ĐẠI HỌC OXFORD VƯƠNG QUỐC ANH
Xin chào mọi người. Tôi là Malala.
Tôi là sinh viên đại diện từ Lady Margaret Hall, LMH.
Tôi đã được đào tạo nên tôi sẽ làm tốt thôi.
- Xin chào, tôi là Dave. - Chào.
Tôi đến từ Ball State.
Muncie? Có ai đăng ký Ball State không?
Ai hứng thú không?
Không.
Đây là trường đại học nữ đầu tiên ở Oxford,
bắt đầu từ tòa nhà kia, ngay kia.
Nó có từ năm nào?
Năm 1878.
Năm 1878?
Tôi nghĩ khoảng 800 năm sau, trường đại học xuất hiện.
Trong vòng 800 năm, nam giới được đi học, còn nữ giới thì không.
Các bạn học ở đây à? Các bạn được Oxford nhận chưa?
Không, chúng cháu học lớp 12.
- năm sau cháu đăng ký. - Năm sau.
Đây có lẽ là bước đệm quan trọng nhất
để vào trường Oxford.
Tôi sẽ làm những gì có thể.
Bảo tôi nếu tôi làm các bạn khó chịu nhé.
Các bạn khó chịu chưa?
- Chưa. - Được, tốt.
Tôi đây. Cảm ơn.
Cảm ơn rất nhiều.
Được rồi, đủ rồi. Này, này.
Cảm ơn.
Cảm ơn rất nhiều.
Chào mừng đến với sự kiện, và cảm ơn các bạn vì đã đến đây,
tôi xin lỗi vì sự chậm trễ này.
Có ai cảm thấy bực bội vì phải đợi không?
Có ai không?
Tôi có thể làm gì để bù đắp cho bạn?
Tên bạn là gì?
- Công chúa. - Đâu?
- Bạn thật sự là công chúa à? - Công chúa.
Bạn đến từ đâu?
Tôi gốc Michigan.
Ồ phải rồi, vương quốc Michigan.
Dù sao thì, cảm ơn quý vị vì đã đến đây.
Nó có ý nghĩa rất lớn với tôi.
Tôi là Dave Letterman. Rất vui được gặp các bạn. Cảm ơn.
Tôi hy vọng mọi chuyện sẽ suôn sẻ, vì tôi nghĩ rằng...
việc này rất quan trọng,
và khi già đi...
Mà bạn không thể già hơn tôi đâu.
Tôi nghĩ tối nay sẽ rất vui. Thưa quý vị,
vị khách tiếp theo của tôi, xin mời Malala Yousafzai.
Bạn khỏe chứ?
Rất vui được gặp bạn.
Cẩn thận bậc thang.
Cảm ơn rất nhiều.
Cảm ơn, mọi người.
Bạn ở New York bao lâu rồi?
- Có lẽ là hai ngày. - Bạn thích New York không?
Tôi biết bạn từng đến đây. Bạn thích nó chứ?
Tôi đến nhiều lần.
- Vâng. - Gần đây tôi đã xem Vua Sư Tử,
- tôi rất thích nó. - Thích Vua Sư Tử.
Bạn biết đấy, người ở New York...
giống như tôi,
coi New York là thành phố tuyệt nhất thế giới.
Bạn nghĩ vậy không?
Ý anh tuyệt nhất là sao?
Tôi không dám thề thốt gì ở đây, nhưng giống như
Đây là nơi mọi thứ diễn ra.
Mọi thứ cũng diễn ra ở...
ở những nơi khác nữa.
Tôi nghĩ New York là một thành phố năng động và bận rộn,
- Vâng. - ... nhưng tôi sẽ không sống ở đây,
vì tôi muốn sống ở nơi thanh bình và yên tĩnh,
nơi để tôi có thể thư giãn.
Rất vui vì có bạn ở đây.
Tôi đã thấy bạn ở nhiều nơi,
tôi đã đọc rất nhiều về bạn,
tôi cảm thấy tôi biết nhiều về bạn,
nhưng tôi không chắc là tôi hiểu bạn.
Hy vọng tối nay ta sẽ hiểu nhau hơn.
Bởi vì, ý tôi là, bạn là người...
duy nhất trong lĩnh vực văn minh,
câu chuyện và sứ mệnh của bạn.
Và dù thật hay không, tôi muốn
sau hôm nay
kể với mọi người rằng ta là bạn.
- Đúng vậy mà. - Ta là bạn đúng không?
- Đúng thế. - Vâng.
Bạn ở Birmingham, và bạn chuyển đến Oxford?
Vâng. Tôi vừa được nhận vào PPE về triết học
chính trị và kinh tế,
tôi đã học kỳ đầu, và tôi rất thích nó.
Tôi biết được địa chỉ của bạn khi bạn thắng giải Nobel.
Lúc đó, bạn mới 17 tuổi,
Đúng.
- Mười bảy tuổi? - Đúng thế.
Tôi biết mọi người gọi tôi bằng nhiều cách khác nhau.
Có người gọi tôi là cô gái bị Taliban bắn.
Có người gọi tôi là cô gái đấu tranh cho quyền của mình.
Có người gọi tôi là người đoạt giải Nobel.
Nhưng các anh tôi vẫn gọi tôi là "cô em bướng bỉnh hống hách."
Tôi chỉ là một người cứng đầu...
muốn thấy mọi trẻ em đều được đi học...
muốn thấy phụ nữ có quyền bình đẳng...
muốn hòa bình ở mọi nơi trên thế giới.
Bài phát biểu đó rất tuyệt...
được chuẩn bị rất tốt và đĩnh đạc.
Bạn lấy ý tưởng từ đâu vậy? Bạn vốn dĩ là một diễn giả à?
Tôi đoán là bạn học tiếng Anh từ cha bạn. Có đúng không?
Gia đình tôi, ông tôi là giáo viên,
chú tôi là giáo viên, bố tôi là giáo viên,
có rất nhiều giáo viên trong gia đình.
Tôi đã học được nhiều về cách nói chuyện và truyền tải thông điệp
từ ông tôi và bố tôi.
Điều tôi muốn nói trong bài phát biểu là
tôi nhận giải không chỉ cho mình,
mà cho phụ nữ trên toàn thế giới,
khi vẫn còn 130 triệu phụ nữ không được đi học.
Nên tôi muốn đi và nói thay mặt phụ nữ
- 130 triệu? - Vâng.
Nhiều phụ nữ trẻ không được tiếp cận giáo dục trên thế giới.
Và sứ mệnh của bạn là thu hút sự chú ý đến việc đó.
- Đúng. - Bạn làm như nào?
Tôi đã bắt đầu vận động khi giáo dục ở chỗ tôi bị cấm.
Tôi ở Thung lũng Swat, một nơi tuyệt đẹp,
trường học bị đóng cửa bởi những kẻ cực đoan Taliban.
Họ luôn nói rằng
Taliban sẽ không đụng đến học sinh, các cô gái trẻ.
Nhưng chúng đã đến chỗ bạn.
Bạn đã từng bị trực tiếp đe dọa chưa?
Tôi biết bạn đã có
một bài phát biểu toàn quốc ở Pakistan.
Bạn cảm nhận được mối đe dọa từ trước sao?
Bạn nhìn thấy chúng không?
Ý tôi là, điều gì đã thúc đẩy việc đó?
Tôi được đề cử Giải thưởng Hòa bình cho Trẻ em Quốc tế,
và khi tin tức đó được lan truyền, nó có ý nghĩa rất lớn với Pakistan.
Trước đó truyền thông biết tôi vì tôi truyền đạt qua truyền thông
tôi viết blog, làm phim tài liệu,
phát biểu trên kênh địa phương.
Truyền thông biết tôi,
khi tôi nhận được giải, họ đã rất hạnh phúc.
Tôi được gặp Thủ tướng và Bộ trưởng,
tôi đặt vấn đề đầu tư vào giáo dục cho phụ nữ,
phản đối nạn tảo hôn ở trẻ em,
nghèo đói, cho phụ nữ đi học.
Và kiểu như được trở thành
người hùng của đất nước vậy,
và đó là lúc chúng nhắm vào tôi.
Bạn có phiền không khi nói về vụ tấn công?
Tôi biết bạn đã nói về chuyện đó nhiều.
Và tôi biết là nó xảy ra vào một ngày
khi xe buýt đang chở bạn về nhà?
Lúc đó tôi mới 15 tuổi...
... bố tôi đã rất lo lắng,
mẹ tôi cũng vậy,
và ông ấy luôn bảo tôi đừng nói gì về Taliban,
hãy chỉ nói về giáo dục nếu tôi muốn.
Ông là người thẳng thắn.
Ông ấy sẽ công khai chống lại kẻ cực đoan, Taliban,
và ông không sợ gì cả.
Tên ông được nhắc đến trên đài FM địa phương
về những kẻ cực đoan, về Taliban, và họ muốn nhắm vào ông,
tôi rất biết ơn vì ông vẫn an toàn, vẫn khỏe mạnh đến giờ.
Nhưng chúng tôi không hề muốn
chúng nhắm vào mục tiêu là những đứa trẻ.
Và rồi chúng đã làm điều đó,...
chuyện đã xảy ra, nhưng...
tôi vẫn còn sống, ở đây.
Ý bạn khi nói "chuyện đã đã xảy ra"...
là việc bạn bị bắn.
Đó không chỉ là "chuyện đã xảy ra."
Vậy là xe buýt chở bạn về nhà.
Bạn thấy có người tiến đến chiếc xe. Có hai người à?
Hai người đàn ông?
- Thật ra tôi không nhớ. - Bạn không nhớ.
Tôi không nhớ gì cả,
tôi nghĩ đó là điều tốt.
vì tôi không phải nhìn lại và kể những điều đã xảy ra,
với tôi nó chỉ là một câu chuyện, giống như truyện ngụ ngôn.
Tôi không nghĩ chuyện đó đã xảy ra với tôi.
Tôi thấy lạ khi tỉnh dậy ở một đất nước khác.
Mọi người nói tiếng Anh,
và đó là ở bệnh viện,
các bác sĩ và y tá xung quanh.
Tôi hỏi, "Đã có chuyện gì vậy?"
Tôi hoàn toàn bị sốc, vì tất cả những gì tôi nhớ
là tôi đang ngồi với bạn trên xe buýt,
nói chuyện về bài kiểm tra và cười đùa,
và rồi đột nhiên tỉnh dậy ở một nơi xa lạ.
Bố mẹ tôi đâu?
tôi nghĩ bố tôi cũng bị tấn công.
Viên đạn bắn vào phía bên trái đầu tôi,
đi qua cổ và xuống vai.
Chỉ là một viên đạn nhưng
nó đã xuyên qua màng nhĩ, và dây thần kinh mặt,
não cũng bị sưng lên, nên nó cần không gian,
nên bác sĩ phải lấy một phần sọ ra.
Họ lấy nó ra và... Nên tôi không có xương ở đây.
Họ cho nó vào dạ dày của tôi,
nên tôi thấy như có thứ gì đó cứng ở đây,
và nó nằm trong bụng tôi ba tháng rồi.
Sau đó cũng phải làm nhiều phẫu thuật hơn,
từ phẫu thuật thần kinh mặt,
cấy ghép ốc tai điện tử, giống như máy trợ thính,
và một số phẫu thuật khác.
Thật đáng khâm phục.
Như một thế giới khác.
Mọi người không bao giờ hỏi tôi cảm thấy thế nào khi ở đó.
Tôi đã không biết hàng trăm ngàn người đang
lên tiếng, ở Pakistan và khắp thế giới.
Tôi không biết mọi người đã nhận thức được tầm
quan trọng của giáo dục với phụ nữ.
Nên tôi chỉ nghĩ về việc quay lại Pakistan.
Khi bố tôi đến, tôi đã gọi ông ấy
trước một ngày và
nhờ ông mang sách vật lý đến,
tôi đã nói, "Con thi vào tháng Ba,
và con phải làm bài tập. "
Ông nói, "Nhưng bố đang ở Islamabad
bố không lấy được."
Tôi nói, "Bố mua sách ở đâu cũng được mà."
Và rồi họ đến, nhưng tôi sớm nhận ra rằng
mọi thứ không như trước.
Tại sao lại là Birmingham?
Sao bạn lại tới đó?
Đó là vì thời gian. Vì tôi ở trong tình trạng nguy hiểm, nên
không thể đi đường dài.
Ví dụ, nếu đến Mỹ, tôi sẽ không đi được.
Có thể tôi sẽ chết.
Và ở Anh, có một bệnh viện...
ở Birmingham, bệnh viện Queen Elizabeth,
được biết đến là...
nơi chữa trị cho người bị thương ở chiến tranh,
như ở Irag và Afghanistan,
và đó là nơi tốt nhất cho...
việc điều trị.
Và…
nếu bạn không sống sót sau vụ tấn công…
ai sẽ làm thay bạn việc này?
Khi tôi bị tấn công, nhiều người đã đứng lên,
và tôi hy vọng nhiều người sẽ đứng lên
chống lại những kẻ cực đoan,
không chỉ những kẻ cực đoan,
mà chống lại cả hệ tư tưởng.
Đó là thứ ta phải chống lại,
hệ tư tưởng tồn tại, nó không chấp nhận
nam nữ bình đẳng,
không chấp nhận phụ nữ có quyền được đi học,
không chấp nhận phụ nữ có quyền làm việc,
và tự quyết định tương lai.
Ta phải đấu tranh chống lại nó,
dù nó tồn tại ở vùng núi Pakistan,
hay ở các thành phố lớn,
ở New York, hay Washington, hay bất cứ đâu.
Chúng ta phải đấu tranh
chống hệ tư tưởng đó.
Bằng cách nào?
Tôi nghĩ câu trả lời rất đơn giản.
Chính phủ cần đầu tư nhiều tiền vào giáo dục,
doanh nhân, mỗi cá nhân trong xã hội,
hãy nghĩ về việc đầu tư và giáo dục con gái.
Ta chỉ cần tham vọng và mục đích.
Việc cần làm đơn giản thôi.
Đơn giản. Ở nhiều nơi,
và ở đất nước này,
tôi nghĩ ngân sách cho giáo dục...
đang bị cắt giảm.
Việc này là một bi kịch.
Điều khiến tôi lo lắng là các nhà lãnh đạo nói về việc
xóa bỏ chủ nghĩa cực đoan và chấm dứt nghèo đói,
và họ bỏ qua giáo dục.
Đó là việc đầu tiên cần phải làm.
Cần phải giáo dục cho thế hệ tương lai và
cho phép họ theo đuổi giấc mơ
để đóng góp cho nền kinh tế và đất nước.
Tôi không hiểu sao họ không biết điều đó.
Bạn từng đến đây chưa?
Tôi chưa từng đến đây.
Tại sao bạn làm hướng dẫn viên?
Tôi thích việc đó.
Tôi là một phần của trường, tôi muốn giới thiệu nó tới học sinh
và khuyến khích họ đăng ký vào.
Họ phải biết câu chuyện đời bạn.
Nếu là tôi, tôi sẽ
rất kinh ngạc về bạn và cuộc đời của bạn,
Tôi không biết tôi có thể tập trung không.
Tôi không muốn họ hỏi tôi về chuyện cá nhân.
Một hoặc hai câu thì không sao, nhưng
tôi không muốn chỉ tập trung vào tôi.
Ừ, bạn muốn tập trung vào trường đại học thôi,
- nếu có thể. - Đúng.
Đây là viết tắt của chữ gì?
- LMH, hay PPE? - Vâng.
Triết học, chính trị và kinh tế.
Bạn có muốn tham gia vào chính trị không?
- Tôi, không. - Vâng.
Thành thật mà nói,
Mọi người cho rằng nếu bạn học PPE ở Oxford,
bạn sẽ làm chính trị, nhưng đó không đúng. Chỉ khi...
Có một số
chính trị gia đã học cùng một khóa và làm chính trị,
bao gồm David Cameron và Benazir Bhutto.
Bạn nghĩ thế nào về
Benazir Bhutto...
...nữ thủ tướng của Pakistan?
Tôi nghĩ trước hết,
nhắc tôi rằng chúng tôi đã mất một nhà lãnh đạo.
Chúng tôi mất một nữ lãnh đạo,
bà là nguồn cảm hứng...
bà nói với phụ nữ, không chỉ ở Pakistan mà toàn thế giới,
là họ có thể là lãnh đạo,
có thể là thủ tướng, tổng thống.
Liệu có thể có một nữ lãnh đạo nữa cho một nước Hồi giáo không?
Chắc chắn rồi.
Tương lai gần?
- Hy vọng thế. - Vâng.
Không chỉ với nước Hồi giáo, mà tất cả các nước.
Thậm chí ở Mỹ, cũng chưa có một nữ tổng thống.
Chúng ta đều biết điều đó.
Tôi không biết gì về Taliban.
Tôi đã từng...
được họ liên lạc.
Nhưng tôi không còn nghe về họ nữa.
Cái gì là cốt lõi của giả thuyết mà họ
chống lại phụ nữ và giáo dục cho phụ nữ?
Từ đâu mà có giả thuyết đó?
Tại sao họ làm thế?
Khi Taliban đến Swat Valley, chúng cấm nữ giới đi học,
chúng cấm phụ nữ đi chợ, đi ra ngoài.
Nhưng họ dựa vào đâu mà làm vậy?
Họ nói, "Ta không phải phụ nữ.
Ta không muốn phụ nữ đi học,
ta không muốn phụ nữ đi chợ."
Theo tôi đó là sự sợ hãi
Vậy họ sợ điều gì?
Chúng lợi dụng cái tên Hồi giáo
chúng nói, "Đây là ý của Chúa. Là thông điệp của Chúa,"
nhưng chúng hoàn toàn sai,
Vậy đó là do hiểu sai?
Phải, nhưng tôi nghĩ chúng thông minh hơn
nhiều nhà lãnh đạo trên thế giới,
vì chúng hiểu giáo dục trao quyền cho phụ nữ.
Chúng nhận ra điều đó.
Chúng biết nếu phụ nữ được đi học,
cô ấy sẽ trở nên độc lập,
cô ấy sẽ tự đưa ra quyết định,
cô ấy sẽ có công việc và địa vị,
cô ấy sẽ ra khỏi nhà và có danh tính cá nhân,
chúng không muốn điều đó, vì chúng biết...
Chúng không thể chấp nhận và tha thứ việc bình đẳng với phụ nữ,
mà thật không may, suy nghĩ đó...
là sai lầm.
Chúng muốn đàn ông phải cao siêu hơn, chúng nghĩ phụ nữ không thông minh,
rằng họ ngu ngốc, thấp kém, rằng họ
không thể quyết định như đàn ông.
Đó là một quan điểm cổ hủ và sai lầm.
Và rồi chúng lấy cớ.
Lấy cớ về văn hóa, về tôn giáo,
và cố gắng viện vào cái cớ đó.
Giờ là 2018 rồi.
Ý tôi là, nếu ta…
Suy nghĩ đó thật man rợ.
Chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn không bị bắn?
Bạn vẫn ở Mingora chứ?
Như tôi đã từng làm,
tôi vẫn sẽ vận động giáo dục cho phụ nữ,
tôi vẫn sẽ đấu tranh vì giáo dục của mình,
và tôi vẫn sẽ sống ở đó.
Thung lũng Swat mê hoặc tôi.
Nó có một cái tên khác thường.
và tôi đã xem ảnh,
những ngọn núi và dòng sông,
thật sự rất đẹp.
- Tôi cũng thấy thế. - Đó là nơi đẹp nhất
như thiên đường trên Trái Đất.
Tôi sống ở đó cả tuổi thơ,
tôi không nhận ra cho đến khi tôi chuyển đến Anh để điều trị,
tôi nhìn xuống cửa sổ,
và hỏi, "Những ngọn núi, dòng sông đâu rồi?"
Đó là lúc tôi nhận ra
- nơi đó thật sự đẹp thế nào. - Đúng.
Không chỉ vẻ đẹp phong cảnh, mà của cả con người.
Sự hiếu khách, tình yêu, và lòng tốt của họ.
Bạn không thể về đó đúng không?
Giờ bạn không thể về?
Trong tương lai bạn có về được không?
Thật không may, từ khi tôi bị…
tấn công, tôi vẫn chưa về đó,
đó là một khoảng thời gian khó khăn.
Tôi đã cố về, nhưng không tìm được thời điểm thích hợp.
Tôi vẫn đang cố tìm thời điểm phù hợp.
Tôi nhận được nhiều sự ủng hộ từ đất nước tôi.
Mọi người giơ biểu ngữ "Chào Malala,"
tôi nghĩ đó là sự khao khát thay đổi.
Họ muốn thấy sự thay đổi ở đất nước mình.
Và tôi đang làm việc cho nơi đó, nhưng tôi muốn…
đặt chân chạm vào mảnh đất đó và
- được ở đó. - Vâng.
Đó là nỗi nhớ quê hương.
Người Pashtun,
là một dân tộc, mà theo tôi được biết
là có trước người Hồi giáo.
- Đúng không? - Đúng.
Người ta nói rằng họ có từ 6000 năm trước.
- 6000 năm tuổi. - Đúng.
Hầu hết người Pashtun sống ở phía tây Pakistan,
một số sống ở Afghanistan,
chúng tôi đều nói tiếng Pashto.
Bạn nói vài từ đi.
- Ở đây? - Đúng.
Nên muốn nói xin chào, sẽ là:
Thế này thì sao?
"Dave, anh nhìn trẻ hơn tuổi nhiều đấy."
"Anh rất trẻ."
Chúa phù hộ bạn. Cảm ơn.
Tôi đang nghiên cứu về người Pashtun,
tôi thấy những quy tắc mà
văn hóa cũng tuân thủ.
Đầu tiên là sự hiếu khách.
- Chắc chắn rồi. - Nói về nó đi.
Nếu có họ hàng hoặc bạn bè đến nhà chơi?
Nếu anh ở khu vực Pashtun,
anh không cần báo trước là anh sẽ đến nhà họ.
Anh cứ đi và gõ cửa thôi.
Nếu cửa mở, anh thậm chí không cần gõ mà cứ bước vào thôi.
Thói quen của chúng tôi là
thường không khóa cửa vào ban ngày,
cửa luôn mở.
Và anh cứ đi vào thôi,
họ sẽ chào đón anh, mời anh trà và bữa tối.
Họ thậm chí không hỏi, "Anh có uống trà không?"
- Thật xúc phạm. - Tự động.
Thật là xúc phạm.
Một quy tắc nữa là ở nhờ.
Khác với lòng hiếu khách sao?
Lòng hiếu khách có thể là người khác đến ăn tối.
Ở nhờ nghĩa là tôi cần một nơi để ở
- đến tận Ngày Lao động. - Đúng thế.
Khi có khách đến nhà,
ví dụ họ hàng của tôi sẽ đến và ở lại một ngày,
một tuần, vào tháng, và họ cứ ở lại thôi.
Vì họ là gia đình, nên không thể từ chối được.
Anh không thể nói với ai đó rằng...
ta sẽ đi ra ngoài, hoặc...
Anh không thể bảo họ đi được,
vì họ muốn, nên họ sẽ ở lại.
Và bạn, với tư cách là chủ nhà, thoải mái với điều đó?
Tôi buộc phải thoải mái.
Về mặt lý thuyết,
yên tâm là việc này sẽ không xảy ra, đừng lo.
Được.
Tôi, vợ tôi, và con tôi đến nhà bạn.
- Cứ thoải mái. - Chúng tôi thoải mái
- ở đến khi nào chúng tôi muốn? - Đúng.
- Wow. - Đúng.
Bạn sẽ không nói với người khác là,
"Ôi Chúa ơi, cái ông Letterman, không biết khi nào..."?
Không có chuyện đó chứ?
Đó lại là việc khác...
Chúng tôi sẽ không thể hiện ra.
- Anh sẽ vui. - Tôi sẽ rất vui.
Nhưng thật đáng khâm phục.
Tiếp theo là cảm giác mạnh mẽ
được quyền trả thù sai trái.
- Bạn có hiểu ý tôi không? - Đúng vậy.
Việc đó có xảy ra, ví dụ như giết vì danh dự.
Một người anh trai biết em gái mình
có quan hệ với ai đó,
anh ta sẽ giết em mình vì danh dự.
Chúng tôi thách thức nó,
mọi người đang chống lại điều đó.
Và giờ chúng tôi nói rằng
tha thứ là sự trả thù tốt nhất.
Mọi người đang thay đổi nó.
Tôi là người Pashtun,
những người nhắm vào tôi và cố tấn công tôi,
tôi tha thứ cho họ vì đó là sự trả thù tốt nhất.
Người tấn công tôi là một cậu bé.
Bằng tuổi tôi.
Cậu ta nghĩ rằng mình đang làm điều đúng,
và người mình nhắm vào là kẻ xấu xa,
mình đang làm việc tốt.
Tôi nghĩ chúng ta cần giúp đỡ họ, vì họ cũng là
con người như chúng ta.
Với tôi, những chuyện như này không phải ngẫu nhiên.
Có mục đích ở đó.
Bạn nghĩ thế không?
Vì bất kỳ ai khác…
nếu bị bắn vào đầu sẽ
không ngồi nói chuyện với một ông già ở chương trình truyền hình.
Phải có ý định gì đó,
một động lực làm việc cao hơn.
Tôi nghĩ có thể có, nhưng dù có hay không,
anh cũng có thể tự quyết định.
Khi tôi tỉnh dậy, tôi nhận ra
mình đã sống sót sau một cuộc tấn công tàn bạo,
tôi thấy cái chết rất gần,
và tôi nhận ra rằng cuộc sống này phải có mục đích.
Tôi quyết định cống hiến cuộc đời cho giáo dục phụ nữ,
lên tiếng vì họ, đó là mục đích của tôi.
Vì một ngày nào đó ta sẽ chết,...
tại sao không làm việc tốt và giúp đỡ mọi người
- khi còn có thể? - Cái gì?
Quay lại với Oxford.
Bạn có đi chơi không?
Bạn làm gì để giải trí ở đó?
Ở Oxford, có nhiều thứ để đọc,
sẽ có rất nhiều công việc và bài tập,
nên phải ghi nhớ điều đó dù đang làm gì,
hay định làm gì.
Thường xuyên có các buổi nói chuyện, hội thảo,
những bài giảng, trà,
có một cộng đồng Pakistan lớn,
và cộng đồng Hồi giáo, cộng đồng Hindu.
Nhiều thứ diễn ra. Và tôi yêu điều đó.
Ngày nào tôi cũng bận rộn làm gì đó với bạn bè,
và rồi một ngày trước hạn chót
tôi nhớ ra mình có bài tập phải nộp, và tôi căng thẳng,
vì cả tuần tôi bận làm việc khác,
tôi cố gắng hoàn thành và nộp bài.
Tôi không thể diễn tả sự cảm ơn vì bạn đã đến đây
khi bạn có thể học.
Tôi thấy vinh dự khi được ở đây.
- Sẵn sàng chưa? - Rồi.
Tôi nghĩ đến cuối ngày các bạn sẽ thích tôi thôi. Được chứ?
Được.
Tiếp theo, ta sẽ đến thư viện.
Ta sẽ đi đến thư viện.
Thật đẹp.
Chào mừng đến thư viện LMH.
Có một điều tôi rất tò mò.
Ở đây có Harry Potter không?
Tôi không chắc ở đây có Harry Potter không.
Họ ghét tôi.
Giờ ta sẽ đến nhà ăn.
Đây là nhà ăn của LMH.
Phục vụ tất cả các ngày trong tuần.
Và... Vâng?
Ta sẽ ăn chứ?
Nếu anh muốn.
Bạn ăn KFC chưa?
Rồi.
Ngon nhỉ? Nó sẽ giết bạn.
Tôi sẽ vào trong bếp. Tôi sẽ vào đó.
Các bạn cứ tiếp tục đi. Tôi vào xem khu bếp.
Xin lỗi, Bộ y tế đây.
Bộ y tế.
- Xin chào. - Chào.
Đến giờ kiểm tra rồi.
Ôi trời, họ có bánh kếp.
Bạn thấy chỗ thức ăn kia chưa?
Tôi nghĩ Dave muốn ăn gì đó.
Chào buổi sáng.
Anh khỏe không?
Các có xem The Crown không?
- Tôi e là không. - Vâng.
Bob.
Tôi thích ở đây vì nó yên tĩnh và...
không có nhiều khách du lịch ở đây.
Cô ấy có giải Nobel Hòa bình đấy.
Tôi có hai giải Daytime Emmys.
Tôi bị đe dọa, và tôi đến đây.
Anh thấy thú vị không?
Các tòa nhà và khu đất làm tôi choáng ngợp.
- Họ làm gì vậy? - Tôi không biết.
Các bạn không sống ở đây đấy chứ?
Ở trong vườn thì không.
Căn nhà nhỏ này có vẻ rất thoải mái đây.
Đây là phòng ngủ.
- Bạn ở Oxford bao lâu rồi? - Gần ba năm rồi.
Bạn sẽ làm gì sau đó?
Hy vọng tôi sẽ có việc làm.
Bạn muốn làm gì?
Báo chí là tham vọng của tôi.
Báo chí à. Đã đến lúc rồi đấy, anh bạn.
Đã đến lúc rồi đấy.
- Được rồi, tiếp tục đi. - Cảm ơn nhiều.
Nhìn này. Cái ghế này đã có từ năm 1953.
Có vẻ có gì đang cháy ở kia, Malala.
Có vẻ thế.
Ta nên báo cáo không, hay để kệ?
- Để kệ đi. - Được.
Kia thì sao?
Tôi cho vịt ăn được chứ?
Được, bạn được phép cho chúng ăn và ăn chúng.
Trời ạ, tôị nghiệp chúng.
Thú vị đấy.
Đây là tòa nhà tốt nghiệp.
Đây là phòng sinh hoạt chung.
- Tôi không chắc có được chơi không. - Chơi thôi.
Các bạn biết chơi bàn bóng chứ? Ai muốn chơi?
- Vâng. - Được, chơi thôi.
Sẵn sàng chưa?
Cá 100 bảng nhé.
Không được quay.
Tôi chơi tệ quá.
- Đừng... Được rồi. - Một bàn.
Bạn sao vậy? Bạn không thấy sao?
Giỏi đấy.
Ăn may thôi.
- Ôi không! - Thôi nào
Tuyệt!
- Chúc mừng. - Cảm ơn.
- Chúng là của tôi. - Vui quá.
Bạn muốn mình như nào sau khi tốt nghiệp Oxford?
Tôi muốn kết thúc khóa học.
Sau đó, tôi muốn tiếp tục công việc giáo dục phụ nữ.
Đó là lý do tôi cống hiến cuộc đời mình.
Tôi muốn ngày càng có nhiều phụ nữ được giáo dục
được trao quyền và trở thành
người lãnh đạo của hôm nay và tương lai.
Nhân tiện, bố bạn thế nào rồi?
Ông rất khỏe, và đang sống cùng tôi.
Anh ấy tốt.
Như tôi thấy ông xuất hiện trong câu chuyện của bạn...
ông có vẻ rất lạc quan,
tràn đầy năng lượng và hạnh phúc.
Có đúng vậy không?
Đúng vậy. Ông rất lạc quan ngay cả
trong những ngày đen tối nhất cuộc đời ở thung lũng Swat
khi có khủng bố, ông vẫn lạc quan.
Bây giờ, ông vẫn rất tích cực.
Ông mơ ước, ông là người mơ mộng.
ông muốn thấy mọi thứ tốt đẹp hơn, ông chiến đấu vì nó.
Tôi tự hào về ông,
có lẽ anh đã nghe trong các câu chuyện hoặc sách
rằng ông phản đối…
bất kỳ sự kỳ thị phụ nữ nào mà ông thấy trong cuộc đời.
Khi em họ của ông tặng gia đình tôi một cái cây
và trên đó toàn tên đàn ông,
không có tên của người phụ nữ nào.
Bố tôi đã viết tên tôi lên đó,
tên cô gái đầu tiên trên cây gia đình.
Ông đã thách thức tất cả những định kiến đó,
và ông thật sự hành động.
Đó là điều tôi thích về bố tôi.
Tôi không thể thoát khỏi chuyện này,
khi tôi quan sát và học từ bạn.
Tôi có một cậu con trai 14 tuổi.
và nếu tôi là bố bạn...
bạn là con gái tôi,
tôi sẽ nói "Bạn biết không?"
Tôi sẽ chống lại sự bất công
vì tôi có hai con trai, một con gái và một người vợ.
Việc này cần giải quyết, tôi sẽ chiến đấu,
nhưng tôi sẽ gửi gia đình mình đi nơi khác."
Có khả năng vậy không?
Chúng tôi không có nơi nào để ở nữa.
Nhà chúng tôi là thung lũng Swat.
Chúng tôi không biết nên đi đâu.
Ở nhờ người nhà Pashtun thì sao?
Đó là khi...
Khi ở Swat, có một thời điểm chúng tôi trở thành người tị nạn,
đây là lúc nhờ đến lòng hiếu khách của người Pashtun
vì chúng tôi không có nơi nào để ở,
chúng tôi có người thân ở làng Shangla,
nhưng không thể hoạt động ở đó.
Nên chúng tôi đến nơi khác, và bạn của bố tôi chào đón chúng tôi,
tôi nghĩ có hơn hai triệu người
phải di dời vì chuyện này,
và hầu hết được người khác cưu mang.
Tôi có vấn đề gì đó sao?
Tôi khác mọi người.
Chà...
Chắc ta đều biết câu trả lời.
Tôi có ích kỷ quá không?
Tôi sẽ nghĩ là...
Ý tôi là, tôi hiểu về cuộc đời bạn.
về quê hương bạn,
về trường học và những mối đe dọa xung quanh...
Bỏ đi.
Tất cả những gì tôi nghĩ là bỏ đi.
Bố bạn chắc hẳn...
Tôi thấy tội lỗi.
Tôi thấy tội lỗi nếu tôi...
- nếu tôi đi. - Đúng.
Tôi muốn nói là bố bạn dũng cảm hơn nhiều...
và có sức thuyết phục hơn tôi nhiều.
Ông ấy dũng cảm,
vì nếu ông không lên tiếng, tôi sẽ không lên tiếng,
vì tôi cần một hình mẫu.
Có một người để tôi nhìn vào và noi theo.
-Xin chào. - Xin chào.
- Đặc biệt cho bạn. - Đẹp quá.
Cảm ơn nhiều.
Chúng tôi không có tiền đâu.
Thế thì...
- Tôi sẽ mời. - Cảm ơn rất nhiều.
Người ta tự hỏi liệu sẽ có một
nữ thủ tướng nữa ở một đất nước Hồi giáo không,
và anh không thể ngừng nghĩ về con gái mình.
Thật lòng tôi chỉ cần Malala ở bên tôi.
Tôi để con bé tự mơ ước.
Là một người cha, tôi ủng hộ
nếu con bé muốn là người thay đổi xã hội.
Vợ tôi, tin tôi đi, chúng tôi cũng sợ,
vì chúng tôi đã trải qua một khoảng khó khăn trong cuộc sống.
Việc đầu tiên hàng đầu là sự an toàn của con bé.
Điều đó rất quan trọng, và...
ý tôi là, với sự tồn tại của con bé đang
tạo nên thay đổi lớn với thế giới.
Anh có tự trách mình không?
Anh có cảm thấy có lỗi?
Bất kỳ cha mẹ nào cũng sẽ cảm thấy, "Ồ, tôi có...
Tôi đặt con mình vào nguy hiểm vì hành động của mình? "
Đó là nỗi sợ lớn nhất, tôi nghĩ, với một phụ huynh,
tôi có một đứa con trai 14 tuổi,
và tôi lo lắng về nó mỗi giây mỗi phút.
Liệu hành động của tôi có...
gây nguy hiểm cho con tôi?
Tất nhiên tôi từng nghĩ
mình có thể ngăn con bé, mình có nên ngăn nó?
Nhưng nói thật, tôi không thể.
Vì tôi nhớ nhiều lần,
tôi bảo con bé đừng nhắc đến "Taliban,"
từ "Taliban"...
Con bé không nghe.
Con bé đứng lên và nói "Taliban."
Con bé nói với tôi rằng mọi người đều sợ chúng.
Ta nên là người đầu tiên nêu tên chúng.
Không thể ngăn cản con bé.
Tôi đã hỏi vợ tôi và cô ấy nói,
"Những kẻ xấu làm điều này mới là người có lỗi."
Anh không làm gì sai cả.
Trong hoàn cảnh đó, điều tệ nhất là
không dám lên tiếng.
Hoàn toàn đúng.
Anh không phải cảm thấy có lỗi
- vì hành vi xấu của người khác. - Chính xác.
Được rồi, thử cái này đi.
Chúa ơi, ngon quá.
- Ăn thử chưa? - Vâng, tôi thử rồi.
Trời.
Kể về những chuyến đi của bạn đi.
- Bạn từng tới Syria? - Vâng.
Tôi đến Jordan và Lebanon để gặp người tị nạn Syria.
Để gặp người tị nạn Syria, đúng rồi.
- Có thể làm gì ở đó? - Thật không may...
hầu hết người tị nạn đã ở đó bốn đến năm năm,
và tôi nghĩ hơn một nửa số trẻ em
không được tiếp cận giáo dục chất lượng.
Việc giáo dục người tị nạn thương không được coi trọng,
vì họ nghĩ người tị nạn sẽ chỉ ở đó một thời gian,
sao phải đầu tư giáo dục cho họ?
Nhưng giáo dục là yếu tố thiết yếu.
Nếu những đứa trẻ muốn có tương lai,
nếu chúng tái tạo lại đất nước,
chúng phải được giáo dục, đặc biệt là giáo dục phụ nữ,
vì chúng sẽ đóng góp cho nền kinh tế,
con của chúng sẽ khỏe mạnh hơn,
gia đình sẽ khỏe mạnh và sung túc hơn.
Nên đầu tư vào giáo dục rất quan trọng.
Theo tôi đó là cách tốt nhất để giúp họ.
Rồi bạn đến châu Phi và xây trường học?
Tôi đã đến Nigeria và Kenya,
tôi làm việc ở đó. Tôi xây trường ở Lebanon.
Cho người tị nạn Syria.
Chúng tôi cũng đang xây một trường ở Pakistan.
Nhưng mục tiêu của tôi là trao quyền cho lãnh đạo địa phương.
Tôi tin vào sức mạnh của chiến dịch,
của việc dám lên tiếng,
đó là điều tôi và bố tôi đang làm.
Giờ chúng tôi cũng
đang làm việc này ở châu Á, châu Phi, châu Mỹ Latinh.
Chúng tôi mở rộng công việc,
và tôi đã có thể thấy ảnh hưởng.
Tôi cũng tin vào việc trao quyền cho các cô gái trẻ.
Vì họ có thể mang lại sự thay đổi.
Tôi là một cô gái trẻ, tôi đã lên tiếng,
và tôi có thể thay đổi thế giới.
Tôi tin có các cô gái khác ngoài kia.
Nếu được ủng hộ, họ có thể
lên tiếng và thay đổi thế giới.
Bạn nghĩ sao về tổng thống Trump?
Tôi đang ở Anh mà, anh nghĩ sao về ông ấy?
Tôi...
Tôi có nhiều thứ để nói về chủ đề này.
Tôi có thể thẳng thắn chứ?
Vâng.
Tôi tin là…
Ôi trời.
Cá nhân tôi cảm thấy,
không phải về mặt chính trị, về mặt cá nhân,
ông ấy không đại diện cho tôi.
Tôi không nghĩ ông ta đại diện cho bất kỳ ai trong phòng này.
Tôi...
Ý tôi là, bạn cũng nghe rồi đó…
Tôi biết, lệnh cấm người Hồi giáo. Tôi là người Hồi giáo.
Có vẻ như... thế nào nhỉ,
tổng thống bị gì vậy? Có chuyện gì vậy?
Có vài điều đã làm tôi thất vọng,
như việc quấy rối tình dục, cấm người Hồi giáo, phân biệt chủng tộc.
Anh thấy tất cả những thứ này, và nước Mỹ
được biết đến với nhân quyền là đất nước của tự do,
là đất nước đi đầu
về nhân quyền.
Nó có nền dân chủ. Nền dân chủ mạnh mẽ.
Đó là điều chúng ca tụng.
Lúc đầu tôi có hỏi là
New York có phải thành phố tuyệt nhất thế giới?
Mỹ có phải quốc gia vĩ đại nhất thế giới?
Để trở thành quốc gia vĩ đại nhất thế giới,
bạn phải đi đầu trong tất cả các lĩnh vực
mà giờ đang bị mục rữa.
Làm được thế bạn mới có thể thành người cầm lái.
Mà bạn có lái xe không?
Tôi đã đi học lái xe,
nhưng tôi vẫn chưa qua. Tôi chưa làm bài kiểm tra...
Ai dạy bạn lái xe?
Giáo viên lái xe.
Bạn có giáo viên lái xe?
Các bạn làm gì? Các bạn đi đâu?
Đi quanh các con đường.
Ừ.
Chỉ đi quanh đường.
Tôi nghĩ tôi đa học mười, 12 buổi.
Tôi rất tệ. Kiểu như,
Bạn học bằng tiếng Anh, hay là...
Vâng, tiếng Anh.
Thế thì... Hãy quên tất cả những gì học được đi.
Vì họ điên, bạn biết mà.
- Như nào? - Họ...
ngồi ở bên kia của chiếc ô tô.
Không.
Và họ lái xe…
Bỏ qua chuyện đó đi.
Người lái xe có thể ngồi ở
bất kỳ chỗ nào họ muốn.
Đồng ý việc đó.
Nhưng họ lái sai làn.
Tôi thấy rất khó.
Tôi cứ nghĩ mọi người đi sai làn.
Tôi hiểu, tôi đang nói vậy mà. Nhưng không phải vậy.
Và...
một ngày nào đó bạn sẽ gọi cho tôi và nói rõ việc này.
Làm gì đó đi. Bạn muốn làm gì đó ngốc nghếch không?
Ngốc nghếch như nào?
Tôi có cái này
Được rồi.
Chỉ cần chọn một trong số này.
Được rồi.
Bạn từng làm điều này chưa?
Chưa.
Ngày hay đêm?
Ngày.
Tại sao?
Ngày thì tích cực, có thể làm nhiều việc.
Gặp mọi người, gặp bạn bè,
chiêm ngưỡng vẻ đẹp của thế giới.
Tôi thích ngày.
- Vâng. - Tôi thì ngược lại.
- Tại sao? - Tôi thích ngủ.
Anh vẫn có thể ngủ vào ban ngày mà.
Không. Không.
Nếu ngủ ngày, chắc chắn có việc tồi tệ xảy ra.
Nóng hay lạnh?
Nóng.
Tôi đang ở Anh, nên tôi ghét lạnh.
Lạnh lại còn ẩm ướt, đó là vấn đề.
- Vâng. - Chỉ lạnh thôi...
cũng không tệ lắm.
- Lạnh lại còn ẩm. - Mưa nữa.
- Lúc nào cũng vậy. Mây, mưa.
Tôi chọn nóng.
Pizza hay taco?
Tôi không thích loại thức ăn này.
- Thật sao? - Vâng.
Giờ...
Taco thì tôi có thể hiểu,
nhưng pizza. Bạn từng ăn pizza chưa?
Rồi, vài lần.
Khi đi chơi với bạn bè, tôi không có lựa chọn,
vì họ đều gọi pizza.
Họ đến quán pizza, không có lựa chọn.
Bạn phải gọi pizza, vì đang ở quán pizza.
- Tôi hiểu. - Vâng.
Sông hay hồ?
- Sông. - Sông. Ta đồng tình.
- Vâng. - Nào, cùng làm đi.
Yankees hay Mets?
Yankees là gì?
Đội bóng chày địa phương.
Tôi biết bạn thích bóng gậy.
Cũng giốn bóng gậy thôi, nhưng tên là bóng chày.
Được rồi.
Oxford có đội bóng gậy chứ?
- Có. - Bạn có đi xem bóng gậy không?
Tôi tham gia câu lạc bộ bóng gậy.
Bạn tham gia câu lạc bộ?
Vâng. Chúng tôi từng chơi trên mái nhà, trên đường.
Không luật lệ, không gì cả,
chỉ hét vào nhau, tạo ra luật mới.
Tôi dành cả cuộc đời chơi trò này cùng các anh tôi.
Jay K hay Kanye?
Tôi nói là Jay-Z hay Kanye?
Tôi không nghe nhạc của họ.
Bạn thích loại nhạc nào?
Bất cứ bài nào mới,
nhưng tôi không hay để ý tới nghệ sĩ…
Tôi chọn Jay-Z. Jay-Z đi.
Vâng.
Chỉ có thế thôi.
Tốt.
Bạn muốn nói gì không?
Tôi chỉ muốn cảm ơn vì đã mời tôi đến đây nói chuyện
và cho tôi cơ hội để nêu lên
các vấn đề về giáo dục.
Ta đều cố hết sức giúp thế giới tốt hơn,
một trong những cách tốt nhất để làm điều đó
là đầu tư vào phụ nữ và giáo dục cho họ.
Nó sẽ giúp các cô gái, nhưng cũng giúp mỗi chúng ta,
phát triển nền kinh tế nhanh hơn,
giảm thiểu nghèo đói,
giải quyết nạn tảo hôn,...
Nên tôi rất muốn mọi người cùng tham gia
và thể hiện sự ủng hộ đối với giáo dục cho phụ nữ,
trao quyền cho chị em trên khắp thế giới.
Tôi sẽ nói điều này,
hy vọng tôi có thể nói rõ điều này,
tôi biết ba người giống bạn.
Người ta nghĩ rằng tôi chỉ biết một người…
trường hợp của bạn rất đặc biệt,
nhưng tôi biết hai người nữa.
Cùng một động lực,
cùng một lý do mà khiến tôi biết đến
rằng có mục đích cho việc này.
Một người bạn của tôi…
nhiều năm trước khi cô ấy tầm tuổi bạn…
được chẩn đoán mắc đa u tủy.
Bác sĩ đến gặp cô ấy và nói,
"Tin tốt là chúng tôi đã biết nó là gì. Chứng đa u tủy.
Tin xấu là ta không thể làm gì hơn nữa."
Rồi cô ấy, cùng với chị gái mình, nói, "Như vậy không đúng."
Họ đã trải qua một cuộc điều trị.
Kể từ khi được chẩn đoán, cô ấy đã có hai con và
giúp đỡ những người cũng mắc chứng bệnh này,
thứ từng là bản án tử.
Một người bạn khác, khi
cnh ấy là một đứa trẻ lớn hơn bạn,
được chẩn đoán mắc chứng Parkinson...
cậu ấy cũng hành động y như vậy,
đặt hết tâm huyết để tìm phương pháp điều trị…
để chữa bệnh Parkinson.
Bạn đã trải qua một chấn thương khủng khiếp
khi còn nhỏ, rất nhỏ.
Ở cả ba trường hợp...
mầm mống cái xấu được gieo trồng.
Nhưng lại nở ra những thứ thật đẹp đẽ.
Đó là một điều tuyệt vời.
Tôi nói xong rồi.
- Tôi sẽ hỏi vài câu. - Được.
Râu hay cạo râu?
- Đây là Malala thưa quý vị. - Cảm ơn.
Bạn ổn chứ?
- Vâng. - Ổn chứ?
Cảm ơn. Cảm ơn rất nhiều.
- Đi cẩn thận. - Cảm ơn rất nhiều.
Tôi muốn tặng gì đó cho con trai tôi.
Anh muốn mua gì không?
Vâng. Nó thích áo hoodies.
Tôi mua cái này cho mình.
- Thứ tuyệt nhất. - Vâng.
Trời. Bạn muốn một cái không?
Tôi ổn.
Tôi biết bạn ổn. Mọi người đều ổn.
- Tôi... - Chắc chắn rồi.
- Cho tôi hai cái. - Cảm ơn.
Cảm ơn vì điều này.
Bạn biết tôi rất thích gì không?
Tôi muốn có một tấm bằng danh dự.
Được rồi.
Chắc bạn biết ai đó có thể làm nó chứ.
Chỉ là một thứ nhỏ bé mà tôi có thể đặt ở đó và nói... Oxford.
Đẹp quá.
Hãy lấy cái Lady Margaret Hall.
Được, tôi lấy Lady Margaret Hall.
Anh muốn đeo không?
Tôi rất muốn bạn đeo nó cho tôi.
Tôi tuyên bố giờ anh là cựu sinh viên.
- Cảm ơn. - Chúc mừng anh.
- Cảm ơn. - Không có gì.
- Đây nhé? - Đâu cũng được.
Chu choa!
- Tôi còn chưa chạm. - Tôi biết.
Làm thế với bạn mình nhé.
Cười to.