NETFLIX — SERIAL DOKUMENTALNY
To tutaj nakręcono słynną scenę marszu pokutnego z Gry o tron.
Radzę każdemu, kto znajdzie się w takiej sytuacji,
podejść do niej tak.
Wystarczająco hańbiąco?
Głodomór się raduje
Podróżuje Morza i lądy pokonuje
Odpowiedzi poszukuje
Jak makaron, mięsa i drób się gotuje
Kręte drogi pokona
Samolotem przyleci
Piosenkę zaśpiewa
I tańcem rozbawi
Pośmieje się z wami
Łzę uroni z wami
O jedno tylko prosi w zamian
Niech ktoś, niech ktoś…
Czy może ktoś
Ktoś nakarmić Phila?
Nakarmić Phila w mig
CHORWACJA
Chorwacja.
To nazwa, która wywołuje u mnie skojarzenia z wojenną pożogą.
Jugosławia rozpadła się na oddzielne państwa
po dekadzie brutalnych konfliktów.
Ale w tym bałkańskim kraju nad Adriatykiem
od połowy lat 90. panuje pokój.
Ciągle słyszałem opowieści o chorwackim wybrzeżu
usianym wyspami i o migoczącym morzu.
Naprzeciwko są Włochy.
Chcę zobaczyć na własne oczy te stare miasta z własnymi tradycjami.
Wyruszyłem w podróż, żeby dowiedzieć się, co tu się dzieje.
Mój pierwszy przystanek to Split.
Naprawdę się tak nazywa.
Historię czuć tu na każdym kroku.
Jak na jakimś planie filmowym.
Spektakularne.
Do pełni szczęścia brakuje tylko piekarni.
Piekarnia Kruszczik.
Kruščić.
- Kruščić. - Tak.
Piekarnia Kruščić!
- Co za miejsce. - Witam.
Właśnie przeczytałem, że w tym miejscu w XXI wieku mieścił się klasztor.
- Tysiąc lat temu? - Tak.
- Dobrze wykorzystujesz przestrzeń. - Wiem.
- Masz czapkę z „dniem złej fryzury”. - Cóż.
Rzeczywiście fatalna.
Mnie nie przeszkadza.
Mój ojciec miał taką samą i go kochałem.
Jeśli przygotujesz mi swoje ulubione produkty, to je zjem.
Świetnie.
Jak się to nazywa?
- To? - Tak.
To viška pogača.
Jasne.
Viška pogača?
Zjadłem viška pogača w piekarni Kruščić i połamałem język w trzech miejscach.
Co nałożyć?
To i to.
- To? - Tak.
I jeszcze to.
Dziękuję.
Miło było cię poznać. Masz idealne włosy.
Dziękuję.
Spójrzcie tylko.
To na razie mój faworyt.
No to już po śniadaniu.
Pora na pałac Dioklecjana. Zbudowano go dla cesarza Dioklecjana.
- Gordon. - Cześć.
Kupujesz lawendę?
Tak. Powąchaj.
Przyjemnie.
- Powinienem kupić żonie. - Proszę bardzo.
- To dla niej? - Tak.
- Mogę powiedzieć, że to ode mnie? - Oczywiście.
Gordon dwa dni temu odebrał mnie z lotniska.
Jest moim wiernym towarzyszem.
Consigliere.
- Consigliere. - Consigliere.
Dokąd idziemy?
Gdzie się znajdujemy?
To wejście do Pałacu Dioklecjana.
Ten pałac to tak naprawdę całe stare miasto Splitu.
Całe stare miasto, które rozrastało się w starym forcie.
Mamy cztery wejścia.
Jedno wodne i po jednym z każdej strony murów.
- W samym środku stoi to. - Zgadza się.
- To było jego mauzoleum. - To prawda.
Na przestrzeni wieków powstał tu kościół.
Chodzimy tu nie tylko wśród ruin,
ale też wśród budowli sprzed tysięcy lat.
Czytałem, że ten sfinks był darem dla Dioklecjana z Egiptu.
Pochodzi z 2000 roku p.n.e.
- Tak. - I po prostu tu siedzi.
Zgadza się.
Pojawił się tysiące lat wcześniej od Dioklecjana.
Dostał go w prezencie.
Rany. Piękna przestrzeń.
Pewnie kiedyś zdobiły ją malowidła.
Nie pozostał po nich ani ślad.
- Widzimy tylko nagie kości. - Tak.
To pewnie marmur.
Oto zewnętrzne mury od strony morza.
Widzisz, jak rozwinęli port i całą resztę?
Król miał ładny widok.
Przyjechał tu na emeryturę.
Co sądzisz o emeryturze?
Zaczynam ją dzisiaj.
- Tak? - Tak.
To mauzoleum.
- To mauzoleum. - Stało się katedrą.
To najstarsza katedra w Europie.
- W całej Europie? - Tak.
Dioklecjan dobrze traktował katolików aż do końca swoich rządów.
Wtedy zaczął ich prześladować.
Zabił świętego Duje, patrona Splitu.
Teraz to katedra świętego Duje.
- Powstała dla Dioklecjana? - Tak.
Zabił człowieka, który został świętym.
Patronem miasta.
A teraz mauzoleum Dioklecjana…
- Wyobrażasz sobie? - Zbudował katedrę na jego grobie.
- Wykopał go z grobu. - Całkiem nieźle.
- Nieźle, co? - Świetna historia.
Kto oprze się wieży zbudowanej dla zemsty?
Oszczędzę wam sapania i łapania oddechu i przejdę do sedna.
Dzięki temu wiem,
że reszta Splitu to nie pałac, choć tak wygląda.
Pałac z bardzo dobrym jedzeniem.
Czy trafiłem do Pana Burka?
Tak, to St. Burek.
St. Burek?
Kanonizowano was?
Jak się nazywasz?
- Tim. - Jestem Phil.
Miło cię poznać.
Chcę spróbować burka.
Jakiego polecasz?
- Ja lubię z mięsem. - Dawaj.
- Chcesz spróbować ze szpinakiem? - Tak.
- Czyli dwa. - Dziękuję.
O rety.
O nie. Widzę, co się dzieje.
Zamówiłem za dużo, jak zwykle.
Ale to moja praca.
Sporo do spróbowania.
- Dziękuję. - Dać woreczek?
Nie, zjem je od razu.
Ale ciepłe!
- Tak. - Gorące.
Ser i szpinak.
Ser i szpinak?
Świetny lunch.
Starożytne danie. Nadzienie w filo.
Przywieźli je tu przed wiekami Turcy osmańscy.
To kruche, maślane, cudowne ciasto.
Wspaniała sprawa.
Dziękuję.
Burek!
Przechodzę do mięsnego. Gotowy?
Od urodzenia.
Burek, wsłuchajcie się w to.
Burek!
Mógłbym go jeść codziennie.
- Serio? - Tak.
Powiedzcie to.
Burek!
Burek! Ludzie!
Kupcie go sobie.
Podoba mi się ta nazwa. Burek. Burek!
Zobaczmy, co jeszcze brzmi nieźle.
Ludzie mówią, że muszę iść do Kantun Paulina na ćevapi.
Co to jest ćevapi?
- Cześć. - Cześć, jestem Phil.
- Andre. Miło cię poznać. - Wzajemnie.
Słyszałem o twoim lokalu.
Wszyscy mówią, że masz najlepsze ćevapi w całym Splicie.
A ja nawet nie wiem, co to jest.
- Ćevapi to mała kiełbasa wołowa. - Tak?
Na Bałkanach jest to popularniejsze danie niż hamburgery i cheeseburgery.
- Chleb jest taki delikatny. - Tak.
- Mam nadzieję, że to docenicie. - Smacznego.
Podstawą dania jest mięciutka bułeczka,
a w środku są kiełbaski, cudowny sos i pomidory.
Niebo w gębie.
Najstarszy burger.
- Ćevapi to najstarszy burger. - Tak jest.
Nie wiedziałem.
Chorwacja!
Stwierdziłem, że te chorwackie ćevapi są fenomenalne, ale nie są chorwackie.
Świetne.
Są z Bośni.
Ćevapi.
Ale są dobre. Mam to gdzieś.
Dogadajcie się ludzie, żebym mógł cieszyć się kanapką.
A teraz deser.
Spójrzcie, jakie to ładne.
- Specjalnie dla ciebie. - Dla mnie.
Lawendowa cytryna? Sam to wymyśliłeś?
Tak.
Jesteś geniuszem lodów.
Mogę tu siedzieć i rujnować twój interes?
Opuszczamy Split i zmierzamy do Hvaru, choć nie bez żalu.
A to nasz środek transportu.
Jak w Szczękach, ale bez strachu.
Może jednak usiądę.
Kiedy tak siedzę na pokładzie
i patrzę na ten piękny widok,
myślę sobie,
że zjadłem za dużo ćevapi.
Hvar to popularne miejsce. Zostało ostatnie miejsce parkingowe.
Dotarcie do brzegu oznacza przejście przez kilka łodzi.
Wiem, co mam robić.
Kolejna łódź.
Idę na następną.
- Jak się wam podoba? - Jest cudownie.
Mogę tu zostać?
To jacht dla młodych i zabawnych.
Młody i zabawny.
W połowie bym pasował.
Terra firma.
Poranek w Hvarze.
Nieźle.
Hvar to nazwa miasta i wyspy, na której ono leży.
To ważny port na Adriatyku od czasów starożytnych.
Jedno z najstarszych miast w Europie
leży na wyspie w centrum dalmatyńskiego wybrzeża.
Od wybrzeża Włoch dzieli nas tylko 160 km.
Dziś poznam burmistrza.
Burmistrza Hvaru.
Nazywa się Ricardo Novak i uprzejmie zgodził się mnie oprowadzić.
Zauważyłem, jak piękna i czysta jest tutejsza woda.
Na wyspie nie ma przemysłu, a więc nie ma i zanieczyszczeń
i morze jest czyste.
- Widzę ryby. - Oczywiście.
Hvar to miasto z największą liczbą godzin słonecznych w Europie.
Nie wiedziałem.
W Hvarze piękna pogoda jest zagwarantowana przez cały rok.
To najstarsza część miasta.
Widzę wpływy weneckie.
Spędziliśmy 400 lat pod rządami Republiki Weneckiej.
Rozumiem.
Idziemy do ulubionego lokalu burmistrza. To Konoba Menego.
Uznałem, że szkoda byłoby nie wykorzystać obecności burmistrza.
Zapytałem go o tradycyjne dalmatyńskie przysmaki.
Porozmawiajmy o nocnym życiu.
- Śpię w hotelu. - Rozumiem.
Około trzeciej nad ranem usłyszałem na zewnątrz krzyki.
Ludzie dobrze się bawią.
To turystyczna miejscowość.
Nie można zmusić ludzi do tego, by wrócili do domów spać.
Lepiej wyjść na zewnątrz i świętować z nimi,
zamiast narzekać na hałasy o trzeciej nad ranem.
Powinienem do nich dołączyć.
To jego rada.
Ludzie hałasują na zewnątrz? Wyjdź i hałasuj razem z nimi.
To fantastyczna strategia polityczna.
Nie sądzicie?
Ktoś rzucił mi gówno na trawnik. No to też rzuć gównem na trawnik.
W końcu zasnąłem,
a o szóstej rano odezwały się dzwony kościelne.
- Czy to tradycja? - Tak.
Na rozpoczęcie każdego dnia biją dzwony kościelne.
Ile razy dzwony powinny uderzyć o szóstej rano?
Dam wam trochę czasu.
Moim zdaniem sześć, by poinformować wszystkich, która godzina.
Ile razy uderzyły dzwony w ten niedzielny poranek?
Liczyłem.
Sto trzydzieści.
Dzwonnica stoi obok mojego domu
i nigdy jej nie słyszałem o szóstej rano.
To mnie nie budzi.
Panie burmistrzu, wierzę w rozdział kościoła i snu.
Z racji bliskości Włoch, podobnie jak tam,
bardzo popularne są tu lody, a ja mam zamiar spróbować ich wszystkich.
Cześć.
- Ty jesteś Lucy? - Tak.
Piękna kobieta w pięknym miejscu.
Lucy prowadzi lodziarnię nad samą wodą.
Spróbujesz orzecha laskowego z Piemontu?
Lubię wszystko.
A więc polecam orzechy laskowe i cytrynową bazylię.
Sam chyba nie dam rady.
Gdzie jest Angela?
Angela to nasza współpracowniczka.
Chodź tu. To nagły wypadek.
Pracujesz ciężko, ale musisz dać z siebie więcej.
- Dobra. - Opowiedz mi o twoich ulubionych smakach.
Cytryna z bazylią.
- Tak. - To zabawne, właśnie takie dostałem.
Orzechy laskowe też lubisz?
- Tak. - Daj jej to, a mnie dwa inne smaki.
- Dziękuję. - Nie ma za co.
Chcę zobaczyć twoją minę.
Dobrze.
Spróbuj czekoladowej pomarańczy.
Daj mi to. Nie potrzebujesz tego. To śmieci.
To Angela. Jest Chorwatką.
- Jest twarda. - Miło mi poznać.
- Skąd jesteś? - Ze Splitu.
Świetnie.
Ale pyszne.
Prawda?
Niewiarygodne. Powinieneś spróbować.
Tak zrobię.
- Podziel się. - Spróbujecie innego smaku?
- Nawet dwóch. - Dobra.
Czekoladowa pomarańcza z rumem i rodzynkami.
- Próbowałaś kiedyś? - Nie.
- Uwielbiam. - Nigdy nie próbowałam.
To się zaraz zmieni.
O Boże. Ale dobre. Musisz spróbować.
Pyszne.
Co ty na to, Phil?
Nigdy bym ich nie zamówił.
Nigdy w życiu.
Najpiękniejsze w tym programie jest to, że ludzie dają nam coś do spróbowania.
A ja potem robię tak.
- Zatańczę z tobą. - Wszyscy tak robią.
Ja też nie mogę się oprzeć.
Jestem przyzwyczajona do tego.
- Serio? - Tak.
Taniec z lodami.
Czekoladowa pomarańcza.
Wszystko tu jest piękne.
Wyglądam tu zdecydowanie najgorzej.
- Nie. - Tak!
Są gorsze rzeczy.
W sumie racja.
Najlepszym sposobem na spalenie lodów
jest spacer do osiemsetletniej fortecy z widokiem na miasto Hvar.
Żegnamy się z Hvarem, wsiadamy na kolejną łódź
i płyniemy na inną wyspę.
Muszę przyznać, że po kolacji z burmistrzem
kolejna noc była o wiele cichsza.
Nie wiem, czy miałem na to jakiś wpływ.
To rejs śniadaniowy z załogą.
Płyniemy do miasta Korčula.
Zaczynam się czuć jak prawdziwy żeglarz.
Do każdego miasta mógłbym wpłynąć tak.
To twoja wina.
Korčula to raj na ziemi.
To mała bańka na końcu półwyspu prawie całkowicie otoczona wodą.
Wygląda jak mała wysepka na większej wyspie.
Ale zaczynam tu, na brzegu,
od czegoś, co zareklamowano mi jako otwarty bufet z jeżowcami.
Jesteśmy na miejscu. Pięknie tu.
Chcesz to zepsuć, wpuszczając mnie do wody?
Ivan i jego brat prowadzą restaurację,
w której serwują jeżowce.
Dziś się z nim spotkam, gdyż jest ekspertem w ich poławianiu.
Mój kierowca Gordon mówi, że uwielbia, gdy muszę robić takie rzeczy.
Podobno da się wtedy wyczuć moje cierpienie.
Naprawdę?
Jeśli mnie znacie, to wiecie, że kocham wodę.
- To torba do zbierania jeżowców? - Tak.
A to rękawiczki, które muszę nosić, by zbierać jeżowce?
- Tak. - Żeby mnie nie zabiły.
- Tak. - No dobrze.
Idziesz ze mną, Ivan?
Nie, pozwolę ci iść samemu.
- Samemu? - Tak.
To świetny pomysł na pierwszy raz.
Ten wielkolud posłał mnie samego na jeżowce.
A on co? Stał suchutki na brzegu.
Wybieraj te z kamieniami.
Miałem szukać tych z kamieniami. Co to w ogóle znaczy?
Bierz tylko samice.
Chodziło o jakieś kamienie i samice. Samce się nie nadają?
Nie znam się!
Widzę je stąd.
- Tutaj? - Tak.
- Nadają się? - Tak.
Dobra, wezmę je. Muszę bardzo uważać?
Uważaj, bo to bardzo niebezpieczne.
Dobra.
Nie potrafię. Nie mogę się zanurzyć.
Samice widocznie zbierają kamienie. Nie wiem, jak to robią,
ale mają na sobie malutkie kamyczki.
Próbują się ukryć.
Ukłuła mnie.
- Serio? - Tak.
Ale nie muszą się ukrywać.
Dlaczego? Bo są uzbrojone.
Boli.
A podobno rękawiczki miały wystarczyć.
Powiedział mi, że wystarczy je złapać.
Jeżowiec przebił rękawiczkę.
Tak. Spójrzcie na mój palec.
Kolec wyszedł, ale rana krwawi.
Tak, krwawię.
Krwawię.
Siostro!
Dziękuję.
- Natalia, przynieś alkohol. - I łóżko szpitalne.
Udało się?
Miałem nadzieję, że pójdzie lepiej.
Wiedziałem, że tak będzie.
- Wybacz. - Nie szkodzi.
- Muszę. - Wiem.
Kiedyś byłem bohaterem.
To ugruntuje moją reputację.
Jestem Indiana Jones.
Nieźle.
Załóż rękawiczki i wracaj.
Nie chcę kłamać.
Po tej fatalnej kontuzji spróbowałem jeszcze kilka razy,
ale nie mogłem zejść na dno.
W końcu zaproponowano, by Richard był moim dublerem.
Zgodziłem się na to z euforią.
Gdy będę musiał robić cokolwiek, weźcie Richarda.
Więc to jest Richard.
Zapytałem go, jak mu poszło, a on na to, że złowił dziesięć.
Jestem największym kanapowcem wśród surwiwalowców.
Po ryzykowaniu życiem, polując na jeżowce,
Ivan zlitował się nade mną i zaprosił mnie do rodzinnej restauracji w centrum wyspy.
Rany.
Cześć.
Cześć, chłopcy!
- Witam. - Co za miejsce!
- Ty jesteś Joncia? - Tak.
- Miło mi. - Jestem Phil.
- Phil, dobrze. - Cześć.
To mój starszy brat, Ivan.
- Przeżyliśmy. - Tak.
A ty jesteś miksologiem.
Tak. Przygotowujemy bardzo mocną rzecz.
Dla prawdziwych facetów.
Czyżby?
- Tak, z bourbonem. - Może kiedyś będę facetem.
Potem zrobimy fig old-fashioned.
Fig old-fashioned?
Tak, z suszoną figą.
Jestem pod wrażeniem.
To najfajniejszy bar, w jakim byłem.
Spójrzcie na to.
Dwadzieścia lat temu nasz tata przyjechał na to odludzie.
- Otworzyliśmy lokal. Gości było mnóstwo. - Rany.
- To piękne miejsce. - Tak.
Nawet gdyby jedzenie było kiepskie.
Właśnie tak.
- Zawsze pracujecie razem? - Tak.
- Całe życie? - Tak.
Z własnym bratem?
- Tak. - Czy to nie irytujące?
To nie jest normalne.
- Czyżby? - Nie.
- Bywa okropnie? - Tak.
Twój brat może narażać cię na niebezpieczeństwo,
nie dbając o ciebie. Jestem pewien.
- To fig old-fashioned? - Tak.
Ludzie.
Zdrówko.
Dobre?
- Masz dobrego brata. - Tak.
Mój brat tak nie umie.
Ale jeśli to wypiję, polubię go.
Tak?
To mi przypomniało, że mam rachunki do wyrównania.
Mam go otworzyć?
Nie zrób sobie krzywdy.
Bez obaw.
Idealne.
- Mógłbyś? - Na pewno tego chcesz?
Jasne. Czemu nie?
- Bo jestem… - Przez sam środek.
- W samym środku? - Tak.
- Coś takiego? - Tak.
- Gotowy? - Ciach?
Trzy, dwa, jeden.
Więcej energii.
- Spójrz na to. - Ludzie!
Spójrz tylko. Idealny.
Ładniutki.
- Głęboki pomarańcz. To lubisz, co? - Tak.
Idealny kolor.
- Więcej smaku. - Tak.
Częstuj się.
Zemsta najlepiej smakuje na chlebie z oliwą i szczyptą soli.
Może być?
Niebo w gębie.
Rety.
- Spójrz. - To ty spójrz.
Zwycięstwo nad Unią
uczcimy tradycyjnym daniem z ośmiornicy, pieczonej pod żeliwną pokrywą.
Dołączą do nas rodzice braci.
- Jestem Phil. - Jerco.
- Cześć. - Jestem ojcem.
- Ojcem. - Tak.
- Zakładam, że to matka. - Tak.
Cześć.
O rety.
Nazywamy to peką, bo tak nazywa się ta żeliwna pokrywa.
Tak nazywa się nasza tradycyjna potrawa.
- Właśnie ta? - Tak.
To ośmiornica i ziemniaki.
Ośmiornica, ziemniaki, papryka i cebula.
- I trochę czosnku. - Uwielbiam czosnek.
- Kapary… - Oliwa.
- Oliwa i czerwone wino. - Czerwone wino też?
Mamo.
O mamusiu.
No dobrze.
- Živjeli! - Živjeli!
Živjeli. Dziękuję. Hvala.
Hvala.
To też dobre.
Jesteś dumny ze swoich synów?
- Tak. - Tak?
Gdy pytaliśmy ojca, czego chce na urodziny,
mówił, że dwóch miłych chłopców.
Wydajecie się tacy.
Kiedy wasz ojciec to zaczął?
Dwadzieścia lat temu.
Co robiłeś wcześniej?
Był taksówkarzem.
A jeszcze wcześniej był marynarzem.
Naprawdę?
To jest pyszne.
W przeszłości ludzie przyrządzali to danie prawie codziennie.
Mogli krzątać się wokół domu i pracować w polu,
a jednocześnie przyrządzać posiłek dla swoich rodzin.
To jak starożytny odpowiednik dzisiejszego wolnowaru.
Zgadza się.
Działa tak samo.
Ale jest starożytny.
Cały smak i soki zostają w środku.
Dlaczego krzyczymy? Co chcecie im powiedzieć?
Żeby przynieśli więcej wina.
I to mi się podoba.
- Nie pijesz? - Piję, ale nie nadążam.
- Bardzo dobre wino. - Tak.
I bardzo lekkie.
Możesz wypić pięć butelek, a głowa cię nie rozboli.
Chyba twoja.
Moja boli od samej wizji tego.
Tej wiosny wypiłem z chrzestnym 22 butelki tego wina.
- Wypiliście 22 butelki tego wina? - Tak.
Musisz być bardzo dumna.
Marzenie każdej matki.
- Jest bardzo agresywny. - Bardzo.
Bardzo agresywny, gdy pije.
Wszczynasz bójki?
Tak. Za to kiedy ojciec sporo wypije, zaczyna śpiewać.
- Nieźle. - Stare piosenki o miłości.
Co to znaczy?
„Moja najsłodsza,
kiedy cię zobaczę…”
„Muszę się napić”.
„Muszę się napić i walczyć”.
Uwielbiają swoje dzwony.
W podróżach najbardziej lubię poznawać tubylców.
Miło, że mogę spędzić czas z dwoma uroczymi rodzinami z Korčuli.
Wyjeżdżamy z miasta na wzgórza do Konoby Mate.
Spójrzcie na to.
Jest też i cudowna rodzina.
„Konoba” znaczy „restauracja”, a „Mate” to imię seniora rodu.
- Jak się nazywasz? - Anna.
Cześć.
A ty?
Lucia.
Ja jestem Phil.
Dziękuję.
- A ten duży chłopiec? - Aruk.
Cześć, jestem Phil.
Anna, oczywiście.
- Witaj ponownie. - Cześć.
Jeszcze nie wiem.
Powiedzieli mi, że następnego dnia może urodzić.
Dlaczego nie dzisiaj?
Ożywilibyśmy program. Może zostałbym doktorem Philem.
- Dzięki za zaproszenie. - Przygotowaliśmy potrawy.
Co lubisz?
Co powiedziała?
Że lubi makaron.
Ja robię tak samo.
Makaron.
Dobra. Wystarczy.
- W porządku? - Dziękuję.
Dzięki za zaproszenie. Wszystko pochodzi z waszej farmy.
- Zgadza się? - Tak.
Od kiedy prowadzicie swoją restaurację?
To już ponad 20 lat. Zaczęło się w 2000 roku.
Živjeli.
- Živjeli. - Živjeli.
- Smakuje ci to? - Nigdy nie próbowałam.
Ja też nie, spróbujmy razem.
- Widzę figę. Lubimy figi, prawda? - Tak.
Szynkę też, prawda?
Wszystko nam tu smakuje, więc powinno być dobrze.
Raz, dwa, trzy.
I co myślisz?
Trzeba próbować nowych rzeczy. Po to tu przyjechałem.
Nigdy nie byłem w Chorwacji.
- Podoba ci się tu? - Uwielbiam wasz kraj.
Rany.
To pašticada, tradycyjna potrawa.
To ręcznie robiony makaron z dzikim koprem i sosem pomidorowym
i ravioli z kozim serem.
Spójrzcie na to menu degustacyjne.
Pyszny makaron.
To ci na pewno smakuje.
Uwielbiasz makaron, co?
Lucia, co zrobiłaś z chlebem?
- Deser? - Tak.
No dobrze.
- Cześć. - Tutaj, na lewo.
Tutaj? Nie patrzę na to.
Wyglądają fantastycznie.
Jeśli spojrzę, zjem je od razu.
- Małpy? - Tak. Mam tu małpy.
Trzy małpy.
Żadnych ciastek dla małp.
Słucham?
Nie jestem już małpą.
Deser.
- Tu mamy kilka ciastek. - Widzę.
To wygląda nieźle.
Widzisz, co się dzieje?
Tak! No dobrze.
- Ale dobre. - Płatki róż.
Jasne.
- Proszę. - Dziękuję.
- Zanim dzieci mi zabiorą. - Tak.
Chce ten kawałek, prawda?
- Sprawdzę, czy jest smaczny, dobrze? - Śmiało.
To ta słynna bazylia?
Nie, to werbena cytrynowa.
Wszyscy ją uwielbiają.
Łącznie z moją przyjaciółką. Zobaczymy, czy coś jej się dostanie.
To mój pierwszy raz.
Nigdy nie grożono mi nożem przy stole.
Pora na ostatni przystanek. Jedziemy do starożytnego miasta Dubrownik.
Jesteśmy w mieście rozsławionym przez jakiś tam serial telewizyjny.
Przyjrzyjcie się, bo to jak podróż do przeszłości.
To miasto w otoczonej murem fortecy.
Powstało między XI a XIII wiekiem.
Tyle czasu zajęło zbudowanie miasta bez dzisiejszych narzędzi.
Na samą myśl robię się głodny.
Kanapka z szynką i serem powinna pomóc.
- Hvala - Bon appétit.
- Cześć. - Cześć.
Podobno mam tu zjeść burgera z ośmiornicą.
- Tak, już na ciebie czeka. - Naprawdę?
- Tak. - To ma być burger?
To talerz degustacyjny.
To najlepszy sposób, by spróbować wszystkiego z menu.
Burger z ośmiornicą jest tu.
- To mój pierwszy burger z ośmiornicą. - Rozumiem.
- I jak? - Wiedziałem, że mi posmakuje.
Jestem bardzo zadowolony.
Smażone kalmary.
Miło było cię poznać.
- Wezmę dwa na drogę. - Dobrze. Miłego dnia.
Pa. Kocham cię.
Dubrownik mnie uszczęśliwia.
- Jak się macie? - Dobrze, a ty?
W porządku.
- Cześć. - Chyba dobrze się bawisz.
Tak. Zawsze.
Cześć, piesku.
Co mogłoby jeszcze poprawić ten dzień?
Zgadliście.
Szukaliśmy miejsca, by zobaczyć zachód słońca.
Zaproponowano nam Buža Bar.
Buža znaczy „dziura w ścianie”.
To dosłownie dziura w ścianie.
Gotów?
Hurra! Gratulacje!
Sprawdźmy, czy żyje. Żyje.
Hej, Google. Rozmowa z Gilbertem.
- Oto i on. Cześć. - Cześć.
Gdzie cię dziś zastałem?
Jesteś w szafie?
- Nie, wyszedłem z niej. - Wyszedłeś z szafy?
Żona cię wepchnęła z powrotem?
Zgadza się.
Jestem w Chorwacji. Byłeś kiedyś w Chorwacji?
Co to jest Chorwacja?
Tu są Włochy, tu mamy Morze Adriatyckie,
a po drugiej stronie jest Chorwacja.
Jest tu piękne wybrzeże
i mnóstwo małych wysepek, po których skaczemy.
To nie brzmi jak coś, co by mi się spodobało.
To jakie są twoje idealne wakacje?
Moje wymarzone wakacje są takie, że nie mam żadnych występów
i siedzę na kanapie z pilotem od telewizora.
Raz miałem dać występ w klubie na Hawajach.
- Rozumiem. - Miałem straszną tremę.
Ale dostałem telefon, że ośrodek został sprzedany innej firmie,
więc cała ta robota odpadła, a ja byłem zadowolony.
Twój ulubiony występ to ten odwołany?
Tak.
Dlatego właśnie ludzie cię kochają.
Uosabiasz radość z występowania.
Robisz to z miłości.
Wiesz, na co jest pora?
Czas na żart dla Maxa.
Masz jakiś żart dla Maxa, który by mu się spodobał?
Chodzi ci o żydowski żart?
Tak, choć tak tego nie nazywamy.
No dobrze.
Mały chłopiec wraca ze szkoły.
„Mamo, dostałem rolę w szkolnym przedstawieniu!”.
Mama pyta: „Jaka to rola?”.
Synek na to: „Gram żydowskiego męża”.
Matka odpowiada:
„Wracaj i powiedz nauczycielowi, że nie chcesz niemej roli”.
Świetnie. Dawaj jeszcze jeden.
No dobrze.
Goldstein i Goldberg to partnerzy biznesowi.
Pewnego dnia Goldberg zachorował i został przewieziony do szpitala.
Tam umarł.
Goldstein dzwoni do szpitala i mówi: „Chcę sprawdzić, co u pana Goldberga”.
„Bardzo nam przykro, ale pański partner, pan Goldberg, zmarł”.
Następnego dnia Goldstein znów dzwoni do szpitala.
„Chcę sprawdzić, co u mojego partnera, pana Goldberga”.
„Chyba nie wyraziliśmy się jasno,
pański partner, pan Goldberg, nie żyje”.
Następnego dnia Goldstein znowu dzwoni do szpitala.
„Chcę sprawdzić, co u mojego partnera, pana Goldberga”.
„Dwa razy mówiliśmy już panu, że umarł. Czemu ciągle pan dzwoni?”.
A on na to: „Mógłbym tego słuchać do końca swoich dni”.
Cudownie. Nikt lepiej od ciebie nie opowiada żartów.
- Kocham cię za to. Dziękuję, Gilbercie. - Trzymaj się.
To mój ostatni dzień w Chorwacji,
a tuż za miastem jest idealne miejsce na ostatni posiłek.
To Gverović-Orsan.
Tu jest jak w niebie, a jedzenie temu dorównuje.
To jedna z najlepszych restauracji z owocami morza na świecie.
Zgadza się.
Mam pytanie.
Czy to prawdziwe miejsce?
Czasem przypomina mi komputerową animację.
To symulacja, prawda? Jeśli to jest Matrix, nie szkodzi.
Chcesz spróbować wina? To najstarszy szczep w Chorwacji.
- Tak. - Sprowadzili go Grecy w 1200 r. p.n.e.
Dasz wiarę?
To mój ulubiony rocznik.
Spróbuj.
To mi się podoba.
- Nalałeś mi od serca. Jak się nazywasz? - Ante.
Phil.
- Miło mi. - Mnie również, przyjacielu.
Dzień dobry.
Cześć. Złapię morze.
- Łapiesz morze? - Tak.
No proszę.
Czemu łapiemy morze?
Do mycia ostryg.
To rodzinny interes, spójrzcie na tę matkę i córkę.
To Neya i Etta.
Jesteśmy tu od 1966 roku.
Moi dziadkowie otworzyli tę restaurację. „Orsan” to po włosku „garaż na łódź”.
Rozumiem.
Spróbuję ostryg.
Anna mówiła, że będą słodkie i słone jednocześnie.
I miała rację.
Anna, opowiadałaś mi o tych ostrygach.
Mówiłaś, że są najlepsze, prawda?
Nie, są okropne. Przepraszam. Zachowam je dla siebie.
- Nie pogrywaj sobie ze mną. Usiądź tam. - Dobra.
- I zjedz. - Zjedz ze mną.
Co ty na to?
Próbowałaś domowego chleba? Same ostrygi nie wystarczą.
Ale czy na pewno?
Gdzie Sasha? Sasha, chodź tu.
- Jadłeś kiedyś takie? Pewnie tak. - Tak.
Anna jest człowiekiem od wszystkiego, a Sasha jest kamerzystą.
Byliście dla nas cudowni.
Dla całej naszej ekipy.
Z jakiegoś powodu was lubią.
- Mnie? - Też tego nie rozumiem.
Dlaczego?
W podróżach najbardziej lubię odkrywanie nowych rzeczy.
Takich, o których nie miałem pojęcia.
Lepiej być nie może.
Uwielbiam czystą wodę, cudowne jedzenie i wspaniałych ludzi.
- Dzięki. - Jestem szczęśliwy.
Spójrzcie tylko na to.
Wiecie, co to?
- To skorpena? - Tak.
- To moja ulubiona ryba. - Tak?
Tak, mówię wam o mojej ulubionej rybie.
Skorpeny występują w Morzu Śródziemnym i w Adriatyku.
Serdecznie polecam je wszystkim.
To jedna z najwspanialszych ryb na świecie.
- Skorpena. - Wygląda…
Wygląda naprawdę strasznie.
Bon appétit.
Dobar tek.
Lepszej ryby nie znajdziecie.
To czarne risotto, nasze słynne danie.
- Zmieniłem zdanie. Wstańcie od stołu. - Przykro mi.
Mogę ci nałożyć? Dostałeś małże? Nie.
- W porządku. - Nie kłam.
Dobra. Spróbujmy.
Każda rzecz
w tym małym miejscu była piękna.
Bardziej przekonać was nie mogę.
To samo dotyczy całej Chorwacji.
Jeśli szukacie miejsca na pierwsze wakacje,
jak ja, gdy miałem 23 lata,
byłem spłukany, spałem w hostelach i przeżywałem najlepsze chwile w życiu,
to zastanówcie się nad Chorwacją, bo pierwszych wakacji się nie zapomina.
Dlaczego? Bo ma w sobie całe piękno Włoch
lub innych romantycznych miejsc, o których myślicie,
ale niektóre regiony Chorwacji są od nich o połowę tańsze.
Tubylcy wiedzą, jak mało zabrakło, by wszystko zrujnowała wojna.
Teraz zaciekle tego chronią.
Nie są jednak zatwardziali, wręcz przeciwnie.
Od wyspy do wyspy, od miasta do miasta, Chorwacja coraz bardziej zyskuje.
To, gdzie jesteśmy, to kim jesteśmy,
pogoda, temperatura wina, smak ostryg
i gościnność ludzi nie mogą być lepsze.
Mówię poważnie.
Jeśli nie przestanę jeść, może nie zmuszą mnie do wyjazdu.
DLA GILBERTA
Napisy: Tomasz Suchoń