OXFORD ÜNİVERSİTESİ BİRLEŞİK KRALLIK
Herkese merhaba. Adım Malala.
LMH'nin, yani Lady Margaret Hall'un öğrenci temsilcisiyim.
Eğitim aldım, emin ellerdesiniz.
-Merhaba, ben Dave. -Merhaba.
Ben Ball State mezunuyum.
Muncie'de. Ball State'e başvuran var mı?
İlgilenen var mı? Yok.
Oxford'un kadınlara açık ilk koleji bu.
Hemen şu binada eğitime başlamış.
Hangi yılda başlamışlar?
1878'de.
1878'de mi?
Sanırım bu okulun kurulmasından 800 yıl sonra kadar açılmış.
Yani 800 yıl boyunca erkekler eğitim almış, kadınlar alamamış.
Siz girdiniz mi? Oxford'a kabul edildiniz mi?
Hayır, 12. sınıftayız.
-Seneye başvuracağız. -Seneye.
Yani bu, Oxford'a girme yolunda en önemli basamak olsa gerek.
Ben ne gerekirse yaparım.
Sizi sinir edersem söyleyin.
Çoktan ettim mi?
-Hayır. -Güzel.
NETFLIX ORİJİNAL DİZİSİ
Geldim. Sağ olun.
Çok teşekkürler.
Tamam, yeter.
Teşekkürler.
Çok teşekkürler.
Programa hoş geldiniz, geldiğiniz için çok teşekkürler
ve gecikme için özür dilerim.
Beklediği için kızan var mı?
Ben... Siz mi?
Nasıl telafi edebilirim efendim?
Adınız nedir?
-Princess. -Nere...
-Gerçek bir prenses misiniz? -Princess'im.
Nerelisiniz?
Aslen Michigan'lıyım.
Tabii ya, Michigan krallığı.
Neyse, geldiğiniz için çok teşekkürler hanımlar ve beyler.
Benim için çok önemli.
Bu arada, adım Dave Letterman. İyi ki geldiniz. Sağ olun.
Tanrım, umarım iyi geçer çünkü bence...
Bence bu önemli
ve yaşlandıkça da...
Daha ne kadar yaşlanacaksam?
Bence unutulmaz bir akşam olacak. Hanımlar ve beyler,
huzurlarınızda sıradaki konuğum Malala Yousafzai.
Nasılsın?
Çok memnun oldum.
Basamağa dikkat et.
Çok teşekkürler.
Herkese teşekkürler.
Ne zamandır New York'tasın?
Daha iki gün oldu.
İki mi? Sever misin?
Önceden geldin. New York'u sever misin?
Defalarca.
-Evet... -Yakınlarda Aslan Kral'ı izledim
-ve bayıldım. -Aslan Kral'a bayıldın.
New York'ta yaşayanlar...
...ben de dâhil,
New York'u dünyanın en harika şehri olarak görürüz.
Bu görüşe katılıyor musun?
En harika derken?
Tartışmasız bir gerçektir demiyorum ama...
...her şey burada oluyor.
Başka yerlerde de...
...birçok şey oluyor.
Bence New York çok işlek ve enerjik bir şehir...
-Evet. -...ama asla burada yaşamazdım
çünkü sessiz sakin bir yerde yaşamak isterim,
kafa dinleyebileceğim bir yerde.
Seni ağırlamak harika.
Seni birçok yerde gördüm
ve hakkında çok şey okudum.
Hakkında çok şey bildiğimi düşünüyorum
ama seni tanıdığımdan emin değilim.
Bugün birbirimizi tanımayı umuyorum.
Çünkü sen...
Medeni toplumda eşi olmayan birisin,
hikâyen ve misyonun da öyle.
Sonradan...
...doğru olsa da olmasa da,
arkadaşız diyebilmek isterim.
-Öyleyiz zaten. -Arkadaşız, değil mi?
-Evet. -Evet.
Birmingham'dasın ve Oxford'a gidiyorsun, öyle mi?
Evet. Yakınlarda FPE bölümüne kabul edildim,
Felsefe, Politika ve Ekonomi.
İlk dönemi bitirdim ve çok sevdim.
Nobel Ödülü'nü kazandığında yaptığın konuşmayı izledim.
O sırada 17 yaşlarında mıydın?
Evet.
-17 yaşında mıydın? -Evet.
İnsanların beni çok farklı şekillerde tanımladıklarını gördüm.
NOBEL BARIŞ ÖDÜLÜ TÖRENİ 2014
Kimileri Taliban'ın vurduğu kız diyor.
Kimileri hakları için savaşan kız diyor.
Kimileri de artık Nobel ödüllü diyor.
Fakat erkek kardeşlerim hâlâ "gıcık, otoriter ablamız" diyorlar.
Sadece kendini adamış, hatta inatçı bir insanım.
Her çocuğun kaliteli eğitim almasını...
...kadınların eşit haklara sahip olmasını...
...ve dünyanın her yerinde barış olmasını istiyorum.
Konuşman muhteşemdi.
Çok da iyi ve kendinden emin bir şekilde hitap ettin.
Bu özelliğin nereden geliyor? Hep iyi bir konuşmacıydın.
Sanırım İngilizceyi babandan öğrenmişsin. Doğru mu?
Bütün ailem... Büyükbabam öğretmendi,
amcam öğretmendi, babam öğretmendi.
Yani ailemizde birçok öğretmen var.
Büyükbabamdan ve babamdan konuşma ve mesajını aktarma üzerine
çok şey öğrendim.
ÇOCUK HAKLARI AKTİVİSTİNE NOBEL BARIŞ ÖDÜLÜ
O konuşmada asıl demek istediğim, ödülü sadece kendim için değil,
dünyadaki tüm kızlar için,
okula gönderilmeyen 130 milyon kız için aldığımdı.
O kızların adına konuşmak istedim ve...
-130 milyon mu? -Evet.
Dünya genelinde eğitim hakkından yararlanamayan genç kadınların sayısı.
Buna dikkat çekmeyi görev edindin.
-Evet. -Bunu nasıl çözeriz?
Eğitim almam yasaklandığında bunun için kampanya başlattım.
Svat Vadisi'ndeydim, çok güzel bir yerdir.
Taliban denen radikaller okula gitmemizi yasakladı.
Hep derlerdi ki
Taliban henüz okula giden genç bir kıza bir şey yapmaz.
Ama yaptılar, sana saldırdılar.
Sana özel bir tehdit gelmiş miydi?
Pakistan'da
ülke çapında konuştuğunu biliyorum.
Bir tehlike sezmiş miydin?
Adın daha çok duyulduğu için miydi?
Yani bunu tetikleyen neydi, biliyor musun?
Uluslararası Çocuk Barış Ödülü'ne aday gösterilmiştim.
Bu haber duyulunca Pakistan'da çok ses getirdi.
Öncesinde medyada tanınıyordum çünkü medya aracılığıyla konuşuyordum.
Blog yazıyor, belgesel çekiyor,
yerel kanallarda konuşuyordum.
Yani medya beni tanıyordu
ve ödül alacağımı duyunca çok sevindiler.
Başbakan ve Eyalet Başkanı ile görüşme şansım oldu.
Kızların eğitimine yatırım konusunu dile getirdim,
çocukların evlendirilmesiyle ve yoksullukla savaşmak
ve kızların okutulması hakkında konuştum.
Böylece ülkeniz için bir kahraman hâline geliyorsunuz.
İşte o zaman beni hedef aldılar.
Peki saldırıdan konuşmamızın sakıncası var mı?
Bundan defalarca bahsettiğini biliyorum.
Bildiğim kadarıyla,
bir gün okul otobüsüyle eve dönerken olmuş sanırım.
O sırada 15 yaşındaydım.
TALİBAN, GENÇ AKTİVİSTİ BAŞINDAN VURDU
Babam benim için hep endişeliydi,
annem de öyle.
Babam hep Taliban aleyhinde konuşmamamı söylerdi.
İstersen eğitiminle ilgili konuş, derdi.
Kendisi hiç sözünü sakınmazdı.
Radikallere, Taliban'a karşı alenen konuşurdu,
hiç korkmazdı.
Taliban aleyhinde konuştuğu için
yerel radyoda ismi geçti ve onu hedef almak istediler.
Sağ salim olduğuna şükrediyorum.
Bir çocuğu hedef almaya,
öldürmeye kalkışmalarını beklemiyorduk
ama yaptılar, bu da...
Ama olur böyle şeyler ve ben...
Şimdi hayattayım, buradayım.
"Olur böyle şeyler" derken kastettiğin,
başından yakın mesafeden vurulmuş olman.
Böyle şeyler olmaz.
Otobüsle okuldan eve dönüyordun.
Otobüse yaklaştıklarını gördün. İki kişi miydi?
İki adam mı?
-Aslında olayı hatırlamıyorum. -Anladım.
Olayı hatırlamıyorum
ve bence bu bir bakıma iyi
çünkü bunu yaşamışım gibi hissetmem gerekmiyor,
benim için sadece bir hikâye, masal gibi.
Benim başıma gelmemiş gibi.
Farklı bir ülkede uyanmak tuhaf gelmişti.
İngilizce konuşuyorlardı,
bir hastanedeydim,
etrafta doktorlar, hemşireler vardı.
"Neler oluyor?" dedim.
Şoka uğramıştım çünkü tek hatırladığım,
otobüste arkadaşlarımla
sınavlardan konuşup gülüştüğümüzdü.
Sonra birden bambaşka bir yerde uyandım.
PAKİSTANLI KIZ İNGİLTERE'YE GÖTÜRÜLDÜ
Ailem, babam neredeydi? Babama da saldırdılar sandım.
Kurşun buramdan, alnımın solundan girmiş,
enseden geçip omzumun arkasına gitmiş.
Yani tek kurşun isabet etmiş
ama kulak zarına ve yüz sinirlerine denk gelmiş.
Ayrıca beyin şiştiği için yer açmak gerekmiş, bu yüzden
kafatasımın bir kısmını çıkarmışlar.
Onu çıkarmışlar... O yüzden burada kemik yoktu.
Onu mideme koymuşlardı.
Buramda bir sertlik hissettim.
Üç ay midemde kaldı.
Sonra başka ameliyatlar da yaptılar.
Yüz siniri ameliyatı,
koklear implant, yani bir tür işitme cihazı
ve başka ameliyatlar da yaptılar.
-İnanılmaz. -Evet.
Bambaşka bir dünyadaydım.
Oradayken neler hissettiğimi hiç sormuyorlar.
Pakistan'da ve bütün dünyada yüzlerce,
binlerce kişinin bunu konuştuğunu bilmiyordum.
VURULAN KIZIN DAVASINA DESTEK
Eğitimin kızlar için öneminin kabul görmeye başladığını bilmiyordum.
O yüzden aklımda sadece Pakistan'a dönmek vardı.
Babam... Ailem geleceği zaman
onu bir gün önceden arayıp
fizik kitabımı getirmesini istedim.
"Martta sınavım var.
Soru çözmeliyim." dedim.
"Ama ben İslamabad'dayım,
kitap bulamam." dedi.
"Kitap her yerde bulunur. Getir işte." dedim.
Sonra geldiler ve çok geçmeden
çok şeyin değiştiğini anladım.
Neden Birmingham seçildi?
Neden oraya gittin?
Zaman yüzünden. Durumum kritik olduğu için
uzun yolculuğu kaldıramazdım.
Mesela ABD'ye kadar dayanamazdım.
Ölürdüm.
İngiltere'deki o hastane...
Birmingham'daki Queen Elizabeth Hastanesi,
Irak, Afganistan gibi yerlerde savaşta yaralananları
tedavi etmesiyle ünlüydü.
Yani en uygun yerdi, öyle bir...
Travma için.
Peki...
...Tanrı korusun, saldırıdan sağ çıkamasaydın...
...davanı kim devralacaktı?
Saldırıya uğradığımda birçok kişi ayaklandı
ve bence birçok kişi ayaklanıp
radikallerin karşısına dikilirdi.
Sadece radikallerin, insanların değil,
ideolojinin de.
Asıl savaşmamız gereken,
orada kadınları erkeklere
eşit görmeyen,
kadının eğitim ve çalışma hakkını,
geleceğine karar verme hakkını
kabul etmeyen zihniyettir.
Bu ideolojiye karşı savaşmalıyız,
ister Pakistan'ın dağlarında olsun,
ister bu büyük şehirlerde,
New York'ta, Washington'ta, başka bir yerde olsun.
Bunlara karşı koymalıyız.
Bu ideolojilerle savaşmalıyız.
Peki bu nasıl çözülür?
Bence cevap basit.
Hükûmetler eğitime daha çok yatırım yapmalı,
iş adamları, toplumun tüm fertleri kızların eğitimine
yatırım yapmayı düşünmeye başlamalı.
Sadece azim ve niyet gerekli.
Sonrası kolay.
Kolay diyorsun. Fakat birçok yerde
ve bu ülkede
eğitim bütçeleri
kesintiye uğruyor.
Böyle olması çok üzücü.
Liderlerin radikalizmi yok etmekten, yoksulluğa son vermekten bahsedip
eğitimi görmezden gelmeleri beni endişelendiriyor.
Yapılması gereken ilk şey bu.
Gelecek nesle eğitim vermeli,
hayallerinin peşine düşme fırsatı sunmalı,
ekonomilerine ve ülkelerine katkıda bulunmalarını sağlamalısınız.
Neden anlamıyorlar, bilmiyorum.
OXFORD ÜNİVERSİTESİ'NİN İLK VE TEK DÜKKÂNI
Buraya hiç geldin mi?
OXFORD ÜNİVERSİTESİ DÜKKÂNI
Hayır, hiç gelmedim.
Neden tur rehberi olmak istedin?
-Hoşuma gidiyor. -Evet.
Okulumun bir parçası olarak onu öğrencilere tanıtıp
başvurmaya teşvik etmek istiyorum.
Ama hayat hikâyeni biliyorlardır.
MALALA, BM KONUŞMASIYLA 16. YAŞINI KUTLUYOR
Ben olsam sana ve hayatına duyduğum hayranlıktan
konsantre olamazdım.
Özel hayatımla ilgili soru sormalarını pek istemiyorum.
Belki bir iki soru olabilir
ama turun odak noktası olmak istemem.
Üniversiteyi gölgede bırakmaktan mümkün olduğunca
-kaçınmak istiyorsun. -Evet.
Peki baş harflerin açılımı nedir?
-LMH mi, FPE mi? -Evet.
Felsefe, politika ve ekonomi.
Politik bir göreve gelmek istiyor musun?
-Ben mi? Hayır. -Peki.
Açıkçası...
Oxford'da FPE okuyan birinin
politikaya gireceği varsayılıyor ama öyle değil. Sadece...
Bazı politikacılar
bu bölümde okuyup politikaya girmiş,
David Cameron ve Benazir Butto gibi.
1977 OXFORD MEZUNU
Pakistan'da bir kadın olarak başbakanlık yapmış
Benazir Butto'yu görünce...
PAKİSTAN BAŞBAKANI
...neler hissediyorsun?
Sanırım öncelikle
bir lideri kaybettiğimizi hatırlatıyor.
Bir kadın lideri kaybettik.
İlham kaynağıydı.
2007'DE ÖLDÜRÜLDÜ
Sadece Pakistan'daki değil, tüm dünyadaki kadınlara
lider, başbakan
ve başkan olabileceklerini gösterdi.
Sence Müslüman bir ülkede yine bir kadın lider olacak mı?
Bence kesinlikle olacak, tabii.
Yakında mı?
-Çok yakında. Umarım. -Evet.
Sadece Müslüman değil, tüm ülkeler için.
ABD'de bile hâlâ kadın başkanımız yok.
Onun farkındayız. Evet.
Taliban'la ilgili hiçbir fikrim yok.
Sadece... Eskiden...
Bir süre e-posta listelerindeydim.
-Ama artık pek haber alamıyorum. -Peki.
Bu teolojinin merkezinde neye dayanarak...
...kadınlara, kadınların okumasına karşı çıkıyorlar?
Bunun kaynağında ne var?
Neden böyle düşünüyorlar? Bunu neden yapıyorlar?
Taliban, Svat Vadisi'ne geldiğinde kızların okumasını,
kadınların pazara gitmesini, çıkmasını yasakladı.
Evet. Peki neye dayanarak?
Şöyle dediler,
"Kadınların okula, pazara
gitmesini istemiyoruz."
Bence bu, korkudan doğuyor.
Neden korkuyorlar?
İslam'ın adını kullanıp
"Tanrı böyle diyor. Tanrı'nın mesajı." dediler
ki bu tamamen yanlış, ama bence...
Yani yanlış yorumlamadan kaynaklanıyor.
Evet ama kimi zaman dünyadaki bazı liderlerden
daha akıllı olduklarını düşünüyorum
çünkü kadınların eğitimle güçleneceğini biliyorlardı.
Bunun farkındaydılar.
Çünkü kadın eğitim görürse,
okula giderse bağımsız olacak,
kendi kararlarını verecek,
bir statüsü olacak,
işe girip çalışacak,
evden çıkacak, kendine ait bir kimliği olacaktı.
Bunu istemiyorlardı çünkü biliyorlardı ki...
Kadınları eşit kabul edemiyorlar, buna göz yumamıyorlar.
Gerçekten çok yazık, bu zihniyet...
Bu, kadın düşmanlığı.
Erkeğin üstünlüğünü istemek, kadın akılsızdır,
beyni zayıftır, daha değersizdir,
erkek gibi karar veremez diye düşünmek.
Bu, eskide kalmış bir üstünlük kompleksi ve kadın düşmanlığı.
Sonra mazeret buluyorlar.
Kültürü, dini mazeret gösterip
bunu desteklemenin yollarını arıyorlar.
2018 yılındayız.
Yani eğer...
Çok barbarca bir düşünce.
Vurulmasaydın ne olurdu?
Hâlâ Mingora'da mı olurdun?
Önceden olduğu gibi
kızların eğitimi için kampanya yürütürdüm.
Kendi eğitimim için de mücadele ederdim
ve hayatımı orada yaşardım.
Svat Vadisi'nden büyülendim.
Sıra dışı bir adı var.
Fotoğraflarına baktığımda
dağlarıyla, nehirleriyle
harika bir yere benziyor.
-Bu konuda haklıyım herhâlde. -Muhteşem bir yer.
Dünyadaki bir cennet parçası gibi.
Yıllarca orada yaşadım
ama tedavi için İngiltere'ye getirilene kadar bunu anlamadım.
Pencereden baktığımda
"Dağlar nerede? Nehir nerede?" dedim.
Aslında çok güzel bir yer olduğunu
-o zaman anlamaya başladım. -Evet.
Sadece mekân değil, halkı da güzel.
Konukseverlikleri, sevgileri, iyilikleri.
Oraya dönemezsin, değil mi?
Artık dönemezsin.
Hiç dönebilecek misin?
Maalesef ben...
Saldırıya uğradığımdan beri gitmedim.
Çok zor bir dönem geçirdim.
Gitmeyi denedim ama uygun zamanı bulamadım.
Hâlâ uygun zamanı bulup dönmeye çalışıyorum.
Ülkemden çok da destek aldım.
Halk "Ben Malala'yım" yazan pankartlar açtı
ve bence bir değişim arzusu var.
Halk ülkede değişim görmek istiyor.
Orada zaten çalışmalarım sürüyor ama sanırım sadece
o toprağa yeniden ayak basıp orada olmak
-istiyorum. -Evet.
Herkes memleketi için böyle hisseder.
Peştunlar,
sanırım kökeni
İslam'dan daha eskiye dayanan bir etnik grup.
-Doğru mu? -Kesinlikle.
Sanırım... Bazıları 6000 yıl diyor.
-6000 yıllık. -Evet.
Peştunların çoğu Pakistan'ın batısında,
bazıları da Afganistan'da.
Ayrıca Peştuca konuşuyoruz. Evet.
Biraz konuşsana.
-Şimdi mi? -Evet.
Mesela merhaba şöyle deniyor...
Evet. Peki ya şu?
"Dave, yakından çok daha genç görünüyorsun."
"Gerçekten gençsin."
Çok naziksin. Sağ ol.
Peştunlarla ilgili biraz araştırma yaptım
ve kültürel olarak
koruduğunuz bazı âdetler olduğunu gördüm.
Biri konukseverlik.
-Kesinlikle. -Anlatır mısın?
Diyelim ki bir akrabanız ya da arkadaşınız size geldi...
Evet, mesela Peştun bölgesinde
birine evine gideceğinizi söylemeniz gerekmez.
Gidip kapısını çalarsınız.
Kapı açıksa çalmanız bile gerekmez, girersiniz.
Bu bir gelenektir.
Gündüzleri kapılarımızı pek kilitlemeyiz,
kapılar hep açıktır.
İçeri girersiniz,
sizi ağırlarlar, çay yaparlar, yemek hazırlarlar.
"Çay ister misin?" diye sormazlar bile.
-Ayıptır. -Otomatikman.
Çok ayıp sayılır.
Kurallardan biri de sığınma.
Konukseverlikten farklı mı?
Mesela yemeğe gelen birine konukseverlik gösterilebilir.
Sığınma ise çıkmaz ayın son çarşambasına kadar
-kalacak yer lazım demek. -Aynen.
Evinize misafir geldiğinde,
mesela akrabalarım gelirdi ve bir gün,
bir hafta ya da aylarca kalırlardı.
Çünkü ailenize, dostlarınıza hayır diyemezsiniz.
Mesela şey diyemezsiniz...
Bir yere gidecektik falan...
Yani gidin diyemezsiniz,
istedikleri kadar kalırlar.
Peki ev sahibi aile olarak bundan memnun olur musunuz?
Memnun olmak zorundasınız.
Yani farz edelim ki...
İnan, böyle bir şey olmayacak. Merak etme.
Peki.
Ben, eşim ve oğlum kapınıza gelsek...
-Kalabilirsiniz. -İstediğimiz kadar
-kalabilir miyiz? -Evet.
Evet.
Arkadaşlarına gidip
"Of ya, şu Letterman'lar acaba ne zaman..." demez misin?
Böyle şeyler olmaz mı?
O başka bir şey. Yani...
Size belli etmeyiz.
-Rahat edersiniz. -Rahat ederim. Evet.
Evet. İnanılmaz bir şey.
Diğeri ise bir yanlışlığı intikam alarak çözme anlayışının
çok etkili olması.
-Doğru mu anlıyorum? -Doğru.
Böyle şeyler oluyor, mesela töre cinayetleri.
Bir erkek kardeş, kız kardeşi biriyle görülürse...
Biriyle ilişkisi varsa
namus adına kız kardeşini öldürür.
Buna karşı savaşıyoruz,
insanlar buna karşı çıkıyor.
Artık diyoruz ki
en iyi intikam affetmektir.
İnsanlar bunu değiştiriyor.
Ben bir Peştun'um
ve beni hedef alanları, bana saldıranları affettim
çünkü en iyi bu şekilde intikam alabilirim.
Aslında bana saldıran kişi bir çocuktu.
Yaşıtımdı.
Doğru olanı yaptığını sanıyordu.
Onun gözünde kötü bir insanı hedef alıyordu
ve yaptığı iyi bir şeydi.
Bence insanlara yardım etmeliyiz çünkü onlar da bizim gibi insan.
Bence böyle şeyler şans eseri olmaz.
Bunun bir amacı var.
Sence de öyle mi?
Çünkü başından kurşun yiyen...
...başka biri...
...çıkıp da bir televizyon programında yaşlı bir adamla konuşmazdı.
Yani bunun bir anlamı var,
bizi aşan bir gücün elinden çıkmış gibi.
Olabilir ama yoksa bile
insan kendi başına da bir karar verebilir.
Ben uyanıp da
öyle vahşi bir saldırıdan sağ çıktığımı anlayınca,
ölümü o kadar yakından görünce
belki bu hayatın bir amacı vardır diye düşündüm.
Ben de bundan sonraki hayatımı kızların eğitimine adamaya,
onlar adına konuşup bir amaç üstlenmeye karar verdim.
Çünkü illa bir gün öleceğiz.
Neden başkalarına yardım etmek için elimizden geldiğince
-iyilik yapmayalım? -Ne...
Oxford deneyimine dönelim.
Dışarı çıkıyor musun?
Eğlence olarak ne yapıyorsun?
Oxford'da okunacak çok şey var,
birçok iş ve ödev veriliyor.
Yaptığın her işte, her planda
bunu hesaba katman gerekiyor.
Konuşmalar, seminerler, dersler, çay davetleri oluyor.
Geniş bir Pakistanlı topluluğu var,
İslam ve Hindu toplulukları da var.
Yani çok şey oluyor ve buna bayılıyorum.
Her gün meşgulüm, arkadaşlarla bir şeyler yapıyorum.
Sonra teslimden bir gün önce
ödevim olduğunu hatırlayıp strese giriyorum
çünkü o hafta başka şeyler yapmış oluyorum.
Sonra ödevimi bitirip teslim etmeye çalışıyorum.
Buraya geldiğin için ne kadar teşekkür etsem az
çünkü ders çalışmayı yeğlerdin herhâlde.
Burada olmak bir onur.
-Hazır mısın? -Evet.
Bence bugünün sonunda bana ısınacaksınız. Değil mi?
Evet.
Şimdi kütüphaneye gideceğiz.
Kütüphaneye gidiyoruz.
Çok güzel.
LMH kütüphanesine hoş geldiniz.
Çok merak ettiğim bir şey var.
Hiç Harry Potter kitabınız var mı?
Harry Potter kitabımız var mı, emin değilim.
Benden nefret ediyorlar.
Şimdi yemekhaneye gidiyoruz.
Burası LMH'nin yemekhanesi.
Haftanın her günü yemek çıkıyor.
Ve... Evet?
Bir şey yiyecek miyiz?
-İstersen. -Siz...
KFC yediniz mi hiç?
Evet.
Evet. Leziz, değil mi? İnsanı öldürür.
Mutfağa gidiyorum. Hemen dönerim.
Siz devam edin. Mutfağa bir bakacağım.
Pardon, Sağlık Müdürlüğü.
Sağlık Müdürlüğü'ndenim.
-Merhaba. -Merhaba.
Denetim vakti.
Vay, pankek var.
Yemekleri gördünüz mü?
Dave acıktı galiba.
-Günaydın. -Günaydın.
Nasılsınız?
The Crown'ı izliyor musunuz?
-Maalesef. -Peki.
Bob.
Burayı seviyorum çünkü sakin bir yer...
...ve fazla turist gelmiyor.
Nobel Barış Ödülü aldı.
Ben de iki Gündüz Kuşağı Emmy Ödülü.
Biraz korktum, buraya giriyoruz.
Şu ana kadar beğendin mi?
Binalara ve araziye hayran kaldım.
-Bunlar ne yapıyor? -Bilmem.
Burada yaşamıyorsunuz, değil mi?
Bu bahçede değil.
Evet ama bu küçük ev çok rahat olurdu.
Evet, yatak odam.
-Ne zamandır Oxford'dasın? -Yaklaşık üç yıldır.
Sonra ne yapacaksın?
Umarım işe gireceğim.
Ne iş yapmak istiyorsun?
Hedefim gazetecilik.
Gazetecilik. Şimdi tam zamanı dostum.
Şimdi tam zamanı.
-Devam edin. -Çok teşekkürler.
Şuna bak. Bu bank 1953'ten beri buradaymış.
Şurada bir şey yanıyor galiba Malala.
Evet, öyle görünüyor.
Bildirmemize gerek var mı, sorun olmaz mı?
-Sorun değildir. -Peki.
Şuna bakın.
Ördekleri besleyebiliyor muyuz?
Evet, besleyebilirsin de, yiyebilirsin de.
Hayır, yazık onlara.
Çok heyecan verici.
CLORE LİSANSÜSTÜ EĞİTİM
Bu, lisansüstü eğitim binası.
Sanırım bu, öğretim üyelerinin odası.
-Oynayabilir miyiz, bilmiyorum. -Oynayacağız.
Kim ister? Langırt bilirsiniz, değil mi?
-Evet. -Tamam, başlayalım.
Herkes hazır mı?
100 sterlinine oynuyoruz.
Ve... Fırfır yasak.
Berbat oynuyorum.
-Yapma... Hadi. -Bir gol.
Neyin var senin? Görmedin mi?
Vay, iyi kurtarış.
-Tesadüftü. -Çok güzeldi.
-Olamaz! -Hadi be.
Evet!
Tebrikler.
-Mahvettim onları. -Eğlenceliydi.
Oxford'dan sonra ne yapmayı düşünüyorsun?
Bölümü bitirip
kızların eğitimiyle ilgili çalışmalarımı sürdürmek istiyorum.
Hayatımı buna adadım.
Gün geçtikçe daha çok kızın kaliteli eğitim almasını,
güç kazanmasını,
bugünün ve yarının liderleri olmasını istiyorum.
Bu arada, baban nasıl?
Gayet iyi, burada benimle.
-Çok iyi. -O...
Onu senin hayatının çeşitli dönemlerinde gördüğümde
son derece iyimser,
enerjik ve mutlu görünüyordu.
Bu, baban için doğru bir tanımlama mı?
Çok doğru. Svat Vadisi'nde
yaşadığımız en kötü günlerde, terörizm yaşanırken bile
iyimserliğini hep korudu.
Şimdi bile pozitif.
Mesela istediği... Hayalperesttir, hayalleri var.
Her şeyin iyileşmesini istiyor ve bunun için durmadan savaşıyor.
Onunla gurur duyuyorum
çünkü belki hikâyeyi duymuş ya da kitabı okumuşsunuzdur,
hayatı boyunca tanık olduğu
kadınlara karşı yapılan her ayrıma karşı çıkmış.
Başından beri böyle, mesela kuzeni aile ağacımıza
sadece erkeklerin adını yazmıştı,
hiç kadın ismi yoktu.
Babam benim adımı yazdı,
aile ağacımızdaki ilk kız ismiydi.
Oradaki tüm kalıplaşmış fikirlere meydan okudu
ve bunlar için gerçekten bir şeyler yaptı.
Babamın sevdiğim yanı bu, eyleme geçmesi.
Aklıma takılan bir şey var,
seni incelerken, izlerken, hayatını öğrenirken fark ettim.
14 yaşında bir oğlum var
ve eğer baban olsaydım,
sen benim kızım olsaydın
derdim ki "Bak ne diyeceğim.
Bu adaletsizlikle savaşacağım
çünkü iki oğlum, bir kızım ve eşim var.
Bunun çözülmesi gerekiyor ve bununla savaşacağım
ama ailemi başka bir yere göndereceğim."
Hiç böyle bir ihtimal oldu mu?
Başka bir yerde evimiz yoktu.
Evimiz, Svat Vadisi'ydi.
Gidecek başka yerimiz yoktu.
Şu Peştun konukseverliği ne güne duruyordu?
O zaman...
Svat'taydık, daha sonra mülteci olduk
ve orada Peştun konukseverliği devreye girdi
çünkü başka bir yerde evimiz yoktu.
Köyümüz Şangla'da birkaç akrabamız vardı
ama orada aktivizm yapamazdık.
Başka şehirlere gittik. Babamın dostları bizi ağırladı
ama ayrıca... Sanırım bizim gibi evinden olan
iki milyonu aşkın kişi vardı
ve çoğunu başkaları misafir etti.
Bende bir sorun mu var?
Yani farklıyım...
Eh...
Sanırım cevabını hepimiz biliyoruz.
Çok mu bencilim?
Bana sorsan...
Senin hayatına,
memleketine,
okuluna, çevrendeki tehdide bakınca aklımdan geçen tek düşünce, kaçmak.
Ben sadece kaçmayı düşünürdüm.
Baban herhâlde...
Suçluluk duyardım.
Suçluluk duyardım, eğer...
-Gitseydin, evet. -Evet.
Yani demek istediğim, baban benden çok daha cesur
ve çok daha güçlü bir inanca sahip.
-Evet. -Babam cesur,
o çıkıp fikirlerini söylemeseydi ben de söylemezdim
çünkü örnek biri lazım.
Örnek alabileceğim biri vardı ve onun izinden gittim.
GÜNÜN YEMEĞİ BALIK VE PATATES KIZARTMASI
-Merhaba. -Merhaba.
-Size özel. -Muhteşem.
-Teşekkürler. -Teşekkürler.
-Tuz ve sirke getireyim. -Paramız yok ama.
Eh...
-...benden olsun. -Çok teşekkürler.
MALALA'NIN BABASI, ÖĞRETMEN, AKTİVİST
Müslüman bir ülkede
yeniden bir kadın başbakan olup olmayacağı merak konusu
ve akla hemen kızınız geliyor.
Açıkçası tek istediğimiz, Malala'nın hayatımızda var olması.
Hayallerini ona bırakıyoruz.
Baba olarak, her ne şekilde
değişim yaratmak isterse ona destek olurum.
İnanın, eşim ve ben korkuyoruz
çünkü çok zor bir şey yaşadık.
En önemli şey, onun güvenliği.
Bu çok önemli, ayrıca
şu anda sırf varlığıyla bile dünyada büyük bir değişim
yarattığını düşünüyorum.
Kendinizi hiç suçladınız mı?
Mutlaka suçluluk duymuşsunuzdur.
Hangi ebeveyn olsa şöyle düşünürdü,
"Acaba davranışlarımla çocuğumu tehlikeye attım mı?"
Bence bu, her ebeveynin en büyük korkusudur.
14 yaşında bir oğlum var
ve her gün, her an bu endişeyi yaşıyorum.
-Acaba davranışımla... -Tabii.
...oğlumun iyiliğini tehlikeye atıyor muyum?
Elbette onu durdurabilir miydim, durdurmalıydım diye düşündüm.
Ama açıkçası durduramazdım
çünkü ona defalarca
"Taliban'dan bahsetme. 'Taliban' kelimesini kullanma." dedim...
...ama dinlemedi.
Kürsüye çıkıp "Taliban" dedi.
Bana bir kere dedi ki "Herkes onlardan korkuyor.
İsimlerini, kim olduklarını söylemeliyiz."
Yani durdurulamazdı.
Ama şunu söyleyeyim, eşime sorduğumda şöyle dedi,
"Asıl suçlu, bunu yapan
-kötü adamlar." -Doğru. Yanlış bir şey yapmadınız.
Bu gibi durumlarda, en kötü şey,
susmaktır.
-Çok haklısınız. -Evet.
Başkalarının kötü davranışları için
-suçluluk duymamalısınız. -Kesinlikle.
Peki, şunu deneyelim.
Vay be, nefis.
-Denediniz mi? -Deneyeyim.
Vay be.
Yolculuklarını anlatsana.
-Suriye'ye mi gitmiştin? -Evet.
Suriyeli mültecileri görmek için Ürdün ve Lübnan'a gittim.
Mültecileri görmek için, doğru.
-Orada ne yapılabilir? -Maalesef...
...çoğu mülteci dört beş yıldır orada
ve çocukların yarısından fazlasının
kaliteli eğitim görme imkânı yok.
Mültecilerin eğitimi genellikle ciddiye alınmıyor
çünkü bir süre kalacakları düşünülerek
eğitimlerine yatırım yapılmıyor.
Ama eğitim şart.
Bu çocukların bir geleceği olacaksa,
ülkelerini yeniden kuracaklarsa
eğitim görmeliler. Özellikle de kadınlar okutulmalı
çünkü böylece ekonomiye katkı sağlarlar,
çocukları daha sağlıklı yetişir
ve ailelerinin sağlıklı ve başarılı olma şansı artar.
Bu yüzden eğitime yatırım çok önemli.
Onlara en iyi böyle yardım edebiliriz.
Sanırım Afrika'ya gidip bir okul yaptırdın.
Nijerya'ya ve Kenya'ya gittim.
Orada çalışmalar yaptık.
Lübnan'da bir okul açtım,
Suriyeli mülteciler için.
Pakistan'da da bir okul açmak için çalışıyoruz.
Ama asıl amacım, yerel liderleri güçlendirmek.
Kampanya yürütmenin, sesini duyurmanın gücüne inanıyorum.
Babamla zaten bunu yapıyorduk.
Şu anda aynısını
Asya'da, Afrika'da, Latin Amerika'da da yapıyoruz.
Çalışmalarımızı genişletiyoruz
ve şimdiden etkisini görüyorum.
Yerel genç kızların da güçlendirilmesinden yanayım.
Genç kızlar güçlenirse değişim getirebilirler.
Ben de genç bir kızdım, sesimi duyurdum
ve dünyayı değiştirebildim.
Böyle başka genç kızlar da var.
Destek verilirse
seslerini duyurup dünyayı değiştirebilirler.
Başkan Trump'la ilgili görüşün ne?
Ben İngiltere'deyim, sizin onunla ilgili görüşünüz ne?
Ben...
Bu konuda söyleyecek çok sözüm var.
Samimi konuşmamı istersin, değil mi?
Evet.
Bence...
Of be.
Bana göre, kendi adıma,
siyasi açıdan değil ama şahsen,
beni temsil etmeye uygun değil.
Bu salondaki hiç kimseyi temsil etmeye uygun değil.
Ben...
Orada haberleri duyduğunda...
Müslümanlara giriş yasağı koydu. Ben de Müslüman'ım.
Şey gibi... Bu ne,
sizi Donald Duck mı yönetiyor? Neler oluyor?
Evet, bazı şeyler beni cidden düş kırıklığına uğrattı.
Cinsel taciz, Müslümanlara giriş yasağı ve ırkçılık gibi meseleler.
Bunları görünce, Amerika'nın
insan hakları ve özgürlüklerle tanınan bir ülke olarak
insan hakları açısından öncü olması gerekir
-diye düşünüyorsunuz. -Doğru.
Çok güçlü bir demokrasisi var.
-Bunu övüyoruz. -Evet...
New York'un dünyanın en harika şehri olduğu
düşüncesinden bahsetmiştim.
Peki ABD dünyanın en harika ülkesi mi?
Dünyanın en harika ülkesi olmak için
şu anda gölge düşürülen tüm alanlarda
lider olmak gerekir.
Bunu yapıyorsan arabayı geri vitese almışsındır.
Bu arada, araba kullanır mısın?
Ders alıyorum
ama henüz geçmedim. Yani sınava falan girmedim.
Kimden ders alıyorsun?
Sürüş eğitmeninden.
Sürüş eğitmenin mi var?
Ne yapıyorsunuz? Nereye gidiyorsunuz?
Yollarda dolanıyoruz.
Evet.
Yollarda dolanıyorsunuz, tabii.
Sanırım on, 12 ders aldım.
Berbattım. Yani...
İngiltere'de mi ders aldın
-yoksa... -İngiltere'de.
Ama... Onlar... Öğrendiğin her şeyi unut.
Çünkü onlar bildiğin deli.
-Neden? -Onlar...
Yanlış tarafta oturuyorsun.
Hayır.
Ayrıca...
Hadi, bunu es geçtim.
Bence bir insan arabada
istediği yere oturabilmeli.
Ona tamam.
Ama yolun yanlış tarafında sürüyorlar.
Bence burada zor.
Siz yanlış taraftasınız.
İşte ben de onu diyorum. Ama kesinlikle yanlış.
Ve...
Bir gün beni ararsın, bunu netleştiririz.
Aptalca bir şey yapmak ister misin?
Ne kadar aptalca?
Kısa bir şey.
-Tamam. -Tamam mı?
İkisinden birini seçeceksin.
-Tamam. -Tamam mı?
Böyle bir şey yapmış mıydın?
Hayır.
Gece mi, gündüz mü?
Gündüz.
Neden?
Gündüz pozitiftir, birçok şey yaparsın.
İnsanları, arkadaşlarını görürsün,
dünyanın güzelliğini görürsün.
Gündüzü yeğlerim.
-Evet. -Benim için tam tersi.
-Neden? -Uyumayı seviyorum.
Ama gündüzleri de uyuyabilirsin.
Yok, hayır.
Gündüz uyuyorsan bir şeyler çok ters gitmiştir.
Sıcak mı, soğuk mu?
Sıcak.
İngiltere'deyim, yani soğuğu hiç sevmem.
Hem soğuk hem nemli, sorun o.
-Evet. -Sırf soğuk olsa...
-Evet. -...idare eder.
-Soğuk ve nem... -Yağmur.
-Evet. -Hep. Bulut, yağmur.
O yüzden, sıcak.
Pizza mı, taco mu?
O tarz yiyecekleri pek sevmem.
-Gerçekten mi? -Evet.
Şimdi...
...taco'yu sevmem desen, belki anlarım
ama pizzayı da mı? Hiç pizza yedin mi?
Evet, birkaç kez.
Arkadaşlarla çıktığımda başka seçeneğim kalmıyor
çünkü hepsi pizza yiyor.
Pizzacıya gidiyorlar, başka seçenek olmuyor.
Pizzacıda olduğun için pizza söylemen gerekiyor.
-Anladım. -Evet.
Nehir mi, göl mü?
-Nehir. -Nehir. Katılıyorum.
-Evet. -Gel, şunu yapalım.
Yankees mi, Mets mi?
Yankees ne?
Yerel beyzbol takımları.
Kriket sevdiğini biliyorum.
Kriketin olması gereken hâli bu, beyzbol.
Peki.
Oxford'un kriket takımı var mı?
-Evet. -Kriket izlemeye gidiyor musun?
Kriket kulübüne katıldım.
Kriket kulübüne mi katıldın?
Evet. Eskiden çatıda, sokaklarda oynardık.
Kuralsız falan.
Bağırıp çağırır, yeni kurallar uydururduk.
Erkek kardeşlerimle hayatımız boyunca bunu oynadık.
Jay-Z mi, Kanye mi?
Jay-Z mi, Kanye mi, dedim.
Müziklerini dinlemiyorum ki.
Ne tür müzik seversin?
Yeni çıkan her şarkıyı
ama kimin söylediğine pek bakmam.
Ama Jay-Z diyeyim.
Evet.
Başka sorum yok.
İyi.
Söylemek istediğin bir şey var mı?
Beni buraya çağırıp konuşma imkânı tanıdığın
ve eğitim meselesine dikkat çekmemi sağladığın için
teşekkür ederim.
Daha iyi bir dünya için elimizden geleni yapıyoruz,
bunu yapmanın en iyi yollarından biri de
kızlara ve eğitimlerine yatırım yapmak.
Bunun kızların yanı sıra hepimize yararı olacaktır.
Ekonominin gelişmesi hızlanacak,
yoksulluğu azaltmamızı,
çocuk evliliklerini önlememizi sağlayacaktır.
En büyük isteğim, insanların buna dâhil olmaları,
kızların eğitimine destek vermeleri ve dünyadaki kardeşlerini güçlendirmeleri.
Bir şey söyleyeceğim,
umarım doğru ifade edebilirim
ama senin gibi üç kişi tanıyorum.
Belki tek bir kişi tanımam beklenirdi...
...çünkü senin durumunun eşi yok
ama iki kişi daha tanıyorum.
Hikâyelerinizde aynı dinamiği,
aynı gerekçeyi gördüğüm için
böyle olayların bir amacı olduğuna inanıyorum.
Bir arkadaşıma
yıllar önce, muhtemelen senin yaşındayken
multipl miyelom teşhisi kondu.
Doktor ona dedi ki
"İyi haber, ne olduğunu biliyoruz. Multipl miyelom.
Kötü haber, yapabileceğimiz hiçbir şey yok."
Daha sonra kız kardeşiyle birlikte "Bu doğru olamaz." diyerek
bir çare, bir tedavi aramaya koyuldular.
Teşhisten bu yana, iki yetişkin oğlu oldu
ve şimdi dünyanın her yerinde eskiden ölüm fermanı olan
bu teşhise sahip insanlara yardım ediyor.
Bir başka arkadaşıma ise
senden biraz daha büyükken
Parkinson teşhisi kondu...
...ve o da aynı şekilde davrandı.
Bütün enerjisini Parkinson hastalığını iyileştirecek
çare ve tedaviler bulmaya harcadı.
Sen korkunç bir travma yaşadın,
hem de gerçek anlamda bir çocukken.
Yani üç olayda da...
...kötülük tohumları ekilmişti.
Fakat bu tohumlardan muhteşem çiçekler açtı.
İnanılmaz bir şey.
Benden bu kadar.
-Ben birkaç soru sorabilirim. -Peki.
Sakallı mı, sakalsız mı?
-Malala, hanımlar, beyler. -Sağ olun.
İyi misin?
-Evet. -Her şey iyi mi?
Sağ olun. Çok teşekkürler.
-Basamağa dikkat. -Çok teşekkürler.
OXFORD ÜNİVERSİTESİ DÜKKÂNI
Ben... Oğluma bir şey almak istiyorum.
Yani bir şey mi almak istiyorsun?
Evet. Kapüşonlu eşofman üstü seviyor.
Bunu kendime alıyorum.
-En güzeli. -Evet.
Vay be. Sen ister misin?
Böyle iyiyim.
İyisin, biliyorum. Herkes iyi.
-Ben... -Peki, olur.
-Ondan iki tane. -Sağ ol.
-Teşekkürler. -Ne demek.
Ne isterdim, biliyor musun?
Fahri doktora almak isterdim.
-Tamam. -Ben...
Bunu yapabilecek bir tanıdığın vardır.
Belki şuraya takabileceğim, "Oxford'luymuş" dedirtecek küçük bir şey.
Bunlar çok güzel.
Lady Margaret Hall yazanı al.
Tamam, Lady Margaret Hall'u alayım.
Takmak ister misin?
Paltoma takabilir misin?
Seni mezun ilan ediyorum.
-Teşekkürler. -Unvanını kutlarım.
-Sağ ol. -Bir şey değil.
-Buraya mı? -Fark etmez.
Amanın!
-Dokunmadım bile. -Biliyorum.
Arkadaşlarına yapabilirsin.
Çok güldürürsün.
‎Alt yazı çevirmeni: Eda Söylerkaya