
Als het je angst aanjaagt, neem dan rust.
Eerst zeg je 'schrijf', dan 'stop even', dat maakt het niet makkelijker.
Weet je hoeveel moeite schrijven me kost? Het is een martelgang, een zelfkwelling...
Onbegonnen werk. -Nou...
Ga iets anders doen.
Wat? Fulltime het huishouden? -Dat is een eerbaar beroep.
Hoezo gaat het schrijven zo moeizaam? Je bent geen 15 meer. Dat ben je ontgroeid.
Misschien toch niet.
Schrijf iets anders. -Alsof ik stapels ideeën heb.
Een beetje aanmoedigen mag best. -Ik doe m'n best.
Ik vind je werk goed.
Hoe gaat jouw werk? -Eigenlijk best goed.
Waar gaat het over?
Het gaat over hoe...
onzichtbare dingen circuleren binnen een stel.
En het verhaal?
Ik vertel jou toch ook alles?
Dat brengt ongeluk.
Kun je zeggen waar het plaatsvindt? -Hier.
Hier? Op Fårö? -Ja.
Je zegt het alsof ik dat wist. -Dat is toch zo?
Nee, want je vertelt nooit iets.
Ik heb een titel.
Hou die maar voor jezelf.
Wat is er?
Is het je script?
Mis je June? Wil je naar huis?
Zeker weten?
Kan ik vertellen wat ik schrijf? -Ja.
Het is het laatste deel van een verhaal. Misschien is het niet genoeg voor een film.
Ik wil weten wat je ervan denkt. -Oké.
Het vindt gedurende drie dagen plaats tijdens een bruiloft.
Ik weet nog niet waar, maar...
Misschien op een plek als hier, als Fårö...
Een eiland zou heel goed kunnen werken. Het zou kunnen beginnen in een vliegtuig...
of op een boot.
We varen op een ferry in de Baltische Zee naar Gotland.
De tocht duurt vier uur. Het is lente.
Of misschien zomer.
Het is de nazomer.
Een jonge vrouw kijkt in de verte. Ze heet Amy.
Ze is van mijn leeftijd, of misschien iets jonger.
Laten we zeggen dat ze 28 is.
Zij is het hoofdpersonage.
Ze is die ochtend uit New York aangekomen.
Ze gaat naar de bruiloft van een vriendin, Nicolette, die met de Zweed Jonas trouwt.
De trouwerij vindt plaats op een eiland ten noorden van Gotland.
Het eiland heet Fårö.
Dat betekent veel voor Amy die regisseur is.
Oké.
En Bergman speelt een belangrijke rol in haar verbeelding.
Voor velen is hij een mooie referentie, maar voor haar is hij...
een soort toevlucht.
Een troost. En toch...
En toch is hij niet degene aan wie ze denkt.
Een andere man beheerst haar gedachten.
Joseph.
Ze kan hem niet vergeten.
Amy was 15 toen ze Joseph ontmoette die toen 17 was.
Hun liefde was hartstochtelijk en gênant, zoals alle puberliefdes.
En ze kamden elkaar af.
Joseph verliet Amy toen ze 18 werd.
Ze gingen elk hun weg, maar Amy vergat Joseph niet.
Toen ze elkaar jaren later terugzagen, waren hun gevoelens niet bekoeld.
De aantrekkingskracht was nog sterk.
Ze werden minnaars. Ze waren volwassener en begrepen elkaar beter.
Maar de situatie was anders en er was geen ruimte voor deze romance.
De eerste keer was het te vroeg, nu te laat.
Dus ze zetten een punt achter hun verhouding.
Deze film moet het einde zijn van het verhaal...
dat een opeenvolging was van fiasco's, verraad en drama's.
Het verhaal van onmogelijke rouw, lijden...
overschaduwd door een paar herinneringen aan intens geluk.
Op advies van Nicolette had Amy afgesproken met twee vrienden van Jonas.
Zij gingen met de auto naar Fårö.
Joseph ging ook mee, maar hij was vanuit Noorwegen gekomen.
En na een aantal jaren zonder elkaar te zien...
treffen ze elkaar op de achterbank in een auto van vreemden.
Wilma en Peter weten niets van Josephs en Amy's verleden.
Stilzwijgend houden ze zich van de domme. Uit verlegenheid...
of als spel doen ze alsof ze elkaar vaag kennen.
Door deze poppenkast groeit Amy's verlangen.
Blijven jullie nog in Zweden na de bruiloft? -Nee, dat wilde mijn dochtertje niet.
Hoe oud is ze? -Vier.
Wat leuk.
En jij? -Geen kinderen.
Ik bedoel of jij wel langer blijft. -O nee.
Ik moet meteen terug. De plicht roept.
Is het erg als ik geen stropdas heb voor de kerk?
Ik ben vergeten er een te kopen. -Geeft niet.
Trouwens ik bedacht me opeens dat mijn jurk wit is.
Ik had geen andere. -Normaal draagt alleen de bruid wit.
Shit. -Maar misschien vindt Nicolette het oké.
Eigenlijk is hij meer gebroken wit of crème.
Een beetje beigeachtig.
Wil je naar het bovendek?
Ik heb je film gezien. -O.
Weet je die vent... -Welke vent?
Degene die mij speelt.
Wat is er met hem? -Ik ben veel beter.
Vind je? In welke opzichten?
In alles. Om te beginnen fysiek.
Maar vooral als mens. Hij is een eikel.
Ik dacht dat ik je had geïdealiseerd. -Geïdealiseerd?
Oké, hopelijk was dat een grapje.
We zijn een keer in Visby geweest. -Stil...
Naar de middeleeuwse week, een themaweek over de Middeleeuwen.
Zijn jullie daar geweest voor de re-enactment? -Nou...
Zoiets... -Hoe bedoel je?
Albatros. We zijn er.
Jonas.
Nicolette? -Jonas.
Misschien. -Nicolette.
Je mag mijn jurk niet zien. -Sorry.
Zal wel.
We hebben haar gevonden. In haar jurk.
Hoe gaat het? -Goed. Hectisch.
Niet te nerveus? -Jawel, maar Jonas...
Dat zal wel. -Waar logeren jullie?
Ik in Sudersand. -Ik hier in Albatros.
In de Bergman-suite. -Ik ben stikjaloers.
De wc is buiten als dat je kan troosten.
We zitten hier, denk ik.
Oké. -Tot straks.
Mijn grootouders kwamen hier vandaan dus ik was hier elke zomervakantie.
Ik ken het op mijn duimpje. -Heb je Bergman ontmoet?
Waarom is Zweden synoniem aan Bergman. -Je trouwt op Fårö. Dat is toch zijn eiland.
Zijn eiland? Ik weet niet.
Heb je een film van hem gezien? -Zeker.
Welke? -Veel.
Weet je waar zijn huis is? Ik wil het graag zien.
In Lauter.
Wacht even.
Kun je dat spellen?
L-a-u-t-e-r.
Daar heeft hij tot aan zijn dood gewoond. Het staat op de kaart.
Bedankt.
'Mijn vader was zo patriarchaal.'
Wie heeft er nou geen patriarchale vader?
Ik zeg alleen dat Bergman het niet zo zwaar had.
Weet je wat er gebeurde toen hij in dienst moest tijdens WOII?
Hij kreeg een maagzweer.
Dat kreeg hij.
'O nee, niet weer de duivels.'
Wie krijgt dat als hij in dienst moet? We waren nota bene neutraal.
'O nee, ik kan niet in de oorlog vechten.
Ik moet m'n innerlijke demonen trotseren, omdat papa enge schilderen had opgehangen.'
Kom op. Oké, misschien noemden drie recensenten hem ongelooflijk.
Maar er is meer dan alleen je navel.
Fuck Bergman.
O, ja. Ik heb Bergman nooit ontmoet.
Maar m'n grootouders kwamen hem tegen bij de kruidenier en zij vonden hem vreselijk.
Misschien deed hij niet graag boodschappen. Ik ga roken.
Heb jij een sigaret?
Dank je wel.
Nicolette, een vraagje. De jurk die ik aan wil doen op je bruiloft...
is wit of gebroken wit.
Beigeachtig. Is dat een probleem?
Dat hangt ervan af. Is hij...
wit of beige?
Gebroken wit. Iemand die niet zo'n gevoel voor nuance heeft, zou het wit noemen.
Heb je geen andere jurk? -Jawel, maar die zijn minder elegant.
Ik kan je er wel een lenen. -Oké.
Wat ben je aan het doen?
Naar de sterren kijken.
Ik ga. -Oké. Hoe?
Ik heb een fiets gehuurd.
Kun je nog fietsen dan?
Nodig je me niet uit in de Bergman-suite?
We zijn niet vrij, Mrs Bergwoman. Moet ik je daaraan herinneren?
Wil je me geen Mrs noemen? Ik ben niet getrouwd.
En doe niet zo paternalistisch.
Is dat alles?
Jij wilt niet. -Ik?
Dat merk ik. -Jij ging achteruit.
Kom je me morgenochtend met de fiets ophalen?
De eerste nacht gaat voorbij. Luister je wel?
Je was afgeleid. -Nee, hoor.
Jawel. -Niet waar.
Dus de eerste nacht gaat voorbij. Pijnlijk voor Amy.
En de volgende ochtend, zo laat als ze kan verdragen...
heel vroeg dus...
gaat ze Joseph oppikken.
Ze komt aan bij Albatros en rijdt door naar de Bergman-suite.
Hallo. -Hoi.
Zullen we gaan?
Ze hebben een vrije dag en maken een fietstocht.
Ze hadden gehoord dat Raukaur mooi was.
Deze pilaren, gebeeldhouwd door de zee, liggen verspreid langs de noordkust.
Ze fietsen verder naar Helgumannen een oud vissersdorp.
Ik heb het gevoel dat je me raad gaat geven.
Niemand dwingt jou hier met mij te zijn. -Dat weet ik.
Bij zonsondergang scheiden hun wegen.
Amy hoopt iets te horen van Joseph. Tevergeefs.
Pas de volgende ochtend bij de trouwdienst ziet ze hem weer.
Ze heeft de witte jurk uit haar hoofd gezet.
De bruid en bruidegom komen de kerk in.
Amy kijkt naar Joseph en hoopt dat hij omkijkt.
De tranen rollen over haar wangen.
Zijn het de emoties van de bruid en bruidegom die op haar overgaan?
De muziek?
Haar gevoelens voor Joseph?
Iets anders?
Mogen deze ringen het symbool zijn voor hun belofte...
van liefde en trouw.
Amen.
U wisselt nu uw plechtige geloften uit.
Nicolette...
ik zal van je houden, ik zal goede en slechte tijden met je delen...
en ik zal je trouw blijven tot de dood ons scheidt.
Na de dienst stappen alle gasten in de bus.
Ze gaan naar een groot huis aan een meer waar de receptie is.
Ook een marshmallow? -Ja, hoor.
Ik heb een fles gepikt.
Nicolette sleepte me steeds mee.
Je weet hoe ze is.
Heb jij dat nummer aangevraagd?
Kom.
Sudersand.
We gaan naar de sauna op het strand. Zin om mee te gaan?
Hoe zeg je pik in het Noors? -Pik.
Wat is daar zo grappig aan? -Pik?
Ja, je zegt 'pik'.
Shit.
Sorry.
Wacht.
Je blijft weglopen.
Ik ben zo terug.
Nou?
Vind je 'm mooi?
Kom dichterbij. -Oké.
Wit of gebroken wit?
Even kijken.
Je verkreukelt hem.
Vind je het nog steeds fijn? -Wat?
Om met mij te vrijen? -Is dat niet duidelijk dan?
Ik wil dat je het zegt.
Ik praat nooit over jou tegen m'n vriendin, maar ze is jaloers op je.
Alleen op jou.
Zijn er nog anderen dan?
Soms.
Jij bent ook niet trouw.
Ik hou van twee mensen.
Dat is anders.
Ik hou van jou, maar ook van Michele en met haar bouw ik iets op.
Waarom met haar en niet met mij?
Ik weet niet. Het is gewoon...
Zo is het leven.
Jij hebt een kind.
Ik wilde er een met jou.
Jij wilde twee kinderen met twee mannen tegelijkertijd, dat is absurd.
Kom hier.
Keer me niet je rug toe.
Nee. -Hm?
Hou op.
Ik heb nu geen zin meer. -Jawel.
Sorry daarvoor.
Waar waren we gebleven?
We waren net uit de sauna gekomen.
Dan besluit Joseph om naar Amy's huisje te gaan.
Je kunt je voorstellen wat er gebeurt.
Op een gegeven moment doet ze de witte jurk aan.
Voor hem.
Dan vrijen ze weer.
En nogmaals.
En dan vallen ze in slaap. Als ze het huis verlaten...
is Joseph kil en afstandelijk.
Hallo.
Iedereen weet het van ons. -Ja.
Het kan me niet schelen. -Mij wel.
Ben je boos?
Nee. -Jawel. Je bent boos op mij.
Ik ben boos op mezelf. -Dat is hetzelfde.
Wat we hebben gedaan, is fout. Het is bedrog.
Jij kunt ermee overweg, maar ik kan mijn vriendin niet onder ogen komen.
Ik ga me omkleden. Zie ik je straks? -Oké. Wanneer?
Weet ik niet. Ik bel je.
Terwijl Joseph nadenkt over wat hij wil, dwaalt Amy melancholisch door Sudersand.
Maar twee uur later wordt ze gek.
De suite is verlaten. Joseph is er niet.
Dan komt Hampus en stelt voor om Ludo te spelen.
De alcoholische variant.
Een, twee, drie, vier.
Ik begrijp je zet niet. Ik begrijp niet waar je heengaat.
Zo zijn de regels nu. We gaan achteruit.
Achteruit.
En waar gaat dit stuk heen? -Die moet je opdrinken.
Hoe kan ik winnen met deze regels? -Je gaat terug naar de start.
En dan win ik. Dus je hebt de spelregels veranderd...
in Amy's regels zodat Amy wint.
Voor Amy. Ik weet niet, hoor. Ik ben er niet van overtuigd.
Ik denk...
Amy wordt steeds lichter in haar hoofd en ziet Joseph niet eens binnenkomen.
Hallo.
Op de laatste avond treedt Nicolette op voor haar vrienden.
Het eerste liedje...
is heel speciaal voor Jonas en mij.
Mag ik een sigaret? -Dit is mijn laatste. We kunnen 'm delen.
We gaan naar het strand. Ga je mee?
Ik heb geen zin in een groep.
Ik wil met jou zijn.
Dit is een mooi nummer.
Met Joseph. Ik kan nu niet opnemen. Spreek iets in en ik bel terug.
We zijn naar het strand. Kan ik straks langskomen?
Heb je Joseph gezien? -Die is vertrokken.
Vertrokken? -Met Wilma en Peter.
Ze nemen de ferry van 11 uur.
Gaat het wel?
Is het vanwege Joseph?
Ben je er nog niet overheen?
Amy gaat terug naar Sudersand.
Daar voelt ze haar rusteloosheid wegebben.
In de plaats komt een koude somberheid.
Dus daar ben ik zo'n beetje. Joseph is weg. Amy is in zak en as.
Dat kan het einde zijn of Amy hangt zich op met haar jurk.
Meen je dat?
Of dramatischer. Ze wil zich ophangen aan de vleugel van de Bergman-molen en valt.
Klassiek.
Hoe dan ook...
ik kom niet verder. Ik loop vast.
Dat komt wel.
Zit er een film in? -Dat hangt van jou af.
Als je ergens lang genoeg naar kijkt, wordt het interessant, toch?
Bedankt. -En goed...
dat je uitgaat van drie dagen. Dat is nieuw. Nu alleen nog een einde.
Dat lukt niet. Kun je me helpen?
Dat betwijfel ik.
En dit zou je niet met mij moeten bespreken. -Hoezo niet?
Waarom denk je?
Fijn dat je niet thuis geeft. -Nooit eerder gebeurd.
Moet ik de auto echt niet hier laten? -Nee, ik neem wel de fiets die drie dagen.
Je bent toch niet bang 's nachts? -Jawel, maar dat hoort erbij.
Goed, als je het eng vindt, ga naar een B&B.
Rijd voorzichtig. -Doe ik.
Succes met je producers.
Daar is het.
Hallo?
Is er iemand?
Je liet me schrikken. -En jij mij.
De deur was niet op slot. -Ik had 'm op slot moeten doen.
Dat is de regel.
Ben je teruggekomen? -Mijn opa is overleden.
Gecondoleerd. -Dus ik steek een kaars op voor hem.
En ik wilde hier langsgaan. -En dat vindt de Foundation goed?
Ze weten dat ik geen spullen meeneem.
Hoe gaat het? Wil het script vlotten?
Ik heb een opzet, maar geen einde.
Nog niet.
Was dit zijn werkkamer? -Ja.
Ik kwam hier naar muziek luisteren en viel in slaap.
Bergmans huis is een plek waar je in slaap valt.
Vast door die banken met lamsvachtjes.
Voor inspiratie raad ik je deze kamer aan.
De meditatie- of Ingrids kamer. Bergman liet 'm bouwen na Ingrids dood.
Ik ga, anders mis ik de ferry van vier uur.
Voor vijven weg zijn, anders gaat het alarm af.
Oké, bedankt voor de waarschuwing. -Prima.
Gooi de sleutel maar in de bak naast de deur.
Oké? -Goed.
Hé, Anders. -Hoi, Chris.
Ik wist even niet waar ik was. Alles liep door elkaar.
De crew is vertrokken. Ik dacht jij ook. -Ik was moe en wilde even liggen.
We zijn allemaal uitgeput, maar de opnames zijn bijna klaar.
Ben je er net? -Nee, ik was bij de laatste opnames.
En ik wilde Bergmans huis nog zien.
Waarom had ik geen scène hier?
Dat wilde ik wel, maar jouw personage moest hier niet zijn.
Het is bijna tijd. We moeten gaan voor de koets een pompoen wordt.
Wil je me de bibliotheek laten zien?
Kom maar mee.
Een heel leven zou niet genoeg zijn om een kwart hiervan te lezen.
Dit is mijn lievelingsobject hier.
Een maquette van het Dramaten in Stockholm. Een geschenk aan Bergman bij zijn vertrek.
En wie gluurde er vanaf zijn lievelingsplek?
Ingmar Bergman.
Wil iemand nog meerijden naar Albatros? -Ik.
Tijd om afscheid te nemen. -Ja, ik vertrek morgenvroeg.
Wacht je gezin je op het vliegveld op?
Ja, ik moet nog cadeautjes kopen, anders sturen ze me terug.
Je kunt altijd nog lamsvachtjes kopen.
Welterusten. -Goede reis thuis.
Tot morgen.
Zo, nog een laatste potje? -Ja.
Nog een sigaret en dan gaan we.
Terug naar de stal. -Mooi niet.
Stom spel. Zullen we stoppen?
Geef gewoon toe dat je niet tegen je verlies kunt.
Je wilt altijd de controle hebben.
Als ik een psychiater nodig had, zou jij de laatste zijn...
de voorlaatste die ik zou raadplegen.
Wie zou de laatste zijn? -Mijn moeder.
Godsamme.
Oké, we houden ermee op. Het is een stom spel.
En ik moet echt naar bed. Verwachte vertrektijd: over vier uur.
Kom je geen afscheid nemen?
Ik zit vast.
Bedankt voor alles.
Je hoeft me niet te bedanken.
Ga ook naar bed. Morgen moet je in vorm zijn.
Ga nu maar.
Ga je mee kijken? -Ja.
Dit eiland is nogal bijzonder.
Het toch is van de regisseur die jullie zo goed vinden?
Klopt.
Leeft hij nog of is hij dood? -Hij is dood.
Is hij naar de hemel?
Goeie vraag.
Mag ik wat vragen, papa? -Nou?
Bestaan spoken echt? -Ja.
Spreek de waarheid. -Nee.
Ze bestaan wel. -Of niet.
Waarom vertel je dan spookverhalen? -Ik?
Oma zegt dat je een film maakt met spoken. -Is dat zo? Wat weet zij daarvan.
Ze heeft het op internet gelezen. -Zit zij op internet?
Ja. Vertel me je spookverhaal.
Het is een zombiefilm. Spring.
Zombies. En dan is er...
een monster en dat is zo groot dat er paddenstoelen uit zijn kont groeien.
Zijn oren zijn ontploft en hij zit onder de poep.
Van top tot teen. Er komt bloed uit zijn ogen.
En er is een gigantisch meisje.
Als je die kant opgaat en goed kijkt, zul je mama zien.
Ga maar.
June.
Mijn schatje.
Mijn schattebout.