UNIWERSYTET OKSFORDZKI, WIELKA BRYTANIA
Witajcie, jestem Malala.
Ambasadorka studencka Lady Margaret Hall, LMH.
Przeszkolono mnie, więc dobrze mi pójdzie.
- Cześć, jestem Dave. - Cześć.
Studiowałem na Ball State.
Muncie? Któraś składała tam papiery?
Zainteresowane? Nie.
To pierwszy college dla kobiet Oksfordu.
Wszystko zaczęło się w tym budynku.
W którym roku?
W 1878.
W 1878?
Czyli jakieś 800 lat po założeniu tego uniwersytetu.
Przez 800 lat mężczyźni mogli się tu uczyć, a kobiety nie.
Dostałyście się już na Oksford?
Nie, to 12 klasa,
- złożymy papiery za rok. - OK.
Czyli to prawdopodobnie najważniejszy krok,
żeby dostać się na Oksford.
Zrobię, co mogę.
Powiedzcie, jeśli was drażnię.
Już tak jest?
- Nie. - To dobrze.
NETFLIX — SERIAL ORYGINALNY
Dotarłem. Świetnie.
Dziękuję bardzo.
Dobra, wystarczy.
Dziękuję.
Dziękuję bardzo.
Witam na naszym spotkaniu, bardzo dziękuję za przybycie
i przepraszam za opóźnienie.
Czy kogoś w ogóle wkurzyło czekanie?
Czy...? Tak?
Jak mogę to pani wynagrodzić?
Jak pani na imię?
Princess.
Jak prawdziwa księżniczka?
Skąd pani jest?
Pochodzę z Michigan.
No jasne, znamienite królestwo Michigan.
Tak czy owak, bardzo dziękuję państwu za przybycie,
dużo to dla mnie znaczy.
Jestem Dave Letterman i miło państwa widzieć. Dzięki.
Boże, oby to dobrze wyszło, bo myślę...
myślę, że to ważne.
Im jestem starszy...
A nie można być dużo starszym.
Myślę, że to będzie wyjątkowy wieczór. Panie i panowie,
mój następny gość. Proszę o powitanie Malali Yousafzai.
Witam!
Miło cię poznać.
Uwaga na stopień.
Bardzo dziękuję.
Dziękuję bardzo.
Dziękuję wszystkim.
Od dawna w Nowym Jorku?
Jakieś dwa dni.
I podoba ci się tu?
Wiem, że już tu byłaś. I jak?
Wiele razy.
- Tak. - Ostatnio widziałam Króla Lwa
- i byłam zachwycona. - Tak?
Ludzie w Nowym Jorku,
tacy jak ja,
myślą o nim jak o najwspanialszym mieście na świecie.
Czy podzielasz to wrażenie?
Najwspanialszym w jakim sensie?
Nie zeznaję tu pod przysięgą, ale...
To tu wszystko się dzieje.
W innych miastach też się...
Też się dzieje.
Myślę, że Nowy Jork to pełne energii i aktywności miasto.
- Tak. - Ale nigdy bym tu nie zamieszkała,
bo chcę mieszkać w miejscu spokojnym i cichym,
gdzie można trochę odpocząć.
Tak miło cię gościć.
Widziałem cię w tak wielu miejscach
i dużo o tobie czytałem.
Mam wrażenie, że dużo o tobie wiem,
ale nie jestem pewien, czy cię znam.
I mam nadzieję, że dziś się trochę poznamy.
Ponieważ...
jesteś wyjątkowa w cywilizacji.
Twoja historia i twoja misja.
I chcę,
co by nie było,
móc powiedzieć, że się przyjaźnimy.
- Bo tak jest. - Prawda?
- Tak. - Tak.
Mieszkasz w Birmingham i studiujesz na Oksfordzie?
Tak. Niedawno dostałam się na PPE – filozofię, politologię i ekonomię.
Skończyłam pierwszy trymestr i jestem zachwycona.
Oglądałem twoje przemówienie, kiedy wygrałaś Nagrodę Nobla.
Miałaś wtedy 17 lat,
- tak? - Tak.
- Siedemnaście? - Tak.
Zauważyłam, że ludzie opisują mnie na wiele różnych sposobów.
WRĘCZENIE POKOJOWEJ NAGRODY NOBLA
Niektórzy mówią: „Dziewczyna postrzelona przez talibów”.
Inni: „Dziewczyna, która walczyła o swoje prawa”.
Niektórzy nazywają mnie teraz laureatką Nagrody Nobla.
A moi bracia ciągle mówią o mnie: „ta irytująca rządząca się siostra”.
Jestem po prostu zaangażowaną, a nawet upartą osobą...
która chce, aby każde dziecko otrzymało edukację wysokiej jakości.
Która chce, aby kobiety miały równe prawa.
I która chce pokoju w każdym zakątku świata.
Przemowa była piękna.
Tak dobrze wygłoszona, z takim opanowaniem.
Skąd to się wzięło? Zawsze byłaś mówczynią.
Domyślam się, że angielskiego nauczył cię ojciec. Tak?
W mojej rodzinie dziadek był nauczycielem,
wujek i ojciec też.
Mamy wielu nauczycieli w rodzinie.
Dużo o wygłaszaniu przemów i przekazywaniu swoich idei
nauczył mnie dziadek, ojciec.
AKTYWIŚCI WYGRALI NOBLA
W przemowie chciałam przekazać,
że nagroda jest nie tylko dla mnie,
ale dla dziewczyn na całym świecie, dla 130 milionów dziewczyn poza szkołą.
Chciałam tam przemówić w imieniu dziewczyn...
- 130 milionów? - Tak.
Na całym świecie. Młode kobiety niemogące korzystać z edukacji.
I twoją misją jest zwrócenie na to uwagi.
- Tak. - Jak to naprawić?
Zaczęłam o to walczyć, kiedy mnie zabroniono się uczyć.
Byłam w dolinie Swat, pięknym miejscu.
Nasze szkoły zamknęli ekstremiści zwani talibami.
Zawsze mówiono,
że talibowie nie będą dręczyć uczennicy, dziewczynki.
Ale to zrobili. Dopadli cię.
Czy docierały do ciebie groźby?
Wiem, że wypowiadałaś się na arenie krajowej w Pakistanie.
Czy wyczuwałaś jakieś nadciągające niebezpieczeństwo?
Czy chodziło o większą rozpoznawalność?
Co to spowodowało? Wiesz?
Nominowano mnie do Międzynarodowej Nagrody Pokojowej Dzieci.
Ta wiadomość była w Pakistanie wielką sprawą.
Wcześniej media już mnie znały, bo się w nich wypowiadałam,
pisałam bloga, kręciłam dokumenty,
byłam w lokalnych mediach.
Więc media mnie znały
i kiedy usłyszano o nagrodzie, były zachwycone.
Poznałam premiera i ministra prowincji,
mówiłam o inwestowaniu w edukację dziewczyn
i że musimy walczyć z małżeństwami dzieci,
biedą i kształcić dziewczyny.
I w ten sposób stajesz się taką bohaterką kraju.
I właśnie wtedy wzięli mnie na cel.
Pozwól, że spytam... Czy możemy porozmawiać o ataku?
Wiem, że mówiłaś o tym i mówiłaś.
I na ten temat wiem
o autobusie szkolnym odwożącym dzieci...
Miałam 15 lat, kiedy to się stało.
POSTRZELONA PRZEZ TALIBÓW
Tata ciągle się o mnie martwił.
Mama też.
Zawsze mi powtarzał, żebym nie krytykowała talibów.
Jedynie mówiła o edukacji, jeśli chcę.
On sam bardzo często się wypowiadał.
Otwarcie krytykował ekstremistów, talibów.
Nie bał się.
Jego imię powtarzano w lokalnym radiu
à propos ekstrem... talibów i chcieli go wziąć na cel.
Bardzo się cieszę, że jest bezpieczny, że żyje.
Ale nie spodziewaliśmy się,
że wezmą na cel, spróbują zabić dziecko.
A to zrobili, co było...
Ale takie rzeczy się zdarzają...
Teraz żyję, jestem tutaj.
Mówiąc „takie rzeczy się zdarzają”, masz na myśli to,
że postrzelono cię w twarz z bliska.
To nie zwyczajna sprawa.
Więc autobus jedzie ze szkoły do domu.
Zbliżają się do niego dwaj mężczyźni?
Dwóch?
Samego zdarzenia nie pamiętam.
Nie pamiętam go.
W pewnym sensie to dobrze,
bo nie muszę wspominać, mówić o tym.
Dla mnie to tylko opowieść, jak bajka.
Nie mam poczucia, że mnie to spotkało.
Ale to dziwne, że obudziłam się w innym kraju.
Mówiono po angielsku,
byłam w szpitalu,
lekarze i pielęgniarki krzątali się wokół mnie.
Zapytałam, co się dzieje.
I byłam w szoku, bo pamiętałam tylko,
że jadę sobie z przyjaciółmi autobusem, rozmawiam o egzaminach, śmieję się,
a tu nagle budzę się w innym miejscu.
PAKISTANKA W UK
Gdzie rodzice, ojciec?
Myślałam, że go zaatakowali.
Kula weszła tutaj, po lewej stronie czoła,
i zeszła przez szyję do barku.
Była to tylko jedna kula,
ale uderzyła błonę bębenkową, nerw twarzowy.
Poza tym wystąpił obrzęk mózgu. Mózg potrzebował przestrzeni,
więc musieli usunąć część czaszki.
Usunęli ją. Nie miałam tu żadnej kości.
Umieścili ją w moim brzuchu,
było tam coś twardego.
Została tam przez trzy miesiące.
Później przeprowadzili więcej operacji.
Nerwu twarzowego,
wszczepienie implantu ślimakowego, jakby aparatu słuchowego, i inne.
- Niezwykłe. - Tak.
To był inny świat.
Nikt mnie nigdy nie pytał, jak się tam czułam.
Nie wiedziałam, że setki, tysiące ludzi
zabierają głos w Pakistanie i na całym świecie.
DEMONSTRACJE PO POSTRZELENIU
Nie wiedziałam, że ludzie zrozumieli
wagę edukacji dziewczyn.
Myślałam tylko o powrocie do Pakistanu.
Kiedy mój ojciec, rodzina jechała do mnie,
zadzwoniłam do ojca
i poprosiłam, żeby przywiózł moją książkę do fizyki,
bo w marcu miałam egzamin
i musiałam rozwiązać zadania.
On na to, że jest w Islamabadzie i nie może.
Mówię, że może ją kupić wszędzie, żeby ją przywiózł.
Później przyjechali i szybko zdałam sobie sprawę,
że sytuacja się zmieniła.
Dlaczego trafiłaś do Birmingham?
Dlaczego akurat tam?
Ze względu na czas. Byłam w stanie krytycznym,
nie mogłam długo lecieć.
Na przykład do Stanów bym nie doleciała.
Umarłabym.
A w Wielkiej Brytanii ten szpital
w Birmingham, Queen Elisabeth Hospital,
jest znany z leczenia ludzi z obrażeniami wojennymi,
z Iraku, Afganistanu,
więc jest to najlepsze miejsce.
Na takie urazy.
Boże broń, powiedzmy, że nie przeżyłaś tego ataku.
Kto walczyłby dalej?
Po ataku wiele osób zaczęło działać.
Mam nadzieję, że wtedy również by działały,
przeciwstawiały się ekstremistom.
I nie tylko ekstremistom, ludziom,
ale też ideologii.
Z tym trzeba walczyć.
Z ideologią, która nie akceptuje
równości kobiet z mężczyznami, prawa kobiet do edukacji,
prawa kobiet do pracy,
do decydowania o przyszłości.
Jest to ideologia i musimy z nią walczyć.
Czy to w górach Pakistanu,
czy w wielkich miastach,
jak Nowy Jork i Waszyngton, wszędzie.
Musimy podważać te...
walczyć z tą ideologią.
A jak to naprawić?
Myślę, że odpowiedź jest łatwa.
Rządy muszą więcej inwestować w edukację,
ludzie biznesu, wszyscy członkowie społeczeństwa
muszą myśleć o wspieraniu edukacji dziewczyn.
Potrzebujemy ambicji i zamiarów.
Później jest łatwo.
Łatwo. Ale w wielu miejscach,
na przykład w tym kraju,
budżet na edukację
jest zmniejszany.
To naprawdę tragiczna sytuacja.
Martwi mnie, że przywódcy
mówią o wyplenieniu ekstremizmu, biedy,
a ignorują edukację.
A to właśnie pierwszy krok.
Zapewnienie edukacji przyszłym pokoleniom,
umożliwienie realizacji marzeń
i wspierania gospodarki, swoich państw.
Nie wiem, jak mogą tego nie rozumieć.
SKLEP UNIWERSYTECKI
Byłaś tu już?
Nie, nie byłam.
Dlaczego chciałaś być przewodniczką?
Lubię to robić.
Należę do college'u i chcę się nim pochwalić uczniom,
zachęcić ich do składania papierów.
Ale muszą znać twoją historię.
URODZINY W ONZ
Ja sam
byłbym pod takim wrażeniem ciebie i twojego życia,
że nie wiem, czy potrafiłbym się skupić.
Nie chcę, żeby pytali mnie o sprawy osobiste.
Może jedno albo dwa pytania,
ale żeby to nie było o mnie.
Żeby nie przyćmić college'u.
- Jeśli to możliwe. - Tak.
Co oznaczają te inicjały?
- LMH czy PPE? - Tak.
Filozofia, politologia i ekonomia.
Czy chciałabyś piastować jakiś urząd?
- Ja nie. - Tak.
Mówiąc szczerze...
Ludzie myślą, że po PPE na Oksfordzie
na pewno zajmiesz się polityką, ale to nieprawda.
Są politycy, którzy studiowali to samo, co ja.
David Cameron, Benazir Bhutto.
ABSOLWENTKA OKSFORDU
Jakie emocje wywołuje u ciebie
Benazir Bhutto,
kobieta-premier Pakistanu?
Myślę, że po pierwsze
przypomina, że straciliśmy liderkę.
Przywódczynię.
Stanowi inspirację.
ZAMORDOWANA W 2007 R.
Powiedziała kobietom, nie tylko w Pakistanie,
że mogą przewodzić,
być premierami i prezydentami.
Czy kiedykolwiek będzie następna przywódczyni kraju muzułmańskiego?
Myślę, że na pewno. Na pewno tak.
Niedługo?
Bardzo niedługo. Mam nadzieję.
I nie tylko w krajach muzułmańskich.
Nawet w Stanach ciągle nie ma kobiety-prezydent.
Tak, wszyscy to zauważyliśmy.
Nic nie wiem o talibach.
Kiedyś...
byłem na ich liście mailingowej.
- Ale ostatnio się nie odzywają. - OK.
Co u podstaw tej teologii...
jest skierowane przeciwko kobietom, ich edukacji?
Z czego się to bierze?
Dlaczego mają to w sobie? Dlaczego to robią?
Kiedy talibowie przybyli do doliny Swat, zakazali edukacji dziewczyn.
Wychodzenia kobiet na bazary, z domu.
Tak. Na jakiej podstawie?
„Nie chcemy
kobiet w szkole,
na bazarze”.
Dla mnie wynika to ze strachu.
Czego się boją?
Powoływali się na islam.
Mówili: „Tak każe Bóg. To jego przesłanie”.
Całkowicie się mylili, ale myślę...
Czyli to błędna interpretacja?
Tak, ale czasem myślę, że są inteligentniejsi
niż inni światowi przywódcy,
bo oni wiedzieli, że edukacja daje kobietom siłę.
Zrozumieli, że wykształcona kobieta,
kobieta po szkole, będzie niezależna,
będzie sama podejmować decyzje,
będzie miała swój własny status,
będzie pracować,
wychodzić z domu i mieć własną tożsamość.
A oni tego nie chcieli, bo wiedzieli...
Nie potrafią zaakceptować i tolerować kobiet jako równych,
a to wielka szkoda. Pojęcie, że...
Jest to mizoginia.
Pragnienie wyższości mężczyzn, uważanie, że kobiety nie są mądre,
że mają słabszy mózg, są gorsze, nie potrafią decydować jak mężczyźni.
To taki stary kompleks wyższości i mizoginia.
I szuka się wymówek.
Związanych z kulturą, religią.
Czegoś, na czym się to oprze.
Mamy rok 2018.
Jeżeli...
To istne barbarzyństwo.
A co by było, gdyby cię nie postrzelono?
Czy dalej mieszkałabyś w Mingorze?
Tak jak wcześniej
walczyłabym o edukację dziewczyn,
również o moją własną edukację.
I żyłabym tam swoim życiem.
Fascynuje mnie dolina Swat.
Ma niecodzienną nazwę.
Widziałem jej zdjęcia.
Góry i rzeki.
Wydaje się piękna.
- Mam rację? - To najpiękniejsze miejsce,
jak raj na ziemi.
Mieszkałam tam tyle lat,
a zdałam sobie z tego sprawę dopiero podczas leczenia w Wielkiej Brytanii.
Wyglądam przez okno
i mówię: „Gdzie góry? Gdzie rzeka?”.
Wtedy zaczęłam rozumieć,
- że jest to przepiękne miejsce. - Tak.
I nie chodzi tylko o miejsce, ale i o ludzi.
O ich gościnność, miłość, życzliwość.
Nie możesz tam wrócić, prawda?
Nie możesz teraz.
A czy kiedyś będziesz mogła?
Niestety...
nie byłam tam od czasu ataku.
I był to bardzo trudny okres.
Próbowałam tam pojechać, ale nie było odpowiedniego momentu.
Ciągle próbuję wrócić.
W kraju otrzymałam dużo wsparcia.
Ludzie noszą transparenty „Jestem Malala”.
I myślę, że jest tam pożądanie zmian.
Ludzie chcą zmian w kraju.
Prowadzę tam działalność, ale chciałabym,
żeby moje stopy dotknęły tej ziemi,
- być tam. - Tak.
To czujemy do swojego domu.
Pasztunowie
to grupa etniczna,
która jest chyba starsza od islamu.
- Tak? - Zdecydowanie.
Niektórzy mówią, że istnieje od 6000 lat.
- Sześć tysięcy. - Tak.
Większość mieszka na zachodzie Pakistanu,
niektórzy są w Afganistanie.
Mówimy w języku paszto.
Powiedz coś.
- Teraz? - Tak.
Na przykład „dzień dobry”.
A może:
„Dave, w rzeczywistości wyglądasz dużo młodziej”.
„Jesteś bardzo młody”.
Wielkie dzięki. Dziękuję.
Szukałem informacji o Pasztunach
i znalazłem zasady,
którymi kieruje się ta kultura.
Jedna z nich to gościnność.
- Zdecydowanie. - Wyjaśnij.
Jeśli jakiś krewny albo znajomy przyjedzie w odwiedziny...
OK, w rejonie pasztuńskim
nie musisz nikomu mówić, że ich odwiedzisz.
Przyjeżdżasz i pukasz.
A jeśli drzwi są otwarte, po prostu wchodzisz.
I jest to tradycja.
Zwykle nie zamykamy drzwi na klucz w dzień.
Zawsze są otwarte.
Wchodzisz do środka,
witają cię, robią ci herbatę, obiad.
Nie zapytają nawet: „Napijesz się herbaty?”.
To bardzo obraźliwe.
Strasznie obraźliwe.
Kolejną zasadą jest zasada azylu.
Czy różni się ona od gościnności?
Gościnność to na przykład przyjście na obiad.
A azyl, że potrzebuję mieszkania
- do końca wakacji. - Jasne.
Kiedy masz gości,
na przykład moi krewni przyjeżdżali na dzień,
tydzień, kilka miesięcy. Po prostu zostawali.
To rodzina, przyjaciele i nie możesz odmówić.
Nie możesz na przykład powiedzieć,
że musisz dokądś pojechać.
Nie możesz ich wyprosić.
Jeżeli chcą, zostaną.
I wy jako rodzina gospodarzy dobrze się z tym czujecie?
Trzeba się z tym dobrze czuć.
Czyli teoretycznie...
I nie martw się, nie dojdzie do tego.
OK.
- Ja, żona i syn przyjeżdżamy do was. - Jesteście mile widziani.
- Na jak długo chcemy? - Tak.
Tak.
I nie mówiłabyś znajomym:
„O mój Boże, ci Lettermanowie. Kiedy on wreszcie...”.
Nie byłoby tak?
To już inna sprawa.
Nie okazalibyśmy tego.
- Bylibyście zadowoleni. - OK.
To niesamowite.
Następna zasada to bardzo silna potrzeba
naprawienia wyrządzonego zła za pomocą zemsty.
- Dobrze to rozumiem? - Tak.
Takie rzeczy się zdarzają. Zabójstwa honorowe.
Brat widzi, że jego siostrę widziano z...
że jest w związku z kimś,
i zabija ją w imię honoru.
Ale podważamy to
i ludzie protestują przeciw temu.
Teraz mówimy,
że najlepsza zemsta to wybaczenie.
Więc ludzie to zmieniają.
Ja jestem Pasztunką i uznałam,
że wybaczam ludziom, którzy mnie zaatakowali,
bo to najlepsza zemsta.
Osoba, która mnie zaatakowała, to młody chłopak.
W podobnym wieku do mnie.
Myślał, że robi coś słusznego,
że atakuje złą osobę,
że robi coś właściwego.
Myślę więc, że musimy naprawdę pomagać innym,
bo są ludźmi jak my.
Jak dla mnie takie rzeczy nie dzieją się przypadkiem.
Jest tu jakiś cel.
Też tak myślisz?
Inna osoba
po strzale w twarz
nie rozmawiałaby potem ze starcem w telewizji.
Więc jest w tym jakieś znaczenie,
działa tu jakaś siła wyższa.
Myślę, że może tak, ale nawet jeśli nie,
sami możemy podejmować decyzje.
Kiedy się obudziłam
i zdałam sobie sprawę, że przeżyłam tak brutalny atak,
widziałam śmierć z tak bliska.
Zrozumiałam, że może to życie ma cel.
Zdecydowałam się je poświęcić edukacji dziewczyn,
wypowiadać się w ich imieniu i nadać życiu cel.
Pewnego dnia musimy umrzeć,
więc czemu nie czynić dobra i nie robić jak najwięcej,
żeby pomóc innym.
Wróćmy do doświadczeń na Oksfordzie.
Wychodzisz gdzieś?
Co robisz dla przyjemności?
Na Oksfordzie trzeba dużo czytać.
Dużo pracy, zadań.
Więc zawsze trzeba o tym pamiętać.
Niezależnie od planów.
Są różne prelekcje, seminaria,
wykłady, herbatki,
duże stowarzyszenie pakistańskie,
islamskie, hinduskie.
Tyle się dzieje. Uwielbiam to.
Codziennie robię coś ze znajomymi,
a na dzień przed oddaniem pracy
przypominam sobie o niej i się stresuję,
bo cały tydzień robiłam te inne rzeczy,
a później próbuję napisać pracę i ją oddać.
No więc jestem niezmiernie wdzięczny za to spotkanie,
bo pewnie wolałabyś się teraz uczyć?
Ale to zaszczyt tu być.
- Gotowe? - Tak.
Myślę, że w końcu mnie polubicie. Prawda?
Tak.
Teraz pójdziemy do biblioteki.
Idziemy do biblioteki.
Pięknie.
Witam w bibliotece LMH.
Jestem czegoś bardzo ciekaw.
Macie tu Harry’ego Pottera?
Książki o Harrym Potterze. Nie jestem pewna.
Nie znoszą mnie.
Idziemy do jadalni.
To jadalnia LMH.
Posiłki są wydawane codziennie.
I... Tak?
Zjemy coś?
Jeśli chcesz.
Jadłyście KFC?
Tak.
Tak. Dobre, co? Zabije was.
Ja będę w kuchni. Zaraz wrócę.
Idźcie dalej. Ja obejrzę kuchnię.
Przepraszam, sanepid.
Sanepid.
- Witam. - Cześć.
Czas na inspekcję.
O, mają placki.
Widziałyście to żarcie?
Dave chyba chce coś zjeść.
- Dzień dobry. - Witam.
Oglądałyście The Crown?
- Obawiam się, że nie. - Tak.
Cześć, Bob.
Podoba mi się tu, bo jest cicho.
Nie ma wielu turystów.
Ona ma Pokojową Nagrodę Nobla.
A ja dwie nagrody Emmy.
Jestem onieśmielony, a tu studiuję.
Podoba ci się jak dotąd?
Jestem pod wrażeniem budynków i terenów.
- A oni co robią? - Nie mam pojęcia.
Nie mieszkacie tu chyba?
Nie w tym ogrodzie.
Ale ten domek byłby wygodny.
To sypialnia.
- Ile tu studiujecie? - Prawie trzy lata.
A później co będzie?
Liczę na zatrudnienie.
Co chcesz robić?
Moją ambicją jest dziennikarstwo.
Dziennikarstwo. Dobra pora, kochany.
Idealna pora.
- Kontynuujcie. - Dziękujemy.
Patrzcie. Ta ławka jest tu od 1953 roku.
Malala, coś się tam chyba pali.
Na to wygląda.
Powinniśmy to zgłosić czy jest OK?
- Jest OK. Tak mi się wydaje. - Dobra.
No proszę.
Można karmić kaczki?
Tak, można je karmić i zjadać.
Nie, byłoby mi ich szkoda.
To ekscytujące.
To budynek policencjacki.
Pokój wspólny.
- Nie wiem, czy można grać. - Zagramy.
Umiecie grać w piłkarzyki, nie? Ochotniczki?
- Tak. - Dobra, dajemy.
Gotowe?
Gramy o 100 funtów.
- Sto? - Bez podkręcania.
Kiepsko mi idzie.
- Nie, bierz ją. - Gol.
Co to było? Nie widziałaś?
Ładna obrona!
- Przypadek. - Pięknie.
- Nie! - No nie.
Tak!
- Gratulacje. - Dziękuję.
- Rozniosłem je. - Było fajnie.
Co byś chciała robić po Oksfordzie?
Skończę studia,
a później chcę dalej działać na rzecz edukacji dziewczyn.
Temu poświęciłam swoje życie.
Chcę edukacji wysokiej jakości dla dziewczyn, ich silnej pozycji,
żeby były liderkami dziś i w przyszłości.
A jak się ma twój tata?
Bardzo dobrze, jest tu ze mną.
Ma się świetnie.
Widziałem go na różnych etapach twojego życia
i wydaje się być bardzo optymistyczny,
pełen energii, szczęśliwy.
Czy dobrze go opisuję?
To na pewno prawda. Był optymistą
nawet w najgorszym okresie naszego życia w dolinie Swat,
w obliczu terroryzmu. Pozostał optymistą.
I nawet teraz nim jest.
Marzy, jest marzycielem.
Chce, żeby było lepiej i ciągle o to walczy.
Jestem dumna,
bo może wiesz z historii i z książki,
że był przeciwny...
każdej formie dyskryminacji kobiet, którą widział.
Kiedy kuzyn przyniósł nasze drzewo genealogiczne
i były tam same męskie imiona,
nie wspomniano żadnej kobiety,
ojciec zapisał moje imię,
pierwsza na drzewie genealogicznym.
Podważał wszystkie tamtejsze stereotypy
i naprawdę działał.
To w nim lubię. To, że działa.
Nie mogę uciec od tego tematu.
Czytałem o tobie, oglądałem cię, uczyłem się o tobie.
Mam 14-letniego syna.
Gdybym był twoim ojcem,
a ty byłabyś moją córką,
powiedziałbym: „Wiesz co?
Będę walczył z tą niesprawiedliwością,
bo mam dwóch synów, córkę i żonę.
Trzeba się tym zająć, będę z tym walczył,
ale swoją rodzinę odsyłam stąd”.
Czy było to kiedyś realne?
Nie mieliśmy domu nigdzie indziej.
Domem była dolina Swat.
Nie wiedzieliśmy, dokąd pójść.
A co z tą pasztuńską gościnnością?
To kiedy...
Byliśmy w Swat, a później staliśmy się uchodźcami.
I wtedy gościnność pasztuńska zadziałała,
bo nie mieliśmy nigdzie indziej domu.
Mieliśmy krewnych w naszej wiosce, Shangli,
ale nie mogliśmy tam działać.
W innych miastach przyjęli nas przyjaciele ojca.
Ale poza tym chyba ponad dwa miliony ludzi
musiały wyjechać.
I większość przyjęli inni ludzie.
Czy coś ze mną nie tak?
Jestem inny...
Chyba wszyscy znamy odpowiedź.
Ale czy jestem zbytnim egoistą?
Ja bym pomyślał...
Z tego, co wiem o twoim życiu,
twoim mieście,
twojej szkole i o istniejącym zagrożeniu...
Uciec.
Myślałbym tylko o tym. O ucieczce.
Twój ojciec musi...
Czułabym się winna.
Jeślibym...
Jeśli byś wyjechała.
Chcę powiedzieć, że twój ojciec jest o wiele odważniejszy,
ma dużo silniejsze przekonania niż ja.
- Tak. - Jest odważny,
bo gdyby sam nie zabierał głosu, ja też bym nie zabrała.
Potrzebujemy wzoru.
Miałam kogoś, kogo mogłam podziwiać i naśladować.
GORĄCE DANIE DNIA: FISH AND CHIPS
- Dzień dobry. - Witam.
- Dla pana. - Cudnie.
Dziękuję bardzo.
- Sól i ocet. - Nie mamy kasy.
Cóż...
- To stawiam. - Dziękuję bardzo.
OJCIEC MALALI
Myśląc, czy będzie jeszcze
kobieta-premier kraju muzułmańskiego,
do głowy przychodzi pańska córka.
My chcemy tylko, żeby Malala była w naszym życiu.
Marzenia zostawiamy jej.
Jako ojciec będę ją wspierał,
jeśli będzie chciała dokonywać zmian w jakikolwiek sposób.
Razem z żoną naprawdę czasem się boimy,
bo przeżyliśmy coś bardzo trudnego.
Najważniejsze jest jej bezpieczeństwo.
To bardzo ważne.
Czuję, że ona samym swoim istnieniem sprawia, że świat się bardzo zmienia.
Czy obwiniał się pan?
Na pewno czuł się pan winny.
Każdy rodzic myślałby: „Czy...
naraziłem moje dziecko na niebezpieczeństwo?”.
To najgorsza obawa dla rodzica.
Sam mam 14-letniego syna
i bez przerwy się o to martwię.
- Czy to, co robię - Jasne.
zagraża dobrobytowi mojego syna?
Oczywiście, że myślałem,
czy mogłem, powinienem ją powstrzymać.
Ale nie mogłem.
Pamiętam, że wiele razy
mówiłem jej, żeby nie mówiła „talibowie”.
Tego słowa.
I nie słuchała.
Mówiła „talibowie” ze sceny.
Powiedziała mi kiedyś, że wszyscy się ich boją.
Powinniśmy więc mówić, kim są.
Nie dało się jej powstrzymać.
Ale powiem panu, że pytałem o to żonę i powiedziała:
„Obwiniajmy tych złych, którzy to zrobili”.
Nie zrobiliście nic złego.
W takiej sytuacji najgorzej jest
nie mówić nic.
Ma pan całkowitą rację.
Nie można czuć się winnym
- złych czynów innych. - Właśnie.
Dobra, spróbujmy tego.
Cholera jasna, ale dobre.
- Próbował pan? - Spróbuję.
Kurde.
Opowiedz o swoich podróżach.
Byłaś w Syrii?
W Jordanii i Libanie u syryjskich uchodźców.
- U syryjskich uchodźców. - Tak.
- Co można tu poradzić? - Niestety...
większość jest tam cztery lub pięć lat
i myślę, że ponad połowa dzieci
nie ma dostępu do porządnej edukacji.
Często nie podchodzi się poważnie do edukacji uchodźców,
bo myśli się, że będą tam przez chwilę,
więc po co w to inwestować.
Ale edukacja to jeden z filarów.
Jeśli mają mieć przyszłość,
odbudować kraj,
muszą mieć wykształcenie. A zwłaszcza edukacja kobiet,
bo przyczynią się do rozwoju gospodarki,
mogą mieć zdrowe dzieci,
rodziny mogą być zdrowsze i może się im lepiej powodzić.
Dlatego inwestowanie w edukację jest tak ważne.
Myślę, że tak najlepiej możemy im pomóc.
Pojechałaś też do Afryki zbudować szkołę?
Byłam w Nigerii, byłam też w Kenii.
Pracowaliśmy tam.
Szkołę budowałam w Libanie. Dla syryjskich uchodźców.
Pracujemy też przy szkole w Pakistanie.
Moim głównym celem jest wzmacnianie lokalnych liderów.
Wierzę w moc kampanii,
w moc zabierania głosu,
co robiliśmy razem z ojcem.
Teraz robimy to
również w Azji, w Afryce, w Ameryce Łacińskiej.
Rozszerzamy działania
i już widzę efekty.
Wierzę też we wspieranie młodych dziewczyn lokalnie.
Kiedy mają siłę, mogą wprowadzać zmiany.
Sama jako młoda dziewczyna zabrałam głos
i mogłam zmienić świat.
Wierzę, że są inne dziewczyny,
które trzeba wesprzeć,
by mogły zabrać głos i zmienić świat.
Zdanie o prezydencie Trumpie?
Ja jestem w Wielkiej Brytanii. Co ty o nim myślisz?
Mam na ten temat wiele do powiedzenia.
I mam być szczery, tak?
Tak.
Myślę, że...
O kurczę.
Osobiście czuję,
nie politycznie, tylko osobiście,
że nie jest w stanie mnie reprezentować.
I kogokolwiek z tej sali.
Kiedy słyszysz tam te różne rzeczy...
Wiem, zakaz wjazdu dla muzułmanów. Jak ja.
Wydaje się to... Jak to?
Macie kaczkę za prezydenta? Co się dzieje?
Tak, niektóre rzeczy bardzo mnie zawiodły.
Kwestia molestowania seksualnego, zakaz wjazdu dla muzułmanów, rasizm.
Widzisz to wszystko i myślisz, że Ameryka,
która jest znana z praw człowieka, bycia krajem wolności,
że ten kraj powinien przewodzić w kwestii praw człowieka.
- Tak. - Ma demokrację. Taką silną demokrację.
To coś wielkiego.
Wspominałem o tym wcześniej:
czy Nowy Jork to najlepsze miasto.
Czy Stany są najwspanialszym krajem na świecie?
A żeby być najwspanialszym krajem,
trzeba być liderem we wszystkich tych dziedzinach,
które są teraz brukane.
I skoro tak jest, to jedziemy na wstecznym.
A ty prowadzisz?
Chodzę na lekcje,
ale jeszcze nie zdałam. Nie podchodziłam do egzaminu.
Kto ci daje lekcje?
Instruktor jazdy.
Masz instruktora?
I co robicie? Gdzie jeździcie?
Po drogach.
Tak.
Po drogach, tak.
Miałam jakieś dziesięć-dwanaście lekcji.
Byłam tragiczna.
- A lekcje miałaś w Anglii? - W Anglii, tak.
To w takim razie... zapomnij o wszystkim, czego się uczyłaś.
Bo oni są stuknięci.
Dlaczego?
Siedzisz po złej stronie.
Nie.
I jeździsz...
No niech im będzie.
Myślę, że powinniśmy móc siedzieć,
gdzie chcemy w samochodzie.
W porządku.
Ale jeżdżą po niewłaściwej stronie.
Mnie trudno jest tu.
Myślę, że wy jeździcie źle.
Tak, o tym właśnie mówię. Ale to zupełny błąd.
Kiedyś zadzwonisz i to sobie wyjaśnimy.
Zróbmy coś... Chcesz zrobić coś głupiego?
Jak głupiego?
Mam tu takie coś.
- Dobrze. - OK?
Wybierasz jedno z dwóch.
- Dobrze. - OK?
Robiłaś to kiedyś?
Nie.
Dzień czy noc?
Dzień.
Dlaczego?
Jest pozytywny, dużo robisz.
Widzisz innych ludzi, przyjaciół.
Piękno świata.
Wolę dzień.
- Tak. - Ja przeciwnie.
- Dlaczego? - Lubię spać.
Ale w ciągu dnia też można spać.
Nie.
Jeśli śpisz w ciągu dnia, coś poszło nie tak.
Gorąco czy zimno?
Gorąco.
Mieszkam w Anglii, nie znoszę zimna.
Zimno i wilgotno, to problem.
- Tak. - Samo zimno...
- Tak. - nie jest złe.
- Ale wilgoć. - Deszcz.
- Tak. - Wieczny. Chmury, deszcz. Więc gorąco.
Pizza czy tacos?
Nie przepadam za takim jedzeniem.
- Czyżby? - Nie.
OK.
Tacos rozumiem. Może nie.
Ale pizza! Jadłaś pizzę?
Kilka razy.
Wychodzę ze znajomymi, więc wtedy nie mam wyboru,
wszyscy ją zamawiają.
Chodzą do pizzerii, więc nie ma wyboru.
Trzeba zamówić pizzę, bo jesteś w pizzerii.
- Rozumiem. - Tak.
Rzeki czy jeziora?
- Rzeki. - Rzeki. Zgadzam się.
- Tak. - Dajesz.
Yankees czy Mets?
Co to „Yankees”?
Lokalne drużyny baseballowe.
Wiem, że lubisz krykieta.
Baseball jest tym, czym powinien być krykiet.
OK.
Oksford ma drużynę krykieta?
- Tak. - Chodzisz kibicować?
Zapisałam się do klubu.
Do klubu krykieta?
Tak. Graliśmy kiedyś na dachu, na ulicy.
Żadnych zasad.
Krzyczeliśmy, wymyślaliśmy zasady.
Razem z braćmi graliśmy w to całe życie.
Jay-Z czy Kanye?
Nie słucham ich muzyki.
A jaką muzykę lubisz?
Najnowsze piosenki,
ale nie sprawdzam wykonawców.
Ale powiem, że Jay-Z.
Dobra.
To wszystko, co mam.
To dobrze.
Jest coś, co chciałabyś dodać?
Chciałabym tylko podziękować za zaproszenie mnie tu,
umożliwienie mi wypowiedzenia się i podkreślenia kwestii edukacji.
Wszyscy staramy się stworzyć lepszy świat,
a jednym z najlepszych sposobów na to
jest inwestowanie w dziewczyny i ich edukację.
Pomoże to dziewczynom, ale również każdemu z nas,
wzrostowi gospodarczemu,
zmniejszaniu biedy,
walce z małżeństwami dzieci...
Więc bardzo chcę, żeby ludzie się w to zaangażowali
i okazali wsparcie dla edukacji dziewczyn, dodawali sił siostrom na całym świecie.
Teraz coś powiem.
Mam nadzieję, że uda mi się to wyrazić.
Znam trzy osoby takie jak ty.
Wydawałoby się, że tylko jedną.
Masz wyjątkową historię.
Ale znam jeszcze dwie osoby.
Z taką samą dynamiką.
Tak samo sprawiają, że wiem,
że w takim czymś jest cel.
Mam przyjaciółkę,
u której lata temu, kiedy była gdzieś w twoim wieku,
wykryto szpiczaka mnogiego.
Przyszedł lekarz i powiedział:
„Dobra wiadomość: wiemy, co to. Szpiczak mnogi.
Zła wiadomość: nic nie możemy zrobić”.
Razem z siostrą powiedziała: „Tak nie może być”.
I zaczęły szukać leku, terapii.
Od czasu diagnozy wychowała dwóch dorosłych synów
i pomaga ludziom na całym świecie z tą samą diagnozą,
kiedyś wyrokiem śmierci.
U drugiego przyjaciela,
kiedy był starszy od ciebie,
stwierdzono chorobę Parkinsona.
Zachował się tak samo.
Całą energię przeznaczył na szukanie leków, terapii
na chorobę Parkinsona.
Ty przeżyłaś straszliwą traumę,
kiedy byłaś dzieckiem, naprawdę dzieckiem.
W tych trzech przypadkach
zasiano nasienie zła.
I z tego nasienia wyrosło coś pięknego.
To niesamowita sprawa.
Skończyłem mówić.
- Ja mogę zadać kilka pytań. - OK.
OK. Broda czy bez brody?
- Panie i panowie, Malala! - Dziękuję.
Wszystko dobrze?
- Tak. - OK?
Dziękuję. Dziękuję bardzo.
- Uwaga na stopień. - Dziękuję.
SKLEP UNIWERSYTETU OKSFORDZKIEGO
Muszę kupić coś dla syna.
Czyli naprawdę chcesz coś kupić?
Tak. Lubi bluzy z kapturem.
To biorę dla siebie.
- Najlepsza. - Tak.
Kurka. Chcesz taką?
Nie, OK.
Wiem, że OK. Jak u wszystkich.
Tak, pewnie.
Dobra. Poproszę dwie.
- Dziękuję. - Jasne.
Wiesz, co bym bardzo chciał mieć?
Tytuł honorowy.
OK.
Musisz znać kogoś, kto by to załatwił.
Takie małe coś, co bym tu przypiął z nazwą Oksford.
Piękne.
Weź tę z Lady Margaret Hall.
Dobra, wezmę.
Chcesz przypiąć?
Wepnij ją we mnie.
Ogłaszam, że jesteś absolwentem.
- Dzięki. - Gratuluję tytułu.
- Dziękuję. - Proszę.
- Tutaj? - Gdziekolwiek.
Jezuniu!
- Nie ukłułam. - Wiem.
Możesz robić tak znajomym.
Niezły ubaw.
Napisy: Katarzyna Puścian