NETFLIX BELGESEL DİZİSİ
Merhaba.
Balık konusunda ciddi olduğun şapkadan belli.
Finlandiya'daki en iyi şey buymuş.
Muikku adındaki geleneksel Fin balığı.
Muikku mu?
Evet. Güzel görünür ama tadı daha da güzeldir.
Bence muikku Finlandiya'nın ulusal balığı olmalı.
-Teşekkürler. -Teşekkür ederim.
Muikku'yu Finlandiya'nın ulusal balığı ilan ediyorum!
Aynen öyle!
Siz de tadın.
Haydi. Muhteşem.
Sen bundan yemedin. Al. Götür.
Matty, Todd, neredesiniz?
Hayvanat bahçesinde fok beslemek gibi.
Mutlu ve aç bir adam
Dolaşıyor dere tepe demeden
Anlamaya çalışıyor
Makarna, domuz, tavuk, kuzu sanatını
Size arabayla gelecek
Size uçarak gelecek
Senin için şarkı söyleyip Sizin için dans edecek
Sizinle gülecek
Sizinle ağlayacak
Karşılığında istediği tek bir şey var
Birileri doyursun
Birileri doyurur mu
Birileri doyurur mu Phil'i?
Birileri doyursun onu hemen
Dünyanın en temiz suyuna, havasına, en bozulmamış ormanlarına
sahip olmakla övünebilen pek ülke yok.
Ama burası övünebilir.
Finlandiya'dayım. Gerçekten harikulade.
Biliyor musunuz, Noel Baba'nın resmî adresi burada.
Başkenti Helsinki burası. Tek kelimeyle muhteşem.
Finlandiya, İsveç ve Rusya'nın arasında.
İki ülke de Finlandiya'yı uzun yıllar işgal etti.
Bu nedenle Fin kimliği biraz İsveçli, biraz da Rus etkisinde kalmıştı.
Ancak buraya geldiğimiz 2021 yılında Fin kimliği çok belirgin.
Bu kimliği şekillendirenler dünyanın en mutlusu olduğu söylenen halkı.
Yüzlerinde her zaman göremeseniz bile.
Yemekleri de şekilleniyor.
Bir şehri tanımak için klasik lezzetlerini
bir pazar yerinde tatmaktan daha iyisi olabilir mi?
HELSİNKİ BİENALİ
Bu Markus Hurskainen.
Beni 1889'dan beri hizmet veren Eski Pazar'a götürüyor.
Burası harika.
Burası aslında Helsinki'nin en eski pazar yeri.
Tüm egzotik ürünlerin getirildiği yerdi.
Fin tarihinin bir parçası.
Markus, Eski Pazar'ın ortasındaki Story Kafe'nin sahibi.
Kafenin sahibini tanımanın güzel yanı, bardağını yanında götürebiliyor olman.
Merhaba. Ben Laura.
Memnun oldum. Ne güzel bir dükkân!
Teşekkür ederim. Harika.
-Bak ne kadar mutlusun. -Biliyorum!
Peynirci kadınları herkes sever.
Ama peynirimi kahveme batırmamı istediğinde
ne diyeceğimi bilemedim.
Peynirli kahve mi?
Evet. Aynen. Şunlardan batıracaksın.
Hiç yapmamıştım.
Son olmayacağını düşünüyorum.
Çok yüksek proteinli, az yağlı, az tuzlu.
Her gün yiyoruz.
Kim buldu bunu?
Bilmiyorum. Belki Noel Baba.
Evet, olabilir.
Tamam, batırıyorum. Biraz…
-Tuhaf geliyor ama… -Evet.
Beğendin mi?
-Beğendim. Tekrar yapacağım. -Peki.
-Bunun için seyahat edersin. -Aynen.
Kahvene peynir bandırmak için.
Sıradaki ise ızgara peynir gibi
ama ızgara peynir gibi olan kıçına tekmeyi basacak.
İnan bana.
-Bir peynirci için fazla vahşi. -Öyle.
Peynirimle gurur duyuyorum.
Izgara peynir gibi olan kıçım tekmeyi yedi.
Demiştim.
-Bugün çok kıç tekmeliyorsun. -Biliyorum.
Bugün benim günüm.
Füme somon.
Buna bayılacaksınız.
Finlandiya'daki ilk günümde Zabar's'ı buldum.
Bu işi ne zamandır yapıyorsun?
21 yıldır.
O kadarcık mı?
Evet.
-Çok güzel görünüyor. -Teşekkürler.
-Şerefe! -Şerefe! Afiyet olsun.
İnce dilimlenmiş 200 gram alayım.
-Şarküteriyi çok seviyorsun, değil mi? -Evet.
Elbette. Doğru yerdesin.
İşte şarküteri ürünleri. Daha önce görmediğim etler görüyorum.
Soğuk füme Ren geyiği eti.
Biraz gerginim. İlk kez Ren geyiği yiyorum.
İlk mi?
-Vay canına. Yoğun tütsülenmiş ama… -Yağsız.
Harika bir İtalyan bresaola'sı gibi.
-Öyle. -Muhteşem.
Ren geyiği etine hasta oldum.
Hiç yemediğim şeyler deniyorum. Kurutulmuş ren geyiği.
"Ren geyikli mus" mu? Ren geyiği ve mus değil.
-Ren geyikli mus. -Füme Ren geyikli mus.
-Son bir salamımız kaldı. -Lütfen.
Bu ise ayı salamı.
Kurutulmuş ayı eti mi?
Neredeyim ben?
Benim için bir ilk daha.
Evet.
Artık korkmuyorum bile
çünkü diğer her şey çok lezzetliydi.
Evet.
-Ayı. -Çok yumuşak.
Ayı yerken çok suçluluk duymadım.
-Çünkü o beni yerdi. -Evet.
"Sauna" sözcüğü Amerika'da ve Finlandiya'da farklı telaffuz ediliyor.
Hayatlarının önemli bir parçası.
Finlandiya'da neredeyse her evde sauna var.
Ama sauna ve yemek için özel bir yere gitmek istediğinizde
Löyly adında bir yere gidersiniz.
-Bu kim? Senin köpeğin mi? -Evet. Taiga.
Taiga! Merhaba!
Bu da sahibi Jasper Pääkkönen.
Girişimciliğinin yanı sıra Finlandiya'nın en ünlü aktörü.
Spike Lee'nin filmlerinde oynadı.
Burada, memleketi Helsinki'de insanlara istediklerini veriyor.
YouTube'da buranın videolarını izledim.
İnsanlar saunaya girip
dışarıya çıkıyor ve suya atlıyor.
-Evet. -Ben yapmayacağım.
Çünkü denedim…
İrlanda sahili açıklarında suya atlamayı denedim…
Öyle soğuktu ki! Sanırım bu daha da soğuktur, değil mi?
Evet, daha soğuk ama şu anda Finlandiya gezisindesin.
Saunaya girip Baltık Denizi'ne atlamadan gerçek bir Finlandiya gezisi olmaz.
-Bu cümleyi montajda kesin. -Olmaz. Çok doğru söyledi.
Bunu kullanmayacağız çünkü seyirci hayal kırıklığına uğrasın istemiyorum.
Hemen konuyu değiştirelim.
Jasper'ın neredeyse kendisi kadar ünlü bir somon çorbası tarifi var.
Muhtemelen yiyebileceğiniz en geleneksel Fin ev yemeği.
Jasper'ın somon çorbasının sırrı, çorbasında somon olmaması.
Mümkün olduğunca çevre dostu olmasını istiyoruz.
Somon kullanmıyoruz.
Somona benziyor.
Evet, benziyor. Gökkuşağı alabalığı. Somonun yerine kullanılabiliyor.
Bu olağanüstü. Aman tanrım.
İnsanı mutlu eden, Fin usulü bir lezzet.
Annemler diyor ki daha iki yaşında bile değilmişim.
-Göle balık tutmaya götürmüşler. -Evet.
Bir solucanla ve oltayla tatlısu levreği tutmuşum.
O kadar sevinmişim ki eve döndüğümüzde
klozetten ve mutfak lavabosundan da balık tutmaya çalışmışım…
Ne tutabildin?
…ve…
-Bahçedeki küçük su birikintisinden. -Evet.
Orada balık olmadığını anlatmaya çalıştılar.
Ama umurumda değildi. Mesele balık tutmak değildi.
Beni buna sevk eden şey balık tutma deneyimiydi.
Öyle. Doğayla bir olmalısın, değil mi?
-Orada olmanın tadını çıkarmalısın. -Evet.
-Bir şey tutamasan bile. -Aynen.
Kariyerimi anlattın sanki.
Aynen böyle.
Balık çiftliklerinin kötü yanı ne?
Çünkü ilk bakışta bunun sürdürülebilir yol olduğunu düşünüyoruz.
-Evet. -Değil mi?
Ama çiftlik somonu bir çevre felaketi.
Her yıl 50 milyon yetişkin somon, çiftlik yetiştiriciliği sürecinde ölüyor.
-80 milyon da yavru somon. -Neden?
Daracık bir alanda yüzen yüz binlerce balık var.
Çeşitli hastalıklar için üreme alanı.
Suyun altında olduğu için kimse görmüyor.
-Resmen. -Evet, aynen.
Hiç bilmiyordum.
Balık yetiştiriciliğinin sürdürülebilir yolları var.
Tüm balık çiftlikleri kötüdür demiyorum.
-Evet. -Atlantik somonu çiftlikleri felaket.
Jasper'ın bu kadar moral bozucu olduğunu bilmiyordum.
-Tanrım! Şuna bakın. -Ren geyiği filetosu.
Dün pazarda, kurutulmuş Ren geyiği eti yedim.
Nefisti.
Ama okuduklarıma göre çok faydalı bir etmiş.
Sığır etinden çok daha iyi, değil mi?
Evet. Sığır eti yemiyorum.
-Hiç mi? -Hayır.
Tavuk, domuz ya da dana eti yemem. Ren geyiği etine ise bayılırım.
Harika bir biftek.
Çok iyi. Yumuşacık.
Vay canına. Bayıldım.
Buradaki çocuklar da bizim gibi Noel Baba efsanesiyle mi büyüyor?
Ne diyeceğimi anladın mı?
Tahmin edebiliyorum.
Jasper'ın yerinde saunaya girmedim ama sonradan ikna oldum.
Hava soğuk.
-Evet. -Burası sıcak.
-Sıcak. -Bunu sevdim.
Sıcağı severim.
Beni bir bölümde birden çok kez üstsüz görmek ister misiniz?
Saunada bana Kenneth Nars eşlik ediyor.
Yemek yazarı. World of Mouth adında,
dünyanın neresinde ne yenileceği konusunda tavsiye alabileceğiniz bir uygulaması var.
Tam bana göre.
10 yıl kadar önceki Sauna Dünya Şampiyonası'nda
-ne oldu biliyor musun? -Dünya şampiyonası mı var?
En çok sıcağa kim dayanabilir diye mi?
-Ne oldu? -Finallerde…
-Evet? -…bir Fin ve bir Rus girdi.
-Evet? -İkisi de sedyeyle çıkarıldı.
Fin bayıldı, Rus öldü.
Gerçek bu.
Duyduğum en aptalca spor bu.
Öyle aslında. Evet, katılıyorum.
Bu sadece hoş bir şey olmalı.
Sıcaklığı bu zamanlarda hissedersin.
Şimdiden hissediyorum.
Beyler, bir dakika durun lütfen.
Evet, çünkü kamera buğulanacak. Tabii.
Saunadayız ya hani.
Tanrılar bugün bana merhamet gösterdi.
Dereceyi çok yükseltmedik çünkü içeride kameralar vardı.
Sauna çok sıcakken kameralar buğulanıyor ve hiçbir şey çekemiyorsun.
Yardım ister misin?
Kenneth bana "sauna sosisi" diye bir şey göstermek istedi.
Alay etmek yok.
Bakın!
Sosisi takdim edeyim.
Sosisi takdim ediyorsun. Sauna sosisini.
Çok şükür, böyle bir şey çıktı.
Şöyle saralım.
Ateşin içine koyuyorsun.
Vay canına.
Sandım ki açıkta, buharda pişireceksin
ve aynı zamanda bizim sıvılarımızla tatlanacak.
Biraz midem bulanmaya başlamıştı. Ama bu çok hoş görünüyor.
Evet.
Sosisler sobada pişerken Kenneth atıştırmalıkları sundu.
Aman tanrım! Saunada gördüğüm en güzel sunum!
Tahmin edebiliyorum.
Yumurta salatasına benziyor.
Sıkı bir yumurta salatası.
Doğranmış yumurta ve tereyağı.
Hangisi daha iyi?
Yumurta salatası mı, yumurta ve tereyağı mı?
Mayonez mi, tereyağı mı?
Bu daha kremamsı ve daha lezzetli.
Evet, bence de.
Üzgünüm mayonez.
-Vay canına! -Vay!
Şaka değil!
Cidden sıcak!
-Çatal al. -Evet, iyi fikir.
Sıcak bir kutuda olacağımı düşünmüştüm
ve bana pek çekici gelmiyordu ama cazibesini gördüm.
Burası iki kişi için bile dar.
Şu anda içeride dört kişi var.
Devasa kameralı adamları sayarsan.
İçerisi sıcaktı.
Fenalaşmaya başladım. Bir saniyeliğine dışarıya çıkacağım.
-Ben kalacağım. -Biraz ferahlamak için.
Geri geleceğim. Seninleyim.
Birazdan görüşürüz.
Söylemeyi unuttum. Bu sauna bir teknede.
-Tamam. -Dışarısı çok soğuk.
Merhaba.
-Merhaba. -Nasılsın?
İyiyim. Sen nasılsın?
Finlandiya'da bir şef var. Kim Mikkola.
Dünyanın en iyi restoranı Noma'da çalışmış!
Şimdi ne mi yapıyor?
Noma'dayken herkese tavuk lokantası açacağımı söylemiştim.
-Öyle mi? -Herkes bunu espri sandı.
Ama geçen sene
restoranlar kapandığında
"Neden olmasın?" dedim.
-Ucuza ne satabileceğimizi düşündüm. -Evet.
-Çünkü maddi açıdan sıkıntılı bir dönemdi. -Tabii.
Bu minibüsü tek bir şey yapmak üzere tasarladık. Tavuk burger.
En sevdiğim şeylerden biri. Mutfak sanatları okumuş,
işi bilen birinin insanı mutlu eden tek bir şeye odaklanması.
-Evet. Hazır mısın? -Evet.
Acılı Nashville tavuğuyla Kore usulü kızarmış tavuk arası bir şey.
Tüm malzemeler Finlandiya'dan.
-Beş dolara satıyoruz. -Muhteşem.
Helsinki'de bundan daha düşük fiyata satılamaz.
-Vay canına. Üstüne ne sürüyorsun? O ne? -Söyleyemem.
-Tamam. Gizli sos. -Evet.
Yaramaz sos. Her yere damlıyor.
Yaramaz sos! Ekmek yumuşacık.
Aman tanrım.
-Evet, patatesli ekmek gibi. -Evet.
Kızartmak yerine buharda ısıtıyoruz.
Heyecanlıyım!
-İyi mi? -Haydi ama!
Bu iyi.
Bu duruşu Şikago'da eski bir dostumdan öğrendim.
Bu üç Michelin yıldızlı bir tavuklu sandviç!
Nehir kenarında bir minibüsteyim!
"Beş dolara satılan en iyi kızarmış tavuklu sandviç" minibüsü yeter sanırsın
ama bir adım daha ileriye götürmüş.
Bir de Koti adında bir yemek şirketi kurmuş.
Enfes yemekler yapıp insanların evlerine götürüyor.
Burada da her yemek beş dolar.
Bir fiyat belirliyor ve değiştirmiyor.
Birkaç çeşidini yapıyoruz. Çok basit.
Bunun adı Wallenberg Bifteği.
Ekmek kırıntısı ve turna balığından yapıp kızartıyorsun.
Bence herkes leziz yemek deneyimi yaşamalı.
Dünyadaki diğer lüks restoranlar bir yana,
Noma'da yemek yemeye bütçesi olmayan insanlara
hizmet vermesi harika değil mi?
Bu onlar için.
Bugün de benim için.
Buharı üstünde. Çok iyi.
Mutlu eden bir yemek.
Siyahi mutfağının Fin uyarlaması.
Beş dolarlık yemekten fazlası bu.
Her parayı hak eder.
Biz beş dolara satıyoruz.
Tamam. Ucuzluğa bayılırım.
İyiydi.
Bu müthiş yemek müthiş bir manzarayı hak ediyor.
Tarzına bayıldım.
İskelede yürürken bitireyim.
Evet, tabii.
Şu pastoral ortama bak.
Çok güzel, değil mi? Helsinki'nin en iyi yanı bu manzara.
30 sentlik patates ikram edebilir miyim?
Yok, sağ ol.
Güney Kaliforniya kışı için kilo almaya mı çalışıyorsun?
Evet. 15 dereceye kadar soğuduğu zamanlar için.
Bence bu öyle leziz ki
yaptıklarını herkese gösterdiğimiz için çok mutluyum.
Şunu diyeceğim, René Redzepi,
belki çalışanlarını elinde tutmak için biraz daha çaba harcamalısın.
Şimdi kesin arayacak beni.
Olamaz!
Helsinki şehir merkezinin yakınlarında Sibelius Parkı'nı
ve Finlandiya'nın en büyük klasik müzik bestecisi
Jean Sibelius'a adanmış devasa çelik heykeli bulabilirsiniz.
600'den fazla boş boruyla hepimiz kendi müziğimizi yapabiliriz, değil mi?
Sanırım sıkıştım.
Bu işin ustasıyla birlikte balığa çıkıyorum.
Bu Antti Zetterberg.
Meşhur bir Fin balıkçı dergisinin genel yayın yönetmeni.
İşini biliyor.
Beni sürat teknesine bindiriyor.
Soğuk suda olacağım için
Richard bunu giymemi istedi.
Merhaba, ben Phil.
Merhaba. Memnun oldum.
Görevime hazırım.
Evet. Tekneye buyur.
Antti beni Helsinki'deki halk bahçeleri sisteminin
parçası olan bir adaya götürüyor.
Adı Yılan Adası.
Adı neden Yılan Adası? Bilmek istemiyorum.
Bu tekne ne kadar hız yapabiliyor?
Harika!
Ölmedim!
Evet. Oltaları kıyıdan atacağız.
Güzel. Büyüleyici.
Evet.
Bu şekilde geri çekiyorum.
Evet, iki elle.
İki elle mi? Anladım.
Bana bakın, balıkçı oldum!
Yolluyorum.
Evet.
Evet, burada…
Sonra da savur!
Nereye gitti?
Bir şey tuttum!
Evet.
-Bu bir taş! -Toprak.
Kaç balık tuttum?
Sıfır!
Neyse ki Antti bir sürü balık tutmuş.
Neden mi? Çünkü o bir balıkçı.
-Yüzgecini gösteriyor. Evet. -Biraz kızgın.
-Evet. -Anlıyorum.
Ben de kızardım öğle yemeği olmak üzere olsam.
Balığın ölümünü görmenize gerek yok.
Bu kısmı izlemiyorum.
Dinlemek isterseniz şöyle bir şey…
İlginçtir, eşim de her gece yatmadan önce bana bunu yapıyor.
Yaramazlık istemiyor.
Bu arada, bu kulübe, hatta yakacak odun
devlet tarafından halka ücretsiz olarak sunuluyor.
Eğlencen için para ödüyorlar. Ne harika, değil mi?
Bear Grylls anı olacak sandım.
"İşte balık." Hayvan gibi yiyecektik. Hayır.
Adam şef.
Fileto yapıyor, sedir tahtanın üstüne koyuyor, ateşe tutuyor.
Eski zamanlarda şey yoktu…
-Izgara yoktu. -Yoktu.
Tamam, eski usul pişiriyoruz.
Bununla da kalmıyor.
Yabani yumurta mantarı da toplamış.
Babam buna bayılırdı.
Güzel bir pfifferlinge. Almancada böyle diyorlar.
Pfifferlinge en sevdiği şeydi.
Öyle ki doğum gününde sadece bunu isterdi.
Bu mantardan.
Bu ormandan mı topladın?
Komşu adadan.
Adada zehirli mantar yok mu?
Zehirli mantarlar var ama mantarları iyi tanıyorsan…
Sen iyi mi tanıyorsun?
Pek iyi sayılmaz.
Mantar konusunda her zaman dikkatli olman gerektiğini biliyorum.
-Muhtemelen son yemeğime hoş geldiniz. -Evet.
Onları doğruyor. Biraz krema ve tereyağı ekleyip soteliyor.
Biraz da maydanozla şık bir restorana gelmiş gibi oluyoruz.
Baban mantarı çok sevdiği için sana biraz daha çok koyuyorum.
Teşekkürler.
Vay canına. Antti!
Aman tanrım. Daha taze olamazdı.
-Evet. -Daha lezzetli de.
Mantar ve kuyruk fileto çok güzel bir kombinasyon.
Çok iyi.
Evet. İstersen biraz daha tuzla…
-Söylemem gerek… -Evet?
-Tuzu tam. -Evet.
Mantarlı sosun birinci sınıf.
Balığın birinci sınıf. Antti, sen de birinci sınıfsın.
Bunu duyduğuma çok sevindim. Evet.
Artık burada yaşayacağım.
-Antti'yle. -Evet.
Daha önce kürek çektin mi?
-Kürek mi? -Evet.
Çektim. Sen?
Çektim! Şu tarafa mı gidelim?
İstediğin yere git. Bana uyar.
Sara La Fountain, Fin televizyonlarının ünlü bir siması ve meşhur bir şef.
Harika bir yerde, Café Regatta'da benimle buluşmayı kabul etti.
Bakın restorana nasıl ulaşılıyor.
Burası kaygan olabilir. Düşmeyelim.
Evet. Yavaş yürüyelim.
-Teşekkürler. -Rica ederim.
Güzel bir gezintiydi.
Evet! Kahve içelim mi?
Kahve içelim, çörek alalım.
Sıcak çikolata bile olabilir. Haydi.
Üstüne koyacak marshmallow'ları olmayabilir ama bakalım.
Yok mu? Buranın altını üstüne getiririm!
-Çok güzel. -Değil mi?
Finlandiya'yı hissetmiyorsun bile.
Tereyağlı göz çöreği.
Buna bayılırım. Voisilmäpulla diyoruz.
Şekerli ve tereyağlı. Ortası en güzel yeri.
Tereyağı sızıyor!
-Biliyorum. -Haydi.
-Gözü sen al. -Hayır. Gözü sen yemelisin.
Ortası en lezzetli yeri.
Sara'yı bunun için seviyoruz.
-Burası mı? -Evet.
Tanrım, çok iyi!
Seni tanımak istiyorum.
Annenle babanın Placid Gölü'ndeki 1980 Olimpiyatlarında tanıştığını okudum.
Doğru mu?
Annem kış olimpiyatlarını organize etmek için Finlandiya'dan gitmiş.
-Evet. -Babamın restoranı varmış.
Yemeğe ilgim babamdan geldi.
Yemek programın var!
Evet, 15 yıldır yemek programları yapıyorum.
Finlandiya doğasıyla bana ilham veriyor.
-Etrafımız doğayla çevrili. -Şehirle bütünleşmiş.
-Evet. -Burası şehrin içi.
Şehrin içi.
Şehirdeyiz.
10 dakika içinde ormanın derinliklerinde yiyecek aramaya başlayabiliyoruz.
Evet. Doğru.
Evet. Yazları jet ski yapmaya bayılırım.
-Evet. -Seni jet ski'yle alabilirim,
tüm şehri dolaşırız, sonra da içmeye gidebiliriz.
Beni çok daha genç bir adamla karıştırdın.
-Hep burada mı yaşadın? -Hayır.
Hem New York'ta hem de Finlandiya'da yaşıyorum.
Ama Finlandiya'yı çok seviyorum. Burası benim için çok kıymetli.
-Nerede daha çok kalıyorsun? -New York'a bayılıyorum.
-Central Park… -En sevdiğim.
Benim de en sevdiğim.
-Evet. -Ağlatacaksın beni.
-Orada yiyecek arama. -Hayır.
-Bulamazsın. -İyi bir fikir değil.
Yemek aramaktan söz açmışken…
Ormanı bulmak için arabayla uzun bir yolculuk yaptığımızı sanmayın.
Kenara çekiverdik.
Sami olmalısın.
Evet.
Sami Tallberg çok iyi bir şef. Orman toplayıcılığıyla ünlü.
Bugün benimle ormanda buluşuyor.
Kamuflaj. Aynı zamanda avcı mısın?
Aslında avcılık yapmıyorum. Yiyecek arıyorum. Toplayıcı ve şefim.
Mantarlara onlara fark ettirmeden yaklaşmak istiyorsun.
-Şaka. -Hiç düşünmemiştim.
-Yiyecek aramayı biliyor musun? -Süpermarketlerde.
-Evet. -Ucuzluk ararım.
İndirim avcısıyım.
Toplayıcılıkta biraz daha derine inmek isterseniz,
aslında yemek yemektir.
Bunların hepsi çok lezzetli.
-Hepsini bu bölgede mi buldun? -Aynen.
-Sarımsak sever misin? -Severim!
-Hardal sever misin? -Evet.
İkimiz de sarımsaklı hardalı seviyoruz. Sarımsak ve hardal tadında.
-Yiyorum. -Evet.
Finlandiya'da ne tür hardal var?
Olabileceği kadar hoş değil.
-Mantar sever misin? -Bayılırım.
-Mantar arayalım. -Olur mu?
İşte birkaç Russula.
-Hepsi yenilebilir. -Sahi mi?
-Evet. -Çok güzel bir kırmızı.
Kırmızı şarap gibi güzel bir renk. Bordo kırmızı.
-Evet. -Evet.
Burada sığır dili mantarı var.
Kurt kontrolü yapayım.
-Ortadan bölelim. -Tamam.
Başka yiyen olmadığını anlamanın tek yolu bu.
Bu ekrandan size bir uyarı mesajı iletmek istiyorum.
Bunu yanınızda Sami Tallberg ya da başka bir
toplayıcılık uzmanı olmadan denemeyin
çünkü yanlış mantarı yerseniz ölürsünüz.
Haftaya yeni bir restoran açıyoruz.
Yemek denemeleri yapıyorum. Mantar çorbamın tadına bakar mısın?
-Kobayınım. Memnuniyetle. -Güzel.
Sana güveniyorum. Yaptığın her şeyi tatmak istiyorum.
Biraz çorba, biraz garnitür.
Basit, değil mi?
Mantarları topluyor. Çok güzeller. Küçük fırçasıyla temizliyor.
Kesip içinde bir şey var mı diye bakıyor.
Kâseye doğramaya başlıyor.
Dâhi bir şef olduğu için yaptığı bir diğer şey,
içine kakao parçaları ekliyor.
Aklıma gelmezdi. Sizin?
Bana sorsan, toprak derdim.
Yanında mantar çorbası getirmiş. Onları taze mantarların üstüne döktü.
İçine bir miktar da şifalı mantar koydum.
-Şifalı mantar mı? -Evet.
Chaga ve reishi.
Bana ne yapacaklar?
45 dakikaya öğrenirsin.
Eklememiz gereken son bir şey var.
-Öyle mi? -Biraz yabani kuzukulağı.
Ne? Oracıkta mıydı?
Tesadüfen orada mı çıktı?
Doğada ne kadar çok zaman geçirirsen o kadar yenilebilir şey görmeye başlarsın.
Yerde yetişen bir şey gibiydi.
Yerden koparıp çorbama serpti.
Buyur.
Çorba, yedi çeşit mantar, parça kakao ve doğal otlar.
Muhteşem. O çorbayı istiyorum.
Şu çorbadan kutularca alabilir miyiz?
Eve götürebilir miyim?
Sami, bana bu çorbadan kutular dolusu gönderir misin?
Yemek için restoranına da geleceğim.
Buraya sandalye atabilirsin.
Biz buradayken Finlandiya'da haberi çıktı.
Birkaç gün önce yeni Michelin yıldızları açıklandı.
Finlandiya'da Michelin yıldızı alan tek yeni restoran Finnjävel oldu.
Buranın şefi Tommi Tuominen.
Herkesin yemekten nefret ettiği okul kantini yemeklerini
muhteşem şeylere dönüştürmüştü.
Şunu sevdim, yerel bağlantımız Satu'yla konuşuyordum.
Tam içeri girerken dedi ki,
"Pek çok Fin dışarıya yemeğe çıkarken kendi mutfağının restoranlarını düşünmez."
Mesele kesinlikle bu.
Bu restoranı açmamızın sebebi bu.
Sana sunacağım yemeklerden biri
okullarda en nefret edilen yemeklerden biri.
Harika. Herkesin nefret ettiği şeylere bayılırım!
Satu, buranın Michelin yıldızı almasına
o kadar çok sevinmiş ki "Buraya gelmem gerek" dedi. Satu.
Yardımcımız Satu'yu yanıma davet ediyorum.
Farkı anlamak için Fin okul yemeklerini
bizzat deneyimlemiş birine ihtiyacım var.
Gerçekten çok geleneksel Fin yemeklerinden birinin
çok farklı bir uyarlamasıyla başlamak istiyorum. Bezelye çorbası.
Evet!
Satu'nun bildiği gibi, bezelye çorbası en yaygın tüketilen şeylerden biri.
-Çok yaygın. Evet. -Amerika'daki gibi.
-Değil mi? Her vagon restoranda var. -O yüzden…
Vay! Muhteşem değil mi?
-Önce sen tat. Bak bakalım güzel mi? -Evet, lütfen.
Tadı biraz daha iyi mi?
Açıkçası başka bir dünyadan.
-Başka bir dünyadan. -Kaşıkla tam ortasından almalısın.
Malzemeler tamamen aynı.
Füme domuz eti, hardallı krema,
beşamel sos ve jambonlu sos.
Vay!
Sıradaki yemek için daha da geriye gidelim.
Kök kereviz bu!
Ona bakıp sipariş eder miydiniz?
Pek fiziksel cazibesi yok.
Tabağında kaya gibi duruyor.
Kesip içini açıyorsun.
Yumuşak, fındıksı, lezzetli, sulu bir şey!
Kırmızı yaban mersini turşusu ve tereyağıyla servis ediyoruz.
Harika sebzelerden biri bence.
Lezzet bombası.
Çok basit. Yapımı kolay.
Belki patates gibidir diyorsun.
Tadı belki karnabahar gibi ama değil.
-İkisinden de çok daha iyi. -Çok daha keskin.
Çok daha fazla. Buna bayıldım.
-İyiydi. -Evet. Harika.
Adını söyle. Doğru söylemek istiyorum.
-"Fin-ya-vel" mi? -Finnjävel.
"Fin-yay-vel" mi?
"Fin şeytanı" demek.
Aşağılayıcı bir ifadeydi bu.
On yıllarca çok kötü bir kelimeydi.
Ama onu İsveçlilerden alıp
bize güç veren iyi bir şeye dönüştürmek istedik.
-İsveçliler! -Evet.
Sıradakine geçelim.
-İyiydi. -Evet.
Bahsettiğim okul yemeğinin bizdeki uyarlaması.
Tilliliha.
Biliyorsun.
-Evet. En berbat yemek. -Dereotlu et.
Aslında o kadar kötüydü ki oylamayla okullardan kaldırıldı.
Eski geleneksel versiyonunda sos, et, şansınız varsa dana eti
ama genelde elde ne varsa o bulunur.
Çok şey olur…
-Sert. -Saçak gibi uzar.
-Anlarsın ya… -Evet.
-Çocukluk evimi anlatıyorsun. -Sonra…
Bununla ilgili kâbusun var mı? Tamam.
Buyurun.
Afiyet olsun.
-Geçmişe dön… -Deney hayvanı oldum.
Hiç yaşamadığın çocukluğuna geri dön.
Evet.
Çocukluk travması canlanıyor, değil mi?
Çocukluk travmam yok. Bodoslama dalıyorum.
Şuna bakın. Muhteşem olacağı belli.
Satu!
-Haydi. Biraz cesur ol. -Bunun için kavga edeceğiz.
Evet, benimle biraz savaş.
Finnjävel.
Bizim okulda böyle yemek çıksa
böyle değil, çok iyi bir öğrenci olurdum.
Satu, çok lezzetliydi. O yemeği nasıl buldun Satu?
Bence harikaydı.
-Evet! -Evet.
Çocukluğunu düzeltti, değil mi?
Evet. Beni iyileştirdi. Tüm travmalarımı götürdü.
Çok iyi. Yemeğin büyüsü.
-Richard. -Evet?
Sana yok.
Senin adına üzüldüm Richard.
Teşekkürler.
Programda her zaman söylediğimiz bir şeyi söyleyebilirsin.
-Birlikte söyler misiniz? -Evet.
-Zavallı Richard. -Zavallı Richard.
Bu beni mutlu ediyor!
Tamam, şimdi programda hiç yapmadığımız bir şey yapacağız.
Bir dünya lideriyle tanışacağız.
Finlandiya başbakanı Helsinki'deki yüzlerce adadan birinde
benimle kahve eşliğinde görüşmeyi kabul etti.
Burası Lonna Adası.
Lonna'da bir kafe var. Orada görüştük.
-Sayın Başbakan! -Selam!
-Çok memnun oldum. -Çok memnun oldum.
-Nasılsınız? -İyiyim, sağ olun.
Bugün sizinle olmak benim için bir onur.
Sanna Marin.
Bundan önce ulaştırma bakanıydı.
35 yaşında.
Dünyanın en genç liderlerinden biri.
-Sizi ağırlamak çok güzel. -Burayı çok sevdim!
Çok güzel bir ada. Güzel bir şehir. Güzel bir ülke.
-Öyle. -Bütün adaları biliyor musunuz?
Hayır, hepsini değil. Ama buraya daha önce gelmiştim.
Harika bir saunası var.
-Gerçekten mi? -Evet, akşamları halka açık sauna.
-Saunalar her yerde. -Evet. Öyleler.
Teknede saunaya girdim.
-Yüzdünüz mü? -Hayır, deli değilim.
Henüz o kadar soğuk değil.
Şu anda o suya atlar mıydınız?
Şu anda değil çünkü programı çekiyoruz.
Yok, sanırım programı değiştireceğiz.
Finlandiya başbakanını suya atlatacağız.
Buraya turist olarak geldim. Gördüklerime bayıldım.
Güzel, temiz bir hava ve su görüyorum.
Finlandiya'da herkes mutlu.
Dünyanın en mutlu halkısınız. Öyle okudum. Doğru mu?
Evet. Ama her zaman neşeli değiliz.
Güvenli ve emniyetli bir toplumumuzun olmasıyla ilgili.
Herkes bu imkânlara ulaşıyor.
İyi bir sosyal sağlık sistemimiz var.
Bu sayede dünyanın en mutlu ülkesiyiz.
Yüzeysel değil, derin bir mutluluk.
Aynen öyle.
Çevre konusuna önem verdiğinizi biliyorum.
Evet. İnsanlığın en büyük sorunu
iklim değişikliği ve biyolojik çeşitliliğin kaybı.
Dünyanın ilk iklim-nötr refah toplumu olmak istiyoruz
ve 2035'e kadar iklim-nötr olmayı hedefliyoruz.
-Müthiş. -Çok yakında.
Aslında en önemli şey bunun hükûmet projesi olmaması.
-Evet. -Politikacıların projesi değil.
Bu proje tüm toplum için.
Bu değişikliği yapmazsak hiçbir şeyin önemi kalmaz.
Bana kalsa gençlere dünyada daha çok mevki verirdim.
Kusura bakmayın. Çok konuştum.
-Hayır, bunu seviyoruz. -Tamam, bu iyi.
Benim çok konuşmamdan iyidir.
Yanında başbakan varsa onun senden daha çok konuşmasına izin vermelisin.
-Aileniz var mı? -Eşim ve küçük bir çocuğum var.
Çocuğunuz kaç yaşında?
Kızım üç buçuk yaşında.
-Bu harika. -Evet.
Fırıncı olduğunuzu okudum.
-Ne? -Üniversitede. Bu doğru mu?
-Şeyde çalıştım… -Fırında mı?
Bir yaz fırında çalıştım. Evet.
15 yaşındayken. Fırıncı değilim.
Benimle bunun için mi görüşmek istediniz?
-Bir şey pişirmem için. -Evet!
Kurabiye yaptığınızı duymuştum. Yanlış yönlendirildim.
Savurganlık zamanı.
Helsinki'de bulunan, belki de Finlandiya'nın
ulusal restoranına gidiyoruz.
Adı Savoy. 1937'den beri hizmet veriyor.
Kenneth beni oraya Şef Helena Puolakka'yla tanıştırmaya götürüyor.
Helena bizim için özel şeyler hazırlamış.
Vorschmack yiyeceğiz.
Vorschmack, Savoy'un en geleneksel yemeğidir.
İçinde bolca et bulunan, doğranmış ringayla yapılan
ve sıcak servis edilen bir yemek.
Hiç yemedim. Yidiş gibi.
-Yidiş. -Öyle mi?
Evet. Temel olarak "aperitif" demek.
Evet. Buraya ilk başladığımda
düzenli müşterilerimiz şunu diyordu,
"Vorschmack'a dokunamazsınız.
Menüden çıkaramazsınız.
Değiştiremezsiniz. Bu şekilde kalmalı."
Savoy'un mazisi olduğunu anladım.
Savoy'un orijinal vorschmack tarifi Mareşal Mannerheim'dan geliyor.
Fin tarihinde çok önemli bir isim.
Üst düzey askerî lider olarak görev yaptı ve daha sonra Finlandiya'nın başkanı oldu.
Böyle bir adam en sevdiği yemeği, vorschmack'ı yapmanı isterse
yapmalısın.
Aklıma vorschmack'lı mantı yapma fikri geldi.
Bu, vorschmack'ı servis etmenin daha zarif bir yolu olabilirdi.
İçindeki şey geleneksel yemek…
Vorschmack. Evet.
-Sadece sunum size ait. -Evet.
Bu şekilde çok havalı oldu.
Bon appétit.
Ne kadar güzel.
-Nasıl buldun? -Tamam, bu müthiş.
Aldığım ilk tat, ringa balığıydı.
Sirkemsi, salamuramsı lezzet ağır ateşte pişmiş etle birleşti.
O kadar lezzetli ki size anlatırken ağzım sulanıyor.
Özel bir tür efekt bu.
Öyle. Önce ringanın tadının gelmesi çok ilginç.
Ama hemen arkasında etin konforu var.
Bir lokmada birden çok yemek yiyormuşsun gibi.
-Kenneth, bize bak. -Doğranmış ringa.
Müthiş, değil mi? Basit.
Ama çok havalı yapmışsınız.
Çok mutlu görünüyorsun. Sen mutluysan ben de mutluyum.
-Teşekkürler Şef. -Teşekkürler.
Mannerheim'ın oturduğu masa hâlâ duruyor.
-Her zamanki masası mı? -Evet, tabii.
Ne güzel bir restoran. Şu manzaraya bak.
Mareşal işte burada.
Telefonu da.
-Gerçekten mi? -Evet.
Çalıyor.
Alo? Mannerheim.
Hayır, vorschmack yiyorum.
Bekleyebilirler.
Hey, Google, Brad'i görüntülü ara.
-İşte orada! -Merhaba.
-Şuna bak. -Nasılsın?
Yakışıklı!
-İyi mi? -Peruk iyi.
Oldu mu? Seni görmek güzel. Neredesin?
Helsinki.
Orası…
-Orası vampirlerin… -Hayır.
Helsinki'de miydi vampirler?
Dracula filmlerindeki Van Helsing'le karıştırdın.
Helsinki, Finlandiya'da dostum.
İnanılmaz olduğunu duydum.
Sana benzeyen kimse yok.
Bugün bunu söyleyen üçüncü kişisin.
Bu arada, bana da.
Evet, uzun yaşamayacak gibi görünüyoruz.
Bir adamla tanıştık.
Çok tatlı, çok sevimli bir adam.
Beni mantar aramaya ormana götürdü.
-Sana bir şey söyleyeyim Phil. -Evet?
Seni böyle haklarlar.
Yiyecek aramaya götürürler, bir bakmışsın…
Mantarlarlasın.
Yemekleri nasıl?
-Bunu görebiliyor musun? -Ne o, puf böreği mi?
Vay! Hamur işi mi?
Evet, çok güzel hamur işleri. Dünyanın en iyi tarçınlı çöreği. Müthiş.
-Brad. Haydi. -Güzel mi?
Evet. Sırf bunun için gelinir.
Brad, senin gibi büyükleri aradığımda…
-Evet. -Max için fıkra istiyorum.
-Tamam. -Max'in hoşuna gidecek bir fıkran var mı?
Tamam. Max'i çok severdim.
Hep istediğim gibi bir babaydı.
Babamla tanıştın. Biraz şeydi…
Max'in anısına bir fıkra anlatayım.
İki itfaiyeci duman dolu bir odada ****
Tamam mı? Sonra…
-Alo? -Keselim.
Tamam.
-Sonunu duymak istemiyor musun? -Başka bir şey var mı?
Evet, var.
Bu iki ****, **** için kavga ediyormuş.
Peki. Tamam.
Sanırım bitti.
Tamam.
İnsan Kaynakları arıyor.
Eminim öyledir.
Tamam, fıkrama geçeyim.
Seni seviyorum.
Bu fıkra çok sevdiğim bir adamın, Phil'in babası Max'in anısına.
Yahudi üç kadın parkta bir bankta oturuyormuş.
Çocuklarının ne kadar iyi olduğunu konuşuyorlarmış.
İlk Yahudi kadın demiş ki,
"Oğlum en iyisi! Her Şabat'ta bana çiçek alır!"
İkinci kadın demiş ki,
"Şunu söyleyeyim, benim oğlum
en iyisi çünkü beni haftada üç kez arıyor."
Üçüncü Yahudi anne demiş ki,
"Şunu söyleyeyim, benim oğlum en iyisi.
Haftada beş gün terapiye gidiyor
ve orada sadece benden bahsediyor."
Acı ama gerçek.
Philly, seni seviyorum.
Orada saat kaç?
Helsinki'de sabah sekiz. Los Angeles'da önceki günün akşamı saat 10, değil mi?
-Evet, akşam 10. -Evet.
Evet, eşim yatakta böyle…
-Biliyorum. -Don Rickles'ın hayaleti.
-Daha beceriksizce olamaz. -Eşin yanında mı?
-Evet. Phil selam söylüyor tatlım. -Selam.
Buraya gel!
Bir dakika. Buraya gel.
Gel, çok parası var Issy. Buraya gel.
Phil'e bak. Pırlanta yüzüğün onun sayesinde alındı. Phil'e merhaba de.
Ne kadar güzel! Selam Issy!
Müthiş. İnanılmaz, değil mi?
-Birlikte yemek yiyelim. -Kopuyor.
-Biliyor musun? Huysuzlanıyor. -Seninle konuşmuyorum Brad.
Hâlâ iş var sende!
-Tamam dostum. Şalom! -Seni seviyorum. İyi ol.
-Hoşça kal. -Şalom.
Komik arkadaşlarım.
Son durağım için barbeküye gidiyoruz.
Helsinki'de.
B-Smokery'nin ortak sahibi Karri Niinivaara
lezzetli yemekler vadediyor.
-Selam! -Selam!
Merhaba!
Yeni arkadaşlarım Sara, Kenneth, Sam ve Kim.
Bu insanlarla çok iyi vakit geçirdim.
-Cin mi içiyorsunuz? -Evet.
Sıradan bir cin değil. Çok iyi bir cin.
-İyi misin? -Evet. Seni görmek güzel.
-Seni gördüğüme sevindim. -Tamam, sakin.
Finlandiya'daki, Helsinki'deki yeni arkadaşlarıma.
Sizin sayenizde geçirdiğim harika zamanlara içelim.
Teşekkürler.
-Geldiğin için sağ ol. -Sağ olun.
Burada olman çok güzel.
Burada olmak güzel.
-İşte geldi. -Şuna bakın.
Turşu.
Şimdi barbeküye benzedi.
Kaburgalara bakın. Döş etine bakın!
Helsinki'de Helsinki'li arkadaşlarımla oturuyor olmasaydım
Birleşik Devletler'in güneyinde olduğuma yemin edebilirdim.
Bira var mı?
Zalimce. "Bir yudum cin içip, "Bira alabilir miyiz?"
Fin işi yapmaya çalışıyorum.
Şef, döş harika. Teşekkürler.
Her şey enfes.
Getirdiğin bu değişim çok hoşuma gitti.
Ekibin de harika. Güzel bir enerji var.
-Bu ekip mi? -Evet! Müthiş bir ekip!
Şuna bakın, ekip için alkış. Bunu asla göremezsiniz.
Sara'ya cin vermeyi kesin.
Sonra sanırım bana özel, pastırma geldi.
Vay canına!
İşte şimdi oldu.
"B" yazmasına bayıldım.
-Yanık "B" mi? -Evet!
Hoşuna gideni görmene bayıldım.
-Tamam. -Ciddileşiyor.
Durum gerçekten ciddileşiyor.
Hoşuma giden bir baharatlı tada sahip…
Evet.
Hardal ve turşu harika.
Genelde turşu yerine lahana salatası olurdu.
Rus sosu da. Bayıldım.
Finlandiya'nın en sevdiğim yanı bu.
-New York'taki Reuben değil… -Sorun değil.
-Öyle olmak zorunda değil. -Ama bir yorumu var.
Bunu beklemiyordum.
"Bu da sana senin memleketinden bir şey" der gibiydiler, değil mi?
Ben onlara ne verebilirim?
Bilmem. Bildiğim tek bir numara var.
Şimdi tatlı zamanı.
Brooklyn , New York'ta belki 100 yıl önce icat edilmiş.
Sahiden mi?
Alman Yahudisi göçmenler buna "yumurtalı krema" deniyor.
Karıştırırken…
Sesi hoşuma gitti.
Sodayı ekliyorsun.
Gördünüz mü?
-Vay canına! -Köpürüyor.
-Yap. -Tanrım, şuna bakın.
-Karıştırmaya ve dökmeye devam et. -Vay!
Harika, değil mi?
En iyi Fin yöntemiyle tokuşturalım.
Tamam.
-Kippis. -Kippis!
Vay canına.
-Çok hafif. -Düşük kalorili milkshake.
-Aynen! -İyi, değil mi?
Size memleketimden bir lezzet tattırabildiğime sevindim.
Paylaştığın için teşekkürler.
Finlerin dünyadaki en mutlu insanlar olduğunu
ama göstermediklerini okumuştum.
Çok kolay gülmediklerini,
bu yüzden onlarla samimiyet kurmanın zor olabileceğini.
Hepsi saçmalıkmış.
Çünkü bu muhteşem şehirde tanıştığım herkes
çok sıcakkanlı ve nazikti.
Çevrelerindeki dünyaya gösterdikleri hassasiyet ve özen
mutluluklarının sırrı olabilir.
Helsinki'ye bir dahaki gelişinde
Kim'in Yumurtalı Kreması diye bir ürünümüz olacak.
-Sana demiştim diyeceğim! -Seni dava ederim!
Doğru olabilir!
Hey, Google, bunu Finceye tercüme et.
"Sıcak ve konuksever olduğun için sana teşekkür ederim Finlandiya.
Burada harika vakit geçirdim. Seni seviyorum.
Teşekkürler."
-Şerefe! -Şerefe.
Birileri lütfen doyursun
Birileri
Birileri lütfen doyursun
Birileri
Birileri lütfen doyursun
Birileri
Birileri lütfen doyursun
Birileri
Birileri lütfen doyursun
Birileri
Birileri lütfen doyursun
Birisi
Biri Phil'i doyursun
Lütfen, biri
Biri Phil'i doyursun
Birileri doyursun onu hemen
Alt yazı çevirmeni: Çetin Soy