TSJERNOBYL
Kan het zijn dat ze al dood zijn?
Wat dan?
Als het niet lukt?
Help ze in de truck.
Sluit de slangen aan. Zet de pompen aan.
stadsziekenhuis 6, Moskou 30 april 1986
vier dagen na de explosie
Ik kom voor m'n man.
Vasili Ignatenko uit Tsjernobyl. Ik heb toestemming.
Tsjernobyl? Sorry, geen bezoek.
Maar majoor Burov zei... -Geen uitzonderingen.
Alstublieft. Ik kom helemaal uit de oblast Kiev.
Wie bent u? -Ik heb een pasje.
Het is niet veilig. -Ik kom voor m'n man. Vasili Ignatenko.
Een brandweerman uit Tsjernobyl. -Dat weet ik. Het kan niet.
Ik heb toestemming. Ik heb...
U mag een half uur bij hem. Geen minuut langer.
En u mag hem absoluut niet aanraken. Snapt u dat? Kamer 15.
U bent toch niet zwanger?
Dan geef ik jou deze. -Hier.
Ik was nog niet klaar. -Nee. Hij heeft ze.
Kijk eens wie we daar hebben.
Zei ik het niet? Van jou ben ik zomaar niet af, hè.
Voorzichtig. Oké. Zo is het goed.
Wie heeft dit bedacht? -Denk je dat ik het was?
Wie dan? Iemand heeft besloten dat de evacuatiezone 30 kilometer moet zijn.
Terwijl wij weten... Hier. Cesium-137 in de regio Homel.
Op 200 kilometer. -Zo willen ze het.
Maar waarom? -Geen idee.
Vergeef me. Misschien zit ik te vaak in m'n lab.
Of ik ben gewoon dom. Is dit echt hoe het werkt?
Een arbitrair besluit dat talloze levens gaat kosten...
dat is genomen door een 'apparatsjik'? Een carrière-bureaucraat?
Dat ben ik ook. Ga niet te ver, kameraad Legasov.
Kameraden. Volgens de beelden is het vuur bijna gedoofd.
De uitstoot van jodium-131 en cesium-137 is afgenomen.
Mooi. Ja? -Maar de temperatuur stijgt. En...
Een piek in zirkonium-95. Van de bekleding van de splijtstofstaven.
Wat wil dat zeggen? -De meltdown is begonnen.
Ga van me af.
Lig stil. -Ga weg. U doet hem pijn.
U moet hier weg. -Wat heeft hij?
Ga weg. U mag hier niet zijn.
2 mei 1986
'help ons' smeekbede uit Moskou
Verbind hem door.
En? -Het vuur is bijna gedoofd...
de bassins worden geleegd. Een thermische explosie is voorkomen.
En?
De situatie in de kern verslechtert sneller dan verwacht.
De betonnen plaat kan het zes tot acht weken houden...
maar daarna is er een kans van 50 procent dat hij smelt...
zodat de brandstof in het grondwater terechtkomt.
Waar gaat het grondwater heen? -De Pripjat, die uitmondt in de Dnjepr.
De watervoorziening van 50 miljoen mensen...
nog los van akkers en vee, zou onbruikbaar worden.
Een warmtewisselaar onder de plaat kan een meltdown voorkomen.
Ik heb begrepen dat daarvoor...
al het vloeibaar stikstof van de Sovjet-Unie nodig is.
Goed. -En natuurlijk ook...
U krijgt alles wat u nodig hebt. Verder nog iets?
Ja. De uitsluitingszone van 30 kilometer.
Bent u dat, professor Legasov? Welke uitsluitingszone?
Dat zijn details. Premier Ryzjkov heeft besloten...
Dat is aan hem. U bent daar slechts om één reden, professor Legasov.
Om dit te verhelpen. Geen vragen. Ik wil weten wanneer dit voorbij is.
Wanneer het veilig is? De halfwaardetijd van plutonium-239 is 24.000 jaar.
Laat ik het zo zeggen: Dat maken wij niet meer mee.
Jij en ik gaan een eindje lopen. -Het is laat. Ik ben moe.
We gaan een eindje lopen.
Wat wil je? Excuses?
Ik ga niet toekijken hoe...
Wat gaat er met de jongens gebeuren? -Welke jongens? De duikers?
Duikers, brandweer, de mensen in de controlekamer.
Wat gaat de straling precies met ze doen?
Bij een dergelijke blootstelling verwoest de ioniserende straling de celstructuur.
De huid vormt blaren en wordt rood en daarna zwart.
Dan volgt een latentieperiode.
De klachten nemen af, de patiënt voelt zich beter.
Gezond, zelfs. Maar dat is hij niet.
Meestal duurt dat maar een dag of twee.
Ga door.
Daarna manifesteert de cellulaire schade zich.
Het beenmerg sterft af, het immuunsysteem begeeft het.
De organen en zachte weefsels desintegreren.
De aders barsten open als een zeef...
tot niet eens meer morfine kan worden toegediend voor de pijn...
die onbeschrijflijk is. En na drie dagen tot drie weken ben je dood.
Dat gaat er met ze gebeuren.
En met ons?
We hebben een flinke dosis gekregen, maar niet zo veel als zij.
Het heeft onze cellen niet gedood, maar wel ons DNA aangetast.
Dus uiteindelijk: kanker. Of aplastische anemie. Hoe dan ook dodelijk.
Goed.
Ergens komen we dan blijkbaar nog goed weg, Valeri.
Ik heb hen eerder gezien.
Nu weet je waarom ik wilde gaan lopen.
De werkplek wordt afgeluisterd. En onze kamers. Zelfs de badkamer.
Ze zijn er al die tijd al geweest. -Natuurlijk.
We zien ze nu alleen omdat ze willen dat we het weten.
Hebt u dit gezien?
De brandstof smelt sneller dan voorzien. -Ja. Ik heb een plan.
Een warmtewisselaar, hoop ik.
Ik wilde iets vragen, maar ik zie dat jij je hetzelfde afvraagt.
Waarom is hij ontploft?
Ik heb al talloze berekeningen gemaakt met de slechtst mogelijke scenario's.
Met telkens dezelfde uitkomst. -En dat is?
Het is onmogelijk. -En toch...
Hier ga je het antwoord niet vinden. Niet op papier.
Iedereen die in die controlekamer was, Dyatlov, Akimov, Toptunov, is in Moskou.
Stadsziekenhuis zes. We moeten exact weten wat er die nacht is gebeurd.
Elk afzonderlijk moment, elke beslissing.
Ga erheen, nu ze nog leven. Praat met ze.
Want als we niet achterhalen wat er is gebeurd, zal het weer gebeuren.
En, Khomyuk...
Wees voorzichtig.
Toela, SSR 3 mei 1986
Krijg wat.
Ik weet er nog een.
Wat is zo groot als een huis, verbruikt 20 liter brandstof per uur...
produceert een hoop rook en lawaai en snijdt een appel in drie stukken?
Een Sovjetmachine om een appel in vier stukken te snijden.
Wie heeft hier de leiding? -Ik ben de voorman.
Ik ben Sjtsjadov, minister van Mijnbouw. -Dat weten we.
Hoeveel mannen heb je? -In deze ploeg 45. 100 in totaal.
Ik wil dat iedereen z'n spullen pakt en meegaat.
Is dat zo? Waarnaartoe? -Dat is geheim.
Toe, dan. Schiet maar. Je hebt niet genoeg kogels voor ons allemaal.
En de rest timmert jullie helemaal in elkaar.
Zo praat je niet tegen ons. -Hou je bek.
Dit is Toela. Dit is onze mijn.
We gaan niet weg voor we weten waarom.
Je gaat naar Tsjernobyl.
Weet je wat daar is gebeurd? -We graven kolen op, geen lijken.
De kernbrandstof zal het water van Kiev tot de Zwarte Zee vergiftigen.
Alles. Voor altijd, zegt men.
Jullie moeten dat voorkomen.
Hoe dan wel?
Dat is niet gezegd. Dat hoef ik niet te weten.
Jij wel? Of weet je nu genoeg?
Nu zie je er ook uit als de minister van Mijnbouw.
Niet aanraken, zeiden ze. Het is niet veilig.
Zij raken je ook aan. Als zij het mogen, mag ik het ook.
Hoe is het met de anderen?
Die zijn naar een speciale kamer gebracht. Ze zeggen niet waar.
Kun je de gordijnen opendoen?
Doe de gordijnen open.
Vertel me wat je buiten ziet. Vertel me alles.
Ik zie het Rode Plein.
En het Kremlin, de Spasskaya-toren, het Mausoleum.
Zie je de Basiliuskathedraal?
Ja. Hij is prachtig.
Ik zei het toch? Zei ik niet dat ik je Moskou zou laten zien?
Dankjewel.
Die rotzooi eet ik niet. Geef me iets anders.
Ik ben geen verpleegster, kameraad Dyatlov. Ik ben kernfysicus.
Nou, kameraad kernfysicus...
tenzij je daar een sandwich met boter en kaviaar hebt...
kun je opdonderen.
Ik ben hier niet goed in, Boris. Het liegen.
Heb je ooit mijnwerkers ontmoet?
Mijn advies? Vertel de waarheid.
Die lui werken in het donker. Ze zien alles.
Andrei Glukhov. De voorman.
Werkt dit? -Tot op zekere hoogte.
Natuurlijk.
Wat moet er gebeuren?
Het installeren van een warmtewisselaar voor vloeibaar stikstof onder deze plaat.
Van binnenuit kunnen we er niet komen, dus het moet van onder de grond.
Wat zit er boven de plaat? -De reactorkern.
Die aan het smelten is.
Bedoel je...
Daar komt het op neer, ja.
Gaat die op ons vallen? -Niet als je binnen zes weken klaar bent.
Afmetingen?
Je graaft vanaf hier een tunnel van 150 meter naar hier...
waar je een gat van 30 bij 30 meter graaft voor de warmtewisselaar.
Zware machines zouden de grond te veel verstoren...
dus alles moet met de hand. -Ik heb meer mensen nodig.
Minstens 400. We moeten dag en nacht werken.
Hoe diep moet het? Zes meter? -Twaalf.
Twaalf? Waarom? -Voor jullie eigen bestwil.
Op die diepte ben je beschermd tegen de meeste bestraling.
De ingang bevindt zich niet op twaalf meter diepte.
En wij zitten ook niet onder de grond.
Nee. Dat klopt.
Er is al wat apparatuur hier. Rond middernacht komt er meer.
Je kunt morgen beginnen. -Nee. We beginnen nu.
Ik wil dat m'n mannen hier geen seconde langer zijn dan nodig is.
Als dit werkte, had je het nu wel op.
Zijn ze allemaal zo? -Ja.
6 mei 1986 negen dagen na de explosie
Hoe warm is het? -50 graden.
Jij daar.
We hebben ventilators nodig. -Waarom?
Waarom? Om die rottunnel van je te graven. Wat moet jij?
Kalm, kameraden.
Het is daar 50 graden. Zonder maskers krijgen we geen lucht, met ook niet.
Er moet geventileerd worden.
Dan komt er stof in de lucht en in je longen.
Ik adem al 20 jaar stof in. -Niet dit stof.
Sorry. Het is voor je eigen bestwil. Geen ventilators.
Ik ben Ulana Khomyuk, kernfysicus in de Tsjernobyl-commissie.
Ik wil dat je me exact vertelt wat er op de avond van het ongeluk is gebeurd.
Stem je daarmee in?
Ik wil het vertellen. -Goed.
Wat was je officiële functie?
Ik heet Leonid Fedorovych Toptunov.
Ik ben senior hoofdingenieur reactorbesturing...
in de kerncentrale Tsjernobyl.
Hoofdingenieur?
Hoe oud ben je?
25.
Lyusia. -Ik ben er.
Bent u hier al die tijd geweest? -Niemand zei dat het niet mocht.
Ik wel. Een half uur, zei ik. -Waar was u?
Als hij pijn heeft, de zweren opengaan, als hij zichzelf bevuilt?
Ik zorg voor hem. Waar was u? -In de noord- en westvleugel.
Bij patiënten die er net zo aan toe zijn. Dit is onveilig.
Hij is m'n man. -Niet meer.
Hij is veranderd. Snapt u dat? Hij vormt een gevaar voor u.
Hij is verbrand. -Ga naar huis.
Alstublieft.
Het duurt niet lang meer. Ik...
Ik wil niet dat hij alleen sterft.
Blijf aan de andere kant van het plastic. Anders laat ik u verwijderen.
Ja, m'n liefste?
Is het dag? -Nee, het is nu nacht.
Ik heb gedroomd, denk ik. Maar nu is hij weg.
Vasya.
We krijgen een kindje.
Het vuur is gedoofd.
Het is uit, Valera.
De mijnwerkers leveren fantastisch werk.
Ze denken dat ze de klus in vier weken kunnen klaren.
Vier weken. Ongeloofiijk.
Ik weet dat we er nog niet zijn.
Maar het einde komt in zicht.
Sorry dat ik stoor, maar er is een probleem met de mijnwerkers.
Wat? Een ventilator mag niet en het is te heet voor kleren.
We doen het net als vroeger. Zo deden onze vaders het.
We dragen die pet toch nog? Wat wil je nou?
Je bent nu minder beschermd. -Maakt dat veel uit, dan?
Wordt er voor ze gezorgd als dit achter de rug is?
Dat weet ik niet.
Dat weet je niet.
Dus het vermogen steeg abrupt van 200 naar 400 megawatt.
Heel snel.
Waarom is de reactor niet stilgelegd? Waarom drukte u niet op de AZ-5-knop?
Dat hebben we gedaan. Ik meldde de stijging en Akimov drukte op de knop.
Dat is onmogelijk, Leonid. -Hij deed het echt.
Ik zweer het. Ik zag het hem doen.
En toen ontplofte hij.
Op welke kamer ligt Akimov? -27.
Ik drukte op de knop, voor de explosie. Voor...
Hoe... Hoe kon dat gebeuren?
Ik brak het af. Ik drukte op de AZ-5.
Bedankt, kameraad Akimov.
Ik heb alles goed gedaan.
Eruit. Nu meteen. -Laat me los.
Liet je haar bij hem? Weet je dat ze zwanger is?
Dat is niet zo. -Wat heb je gedaan?
Waar is haar bescherming? Weet je wel waarmee je te maken hebt?
Natuurlijk. Alstublieft... -Nee. Men zal hiervan horen.
Iedereen zal het horen. Hoor je me? Iedereen.
Wat gaat iedereen horen?
Ik zit in de Tsjernobyl-commissie. Ik werk voor Valeri Legasov.
M'n naam is... -We weten wie u bent.
Wat gaat iedereen horen?
Moskou 7 mei 1986
Heb je je aantekeningen?
Khomyuk is gisteren gearresteerd. -Wat? Waarom?
Geen idee. -Was het...
Natuurlijk waren die het. Ik ben ermee bezig.
Wat wil je nog meer?
Trek je das recht.
Ze kunnen u ontvangen.
Na duizenden vluchten heeft de dappere helikopterbemanning het vuur gedoofd.
De mijnwerkers werken heldhaftig om het grondwater te beschermen...
en het gevaar van nog een explosie is geweken.
De Sovjetbevolking heeft zich van z'n taak gekweten...
en hun en iedereen in deze kamer komt lof toe.
Tot slot hebben professor Legasov en ik de belangen van de staat bewaakt.
Na het ongelukkige informatielek direct na het ongeluk...
is er niets meer naar buiten gebracht. Kameraad Charkov...
ik hoop dat we aan de eisen van de KGB hebben voldaan.
Dat hebt u. -Dank u.
Professor Legasov zal u bijpraten over de volgende stappen.
Vicevoorzitter Shèherbina heeft u het goede nieuws gemeld.
Het directe gevaar is geweken. Nu volgt een langdurige strijd.
Er is veel radioactief puin en een zone van 2600 vierkante kilometer is besmet.
Het volledige gebied moet worden geëvacueerd.
We zullen naar elke plaats moeten gaan om dit te bewerkstelligen.
Alle dieren in de zone, zowel gedomesticeerde als wilde...
worden beschouwd als besmet en moeten worden gedood...
om de verspreiding van straling en ziekte te voorkomen.
In de nabije omgeving van Tsjernobyl heeft elke steen, elke boom...
en zelfs de bodem een gevaarlijke hoeveelheid radionucliden opgenomen.
Die worden door wind en regen verspreid.
We zullen hele bossen moeten rooien en de bovenste bodemlaag begraven.
Over zo'n 100 vierkante kilometer.
Tot slot moeten we beginnen met insluiting van de kerncentrale...
die natuurlijk nog altijd zeer...
Het gaat levens kosten.
Om hoeveel tijd en hoeveel mankracht gaat het?
We denken dat de liquidatie drie jaar gaat duren.
En er zijn zo'n 750.000 mensen nodig, waaronder artsen en bouwkundigen.
Hoeveel doden? -Duizenden. Mogelijk tienduizenden.
Begin zo snel mogelijk.
Kameraad Charkov. -Valeri.
Ja, professor?
M'n collega is gisteren gearresteerd.
Vergeef me, maar kunt u zeggen waarom?
Sorry. Ik weet niet wie u bedoelt. -Ze is gearresteerd door de KGB.
U bent de eerste vicevoorzitter van de KGB.
Ja. Dus ik hoef me niet meer met arrestaties bezig te houden.
U laat ons wel volgen. -De vicevoorzitter heeft het druk...
Nee, ik begrijp het wel. Kameraad, u hebt verhalen over ons gehoord.
Zelfs mij schokken ze. Maar we zijn niet wat de mensen beweren.
U wordt inderdaad gevolgd. En die mensen worden ook gevolgd.
En ziet u hen?
Zij volgen mij.
De KGB is een keten van controle. Meer niet.
U weet wat we doen. Vertrouwt u ons niet?
Natuurlijk wel. Maar zoals we in Rusland zeggen: Vertrouw, maar controleer.
En de Amerikanen denken dat dat van Ronald Reagan is. Raar, toch?
Het was me een genoegen. -Ik heb haar nodig.
Staat u dan voor haar in?
Dan is het geregeld.
Haar naam is... -Ik weet wie ze is. Een fijne dag nog.
Dat ging verrassend goed. Je kwam over als een naïeve idioot.
En naïeve idioten vormen geen bedreiging.
Ik kom terug als de papieren zijn ingevuld.
Ben je in orde? -Ik mankeer niets.
Ze lieten een zwangere vrouw toe bij een... Laat ook maar.
Het was dom. Ik was ook dom.
Dyatlov wilde niet met me praten. Akimov en Toptunov wel, maar...
Valeri. Akimov...
Z'n gezicht was weg.
Wil je stoppen?
Heb ik iets te kiezen dan?
Denk je dat de brandstof door de plaat zal smelten?
Geen idee. 40 procent kans, misschien?
Ik zei 50.
Het komt op hetzelfde neer. Misschien.
Misschien bereikt de kern het grondwater.
Misschien redden de mijnwerkers die ik eronder laat graven, miljoenen levens.
Misschien dood ik ze voor niets.
Ik wil dit niet meer doen.
Ik wil ermee ophouden. Maar dat kan niet.
Ik denk dat jij net zo min een keuze hebt als ik.
Ik denk dat je je ondanks de domheid, de leugens en zelfs dit alles...
verplicht voelt.
Je hebt een probleem gekregen en je gaat door tot je een antwoord hebt.
Want dat is wie je bent.
Een krankzinnige, dus.
Een wetenschapper.
Wist je dat ze met een veiligheidstest bezig waren?
Er is nog iets.
Akimov zegt dat ze een noodstop uitvoerden en Toptunov bevestigt dat.
Ze hebben op de AZ-5 gedrukt. -Niet snel genoeg, blijkbaar.
Zij zeggen dat Akimov op de AZ-5 drukte...
en dat de reactor toen ontplofte.
Eén verklaring had ik vast afgedaan als een haperend geheugen...
of een waanidee. Maar ze waren er allebei van overtuigd.
Kameraad?
Denk je dat het mogelijk is? -Het kan haast niet.
Het is wat ik zou zeggen als ik me wilde indekken.
Maar? -Ik geloofde ze.
Dan moet je het uitzoeken.
We moeten elke mogelijkheid nagaan, hoe onwaarschijnlijk ook.
Wat of wie de oorzaak ook moge zijn.
Ik ga terug naar het ziekenhuis om Akimov en Toptunov te spreken.
Als ze nog bij kennis zijn.
Nee.
Vertaling: Marijke Loonen BTI Studios Sync: OliverKlozoff