EEN NETFLIX-DOCUMENTAIREREEKS
Hallo.
Ik zie aan de hoed dat je vis heel serieus neemt.
Dit is het beste van Finland, toch? -Traditionele Finse vis, muikku genaamd.
Muikku? -Het ziet er goed uit en smaakt nog beter.
Muikku zou de nationale vis van Finland moeten zijn.
Bedankt. -Bedankt.
Ik verklaar de muikku tot de nationale vis van Finland.
Precies.
Proef eens.
Proef. Het is geweldig.
Hier, jij had nog niet. Pak maar.
Matty, Todd, jullie ook?
Het is net zeehonden voeren.
een gelukkige, hongerige man
reist over land en zee
om de kunst van pasta, varkensvlees, kip en lamsvlees te begrijpen
hij rijdt naar je toe
hij vliegt naar je toe
hij zingt voor je
en hij danst voor je
hij zal met je lachen
en hij zal om je huilen
en wil daar maar één ding voor terug -wil iemand alsjeblieft
wil iemand alsjeblieft Phil iets te eten geven?
wil iemand hem nu iets te eten geven?
Maar weinig landen kunnen bogen op het schoonste water…
…de zuiverste lucht en ongereptste bossen.
Maar deze plek wel.
Ik ben in Finland en het is wonderbaarlijk.
Wist je dat de Kerstman hier een adres heeft?
Dit is de hoofdstad, Helsinki, en het is hier gewoon prachtig.
Finland ligt tussen Zweden en Rusland in…
…en beide landen hebben Finland jarenlang bezet…
…en dus heeft de Finse identiteit iets Zweeds en iets Russisch.
Maar in 2021, als wij er zijn, is er vooral een Finse identiteit.
Het land wordt gevormd door 't gelukkigste volk op aarde…
…zelfs als je dat niet aan ze ziet.
En ook door het eten.
Hoe kun je een nieuwe stad beter verkennen door op de markt te gaan eten?
BIËNNIALE HELSINKI
Dit is Markus Hurskainen.
Hij neemt me mee naar de oude markthal, die in 1889 geopend werd.
Dit is ideaal. -Dit is de oudste markthal in Helsinki.
Dit was de plek waar alle exotische dingen naartoe kwamen.
Een stukje Finse geschiedenis, dus.
Markus is eigenaar van het Story Café, dat in de markthal ligt.
Het leuke aan de eigenaar kennen, is dat je je kopje mee kunt nemen.
Hallo, ik ben Laura. -Aangenaam. Wat een prachtige winkel.
Bedankt. -Ja.
Hij is super. -Je bent blij.
Echt wel.
Wat een leuke kaasdame.
Maar ik wist niet goed wat te denken…
…van de suggestie mijn kaas in mijn koffie te dopen.
Koffie met kaas?
Precies. Je doopt 'm er gewoon in. -Dit heb ik nog nooit gedaan.
Je gaat het vast nog eens doen.
Kaas bevat veel eiwitten, weinig vet en weinig zout, dus we eten het elke dag.
Wie verzint 't?
Geen idee. De Kerstman, misschien? -Misschien.
Oké, daar ga ik. Het is…
Ga je gang. -Het is gek.
Lekker?
Ja, nog een keer. -Goed.
Daarom ga je op reis. -Zeker.
Kaas in je koffie.
En de volgende is net een tosti, maar hij trapt gewone tosti's de grond in.
Beloofd.
Wat een gewelddadig kaasmeisje. -Ja.
Ik ben trots op mijn kaas.
M'n tosti thuis is eraan.
Ik zei het toch.
Dat zijn veel klappers. -Weet ik.
Ik win vandaag.
Gerookte zalm.
Fantastisch.
Op mijn eerste dag in Finland vond ik een toptent.
Hoelang doe je dit al?
Eenentwintig jaar.
Is dat alles? -Ja.
Wat mooi, zeg. -Bedankt.
Smakelijk. -Smakelijk.
Ik wil 340 gram in dunne reepjes.
Je houdt van vleeswaren, hè?
Ja. -Dan zijn we op de juiste plek.
Vleeswaren. Ik zie vlees dat ik nog niet eerder heb gezien.
Dit is koudgerookt rendiervlees.
Wat spannend, mijn eerste rendier. -Je eerste rendier?
Wauw. Zwaar gerookt. -Maar zonder vet.
Net als heerlijke Italiaanse bresaola.
Dat klopt. -Fantastisch.
Tot nu toe ben ik een rendierfan.
Ik probeer allemaal nieuwe dingen. Gedroogd rendiervlees. Rendiermousse?
Niet rendier en moeras, maar mousse. -Koudgerookt.
Dan is er nog één salami over. -Alsjeblieft.
Deze is van berenvlees.
Gedroogde beer?
Waar ben ik?
Nog een primeur.
Ik ben niet eens bang, want de rest was heerlijk.
Beer. -Heel simpel.
Ik voel me niet schuldig. Hij zou hetzelfde doen.
In Amerika zeggen we 'sauna'. In Finland zeggen ze 'sauna'.
Die zijn hier heel belangrijk. Bijna elk huis heeft er een.
Maar als je er echt op uit wilt voor een sauna en iets te eten…
…ga je naar Löyly.
Wie is dit? Is dit jouw hond? -Ja, ze heet Taiga.
Hoi, Taiga. -Hallo.
Dit is Jasper Pääkkönen. D eigenaar, maar ook de beroemdste acteur van Finland.
Hij heeft met Spike Lee gewerkt.
Thuis in Helsinki geeft hij mensen wat ze willen.
Ik heb video's gezien op YouTube van hier, dat mensen de sauna in gaan…
…en dan buiten in het water springen.
Ja. -Dat ga ik niet doen.
Ik heb 't geprobeerd.
Ik heb dat aan de Ierse kust gedaan.
Het was zo koud. Dit is vast nog kouder, toch?
Ja, het is nog kouder. Maar je bent op reis in Finland…
…en daar horen een sauna en een sprong in de Baltische Zee bij.
Knip dat eruit. -Ja.
Ja, hij heeft gelijk.
Dat gaat eruit, want ik wil de kijkers niet teleurstellen.
Snel iets anders.
Jasper heeft een recept voor zalmsoep dat bijna even beroemd is als hij.
Dit is waarschijnlijk de meest traditionele Finse maaltijd die er is.
Het geheim van Jaspers zalmsoep is dat er geen zalm in zit.
We willen hem heel milieuvriendelijk maken…
…dus zonder zalm.
Het is net zalm.
Dat is regenboogforel, een goede vervanger voor zalm.
Dit is geweldig. Lieve hemel. -Dit is troosteten op z'n Fins.
Mijn ouders vertellen altijd een verhaal van toen ik nog geen twee was.
We gingen vissen op een meer, met haakjes en wormen. Ik ving een baars.
Ik was er zo blij mee dat ik eenmaal thuis…
…in de wc-pot en de gootsteen ging vissen.
Wat ving je toen?
Nou, ik viste ook in de achtertuin. Ze wilden uitleggen dat er geen vis zat.
Maar dat gaf niet, daar ging het me niet om.
Het was de ervaring die me aantrok.
Dat is het. Dat één zijn met de natuur. Genieten van het buitenleven.
Ja. -Ook als je niks vangt.
Precies. Actief zijn. -Net mijn carrière. Die is ook zo.
Wat is er zo slecht aan de viskwekerij?
Op het eerste gezicht lijkt het een duurzame manier.
Klopt. -Toch?
Maar kweekzalm is een milieuramp.
Elk jaar sterven 50 miljoen volwassen zalmen tijdens dat proces.
En 80 miljoen jonge zalmen. -Waarom?
Er zwemmen honderdduizenden vissen in een kleine vijver.
Dat is een broedplaats voor ziektes.
Maar dat gebeurt onder water, niemand ziet 't.
Letterlijk. -Ja.
Ik had geen idee.
Je kunt vis ook duurzaam kweken, dus niet alle kweek is slecht.
De kweek van Atlantische zalm, die is een ramp.
Wat een negatief gedoe hier.
Jeetje, moet je zien. -Rendierfilet.
Ik heb gisteren gedroogd rendier geproefd.
Ik vind het heerlijk.
Ik lees overal dat het heel goed voor je is.
Veel beter dan rundvlees, toch? -Ja, ik eet geen rundvlees.
Nooit? -Nee.
Ik eet geen kip, varken of rund, maar ik hou van rendier.
Dat is een topbiefstuk. Hij is heel lekker en ontzettend mals.
Wauw, zalig.
Kinderen hier geloven in de Kerstman, hè? Snap je waar ik naartoe wil?
Ik heb een idee.
Ik ben niet in Jaspers sauna geweest, maar ik liet me overhalen.
Het is koud buiten. -Hier is het warm.
Dat is het. -Lekker. Ik hou van warmte.
Willen jullie me echt vaker dan eens per aflevering zo zien?
Kenneth Nars komt met me mee stomen.
Hij schrijft over eten en maakt de app World of Mouth…
…met wereldwijde aanbevelingen over waar te eten. Echt iets voor mij.
Ken je het verhaal van het saunakampioenschap in 2011?
Is er een kampioenschap? Wie het het heetste aankan?
Wat dan? -In de finale.
Het was een Rus tegen een Fin. -Ja?
Beiden werden afgevoerd. De Fin bewusteloos, de Rus dood.
Echt.
Dat moet de domste sport ooit zijn. -Ja, daar ben ik het mee eens.
Dit moet je toch voor de leuk doen?
Nu ga je de hitte voelen.
Ik voel 't al.
Wacht, jongens. Wacht even, alsjeblieft.
O ja, alles beslaat natuurlijk.
We zitten in een sauna.
De goden waren me genadig.
We stookten hem niet te warm vanwege de camera's…
…want als het te warm is, beslaat alles en zie je helemaal niets meer.
Lukt het?
Kenneth wilde me een saunaworst laten zien.
Geen grappen.
Kijk eens. -Ik presenteer u de worst.
Daar is de worst. De saunaworst.
Godzijdank was dat alles.
We pakken hem zo in.
Hij ligt in het vuur. Tjonge.
Ik dacht dat hij in de open lucht zou stomen…
…en ook onze sappen zou opnemen.
Ik werd al een beetje misselijk, maar dit is oké.
Terwijl de worsten stomen, kreeg ik iets lekkers.
Dit is het beste eten dat ik ooit in een sauna heb gezien.
Dat snap ik. -Dit is eiersalade.
Ja, een heel basale eiersalade, met hardgekookt ei en boter.
Wat is lekkerder? Eiersalade of eierboter? Mayonaise of boter?
Dit is romiger en lekkerder. -Ja, dat snap ik wel.
Sorry, mayonaise.
Dat is goed spul.
Hij is heel erg heet.
Pak een vork. -Ja, goed idee.
Ik dacht in een hete doos te gaan zitten.
Dat leek me niks, maar nu zie ik de charme er wel van.
Het is hier heel knus met twee mensen. Wij zijn met z'n vieren…
…als je hen en hun enorme camera's meetelt.
Het was warm.
Ik krijg het heet, dus ik ga even naar buiten.
Ik blijf hier. -Ik ga even afkoelen.
En dan kom ik terug, hoor.
Ik zie je zo.
O ja, vergeten. Deze sauna bevindt zich op een boot.
Oké. -Het is erg koud buiten.
Hallo. -Hoe gaat het?
Goed, met jou?
Kim Mikkola is een Finse chef-kok.
Hij heeft bij Noma gewerkt, het beste restaurant ter wereld.
Wat hij nu doet?
Ik heb iedereen bij Noma verteld dat ik kip ging verkopen.
Ja? -Dat vonden ze een goede grap.
Maar toen gingen de restaurants dicht.
Ik dacht: waarom niet. Toen peinsde ik hoe we dit goedkoop konden verkopen.
Het is financieel zwaar geweest. -Zeker.
We hebben de wagen ingericht op één ding: de kipburger.
Ik vind het top als iemand iets gestudeerd heeft…
…en het vak kent zich op specifiek troosteten stort.
Ben je er klaar voor? -Ja.
Ik heb iets bedacht met pittige kip uit Nashville.
Top. -En Koreaanse gefrituurde kip.
Alle ingrediënten komen uit Finland. Dit kost vijf euro.
Fenomenaal. -Goedkoper vind je 't waarschijnlijk niet.
Wat smeer je erop? -Dat kan ik niet zeggen.
Dat is het geheime recept. -Ja.
Dat is de stoute saus. Hij druipt. -Stoute saus.
Het broodje is heerlijk zacht. Lieve hemel.
Het is een soort aardappelbrioche. We stomen ze, we grillen ze niet.
Wie heeft er zin in?
Lekker? -Kom op, zeg.
Dat is mooi.
Ik heb deze houding van een oude vriend in Chicago.
Dit is een broodje kip met drie Michelinsterren.
En ik sta bij een busje naast de rivier.
Op zich lijkt het beste broodje kip voor vijf euro wel genoeg als prestatie…
…maar er is nog meer.
Hij is nog een bedrijf begonnen, Koti, dat heerlijke maaltijden thuis bezorgt.
Ook daar kost elke maaltijd vijf euro. Kim blijft bij z'n goede getallen.
We hebben verschillende soorten.
Dit is onze Steak Wallenberg. Gefrituurde snoek met paneermeel.
Ik vind dat iedereen moet kunnen genieten van zalig eten.
Is het niet geweldig dat hij iets doet voor mensen…
…die niet bij Noma kunnen eten…
…of andere chic-de-friemel restaurants, waar ook ter wereld? Dit is voor hen.
En vandaag voor mij. -Ze stomen nog na. Heerlijk.
Ja, dat is troosteten. -Dat is het Finse soulfood.
Dit is geen vijf euro waard. Het is veel meer dan dat.
We verkopen het voor vijf.
Ik ben dol op koopjes.
Goeie.
Dit goede eten verdient een goed uitzicht.
Je stijl bevalt me. Ik eet dit op de steiger wel op.
Zeker weten.
Wat een idyllisch plaatje.
Gaaf, hè? Het mooiste aan Helsinki is dit uitzicht.
Wil je een aardappel van 30 cent? -Nee, dat hoeft niet.
Je moet vet kweken voor de Californische winter.
Als het 15 graden wordt.
Ik vind dit heel lekker en ik ben blij dat we kunnen laten zien wat je doet.
En René Redzepi, misschien moet je je personeel wat langer aanhouden.
Hij gaat me bellen, hoor.
O, nee.
Bij het centrum van Helsinki vind je 't Sibeliuspark met zijn sculptuur…
…van de grootste klassieke componist van Finland, Jean Sibelius.
Met meer dan 600 holle pijpen kunnen we allemaal onze eigen muziek maken.
Ik zit vast.
Ik ga vissen met een expert.
Dit is Antti Zetterberg.
Hij is de hoofdredacteur van een beroemd Fins vistijdschrift.
Hij weet dingen. Ik ga mee op zijn speedboot…
…en omdat het water koud is, vond Richard dat ik dit moest dragen.
Hallo, ik ben Phil. -Hoi. Aangenaam, man.
Klaar voor mijn missie. -Ja, kom aan boord.
Antti neemt me mee naar een eiland dat een openbaar park in Helsinki is.
Het heet Snake Island. Waarom het zo heet? Dat wil ik niet weten.
Hoe snel kan de boot?
Gaaf. Ik heb het overleefd.
Je vist vanaf de kust. -Gaaf. Wat is het hier mooi.
Goed, zo naar achteren? -Ja, met twee handen.
Twee handen? Begrepen.
Kijk, ik ben een visser.
Ik ga ervoor.
Ja, hij ging…
En laat hem los.
Waar is hij?
Waar is hij gebleven? -Ik heb iets.
Het is een rots. -De aarde.
Hoeveel vissen ik heb gevangen? Geen.
Maar Antti had er gelukkig meerdere.
Waarom? Omdat hij een visser is.
Hij laat z'n vin zien. -Hij is boos.
Dat snap ik, dat zou ik ook zijn als ik op 't menu stond.
De dood van de vis slaan we over.
Ik kijk hier niet naar.
Als je het wilt horen, zo klinkt het.
Grappig, m'n vrouw doet dat elke avond voor we gaan slapen.
Ze wil geen gedoe.
Trouwens, de hut en het brandhout zijn gratis, betaald door de overheid.
Ze betalen voor je plezier. Hoe gaaf is dat?
Ik dacht dat het een Bear Grylls-moment werd.
Hier is de vis, we eten hem zo. Nee, deze man is een kok.
Hij fileert de vis, legt hem op de cederhouten plank en zet die rechtop.
Vroeger hadden ze geen grill. -Geen grill.
Oké, we doen het dus ouderwets.
Dat is nog niet alles. Hij heeft ook wilde cantharellen geplukt.
Echt iets voor pa.
Deze prachtige Pfifferlinge, zo noemen ze die in het Duits.
Dit was z'n favoriet, Pfifferlinge.
Hij hield er zoveel van dat hij op z'n verjaardag alleen die wilde.
Heb je ze hier in het bos gevonden? -Het andere eiland.
Er zijn geen giftige paddenstoelen daar?
Jawel, maar als je verstand hebt van paddenstoelen…
En dat heb jij?
Niet echt, ik ben gewoon…
Ik weet dat je moet oppassen ermee. -Welkom bij mogelijk m'n laatste maaltijd.
Hij hakt ze fijn, doet er wat room en boter bij en bakt ze aan.
Een beetje peterselie erbij en het is een restaurant.
Omdat je pa een fan was, krijg jij meer. -Bedankt.
Wauw, Antti. Lieve hemel, verser wordt het niet.
Lekkerder ook niet.
Paddenstoelen en vissenstaart vormen een mooie combinatie.
Prachtig. -Er is meer zout, als je wilt.
Weet je? -Ja?
Hij is perfect op smaak. Deze saus is van wereldklasse.
De vis ook. Jij, Antti, bent van wereldklasse.
Ik ben blij dat te horen.
Nu woon ik hier.
Met Antti. -Ja.
Heb je eerder geroeid?
Of ik geroeid heb? -Ja.
Ja, en jij? -Zeker. Gaan we daarheen?
Kies jij maar, ik ben tevreden zo.
Sara La Fountain is bekend van de Finse tv en ook een beroemde chef-kok.
We hebben afgesproken bij het schattige Café Regatta.
Kijk hoe je bij dit restaurant komt.
Het kan hier glad zijn. Laten we niet vallen.
Ja, rustig aan.
Bedankt. -Geen dank.
Dat was een mooie tocht. -Zullen we koffie gaan drinken?
Koffie en gebak. Misschien hebben ze zelfs warme chocolademelk. Kom.
Misschien wel zonder marshmallows. -Echt? Dan sloop ik de boel.
Dit is heerlijk, zeg. -Ja, hè?
Je voelt Finland niet eens.
Dit broodje heet boteroog.
Heerlijk. Wij noemen ze voisilmäpulla.
Er zit suiker en boter in. Het midden is zalig.
Moet je die boter zien.
Weet ik. -Tjonge.
Neem het oog. -Nee.
Jij krijgt het oog. Dat is waar het om gaat.
Je bent geweldig, Sara. Hier.
Daar? -Ja.
Lieve hemel, dat is echt heerlijk.
Ik wil alles weten.
Je ouders kennen elkaar van de Olympische Spelen in 1980, Lake Placid?
Klopt dat?
Mijn Finse moeder werkte voor de Olympische Winterspelen.
Mijn vader had een restaurant. Al het eten kwam van mijn vader.
Jij hebt een eetshow. -Ja, ik maak al 15 jaar kookprogramma's.
Finland geeft me inspiratie vanwege de natuur.
Die is overal. -Zelfs in de stad.
Ja. -We zijn in de stad.
Dit is de stad. -We zijn in de stad.
Over tien minuten sta je midden in een bos.
Daar kunnen we foerageren. -Ja.
In de zomer ga ik graag jetskiën. Dan haal ik je op met een jetski.
Dan gaan we de stad door en daarna wat drinken.
Je ziet me aan voor een jongere man.
Woon je hier altijd al? -Ik woonde in New York en ook in Finland.
Ik hou van Finland. Het is me heel dierbaar.
Waar ben je vaker? -Ik hou van New York.
Central Park. -Mijn favoriet.
Het mijne ook.
Ja. -Ik krijg tranen in m'n ogen.
Maar ga daar niet foerageren. -Nee.
Dat werkt niet. -Geen goed idee.
Wat foerageren betreft…
Je zou denken dat we ver moeten voor 't bos, maar dat is niet zo.
Het is vlakbij.
Jij bent vast Sami. -Ja.
Sami Tallberg is een geweldige chef-kok en hij staat bekend als foerageur.
Vandaag leidt hij me door het bos.
Camouflage. Ga je ook jagen?
Ik jaag niet, ik foerageer. Ik ben een kok en foerageur.
De paddenstoelen mogen niet weten dat je eraan komt.
Grapje. -Nooit over nagedacht.
Weet je iets van foerageren? -In supermarkten.
Ik zoek naar koopjes. Ik ben een koopjesjager.
Als je je in foerageren verdiept…
…ontdek je dat het eten is. Deze zijn allemaal superlekker.
Heb je dit hier gevonden? -Precies.
Hou je van knoflook? -Ja.
Hou je van mosterd? -Ja.
Dat hebben we gemeen. Dit smaakt naar knoflook en mosterd.
Ik ga ervoor. -Ja.
Wat voor mosterd heb je hier?
Niet zo zalig als het had kunnen zijn.
Hou je van paddenstoelen? -Ja.
Dan gaan we die zoeken. -Echt?
Hier groeit russula.
Allemaal eetbaar. -Echt?
Ja. -Wat mooi rood.
Ja, net rode wijn. Bordeauxrood.
Dit is een gele stekelzwam. Eens kijken of er wormen in zitten.
Snij 'm doormidden. Dan weet je dat jij de enige bent die 'm eet.
Ik wil een disclaimer laten zien.
Probeer dit niet zonder Sami Tallberg…
…of iemand anders die een expert is in foerageren, want…
…één verkeerde paddenstoel en je bent dood.
We openen volgende week een nieuw restaurant.
Ik test recepten. Wil je de paddenstoelensoep proeven?
Ik ben je proefkonijn. -Mooi.
Ik vertrouw je. Ik wil alles proeven.
Een beetje soep, wat garnering. -Makkie, toch?
Hij heeft paddenstoelen verzameld. Ze zijn mooi. Hij maakt ze schoon.
Hij snijdt ze open en kijkt goed. Dan snijdt hij ze in stukjes.
En omdat hij een briljante chef-kok is, voegt hij cacaonibs toe.
Dat had ik nooit bedacht.
Dit ziet eruit als aarde.
Hij had al paddenstoelensoep gemaakt en giet die over de verse paddenstoelen.
En een flinke schep medicinale paddenstoelen.
Medicinale? -Berkenweerschijnzwam en lakzwam.
Wat doet dat met me?
Dat merk je straks wel.
En we maken het geheel af met wat klaverzuring.
Groeit dat gewoon hier? Echt puur toevallig?
Hoe vaker je in de natuur bent, hoe meer eetbaars je ziet.
Voor mij waren het gewoon zomaar wat plantjes…
…maar hij plukte ze en deed ze in mijn soep.
Kijk eens aan.
Soep, zeven paddenstoelen en wilde kruiden met cacaobonen.
Spectaculair. Ik wil die soep. Kunnen we blikjes krijgen?
Ik wil het mee.
Sami, wil je me wat blikken opsturen?
Goed, ik kom terug voor je restaurant. Je kan hier ook gewoon stoelen neerzetten.
Er is groot nieuws in Finland. De Michelinsterren zijn zojuist toegekend…
…en het enige nieuwe restaurant in Finland met een ster is Finnjävel.
De chef-kok heet Tommi Tuominen.
Hij heeft van het gehate eten tijdens schoollunches…
…iets geweldigs gemaakt.
Grappig was dat onze gids Satu toen we binnenkwamen zei:
'Veel Finnen kiezen niet voor hun eigen keuken als ze uit eten gaan.'
Precies. Daarom zijn we dit restaurant begonnen.
En een van de gerechten die ik heb, is een van de meest gehate gerechten op school.
Ik hou van dingen die mensen haten.
Satu was zo blij met 't nieuws dat ze zei: 'Ik moet hier een keer heen.' Satu?
Ik nodig onze gids Satu uit.
Iemand die ervaring heeft met schoollunches…
…moet het verschil proeven.
Ik wil beginnen met een heel andere versie…
…van echt traditioneel Fins eten, namelijk erwtensoep.
Satu weet vast dat erwtensoep een heel erg gewone maaltijd is.
Heel gewoontjes. -In de VS ook.
Die vind je overal.
Wauw, wat is dat mooi.
Jij eerst. -Aan mij de eer.
Zeg of het wat is. -Graag.
Is dit wat beter?
Dit is echt iets totaal anders. -Totaal anders.
Neem een schep uit het midden, dan heb je alle ingrediënten.
Er is wat gerookt spek, wat mosterdroom, een saus van ham en bechamel.
Bij de volgende gang gaan we nog verder terug.
Dit is knolselderij. Als je 't zo ziet, zou je 't bestellen?
Knolselderij is niet erg sexy, snap je? Het is net een rots op een bord.
Je snijdt hem open…
…en krijgt iets heerlijk zachts, nootachtigs, smakelijks en sappigs.
We serveren hem met ingelegde lingonberry's en boter.
Dit is een van de beste groenten.
Zoveel smaak. -En zo simpel. Echt eenvoudig.
Hij lijkt op een aardappel of bloemkool, maar niets is minder waar.
Veel beter dan die twee. -Veel intenser.
Echt wel. Ik vind het heerlijk. -Ja. Briljant.
Vertel me eens over jullie naam.
'Fin-ya-vel'? -Finnjävel.
Dat betekent 'Finse duivel'. -Het was een scheldwoord?
Het was decennialang een heel naar woord.
Wij wilden hem terugstelen van de Zweden en er iets goeds mee doen. Een geuzennaam.
Pech, Zweden.
Nu de volgende gang.
Dat was lekker. -Ja.
Dat is onze versie van het schooleten waar ik het over had.
Tililiha.
Dat ken jij. -Het smerigste eten ooit.
Dillevlees. Het was zelfs zo goor dat het uit de scholen verbannen werd.
De oude traditionele versie is een saus, vlees, hopelijk kalfsvlees…
…maar vaak gewoon wat er was. Het was nogal wat.
Taai. -Lang en vol draden en…
Dat klinkt als mijn jeugd. Hier hebben jullie nachtmerries van?
Dus geniet ervan.
Ga maar terug. -Ik ben het proefkonijn.
Ga terug naar de jeugd die je niet had.
Dat is dat jeugdtrauma dat opspeelt.
Ik heb geen jeugdtrauma, ik ga ervoor.
Moet je zien. Je weet dat dit geweldig wordt.
Satu.
Kom, ga ervoor. -Dat wordt knokken.
Ja, vecht erom.
Finnjävel.
Als dit mijn schoollunch was, was ik een uitstekende leerling geweest.
Satu, dat was top. Wat vond je ervan?
Geweldig.
Heel anders dan vroeger, hè?
Ja, ik ben van mijn trauma's genezen. -Goed zo. De magie van eten, mensen.
Richard. -Ja?
Niet voor jou.
Ik vind 't rot voor je.
Bedankt. -Zeg maar wat wij altijd zeggen.
Willen jullie 't allebei zeggen? -Ja.
Arme Richard.
Dat vond ik leuk.
Nu gaan we iets doen wat we nog nooit hebben gedaan.
Een wereldleider ontmoeten.
De premier van Finland wil koffie met me drinken…
…op een van de honderden eilanden rondom Helsinki.
Dit is het eiland Lonna.
Er is één café op Lonna en daar hebben we afgesproken.
Premier? -Hoi.
Aangenaam. -Aangenaam.
Hoe gaat het? -Prima. Bedankt.
Het is een eer om hier met jou te zijn.
Dit is Sanna Marin. Hiervoor was ze minister van Verkeer.
Met haar 35 jaar is ze een van de jongste staatshoofden ter wereld.
Fijn dat je er bent. -Ik vind 't hier fijn.
Het is een prachtig eiland, een prachtige stad en een mooi land.
Zeker. -Ken je elk eiland?
Nee, maar hier ben ik eerder geweest. Er is een goede sauna hier.
Echt? -Een openbare sauna, 's avonds.
Overal vind je sauna's. -Klopt.
Ik deed een bootsauna.
Ben je gaan zwemmen? -Ik ben niet gek.
Zo koud is het nog niet. -Zou jij nu in dat water springen?
Niet nu, we zijn aan het filmen, maar… -Dat passen we wel aan, hoor.
De premier van Finland die in het water springt.
Ik ben hier als toerist en alles wat ik tegenkom, is even mooi.
Ik zie mooie, schone lucht en water. Iedereen is gelukkig.
Jullie zijn de gelukkigste mensen op aarde. Klopt dat?
Nou, we zijn niet altijd vrolijk of zo…
…maar we hebben een veilige, goede samenleving…
…en iedereen heeft mogelijkheden.
Ons sociale stelsel en de gezondheidszorg zijn top.
Daarom zijn we het gelukkigste land.
Het is een diepgaand geluk. -Precies.
Ik weet dat je het milieu belangrijk vindt.
De grootste uitdagingen van de mensheid zijn klimaatverandering en biodiversiteit.
We willen 's werelds eerste klimaatneutrale samenleving worden…
…en we willen het land in 2035 klimaatneutraal hebben.
Top. -Dat is al snel.
En het belangrijkste is dat het geen project voor de overheid is.
Juist. -Geen project voor politici.
Het is een project voor de hele samenleving.
Als we niet veranderen, doet de rest er niet meer toe.
Als het aan mij lag, zouden meer jonge mensen een machtspositie krijgen.
Sorry, ik praat te veel.
Nee, daar houden we van. -Gelukkig.
Dat is beter dan dat ik veel praat. Als je met een premier praat…
…moet je hen de kans geven.
Heb je een gezin? -Ik heb een man en een klein kind.
Hoe oud is je kindje? -Mijn dochter is drieënhalf.
Geweldig. -Ja.
Was jij nou bakker?
Wat? -Tijdens je studie, klopt dat?
Ik werkte er. -Als bakker?
Eén zomer lang.
Ik was 15. Ik ben geen bakker.
Vandaar, je wilde dat ik iets zou bakken. -Zeker.
Ik hoorde dat je koekjes bakte. Helaas.
Tijd voor een uitspatting. We gaan naar het nationale restaurant van Finland…
…hier in Helsinki. Het heet Savoy en is open sinds 1937.
Kenneth neemt me mee naar chef-kok Helena Puolakka…
…die iets speciaals voor ons heeft bereid.
We gaan vorschmack eten.
Vorschmack is ons traditioneelste gerecht hier.
Het bestaat uit fijngehakte haring met veel vlees. Je eet het warm.
Ik ken 't niet. Het klinkt Jiddisch.
Het is Jiddisch. -O?
Het betekent 'voorgerecht'.
Dat klopt. Toen ik hier begon, zeiden onze vaste klanten:
'Blijf van de vorschmack af. Haal het niet van 't menu.
Het moet blijven zoals het was.' Het maakt deel uit van Savoy.
Het originele vorschmack-recept komt van veldmaarschalk Mannerheim…
…een belangrijke figuur in de Finse geschiedenis.
Hij was de hoogste militaire leider en werd president van Finland.
Als zo'n man je vraagt om vorschmack, zijn favoriete eten, dan maak je dat.
Toen besloot ik om pelmeni met vorschmack te maken.
Een elegantere manier om vorschmack te serveren.
Binnen zit het traditionele gerecht? -De vorschmack? Ja.
Gewoon een andere presentatie. -Ja.
Chic de friemel, zeg.
Eet smakelijk. -KIjk, wat mooi.
Wat vind je ervan? -Dat is geweldig.
Het eerste wat ik proefde, was de haring.
Een azijnachtige, gepekelde smaak, vermengd met gebraden rundvlees.
Het is zo heerlijk dat het water me nu weer in de mond loopt.
Dat is een bijzonder effect.
Ja, ik vind het bijzonder dat de haring als eerste doorkomt.
Maar dan meteen dat troostende vlees. Het zijn meerdere gangen in één hap.
Kenneth, kijk. -Gehakte haring.
Geweldig, toch? Simpel ook, maar je hebt er iets sjieks van gemaakt.
Je kijkt blij, daar word ik blij van.
Bedankt, chef. -Bedankt.
Ze hebben Mannerheims tafel nog. Zullen we?
Zijn vaste tafel? -Ja.
Wat een tof restaurant. En dit uitzicht.
Dit is de veldmaarschalk.
Zijn telefoon.
Echt? -Ja.
Hij rinkelt.
Hallo? Mannerheim.
Nee, ik ga vorschmack eten.
Nou en?
Google, videobel Brad.
Daar is hij. -Hallo.
Kijk. -Hoe is 't?
Knap, hoor.
Goed? -Je pruik zit goed.
Is dit beter? Goed je te zien. Waar ben je?
Helsinki.
Daar wonen toch vampiers? -Nee.
Komen vampiers daarvandaan? -Dat is Van Helsing.
Uit de Dracula-films. Helsinki ligt in Finland, knul.
Ik heb gehoord dat het geweldig is. -Niemand lijkt op jou.
Je bent de derde die dat zegt.
Of op mij, trouwens. Echt wel. -Wij zien eruit of we zo omvallen.
Sommige mensen… Ik heb zo'n lieve, aardige man ontmoet.
We gingen paddenstoelen foerageren in het bos.
Weet je, Phil?
Nou? -Zo pakken ze je.
Je gaat mee foerageren en voor je het weet…
Ben je ook 'n paddenstoel. -En 't eten?
Zie je dit? -Wat zijn dat, blintzes? Wauw, gebak.
Ja, prachtige gebakjes, zoals 's werelds beste kaneelbroodjes.
Brad…
En? -Kom op, zeg.
Alleen daarom al ben ik hier.
Brad, als ik de groten bel, zoals jij, dan vraag ik om…
…een grap voor Max. Heb je een grap die Max leuk had gevonden?
Ik was dol op Max, dat weet je. Hij was de vader die ik had gewild.
Je kent m'n pa, hij was nogal…
Ter ere van Max heb ik een grap.
Twee brandweermannen *** in een kamer vol rook.
En… Hallo? -Dat knippen we eruit.
Wil je het einde niet horen? -Een andere?
Jawel. Twee *** vechten om ***.
Oké, goed.
Dat was het dan.
Ik heb hr aan de lijn nu. -Uiteraard.
Oké, hier is mijn grap. -Ik hou van je.
Deze grap is ter ere van Max, Phils vader, op wie ik gek was.
Drie Joodse vrouwen zitten op een bankje in een park…
…en elke vrouw vindt haar zoon de beste. De eerste Joodse dame zegt:
'Mijn zoon is de beste. Ik krijg elke sabbat bloemen.'
De tweede zegt: 'Maar weet je, mijn zoon…
…is de beste, hij belt me drie keer per week.'
De derde Joodse moeder zegt: 'Mijn zoon is de beste.
Hij zit vijf dagen per week in therapie en praat alleen over mij.'
Die is raak, zeg.
Philly, ik hou van je. Hoe laat is het daar?
Het is 8.00 uur in Helsinki. In LA is het 22.00 uur gisteravond.
Ja, 22.00 uur. -Ja.
Mijn vrouw ligt in bed.
Ik weet het. -Hij is net Don Rickles.
Saaier kan niet.
Staat ze daar? -Jazeker.
Phil zei hallo. -Hoi.
Kom hier.
Geef me even.
Kom hier.
Kom hier, hij heeft veel geld, Issy.
Kijk naar Phil. Dankzij hem draag jij een ring. Zeg hem gedag.
Kijk eens, wat ben je mooi. Hoi, Issy.
Is ze niet geweldig? Ongelooflijk, hè?
We gaan eens eten. -Je valt weg.
Nee, ze wordt chagrijnig. -Ik had het niet tegen jou.
Je kunt 't nog.
Oké, man. Sjalom. -Ik hou van je.
Dag. -Sjalom.
M'n grappige vrienden.
Als laatste gaan we barbecueën.
In Helsinki.
Karri Niinivaara van B-Smokery heeft ons hartige lekkernijen beloofd.
Hoi. -Hoe is 't?
Hoi. -Ciao. Hallo.
Mijn nieuwe vrienden Sara, Kenneth, Sam en Kim zijn er ook.
Wat een tijd had ik met deze mensen.
Drinken jullie gin? -Ja.
Geen gewone gin, heel goede gin.
Alles goed? -Ja, hallo.
Goed je te zien. -Rustig aan daar.
Op m'n nieuwe vrienden hier, op Helsinki…
…en op de geweldige tijd die ik dankzij jullie heb gehad.
Bedankt. -Bedankt dat je er bent.
Jullie bedankt. -Fijn dat je er bent.
Fijn hier te zijn.
Daar gaan we. -Kijk eens.
Augurken. -Nu is het echt een barbecue.
Moet je die ribben zien. En dat borststuk.
Als ik niet met Finse vrienden in Helsinki had gezeten…
…had ik gedacht dat ik in het zuiden van de Verenigde Staten was.
Is er ook bier?
Bruut, zeg. Eén slok gin en hij wil bier. -Ik maak het wat Finser.
Dat borststuk is super, bedankt.
Alles is dat.
Ik vind deze verandering echt leuk.
De crew is ook geweldig. Er hangt een goede sfeer.
Deze crew? -Ja. Geweldige crew.
Kijk eens, applaus voor de crew. Dit zie je nooit.
Geen gin meer voor Sara.
Speciaal voor mij was er pastrami.
Zo mag ik het zien. -Die B is gaaf.
Die ingebrande B? -Ja.
Je zag al wat je wilde.
Oké. -Nu wordt het menens.
Nu wordt het echt menens.
Er zit een vleugje pittigheid in. -Klopt.
De mosterd en augurken zijn super.
Normaal zit er koolsalade op, geen augurken. Russische dressing, top.
Dat vind ik zo leuk aan Finland.
Het is geen New Yorkse sandwich. -Prima.
Dat hoeft niet. -Er zit iets eigens aan.
Totaal onverwacht.
Het was een cadeautje van thuis, weet je? Wat kon ik dan voor hen doen?
Geen idee. Ik kan maar één ding.
Tijd voor het toetje. Dit is uitgevonden in Brooklyn, New York.
Honderd jaar geleden. -Echt?
Door joodse immigranten uit Duitsland. Egg cream.
Terwijl je roert…
Wat een leuk geluid.
…bruiswater erbij.
Zie je wel?
Het schuimt.
Ga ervoor. -Lieve hemel, kijk.
Blijf roeren en gieten.
Gave truc, toch?
Ik wil een Finse toost.
Goed.
Kippis.
Zo licht. -Een caloriearme milkshake.
Precies. -Lekker, toch?
Fijn dat ik jullie mijn land kan laten proeven.
Bedankt dat je dat wilde delen. Gaaf.
Ik had gelezen dat Finnen de gelukkigste mensen op aarde zijn en dat niet tonen.
Ze lachen niet zo snel…
…dus het kost misschien moeite om het ijs te breken.
Maar dat bleek onzin.
De mensen die ik in deze prachtige stad heb ontmoet…
…waren heel gastvrij en heel aardig.
Hun gevoel bij en zorg voor de wereld om hen heen…
…is misschien het geheim tot geluk.
De volgende keer dat je komt, hebben we een product dat Kims Egg Cream heet.
Ik zeg het vast.
Ik klaag je aan. -Dat zou kunnen.
Hé Google, vertaal dit naar het Fins.
'Bedankt, Finland, dat je zo warm en gastvrij bent.
Ik heb hiervan genoten. Ik hou van je.
Bedankt.'
Proost. -Proost.
wil iemand, alsjeblieft
iemand -wil iemand alsjeblieft
wil iemand Phil iets te eten geven?
wil iemand alsjeblieft Phil iets te eten geven?
wil iemand hem nu iets te eten geven?
Ondertiteld door: Merel Munne