Dit wordt een Happy Gilmore.
Dat was om te oefenen.
Ik maak iemand af.
Dat is bijna 300 yards.
Ik heb een stuntman nodig.
Goeie, Dave.
Daar is hij.
Je kunt het echt linkshandig doen.
O, ja.
Dat is geweldig.
Ben je ambidexter?
Een presbyteriaan.
EEN NETFLIX ORIGINAL-SERIE
Ik ben zo blij om hier te zijn.
Ik werk al heel lang aan deze man…
…en hoe beter ik hem leer kennen, hoe meer ik hem wil zijn.
Ik wil iemand erbij halen die jullie kennen.
En als je hem kent, ben je dol op hem.
De ware meester van zijn vak…
…David Chappelle, dames en heren.
Ohio.
Hoe gaat het?
Leuk je te zien. -Goed. Leuk je te zien.
Bedankt voor het komen.
Ik heb met de kaarten geknoeid.
Luister, ik vind dit echt geweldig…
…want ik heb veel gelezen over jou en je leven…
…en ik heb alleen maar respect…
…voor je gekregen…
…en ik ben blij hier te zijn.
En weet je?
Jij mag zo praten. -Dat geeft niet.
Bijna 27 jaar geleden ontmoetten we elkaar voor het eerst.
In je show. -In mijn show.
Ja, en ironisch genoeg…
…had ik de eerste keer voor je show…
…geen pak.
Ik droeg een spijkerbroek en een shirt.
Dus ik moest weg.
Ja? Was er een dresscode.
Ja, daarom heb ik nu een pak aan.
Ik zei: 'Ik zal nooit meer voor David Letterman zitten.'
Nu wordt je niet weggestuurd. -Ja, ik…
Hoe was je leven 27 jaar geleden?
Ik was toen 19.
Ik was toen 1,5 jaar van de middelbare school.
Ik woonde in New York.
In je show zijn in die tijd was het toppunt…
…voor een komiek. Als je bij Letterman was geweest…
…was er niets groters.
En ik had er een.
Dames en heren, geef een applaus voor Dave Chappelle.
Weet je nog hoe je set die avond ging?
Goed genoeg.
Ik let goed op de raciale geschiedenis.
Sommige dingen in New York moet je zien.
Zoals in Washington Square Park. Dit is interessant.
Er staan twee grote bomen waar ze vroeger criminelen ophingen…
…maar ze hingen witte mensen…
…en zwarte mensen…
…aan verschillende bomen op.
Alsof dat ons zou kwetsen.
De televisie is anders. Ik zie mezelf nog steeds als een nachtclubkomiek.
Nu ben ik een nachtclubkomiek die ook
…op tv werkt, maar de sfeer…
…waar ik mezelf in heb ontwikkeld…
…was veel vergevingsgezinder…
…dan wat televisie was en is.
Ik ben wel 100 jaar oud.
Dus toen ik begon met komedie…
…kreeg je…
…vijf minuten voor The Tonight Show.
En nu…
…is het totaal anders.
Iedereen heeft een deal voor uurspecials.
Het idee om al dat materiaal te verzamelen vind ik overweldigend.
Maar je bent zo productief.
Hoeveel uur heb je nu…
…op platformen op deze planeet?
Toen ik stopte met mijn show, Chappelle's Show…
…ging ik vaak naar San Francisco. De Bay Area.
Ik nam al mijn sets op.
Letterlijk honderden uren aan tapes.
Sommige dingen zijn in mijn werk terechtgekomen, maar…
…ik wist dat het een speciale tijd was in mijn artistieke ontwikkeling…
…en ik heb het opgenomen.
Ik dacht toen dat ik mijn carrière had verpest.
Toen je wegging bij de show?
Ja, ik had het nog nooit gezien dat het werkte.
Omdat je te ver gaat, kan het zijn van:
'Jammer dan, we vervangen je wel door iemand anders.'
Dat was het dan. -Ja.
Toen de dreiging om het te maken verdween…
…en ik het gewoon deed om van te leven…
…en omdat ik het leuk vond…
Ik werd een betere komiek. Ik werd een moedigere komiek.
Het ergste wat je kan overkomen…
…is dat je alles verpest…
…maar ook dat is niet het einde.
Ik ben zo enthousiast over verschillende ideeën vanavond.
Een daarvan is dat je de show verlaat.
Dat weet je…
…want er is een historische video en een documentaire…
…waar je constant de vraag beantwoordt:
'Wat is er mis met je? Wat is het probleem?'
Ze vulden de lege plekken in…
…omdat ze zo wanhopig waren.
En hoe langer ik hierover piekerde…
…hoe beter het klonk, want…
…wat is er nou groter en cooler dan gewoon te zeggen:
'Fijne avond, iedereen.' En dan gewoon te gaan.
Hoe cool is dat?
In het begin was het vreselijk.
Ja.
Was je bang? Je was vast doodsbang.
Natuurlijk. Ik was doodsbang.
En er waren juridische problemen bij het verlaten van zo'n show.
Ik had duidelijk niet het geld dat ik dacht nodig te hebben…
…om zo'n beslissing te nemen.
In het begin was het zoals alles.
Je moet veel van je angsten onder ogen zien.
Soms ging dat beter dan bij andere, maar ik was vastberaden…
…snap je?
Ik wilde niet zo'n keuze maken en dan…
…een voorbeeld worden van hoe het niet moet.
Ik moes dus uitzoeken…
Kijk je er dan nu niet op terug en denk je: het was best cool.
O, mijn God, ja. David Letterman is in Ohio en…
…het is gelukt.
Maar voor het lukte was het heel eng.
Wat denken jullie dat er gebeurt als je met een succesvolle show stopt?
Ik zal zeggen wat er niet gebeurt. Ze zeggen niet: 'Succes met je toekomst.'
Dat gebeurt er niet.
Het was moeilijk.
Toen je je show verliet, bleef ik maar lezen…
Er werd een aflevering en dat werd nooit opgehelderd…
…dat iemand in de crew lachte…
…om een van je sketches…
…en je dacht dat zijn gelach de verkeerde kant van de humor was.
Weet je nog wat dat was?
Ja, dat weet ik nog.
Zo kwam ik op een interessante vraag…
…waar ik al mee worstelde.
Weet je, Dave, ik werk graag hard.
Vooral op dat punt in mijn carrière…
…voelde het alsof het zo kon eindigen…
…dus neig ik naar overmaat.t
Soms ga je te ver. Je speelt met iets krachtigs.
Ik maakte grappen over racisme en dit -isme en dat -isme.
Ik zag het als een beroepsgevaar maar ik besefte…
…dat ik groter was dan waar ik me goed bij voelde.
Ik vertrouwde niet op de omstandigheden van de…
…van dat ik bekend was.
Weet je nog waar de persoon om lachte…
…waardoor je… wat jij verkeerd vond?
Ja, ik weet nog…
…het gevoel. Hoe ik me voelde.
Is er iets aan de aflevering waar je niet over wilt praten?
Het was zo erg dat ik de show verliet.
Het was niet de enige reden dat ik vertrok…
…maar het hielp wel.
Ik wil dit niet.
Ik wil me hier geen zorgen om maken.
Ik was… Hierna zal ik erover ophouden…
Maakt niet uit.
Ik was gewoon benieuwd wat het materiaal was.
De sketch was niet slecht.
Het is zelfs best grappig
Het was een pixie.
Ik had m'n gezicht zwart geschminkt…
…en ik verscheen elke keer wanneer iemand de pijn van racisme voelde.
Wat erg lastig was.
Het is geen slechte sketch, maar als je de verkeerde lach hoort…
…terwijl je zo gekleed bent…
…voel je schaamte.
Daarom, dus. -Ik snap het.
Ik heb trouwens wel lef om hierover te praten.
En ik dan? Ik stelde de vraag.
Het leukste aan stoppen met de show was hier terugkomen.
Toen besefte ik hoe belangrijk het is om bij een gemeenschap te horen.
Mensen van de media en andere plekken zochten me…
…en mensen hier namen me in bescherming.
Ze zagen me niet als een beroemdheid die een klap maakte.
Ik was meer iemand van de straat.
En dat helpt je dat te overwinnen…
Je zei: 'Een klap maakte', maar dat deed je niet.
Als de show was stopgezet, dan was het een klap.
Of als Evel Knievel over 12 auto's wilde springen en het niet lukte.
De pogingen van deze grappen…
…lijken wel Evel Knievel-trucs. Hopelijk lukken ze, maar…
Maar laat me zeggen…
…dat jij nu elke sketchshow die er is zou kunnen krijgen…
…en ze zijn oké…
…maar om jou te zien…
…als iemand die zijn gedachten en wat je schrijft deelt…
…dat is veel boeiender.
Of dat nou meespeelde, en ik weet dat dat zo was…
…je bent veel beter af…
…terwijl je nog wel een sketchshow kunt doen, als je wilt.
Ik ben blij met wat ik heb gedaan. -Ja.
…achteraf gezien.
Het was het grootste wat er in je leven is gebeurd…
…op de geboorte van je kinderen na.
Het was een vormende gebeurtenis…
…of een reeks gebeurtenissen. Er was niemand bij.
Maar als ik de show had afgemaakt…
…terwijl ik me zo voelde, was ik nooit meer hetzelfde geweest.
Waar zijn we trouwens?
Hier? Nu? -Ja.
We zijn in een buitenwijk van het mooie Yellow Springs, Ohio.
Kijk eens aan.
DORPEN VAN YELLOW SPRINGS
Yellow Springs.
Dit is geweldig. -Ja, erg mooi.
Het is hier in 100 jaar niks veranderd.
Maar dit moet anders zijn dan toen je hier was als kind, toch?
Esthetisch, bijna identiek. -Dat meen je niet.
Hier liep ik met m'n vader om boodschappen te doen.
Dit was een café met een andere naam.
Dat was een bank met een andere naam.
En tegenover dit kerstbomenveld zit een mooie zaak…
…de Young's Dairy.
Ja, dat zagen we.
We zagen ook Antioch College.
Het Antioch College was een culturele stoomwals…
…vooral in de jaren 60.
Het is de alma mater van mensen als Coretta Scott King.
John Lithgows vader was er professor.
John Lithgow, de acteur, is hier opgegroeid.
Heeft je familie banden met Antioch?
Mijn vader was daar leraar en geloof ik ook bestuurder.
Ben je hier opgegroeid? -Deels. Mijn ouders waren gescheiden.
Je bent in DC geboren.
Ik heb lang in DC gewoond, maar mijn vader woonde hier.
Dus sinds '76. Kerstvakanties. Ik hier ging naar de middelbare school.
Wat is de constante die deze plek constant houdt?
De charme van het dorpsleven is…
…dat je dagen voorspelbaarder zijn.
De gezichten zijn bekender.
Mensen kennen mijn naam en ik die van hen.
Als je beroemd bent, kent iedereen je. Jij kent niemand.
Maar hier is iedereen beroemd. -Dit is geen typisch dorp.
Hier draait het om.
Het gaat niet om nieuwe dingen.
Dit speelt al erg lang.
-Jeetje, ja. -Dit bewustzijn. Dit activisme.
Als je wat leest over Yellow Springs…
…zie je dat er een unieke associatie met de gemeenschap is…
…en slavernij.
De relatie was niet eenvoudig…
…maar toch was die er, en het leek zo haalbaar…
…om mannen en vrouwen uit de slavernij te helpen.
Weet je iets over de geschiedenis van deze stad?
Ja. Ohio was een abolitionistische staat…
…dus slavernij was nooit legaal in de staat Ohio.
Maar we hadden ook geen kiesrecht…
…dus vrijheid was illegaal en slavernij was illegaal voor zwarten.
De Ohio River was de grens.
In Kentucky slaafden ze raak.
Veel mensen hier waren Quakers en Mennonieten en zo…
…maar ze waren tegen slavernij, in dit dorp werd abolitionistisch.
Sommige oudere huizen hebben doorgangen…
…waar slaven zich verstopten, dat hoort bij onze lokale geschiedenis.
Dit jaar gebeurde vond het niet plaats door COVID…
…maar normaal gaan we op 4 juli…
…naar Gaunt Park om het vuurwerk te bekijken.
Gaunt Park is aan deze stad geschonken…
…door een Afro-Amerikaan genaamd Wheeling Gaunt…
…die een slaaf was…
…wiens 'master' hem zijn eigen vrije tijd liet huren.
Dus als hij klaar was met zijn werk in het veld…
…werkte hij voor een andere plantage en zij betaalden hem.
Uiteindelijk kon hij zijn vrijheid kopen.
De vrijheid van zijn hele familie. Van vijf mensen.
Hij werd landeigenaar…
…en was belangrijk voor de historische zwarte universiteit, Wilberforce…
…verderop…
…en toen hij stierf, schonk hij het park aan het dorp Yellow Springs.
Eén van mijn favoriete plekken.
Op 4 juli…
…komen er allemaal witte mensen…
…omdat wij het beste vuurwerk van de regio hebben.
En zij zitten op een stuk land geschonken door een zwarte man…
…die zijn eigen vrijheid moes kopen…
…en ze vieren de belofte van wat het land kan zijn.
Dit is een van de mooie ironieën van deze stad.
Ik denk da elke maand, maar in ieder geval elk jaar…
…alle weduwen van het dorp, door zijn fonds…
…pond suiker en een pond bloem krijgen.
De weduwe van mijn vader krijgt het.
Dat is bijzonder.
Mijn vader en zijn vrienden begonnen…
…de Afro-Amerikaanse cultuurweek.
Gewoon iets om de zwarte cultuur in het kleine Ohio te vieren.
De eerste keer trad ik op. Het was vreselijk.
Vreselijk… Ja. Weet je…
…ik moest optreden voor mijn vader.
Maar het was een week van sprekers en artiesten…
Bestaat het nu nog?
Ja. De dingen die ik doe zijn in die traditie…
Ja. -We hebben hier een feest…
…de schuur van mijn buurman. The Juke joint.
Grote artiesten van over de hele wereld komen in die schuur optreden.
Is dat niet geweldig?
Echt heel gaaf.
En mijn vader heeft me zo opgevoed.
Alle politiek is lokaal, gemeenschap is alles…
…dat soort dingen.
Je kunt de wereld niet veranderen, maar je kunt een plekje opknappen.
Ja. -Ik leef volgens die ethiek.
Ik zie hier een regenboogvlag.
Ja, gays zijn welkom.
Alle letters van het alfabet zijn welkom in Yellow Springs.
Iedereen moet zich veilig en op zijn gemak voelen.
Er is een spandoek en daar staat alleen op: Vriendelijkheid…
…wat het lokale motto is.
Ik vond het hier altijd leuk. Een van de dingen die ik leuk vond…
…is dat het historisch altijd radicaal liberaal was.
Bij gebrek aan een betere term is dit het Bernie Sanders-eiland…
…in de Trump-zee.
En wat ik het allerleukst vind…
…was dat verlangen naar gemeenschap.
Ik herken de gezichten van iedereen, ze kennen mijn kinderen…
…en roem verdwijnt met regelmaat.
Als ze je kennen… Je denkt dat deze mensen hier voor mij zijn.
Mij kennen ze. Ze zijn hier voor jou.
Het is een warme plek om te wonen.
Vond je dat als kind ook? -Heel erg.
Ik nam het zelfs voor lief hoe veilig ik me hier mocht voelen.
Maar veel mensen in de gemeenschap leerden me dingen…
…en zorgden voor me op manieren die ik later pas waardeerde.
Hoe oud zijn je kinderen nu? -Mijn oudste wordt in oktober 20.
Hoe gaat dat?
Hij is echt te gek.
Hij is echt geweldig. Ik ben dol op hem.
De nieuwe modellen zijn beter dan de oude.
De manier waarop ze denken is inspirerend.
Hij is veel moediger dan ik was op zijn leeftijd…
…wat ironisch, maar waar is, sociaal en…
…de manier waarop hij nu al kan beslissen over wie hij is…
…of wie hij wil zijn.
Het soort eerlijkheid en inzicht dat ze hebben…
…omdat ze worden gebombardeerd met informatie…
Je kunt ze niet meer voor de gek houden.
En de anderen?
Zijn broer, Ibrahim, is mijn topsporter.
Hij is erg grappig.
Hij is de enige die stand-up probeerde.
Hij probeerde het bij The Comedy Cellar en was geweldig.
Het was heel grappig. -Wat goed.
Ja, en heel dapper.
Heeft dat een deur voor hem geopend of is dat genoeg?
Hij is er nooit meer over begonnen. Hij wilde gewoon z'n ei kwijt.
Ja.
Maar ik vond het geweldig dat hij ernaar keek…
…en het mooi vond. -Ja.
En het zo goed deed.
En dan de derde. -Mijn dochter. Mijn tweeling.
Zij is het schattige meisje dat ik kon zijn.
Wat lief. -Ja.
Toen de kinderen klein waren deed mijn vrouw het zware werk.
Ik schreef de show. Ik werkte.
Hoe zeg je dat ook alweer?
Moeder is het woord voor God in de harten en lippen van kinderen.
Ze was alles voor ze.
Het enige wat ik deed, en het is nies…
…is bij mijn kinderen benadrukken…
…dat ik de coolste gast ben die je ooit zal ontmoeten.
Nou… -Nee, het was een lang spel, want…
Kinderen, papa moet jullie iets vertellen.
Ik vertelde ze allerlei gekke dingen over hoe cool ik ben.
En dat ze me kunnen vertrouwen. Ik zag mezelf niet als autoritair figuur…
…maar als een naslagwerk.
Als je me de juiste vragen stelt, kan ik je van alles vertellen.
Was dit net als de relatie die je had met je vader?
Absoluut.
Mijn vader vertelde me nooit wat ik moest doen…
…wat misschien vreemd lijkt.
Hij vond dat je zelf beslissingen moest nemen…
…wat heel contra-intuïtief is, en ik dacht dat het in mijn nadeel was.
Maar hoe ouder ik word, hoe beter ik het begrijp.
Hij helpt me de stukjes te sorteren…
…maar hij maakt de puzzel niet.
Zei hij dat hij van je houdt? -Constant.
Zo gaat dat in onze familie.
Ik verlaat mijn kinderen nooit zonder te zeggen dat ik van ze hou…
…want je weet nooit wat er kan gebeuren.
Dat is het belangrijkste…
…voor stabiliteit.
Een kind dat misbruikt wordt is nooit zo zelfverzekerd.
Of een kind dat verwaarloosd is.
Soms geeft weten dat iemand om je geeft…
…je genoeg inspiratie en kracht om moedig te zijn.
Weten ze hoe hun leven zich verhoudt tot dat van de meeste kinderen…
…en hun levens?
Wat ik voor de kost heb gedaan zie je niet zo in hun levens…
…zoals mensen denken omdat we niet in Hollywood wonen.
Er is geen paparazzi die foto's willen maken.
De gemeenschap beschermt ze in die zin.
En voor het grootste deel van mijn tijd hier…
…was mijn carrière een flop.
Snap je?
Ik heb dit geld pas net.
We raken er nu pas als gemeenschap aan gewend.
Ik was de baby. Ik was 14 toen ik begon.
Toen ik in New York aankwam, zorgden mensen ervoor…
…dat ik niet het verkeerde pad op ging.
Dat zal ik altijd waarderen, maar ongeveer een jaar geleden…
…overleed een komiek in New York, William Stevenson.
Ik ging naar zijn herdenkingsdienst omdat ik wilde dat zijn familie wist…
…dat hij belangrijk was onder ons…
…en toen ik om me heen keek zag ik allemaal bekende komieken…
…jonge, oude, van door de jaren heen…
…en ik besefte dat al die mensen…
…net zoveel invloed op me hadden als de gemeenschap waarin ik woonde.
Het is een rare club, de echte komieken.
Het is interessant. Ik heb nog vrienden van de basisschool…
…en ik heb vrienden van toen ik in Californië was…
…en de comedy club begon.
En van die groep hou ik net zoveel als van mijn oude vrienden.
Bij die groep…
We spreken dezelfde taal. -Ik begrijp waarom politie rondhangt…
Ja. …met elkaar en criminelen.
Zo gaat dat gewoon.
Ben je moslim? -Ja.
Wanneer ben je moslim geworden? -Toen ik 17 was.
Hoe ging dat? -Ik weet het niet.
Je gelooft in God en zo.
Ik ben niet…
Ik moet even vooraf zeggen dat ik er niet goed in ben.
Toen ik 17 was, woonde ik in Washington…
…en er zat een pizzatent tegenover mijn huis.
Er werkten daar allemaal moslims, en ik stond daar altijd grappen te maken.
Ik was van nature nieuwsgierig…
…dus ik stelde ze vragen over hun religie.
En een vent was zo gepassioneerd, het was heel overtuigend.
Ik vond het een mooi perspectief…
…en dat leidde tot mijn besluit…
…dat ik een zinvol leven wilde. Een spiritueel leven.
Niet alleen met wat ik kon doen, maar ik heb altijd gedacht dat…
…het iets moet betekenen.
Zelfs nu…
…zitten we in dit veld in een uithoek…
…maar de afgelopen maanden hebben we hier 26 shows gedaan.
Het is duur en zwaar en veel mensen werken erg hard…
…maar iedereen die hier werkt komt uit Ohio en hoort bij de gemeenschap.
Velen van hen zijn met verlof. Ze konden niet werken.
En door mijn stand-up konden we allemaal weer aan de slag.
Ik vind dat betekenisvol.
Ik doe een miljoen shows…
…maar de laatste 26 betekenden zoveel voor me…
…omdat mijn gemeenschap de wereld wat aanbiedt.
Er is iets mis zijn motor.
Nee, het is oké. Ik heb pizza besteld.
Dit is nu een ecologisch instituut, maar vertel over toen het een kamp was.
In groep acht ga je op kamp. Mijn kinderen ook.
We maakten lange natuurwandelingen…
…en ze lieten ons alle vogels zien.
En toen…
…woonde ik in DC met mijn moeder.
Ik was hier misschien een jaar, dus…
…ik vond het idee van natuur echt leuk.
Je verzette je niet tegen de verandering.
Je verwelkomde het zelfs. -Ik vond het heerlijk.
Een van de dingen die ik fijn vond, was dat mijn vader kabel-tv had…
…dat veranderde mijn leven.
MTV en alles wat ik keek.
Da waren de gouden jaren van cultuur.
Ja. -Ik bleef de hele nacht op…
…om tv te kijken in het weekend.
Dus je had de natuurlijke schoonheid van de omgeving en kabel-tv.
Het was geweldig. -Wat heeft een kind nog meer nodig?
We gaan nu naar het water waar de stad naar is vernoemd, toch?
Dat klopt. De Yellow Springs.
Mensen dachten dat het allerlei magische, helende eigenschappen had.
Als je volgens de lokale legende uit de bron drinkt…
…zul je hier altijd terugkomen.
Heb je ooit uit de bron gedronken?
Dat is duidelijk.
Ja. -Ik ben niet eens weggegaan.
Als je de legende gelooft, is dat logisch.
Ik las dat je moslim bent…
…en ze verwezen naar iets wat me fascineerde.
De bron van Zamzam.
Er is een bron die Zamzam heet. In Saoedi-Arabië.
En volgens de mythe…
…loopt een familie door de woestijn en ze sterven van de dorst…
…en er verschijnt een eindeloze bron.
Wij kunnen het zien? -Ja, ik kan erheen.
Je moet waarschijnlijk wat telefoontjes plegen.
Ben je er geweest?
Ja.
Er mogen alleen moslims komen. Het is niet voor toeristen.
En zo hoort het ook.
De man is de profeet Abraham en zijn vrouw.
Het woord 'zamzam', jullie spreken Arabisch…
…het betekent letterlijk 'stop, stop', want toen werd opgeroepen…
…dat de bron moest verschijnen, was er zoveel water…
…dat de vrouw schreeuwde: 'stop, stop.' omdat het zo overweldigend was.
Ze zeggen dat het een onuitputbare bron is.
Wat me troost is…
…het idee dat dit allemaal uit één bron komt.
Dat deze bron vriendelijk is…
…en ook al begrijpen we de intenties van de bron niet…
…we zijn er allemaal mee verbonden.
Het is niet zoals wordt afgebeeld in de openbare ruimte.
Het is zo'n bekrompen en afwijzend beeld van een religie.
Het is echt een prachtige religie.
En de ideeën in die religie worden weerspiegeld…
…in alle Abrahamitische geloven.
Je ziet die ideeën in het christendom of het jodendom.
Maar het idee is dat deze plek iets betekent.
Het is een plek om te leren. Om dingen te weten.
Als je niets weet…
…krijg je een kop vol onzin en dan ga je verder.
Wat is dit?
Dit is de bron.
Dave, doe je mee?
Ik doe mee. -Ik neem een slok als jij het doet.
Ironie. -Het gaat prima.
Dat was cool.
Het is heerlijk.
Ik wil nog wat. Sorry.
Je komt zeker weten terug.
Ik kom niet alleen terug, ik koop hier land.
Als de huidige president zegt:
'We willen geen moslims in dit land'…
…hoe voel je je dan?
Je verwacht geen empathie of medeleven…
…of culturele scherpzinnigheid van zo'n man.
Het is triest dat de voorzitter niet meer menselijkheid heeft.
Maar is de voorzitter ooit menselijk geweest?
Toen Biden Trump de eerste racistische president ooit noemde.
Dat is niet waar.
Hoe voel ik me als ik een wit iemand iets stoms hoor zeggen?
Ik weet dat rijke, witte mensen arme, witte mensen uitschot noemen.
En dat weet ik alleen omdat ik vorig jaar zoveel heb verdiend…
…dat rijke, witte mensen dat zeiden bij een cocktailfeestje.
En dat vind ik niet oké.
Ik stond bij ze in de rij, zoals alle Amerikanen doen…
…in een democratie. Niemand piept voor om te stemmen.
En ik luister naar ze.
Ik hoor ze naïeve, arme, witte mensen dingen zeggen.
Man, Donald Trump gaat naar Washington…
…hij gaat voor ons vechten.
Ik sta daar en denk bij mezelf: 'Domme idioot.'
Je bent arm.
Hij vecht voor mij.
In elke relatie…
…vooral tussen burger en land is vertrouwen alles.
En wij hebben een vertrouwenscrisis in ons land, met goede reden.
En wat eng is, is dat het lijkt alsof mensen elkaar niet vertrouwen.
Het is niet goed voor ons nationale karakter…
…dat mensen toiletpapier en kogels verzamelden…
…in het begin van de pandemie.
Echt heel eng.
Hier waren er mensen die langs een rol wc-papier liepen…
…omdat ze thuis nog wc-papier hadden.
Dus hier lag het langer op de planken dan in andere plekken.
Echt waar, gemeenschap is alles…
…en vertrouwen bevorderen onder elkaar is alles.
Waar jullie ook over ruziën…
…wij hebben vertrouwen en er is altijd een leefbaar niveau van fatsoen.
Een leefbaar niveau van fatsoen. Dat is nirvana.
Ik maak me zorgen om wat er van de wereld terecht komt.
Komen er straks tanks op straat, in godsnaam?
Wordt het weer een burgeroorlog?
Of denk ik hier te veel over na?
Want je denkt…
…dat er een leefbaar niveau van fatsoen zal zijn.
Ik geloof dat God de baas is, waar ik me ook druk om maak.
Ik kan alleen mijn best doen…
…de resultaten hebben niets met mij te maken.
Ik doe wat mij het beste lijkt.
Maar ik weet niet wat het beste is, want ik ben maar een man.
Maar ik vertrouw erop dat deze creatie een doel heeft.
Het bewijst dat er iets perfects bestaat.
Ik moet ergens in geloven. -Juist.
Waarom zou je anders doorgaan?
Maar het besef dat je geen controle hebt over die dingen.
Vind je dat geruststellend?
Ja.
Ik kan alleen doen wat ik van plan ben…
…als ik nadenk over wat ik doe.
Ik blijf het woord 'cool' gebruiken bij jou…
…maar je woont niet in New York. Je bent wel vaak in New York.
Je woont niet in Los Angeles. Je bent er wel vaak.
Hoeveel films heb je in Los Angeles gemaakt? 18, 19?
Ja.
Dat is gestoord. Je begon films te maken…
…Toen je 20 was? - Negentien.
De meest recente was A Star is Born, toch?
Ja, ik ontmoette Bradley Cooper hier in Ohio.
Hij kwam naar een van mijn feesten…
…en vroeg of ik mee wilde doen.
Ik heb Half Baked gezien.
Ja.
En jij draagt…
…zo'n conciërgeoverall, een donkergroene jumpsuit.
Ja, die was elektrisch blauw.
En nu zie ik je…
…op shows en op verschillende plekken…
…in de jumpsuit.
Je naam staat erop. -Ja.
Niemand ziet er goed uit in een jumpsuit.
Maar ik dacht: hij ziet er prima uit in een jumpsuit.
Toen zag ik het in de film…
…en ik dacht: nu snap ik het.
Hij mocht de kleding houden.
Bij een special weet je nooit wat je moet dragen.
Bij Richard Pryor: Live in Concert… zeggen ze: 'Die met dat rode pak'…
…of 'de schoenen met pailletten'. -Juist.
Zelfs mijn kleding voor vanavond was een nachtmerrie.
Ik ken dat gevoel want toen ik een show had…
…hoefde ik me geen zorgen te maken om kleding.
En nu is dit alles wat ik kan bedenken.
Sorry.
Toen je Letterman deed…
…welke rol speelde roem in je leven?
Of werd je zo opgeslokt door werk… dat je het nooit hebt ervaren?
Het laatste.
Ik weet dat het gek klinkt, maar zo was het.
Want toen we begonnen…
…dachten mijn crew en ik dat we gecanceld zouden worden.
Ik had een ochtendshow gedaan op NBC voor maar zes weken.
'Wacht, waar ga ik maandag heen?' 'Dat is niet ons probleem.'
Dus je concentreert je.
En ik heb het gevoel dat je dit begrijpt.
Je focus wordt telkens beter…
…omdat je de druk voelt om het steeds beter te maken.
Het is vreselijk om in het openbaar te zeggen.
Maar ik vind beroemd zijn geweldig.
Mooi.
Nee, echt…
Ik vind het geweldig. Een beroemdheid zijn vind ik niks…
…maar beroemd zijn wel. Snap je?
Leg het eens uit.
Beroemdheid is een rol.
Beroemdheid is over de rode loper lopen en ze vragen wat je draagt.
Als vrouw moet je je voet uitsteken als ze een foto maken.
Maar dat doe jij niet. -Nee, daar doe ik niet aan.
Ik zou niet eens interviews doen, als jij het niet was…
…zou ik tegen niemand willen zeggen wat ik doe…
…want ik vind het zo hartverscheurend.
Elke baan waardoor je afhankelijk bent van de goedkeuring van anderen…
…voor je levensonderhoud is een gekke baan.
Je hoeft je meestal geen zorgen te maken of je geliefd bent of niet.
Voor ons is dit een overweging.
Hoe meer je in jezelf investeert als beroemdheid…
…hoe minder van jezelf echt van jou is.
Alle stand-upcomedians hier, ik wil je aan iets herinneren.
Ik heb altijd gezegd…
…dat wij het beste genre hebben.
We hoeven alleen maar te weten wat we weten.
En alles wat we weten is waardevol door wat we ermee doen.
Blijf trouw aan jezelf…
…vergeet het spel.
Het geld komt wel.
De meesten redden het niet.
Ik sprak gisteravond met een komiek over jou en hij zei:
'Dave Chappelle heeft stand-upcomedy gered.'
Want hij maakt grappen die over het randje gaan…
…die net te ver gaan…
…mensen beledigen, maar het kan hem niet schelen.
Maar gelooft in zijn recht…
…om dit materiaal tet zeggen, tet schrijven en te leveren.'
Hij zei: 'Hij redt stand-comedy.'
Het is absoluut niet mijn doel om iemand te beledigen.
De gedachte om iemand te kwetsen…
…is pijnlijk.
Maar het gebeurt tijdens het werk.
Dat is mogelijk.
Zo veel van de kunst moet door de kijker…
…worden geïnterpreteerd.
En nu wordt zoveel voor ze uitgekauwd…
…da we te veel voor he publiek doen.
En dit publiek, met het internet…
…is net als een baby die rondrent me een geladen pistool.
Iemand moet dat pistool weghalen, of tenminste niet…
Niet bang zijn dat de baby een pistool heeft, maar…
…de preek is aan hen.
Meer dan ooit moeten ze hun eigen werk doen.
Ik heb Sticks & Stones gezien. -Ja.
Het is moeilijk te verwoorden…
…wat ik zag toen ik jou zag.
Het is buitenaards.
Als communicator…
…had ik nog nooit zoiets gezien.
Als entertainer had ik nog nooit zoiets gezien.
Dat maakt me erg nederig.
Nee, dat hoor je vaak.
En als je een man of vrouw was die het deed…
…waarvan al het materiaal…
Dat is toch stom?
Ik wil zien of jullie kunnen raden wie ik nadoe.
Ik moet even in karakter komen. Raad wie ik ben.
Oké, daar gaan we.
Hé.
Als je iets fout doet in je leven…
…en ik kom erachter…
…dan pak ik alles van je af. Maakt niet uit wanneer het is.
Het kan vandaag zijn, morgen, over 15 tot 20 jaar.
Als ik erachter kom, is het afgelopen met je.
Wie is dat?
Dat ben jij.
Die special was mijn op een na favoriet.
Wat ik er zo goed aan vond was…
…dat het zo lastig was om in die tijd zulke dingen te zeggen.
Jij staat daar, je bent cool, het kan je niets schelen, maar het is vreselijk…
…want je bent onderhevig aan de interpretatie van zoveel mensen…
…en ik begrijp waarom mensen bezwaar maken tegen dit materiaal, maar het is…
…het is het verkennen waard.
Het is een goed bedoeld stuk.
Misschien is dit verhevener dan dat ik kan plaatsen…
…maar leer je iets zonder meningsverschil?
In die special?
Nee, in het algemeen, als we het altijd eens waren…
…iedereen hier is het met elkaar eens, wat valt er dan nog te leren?
Precies.
Als je zoveel uitpakt…
…dat ze een soort ruimte moeten verlaten…
…voor verlossing.
Hoe meer ruimte voor verlossing, hoe meer ruimte om eerlijk te zijn.
En als je dit soort dingen wilt uitzoeken…
…problemen die steeds ter sprake komen…
…dan heb je eerlijkheid en zeker vergeving nodig.
Niemand in deze hele gevangenis deed iets…
…zoals het oude gezegde luidt, maar iedereen deed iets.
En als we het in de context plaatsen…
…kunnen we eerlijk zijn over wat we hebben gedaan.
We kunnen zelfs uitzoeken wat er aan de hand is…
…waarom deze dingen voorbestaan, et cetera.
En dan komen we tot een vollediger begrip…
…maar door dit getouwtrek…
…wil iedereen gewoon niet gepakt worden.
Ik heb een vraag die ik zelf bedacht heb, dus bereid je voor.
Toen Bob Dylan nog jong was…
…20, 21 jaar, net zoals jij toen je in mijn show kwam.
Het viel samen met de vredesbeweging…
…en vrije seks…
…en vrijheid van meningsuiting en anti-verheid…
…en ik denk dat die mensen de Vietnamoorlog konden beëindigen.
Iedereen zag hem als de woordvoerder…
…en hij zei gewoon heel duidelijk:
'Dat ben ik niet. Ik zing protestliedjes.'
Na George Floyd…
…bleef ik wachten.
Wat gaan we nog horen van David?
Ik zag hem als een leider.
Zit ik er dan ver naast, of heb ik gelijk?
Of moet ik terug naar Indiana?
Nee, kijk.
Ik ben geen leider.
Wil je dat zijn? -Verre van…
Nee.
Ik vind he veel leuker om te zijn wie ik ben…
…dan iemand te zijn tegen wie mensen opkijken…
…voor morele of intellectuele begeleiding…
…wat betreft een totaal andere manier van leven.
Er is geen pensioen voor leiders.
Martin Luther King stierf zonder geld. Malcolm X stierf zonder geld.
Dat wil ik niet.
Maar dat is jouw mening.
Ik wacht tot je iets zegt.
Wat ben ik dan? Een volger.
Ik zei het nadat anderen het al deden.
En het commentaar erna was erg heftig en intellectueel…
…en ik was geschokt dat niemand er ooit over sprak…
…hoe het voelt…
…om een man zo vermoord te zien worden…
…door een man in een politie-uniform.
Ik dacht hierover met betrekking tot George Floyd.
Vijfenvijftig jaar geleden, april 1965…
…liepen John Lewis en zijn vrienden, collega's…
…over de Edmund Petus-brug…
…in Selma, Alabama en een agent…
…met een knuppel gaat in positie staan als een honkbalspeler…
…en slaat hem tegen zijn hoofd, breekt zijn schedel en doodt hem bijna.
Bijna dood.
Hij overleeft en wijdt zijn leven…
…aan deze strijd.
En tegen het einde van zijn leven, bijna tegelijkertijd, wordt George Floyd…
…van wie ik niet weet of hij ooit een activist was…
…gedood…
…vermoord, gelyncht…
…door een agent.
De vergelijking is precies daar.
Ze zullen nu allebei deel uitmaken van de cultuur…
…om te herstellen wat hersteld moet worden.
Wat een tragische voetnoot…
…voor een tragische cultuur.
Er is veel om uit te pakken.
Avonden als dit…
…zijn belangrijk.
Gewoon om erover te praten.
We zijn landgenoten.
We wonen allemaal in Amerika…
…we hebben allemaal onze problemen.
Het is raar nu, want…
…dit spel van wie er meer heeft geleden…
…waarbij iedereen de bal krijgt.
En ze doen alsof…
…iedereen net zoveel lijdt als anderen.
En jij en ik weten allebei dat dat niet het geval is.
Er zijn veel invalshoeken om dit te benaderen en te bekijken…
…en om van elkaar te leren.
Maar ik maak me zorgen om de omvang ervan.
Het klinkt niet als iets dat richting een eenvoudige oplossing gaat.
Men zegt dat het nu anders is.
Daarom voorspellen we echte verandering.
Heb je dat gevoel? -Ik doe geen voorspellingen.
Natuurlijk heb ik hoop dat er een echte verandering zal komen…
…en traditioneel gezien, vanuit mijn ervaring…
…is verandering nooit makkelijk.
Het is ongemakkelijk voor het weer gemakkelijk is.
Het wordt een hele onderhandeling.
Als je het als onderhandeling ziet, hoe onderhandel je dan met Derek Chauvin?
Waar hebben we het over?
Deze man…
Ik kan het me niet voorstellen.
Het is interessant. Men zegt dat…
…we zonder bodycams en mobieltjes…
…niet zouden weten dat dit allemaal speelt…
…en dat het een enorm afschrikmiddel zal zijn.
In dit geval was het geen afschrikmiddel.
Je had het gevoel…
En hij had de agenten die bij hem waren opgeleid…
Precies. -Het lijkt alsof hij zich uitslooft.
'Ik zal wel even laten zien hoe het moet.'
Ik kan een man vermoorden met mijn knie.'
En dat stuk dat ik deed over George Floyd…
…waarin ik over de politie in Staten Island praat…
…die naar hun collega's kijken…
…die een man vermoorden en ze niet berispen omdat ze gefilmd worden…
Ik ben niet tegen camera's, maar ik wil geen retroactieve gerechtigheid.
Ik wil niet dat je ze pak nadat ik dood ben.
Je moet he tegenhouden.
Wat zou je in deze twee gevallen…
…willen zeggen tegen de mensen die daar stonden?
Ik wil geen waardeoordeel maken.
Ik weet niet hoe het is om zoiets te zien. Het is onvoorstelbaar.
Het is een situatie die ik nooit heb meegemaakt.
Ik zou willen dat iemand het had gestopt.
Net zoals iedereen.
John Crawford…
…een zwarte man die hier is vermoord in de Walmart…
…deed niets verkeerd.
Hij is vermoord door een agent in Beavercreek, Ohio.
In die gemeente…
…zijn er maar twee politiemoorden in de hele geschiedenis.
Het was diezelfde man.
De eerste die hij doodschoot was wit.
Als ze hem oen hadden gestopt, was niet eens een rassenkwestie.
Dan is het gewoon overmatig geweld door de politie.
Het gaat om de training die hij kreeg.
Om wat voor reden dan ook…
…heeft deze man twee mensen vermoord.
En de gemeenschap was niet tevreden met de gevolgen.
Er waren er vrijwel geen.
De uitdrukking Black Lives Matter is belangrijk, maar misleidend.
Dit probleem is niet alleen Afro-Amerikaans.
Het is disproportioneel…
…maar niet exclusief van ons.
En verder…
…als Rusland echt onze racistische neigingen uitbuit…
…om onze unie te ontbinden…
…dan moet je naar racisme kijken…
…als nationale veiligheid.
Je moet alle gaten laten zien, en ze dichten…
…en zorgen dat we functioneren als een samenhangend land.
Als de mensen die je wetten uitvoeren knielen…
…op de nekken van mensen, heb je geen land.
Dat moet stoppen.
Daarom bestormen mensen de straten.
Want ze willen het land redden. Het is logisch.
'Wiens straten?' -'Onze straten.'
Heb je in deze gemeenschap ooit politieproblemen gehad?
Natuurlijk zijn er politieproblemen. -Maar jij persoonlijk?
Niemand solt met mij.
Ben je nooit aangehouden?
Natuurlijk, maar het ging nooit te ver.
Ik hou mijn handen op het stuur…
…ik spreek respectvol, maar het is hier anders.
Het is een dorp.
Ik zie ze morgen.
Als ze zeggen: 'Rijbewijs en kenteken?' 'Ik ben het, Dave.'
Het is geen typische aanhouding.
Ben ik weleens aangehouden…
…in de auto van iemand anders en ze wisten niet dat ik het was?
Ja, maar meestal valt niemand me lastig.
Ze kennen iedereen. Het is een dorp.
Als ik iets geks doe, stoppen ze me.
Maar normaal gesproken niet.
En als je in een grotere stad zou wonen?
Natuurlijk.
Ik ben een keer gewurgd door een agent…
…in New Orleans, toen ik aan een filmset werkte.
Echt?
Ik weet nog dat ik van een comedyclup rende…
…naar een club in Greenwich Village…
…en ik werd gestopt door de politie omdat ik rende…
…wat niet illegaal is. Ik was laat.
De agent stak z'n hand in mijn zak…
…en comedians worden contant betaald.
Dus ik had veel geld.
De agent nam aan dat ik drugs verkocht…
…en stopte mijn geld in zijn zak.
O, ja. Dit soort dingen gebeuren constant.
Het is niet alsof mensen opeens boos worden.
Er zijn redenen voor het gevoel dat de politie niet goed is…
…en dat het vertrouwen in de politie is aangetast.
Ze kunnen niet doen alsof het instituut er iets mee te maken had.
Als je terugkijkt naar dat moment, denk je dan:
Dit had anders kunnen aflopen en dan was ik er geweest?
Denk je daar weleens over na> -Natuurlijk.
Toen ik op de middelbare school zat, was er de crack-epidemie…
…en op openbare scholen in DC kregen we 'Straatrecht'-lessen.
Ze leerden ons hoe we met de politie moesten omgaan…
…omdat de crackepidemie zo gevaarlijk was voor gekleurde kinderen.
Het is een ding.
Het is onze verantwoordelijkheid…
…om ons land te redden.
En jullie weten wat we moeten doen.
Er zijn dit jaar verkiezingen. We moeten serieus zijn.
Elke gezonde Afro-Amerikaan moet zich registreren…
…voor een vuurwapen.
Alleen zo veranderen ze de wet.
Schrijf je nu veel?
Steek er maar een op. -Je bent de beste.
Rook je wiet, Dave? Grapje.
Ik heb niks bij me. -Ik ben hartstikke stoned.
Was het maar zo.
Hoe vaak rook je wiet?
Niet zoveel als mensen denken. Ik ben nu 46.
Helpt het met schrijven? -Nee.
Helpt het je me optreden?
Nee. Ik heb veel angsten. Gewoon bij wat ik doe.
En dat onderdrukt een groot deel.
Niemand leeft een angstvrij leven, maar het is te beheersen.
Mag ik weten wat de bron van die angst is? Gewoon het leven?
Met dit werk…
…nemen mensen de emotionele slijtage en draagkracht ervan voor lief.
En je moet je openheid behouden.
Als je naar een eindproduct kijkt…
…een van je specials…
…help je bij he bewerken? -Heel veel.
En de video die werd vrijgegeven…
…na de dood van George Floyd?
Dat was met een kanttekening.
Ik weet dat het niet verfijnd is, maar als ik het verfijn…
…wordt het minder echt.
Wat was de reactie?
Dat ik kreeg?
De meeste mensen waren opgelucht…
…omdat ik over iets sprak wat mensen voelden…
…wat niet werd besproken in het grotere gesprek.
Juist. Dat komt terug op mijn idee daarover:
'Hier is het.
Ik wist dat het moest komen.'
En toen kwam het. Dus vanuit dat oogpunt……
…was het geweldig. -Dat waardeer ik.
Ik weet niet hoe ik dit moet zeggen zonder dat het overbodig is…
…maar wanneer ik je werk zie…
…ik heb nog nooit iets beters gezien.
Ik ken niemand die beter is.
Maar, als ik naar jou kijk…
Nee, stop. -Nee, dit is belangrijk.
Weet je nog toen ik bij je show was?
Toen ik wegging, ik heb het vandaag gezien…
…om me te herinneren hoe het voelde.
En toen ik bij je zat dacht ik…
Straks mag hij me niet.
Maar toen ik het na afloop keek, dacht ik: o, hij mag me heel graag.
De vragen waren heel doordacht.
In zekere zin was het intimiderend om in je show te zijn…
…deze zeer goed bekeken show, maar het voelde als een echt gesprek.
En het feit dat iemand van jouw status…
En toen ik bij jouw show was…
…wisten we al dat je wegging.
Het was een gevoel van…
…misschien kan ik nooit meer in deze context met hem praten.
Ik wist niet wanneer ik David Letterman weer zou zien.
Het was belangrijk dat ik zei: 'Ik ben blij je op tv te zien.
Ik ben blij je buiten de tv te zien. Ik ben blij dat je bestaat.'
Ik denk aan die show in de jaren 80.
Ik woonde hier toen jij Late Night op NBC deed…
…en ik begon je show te kijken en ik vond het geweldig.
Het feit dat je nu hier bent…
…vind ik geweldig.
Ik denk aan alle geweldige interviews met Eddie Murphy en Andy Kaufman…
…en al die mensen die ik bewonderde…
…en het platform dat je dit genre waar ik zoveel van hou gaf.
Het is makkelijk voor mij om dingen te doen als ik ze al eens gezien heb.
En door jouw show, zijn veel dingen die ik heb geleerd…
…dingen die ik ergens zag.
Wat aardig van je. Nee…
Het is waar. -Bedankt.
We doen deze show, en ik weet niet hoeveel we er hebben gedaan…
…en het schema is onderbroken…
…net zoals dat van iedereen…
…en elke keer…
…ben ik dankbaar omdat de persoon in die stoel…
…zoveel slimmer is dan ik.
En ik moet zeggen dat de status die je hebt bereikt…
…in jouw gekozen vak zo verdiend is.
Jeetje. Bedankt.
Oprecht.
Dave Chappelle.
Dave Letterman.
Wat een eer, man.
Ik voel me vereerd. Lieve hemel.
Oké, dit is allemaal van jou. Kom het maar halen.
Onderiteld door: Maartje van der Zeijden