Słucham?
Mama zniknęła.
Kiedy?
Dwa tygodnie temu.
Myślałem, że jak zwykle błąka się po mieście.
Dawno jej nie widziałaś. Jest w gorszym stanie.
U ciebie jej nie ma?
Nie.
Na pewno?
Rino, mówię, że jej tu nie ma.
Więc gdzie jest?
Choć raz zachowaj się tak, jak ona by tego chciała. Nie szukaj jej.
Co ty mówisz?
To, co powiedziałam. To nic nie da.
Naucz się żyć po swojemu. I nie dzwoń już do mnie.
Słucham?
Zajrzałeś do jej szafy?
Po co?
Zajrzyj, potem zadzwoń do mnie.
Nic tam nie ma. Nic, rozumiesz?
Nic?
Nic. Zniknęły wszystkie ubrania, zimowe i letnie.
Buty. Wszystko znikło.
W szufladzie trzymała zdjęcia.
Wycięła siebie ze wszystkich.
Nawet z tych, na których byłem mały.
Nie potrafię ci pomóc.
Zawsze przesadzałaś, Lila.
Kiedy byłyśmy małe i teraz, gdy się zestarzałyśmy.
Nie chciałaś usunąć tylko siebie - w wieku 60 lat
- chciałaś też usunąć swoje minione życie
Obiecałam ci, że nigdy tego nie zrobię. Ale jestem wściekła.
I opiszę całą twoją historię.
Nie tylko to, co widziałam, lecz i to, co mi opowiedziałaś.
Co słyszałam przez lata.
Tym razem ja też pójdę na całość.
I zobaczymy, kto wygra.
Pokaż.
Popatrzcie... jaka dokładna i porządna jest Elena Greco.
Bierzcie przykład!
Czysto, w linii i bez kleksów.
Wspaniale.
Greco!
Dość tego! Cerullo!
Pokaż zeszyt! Ciekawe, czy będzie ci do śmiechu!
Zwróciła moją uwagę, bo była bardzo zła. W tej klasie wszyscy byliśmy źli,
ale tylko, gdy nie widziała nas pani Oliviero.
Ale tamta zawsze była zła.
Co to? Kto to napisał?
Ty?
Do tamtej chwili byłam najpilniejszą i najlepszą uczennicą.
Potem nadszedł dzień zmian.
Proszę!
Zapraszam.
Dzień dobry pani.
Dziękuję, ale nie trzeba.
Wstańcie i powitajcie panią Cerullo.
Dzień dobry pani Cerullo.
Zaprosiłam tu panią,
bo kilka dni temu, przypadkiem, odkryłam wspaniałą rzecz.
Jako nauczycielka, a zwłaszcza jako człowiek, bardzo się ucieszyłam.
SŁOŃCE
Co tu jest napisane?
Bez obawy, nie możecie tego wiedzieć.
Bo w pierwszej klasie nikt nie umie czytać i pisać.
Ale...
Cerullo.
Wiesz, co tu jest napisane?
Słońce.
Doskonale. Właśnie "słońce".
Cerullo, podejdź do tablicy.
Napisz "kreda".
Z błędem.
Musi tylko poćwiczyć.
Ale umie już czytać i pisać.
Kto ją nauczył?
Ja nie.
Ktoś w rodzinie, w kamienicy? Kto?
Cerullo... Kto nauczył cię czytać i pisać?
Ja sama.
Wracaj na miejsce.
GENIALNA PRZYJACIÓŁKA
ROZDZIAŁ PIERWSZY: LALKI
Dobrze.
Wspaniale, Cerullo!
Teraz suma.
Doskonale.
Pięć, dwa...
Szybciej! Po dwóch! Maszeruj!
Nic nie zrobiłem!
Nic?!
Czemu zawsze ja?!
Scanno, będziesz powtarzał rok!
Niech pan puści!
Wszyscy zobaczą, jaki z ciebie osioł!
Patrzcie na tego osła!
Stój!
Znowu Scanno.
Doprowadzisz osła do wodopoju, ale nie zmusisz go do picia!
Osioł!
On ją pobije.
Stój!
Patrzcie na osła!
Nie chciałaś być narzeczoną Enza?
Enzo powiedział, że jestem kłamczuchą.
Lila i ja nie zamieniłyśmy słowa, choć rywalizowałyśmy ze sobą.
Czułam, że ta zła dziewczyna mnie fascynuje, a inni jej unikali.
Jest twój tata.
Ojciec Carmeli był uosobieniem rozpaczy.
Idę do domu.
Wspaniały stolarz,
który uważał, że don Achille zrujnował go lichwiarskimi pożyczkami.
Chodźmy do domu.
Zabrał mu stolarnię i urządził w niej sklep z wędlinami,
w którym pracowali jego syn Stefano i żona Maria.
Nic nie umiesz, młody.
Idź do domu!
Masz tylko forsę ojca, który też nic nie potrafi.
Chodźmy.
Wstydzisz się ojca?
Mówię prawdę! Twój ojciec wyssał ze mnie krew!
Chodźmy.
Niech wszyscy wiedzą, że don Achille to gówno!
Don Achille mieszkał na czwartym piętrze naprzeciwko mnie.
Był potworem z bajek. Udawaliśmy, że on i jego rodzina nie istnieją.
Nie wolno mi było zbliżać się do niego ani z nim rozmawiać.
Tato!
Do domu!
Do domu, mówię!
Carmela, biegiem do taty!
A ty, pilnuj swoich spraw!
Niech wszyscy wiedzą, że don Achille to gówno!
Zasrany lichwiarz!
Tylko Manuela i Silvio Solara stawiali się don Achillemu.
Byli właścicielami jedynego baru w dzielnicy
i chcieli przejąć interes don Achillego.
- Co tu robił pan z zakładu pogrzebowego? - Zmarł Cappuccio. - Kto?
Ojciec Antonia i Ady. Złożę kondolencje, a ty do domu.
- Chcesz zobaczyć nieboszczyka? - Nie.
- Pójdziemy razem. - Boję się. Na razie.
Cappucciowie mieszkali na trzecim piętrze i byli bardzo biedni.
Melina urodziła czwórkę dzieci, była po 30., ale wyglądała starzej.
Mąż rozładowywał towar na targu.
Był niski, z dumną twarzą.
Jak zwykle, wyszedł nocą, a o świcie znaleziono go martwego.
Może zmarł z przemęczenia, może go zabili
Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu,
jak była na początku,
teraz i zawsze, i na wieki wieków. Amen.
Wieczny odpoczynek racz mu dać Panie, a światłość wiekuista niechaj mu świeci.
Niech spoczywa w pokoju. Amen.
Donato Sarratore mieszkał na czwartym piętrze, pracował na kolei.
Był oddany pracy, rodzinie i Kościołowi.
Pomagał Cappucciom.
Kobiety z sąsiedztwa mówiły, że ze względu na Melinę.
Dla mężczyzn był dziwakiem, bo pisał wiersze
i pomagał żonie Lidii pchać wózek dziecięcy.
Wyrazy współczucia.
Mieli pięcioro dzieci.
Pierwszy syn, Nino, kilka lat starszy od nas, był ładny.
Kochałam się w nim skrycie.
Co tu robisz? Marsz do domu!
Widziałaś nieboszczyka?
Posrałaś się?
To don Achille wyssał krew z Cappuccia i go wykończył.
Coś się wydarzy.
Don Achille!
Zabierz łapę!
Alfredo nie chciał was obrazić!
Błagam! Nie zabijajcie go!
Lenu, dokąd?!
Pomocy!
Lenu, gdzie jesteś?!
Chodź!
Lila! Idziemy stąd!
Przez jakiś czas nikt nie mówił o don Achillem.
Wojna między Lidią Sarratore i Meliną wywoływała złośliwe uśmiechy.
Zobacz, co knuje Melina.
Zakochała się na serio!
Co robisz?
Zostaw nas!
Co się dzieje?
Nie macie nic do roboty? Pilnujcie swoich spraw!
Mamo, ona brudzi pranie!
Zniszczy mi prześcieradło!
Chora na głowę!
Zasrana dama! Kurwa!
Donato dużo pomagał wdowie.
Wdzięczność wdowy przerodziła się w namiętną miłość.
Sarratore zrobił jej zakupy.
Przejął się śmiercią jej męża.
Jest bardzo uprzejmy.
Wkręcił jej syna do warsztatu Gorresia.
Sarratore szepnął słówko.
Dał palec, wzięła rękę!
Mama nie znosi tej lafiryndy!
Melina jest chora! Powinna się wściec na twojego ojca!
Nikt cię nie lubi, bo jesteś podła!
Jak ci na imię?
Tina.
Nie boisz się mnie?
Coś ci pokażę.
Znalazłam na ulicy.
Jesteś odważna?
Tak.
Co się dzieje?
- Pokraka! - Cofnij to.
Nie! Zasrana pinda!
- Cofnij to! - Pinda!
- Zasrana pokraka! - Co?!
Mąż cię kiwa!
Czekam na twoją trumnę w kościele!
Zabiję cię!
Jestem większą wariatką niż ty!
Twój mąż robi na boku!
Milcz i do domu!
Mamo!
Wywłoka! Zabiję cię!
Mamo, przestań!
W dzieciństwie wyobrażałam sobie zwierzątka, które wychodziły ze stawów,
z opuszczonych wagonów, z kamieni, z kurzu.
Wślizgiwały się do wody, jedzenia.
Przez nie nasze mamy były wściekłe jak głodne suki.
Mężczyźni często się wściekali, ale w końcu się uspokajali.
Kobiety w swym gniewie nie znały opamiętania.
Elena? Lenu?
To ja, mama.
Jak się czujesz? Całe szczęście.
- Przestraszyła się. - Nigdy się to nie zdarzyło.
Nie ma na co patrzeć!
Pan Ferraro i ja wymyśliliśmy konkurs,
nie egzamin, który pokaże stopień waszego przygotowania.
Przyjdą tu chłopcy z piątej klasy.
Choć są starsi, to chcę zaprezentować to, co potraficie.
Wykonałyśmy dobrą pracę. Zależy mi na tym konkursie.
Bo jeśli teraz nie pokażemy chłopcom,
że jesteście lepsze od nich, oni was zmiażdżą.
Zatem niech zobaczą, jakie jesteśmy.
Niech pan Ferraro się zdziwi!
Oni przyjdą tu za chwilę.
Naszą klasę reprezentować będą: Cerullo...
i Greco.
Podejdźcie.
Reszta niech się przesiądzie i zrobi miejsce.
Proszę!
- Możemy? - Proszę.
Wchodźcie! Szybko.
Śmiało. Wchodzimy.
Siadajcie.
Nasi reprezentanci to: Sarratore i Carracci.
Syn don Achillego!
Carracci nie jest w pana klasie.
Koleżanko, najważniejszy jest poziom wiedzy,
nie konkurs, prawda?
Dobrze już.
Koleżanko, wy zaczynacie?
Zobaczymy, kto odpowie pierwszy.
Czasownik "biec".
Tryb oznajmujący, czas przeszły, 1. osoba liczby pojedynczej.
- "Biegłem". - Świetnie!
Teraz czasownik "iść".
Czas przyszły, 2. osoba liczby pojedynczej.
"Pójdziesz".
Czasownik "szyć", tryb przypuszczający, 1. osoba liczby pojedynczej.
- Szyłbym. - Doskonale, Carracci!
Stolica Apulii.
Bari.
Stolica Ligurii.
- Genua. - Wyśmienicie!
Sarratore, nie odzywasz się.
A teraz pierwsza stolica Włoch.
- Turyn. - Doskonale, jak zwykle.
Przejdziemy do rachunków w pamięci?
Jak pan chce.
15 razy 12.
188.
Nie, 180.
Wspaniale!
Proszę o ciszę. Doping? Nie jesteśmy na stadionie.
A teraz 960 podzielić przez 6.
160...
Mówiłaś coś?
Tego nie wiem.
Odpowiedź to 160.
284 podzielić przez 4.
70.
71!
Cisza! Prawidłowo, ale nie odpowiadamy z ławki.
Jasne, Scanno?
Śmiało, Carracci.
Śmiało, Sarratore.
1280 podzielić przez 4.
- 320. - 320!
Dość tego.
Carracci, może musisz odpocząć.
Siądź tam.
Sarratore, ty też jesteś zmęczony.
Scanno, skoro tak dobrze ci idzie,
może dlatego, że trzeci raz powtarzasz klasę, to chodź tu.
376 podzielić przez 94.
No? 376 podzielić przez 94.
Cztery.
Wspaniale!
- Idź sprzedawać owoce! - Dziewczyna cię pokonała!
Uważaj, gnoju!
- Co to za język?! - Sprzedawaj owoce!
Co robisz?! Precz stąd!
- Co ty wyprawiasz?! Wyjdź! - Skopię ci dupę!
Jak śmiesz?! Precz z klasy!
Wy też! Wszyscy!
Szybciej!
Wychodzimy! Wszyscy.
Takich słów używacie?
Bardzo mi przykro. Proszę o wybaczenie. Do widzenia.
Lila jest mądra. Czemu milczała?
Bała się.
Nie chciała wygrać przy synu don Achillego.
- Posrała się. - Nieprawda.
Znała odpowiedzi. Czemu nic nie mówiła?
Kiedy Lila postanowiła pokonać Alfonsa i Enza, jaśniała jak święta wojowniczka.
Wyglądała ślicznie.
Tamtego dnia zrozumiałam,
że jeśli będę podążać jej śladem,
przestanie mi ciążyć kalectwo mojej matki
Nie mogłam spuszczać tej dziewczyny z oka
Pokażę ci!
Rzuć tym.
- Uciekamy! - Czekaj!
Nie zrobiłem tego specjalnie.
Jak się czujesz?
Nic mi nie jest.
Co się stało?
Nic.
Ty mi powiedz.
Tato, nic się nie stało.
Przecież jesteś ranna. Kto to zrobił?
Kto?
Nikt!
Jak to nikt?
Kto to zrobił?
Zabierzmy ją.
Nic nie powiedziała. Nawet nie podziękowała mi za kamień.
Ale w tamtej chwili między nami coś się zmieniło.
Cześć, Melino.
Kiedy dorośniemy, ożenię się z tobą. Na razie chcesz być moją narzeczoną?
I jak?
Nie mogę.
Cześć.
Zejdziesz się pobawić?
Idę.
Czekam tutaj.
To moje!
Dawaj.
- Dokąd? - Na dół.
To ty zrobiłaś durnia z mojego brata? Musisz przeprosić.
Nie.
- Przeproś! - Nie.
Nie rozumiesz. Przeproś!
Nie!
Przeproś!
Nie.
Przeproś!
Z czego się śmiejesz. Mój ojciec się wkurzył!
Co mi do tego?
Nic mi nie zrobiłeś!
Ohydny baran!
Wyrwę ci ten jęzor! Przeproś!
Przeproś!
Zostaw ją!
Dwie smarkule! Alfonso, idziemy.
Boli cię?
Gnój!
Ale chciałaś, żeby Alfonso wygrał.
Dlaczego?
Zamienimy się?
Nie.
Tylko na trochę. Nu prosi.
Chcesz?
Tak.
Lila, chcę zaczerpnąć powietrza.
Co robisz?
Poprosiła o to. Jak przyjemnie...
Miły wietrzyk.
Nie obchodzi cię to?
Co robisz ty, robię i ja!
- Idź po nią! - A ty po moją!
Wcale się nie boję.
Ty pierwsza.
Na górze, w dole zawsze natykałyśmy się na coś strasznego.
Co istniało wcześniej i co zawsze na nas czekało.
Don Achille przesiaduje w tej piwnicy.
Nieprawda.
Kiedy się ściemnia, schodzi na dół jak pająk.
Jak szczur między szczury. I ma ostre zęby jak zwierz.
Nie wierzę.
Wszyscy mówią,
że don Achille zbiera rzeczy, które tu wpadły,
i wsadza je do wielkiej czarnej torby.
Może one upadły tutaj.
Bierzmy lalki i uciekajmy!
Szukaj.
Wpadły tutaj. Jest dziura. Musimy ich szukać.
Kto je zabrał? Powinny tu być.
Nie ma.
Nic nie ma...
Co jest tam?
Chodźmy stąd!
Uciekajmy!
Don Achille wsadził je do czarnej torby.
Niemożliwe.
- Tak! - Nie!
Co się dzieje?
Wyprowadzają się. Na szczęście dla Meliny.
Nie dziwi pani ta nagła przeprowadzka?
Jest kolejarzem. Dali mu mieszkanie na Piazza Nazionale.
Kolej mu dała.
Dlatego się wynosi? Nie jestem pewna.
Dlaczego?
Ponoć żona go zmusiła. Żeby zostawił Melinę.
Do środka!
Mamo, przestań!
Zupełnie straciła głowę.
Melina, pogarszasz sprawę. Pomyśl o dzieciach.
Mamo, przestań. Uspokój się.
Donato!
Nie martw się.
Donato!
Idziemy po nasze lalki.
Nie wrócę do piwnicy.
Nie tam.
Do don Achillego.
Nie możemy.
Możemy.
Idę. Ty też czy nie?
Nie.
Boisz się.
Idziemy.
Tekst: Grzegorz Janiak