Huknę jak Farciarz Gilmore.
I to rozumiem.
Chyba kogoś zabiję.
To jakieś 270 metrów.
Potrzebuję dublera.
Nieźle, Dave.
No ba.
Dajesz radę lewą.
Tak.
Niesamowite.
- Jesteś oburęczny? - Jestem prezbiterianinem.
NETFLIX — SERIAL ORYGINALNY
MOJEGO NASTĘPNEGO GOŚCIA NIE TRZEBA NIKOMU PRZEDSTAWIAĆ
ZAPRASZA DAVID LETTERMAN
Cieszę się, że tu jestem.
Od dawna chciałem z nim porozmawiać.
Im więcej o nim wiem,
tym bardziej chcę nim być.
Powitajcie kogoś, kogo znacie.
A jeśli go znacie, kochacie go.
Prawdziwy mistrz, David Chappelle.
Ohio!
Jak się masz?
- Miło cię widzieć. - Dziękuję.
Dziękuję za przybycie.
Sami swoi.
Niesamowicie się cieszę,
bo wiele się nauczyłem o tobie i twoim życiu.
Mam do ciebie ogromny szacunek.
Cieszę się, że tu dziś jestem.
I wiesz co?
- Za chwilę dam ci coś powiedzieć. - W porządku.
Prawie 27 lat temu spotkaliśmy się po raz pierwszy.
- W twoim programie. - Tak.
Jak na ironię,
gdy miałem u ciebie wystąpić,
nie miałem garnituru.
Włożyłem dżinsy i koszulkę.
Przesunęli mnie.
Obowiązywał dress code?
Dlatego mam dziś na sobie garnitur.
Już nigdy nie usiądę przed Davidem Lettermanem.
Dziś cię nie przesuną.
Jak wyglądało twoje życie 27 lat temu?
Miałem jakieś 19 lat.
Półtora roku po liceum.
Mieszkałem w Nowym Jorku.
Występ u ciebie w tamtym czasie był szczytem
dla komika. Set u Lettermana
był spełnieniem marzeń.
Dostałem się.
Panie i panowie, powitajcie Dave'a Chapelle'a.
Pamiętasz, jak ci poszło?
Dość dobrze.
Zwracam uwagę na historię rasową.
W Nowym Jorku jest coś, co powinniście zobaczyć.
Na przykład Washington Square Park.
Są tam dwa wielkie drzewa, na których kiedyś wieszano przestępców,
ale białych
i czarnych
wieszali na różnych drzewach.
Jakby to raniło nasze uczucia.
Telewizja to inna liga. Nadal uważam się za komika klubowego.
Jestem komikiem klubowym, który występuje w telewizji, ale atmosfera,
w której się rozwijałem,
była bardziej wyrozumiała
niż w telewizji.
Mam ze 100 lat.
Kiedy zaczynałem być komikiem,
miało się chwilę,
pięć minut w The Tonight Show.
A teraz
jest zupełnie inaczej.
Każdy ma kontrakt na godzinny program.
Po pierwsze, zebranie takiego materiału jest przytłaczające.
Ale ty jesteś bardzo płodny.
Ile godzin występów masz teraz
na wszelkich platformach?
Gdy zrezygnowałem z Chappelle's Show,
często jeździłem do rejonu zatoki San Francisco.
Nagrałem wszystkie moje sety na taśmy.
Dosłownie setki godzin nagrań.
Niektórych używam teraz.
W jakiś sposób wiedziałem, że to wyjątkowy czas
w moim rozwoju,
i mam tego zapis.
Wtedy myślałem, że zrujnowałem swoją karierę.
Kiedy odszedłeś?
Wcześniej tego nie planowałem.
Sam zrezygnowałeś,
a na twoje miejsce przyszli inni.
Tak jest.
Kiedy przestałem się tym odejściem zadręczać
i występowałem, żeby zarobić na życie, a uwielbiałem to robić,
stałem się lepszym i odważniejszym komikiem.
Najgorsze, co możesz sobie zrobić, to mieć do siebie pretensje, że zawaliłeś.
A to nie koniec świata.
Mamy dziś parę fajnych spraw do obgadania.
Jedną z nich jest twoje odejście.
Wiesz o tym,
bo istnieje historyczne video i dowód na piśmie,
że ciągle musiałeś odpowiadać na pytanie:
„Co się stało? Dlaczego odszedłeś?”.
Zmyślali odpowiedzi,
bo byli tacy zdesperowani.
Im dłużej o tym myślałem,
tym lepiej to ro rozumiałem,
bo co może być bardziej kozackiego, niż powiedzieć:
„Dobranoc wszystkim!”.
A potem adios.
Czy to nie super?
Na początku było okropnie.
Bałeś się? Musiałeś być przerażony.
Jasne. Byłem przerażony.
Były też problemy prawne związane z odejściem z programu.
Nie miałem pieniędzy, których potrzebowałem,
by podjąć taką decyzję.
Na początku było jak zawsze. Trzeba stawić czoła swoim lękom.
Niektórym stawiałem czoła lepiej niż innym, ale byłem zdeterminowany.
Nie chciałam podejmować takiej decyzji,
a potem zostać być przestrogą dla innych.
Musiałem się zastanowić…
Z perspektywy czasu nie myślisz, że to było fajne?
Pewnie. Dzisiaj David Letterman jest w Ohio.
Wszystko się ułożyło.
Ale zanim się udało, było strasznie.
Nie wiem, jak wyobrażacie sobie odejście z popularnego programu.
Tego na pewno ci nie mówią: „Powodzenia w przyszłości”.
To nie tak.
Nie było miło.
Czytałem, że kiedy odszedłeś,
pojawił się odcinek, nigdy go nie wyjaśniono…
Ktoś z ekipy śmiał się
z twojego skeczu,
ale twoim zdaniem nie z tego, co było śmieszne.
Pamiętasz, co to było?
Tak, pamiętam.
Pojawiło się ciekawe pytanie,
nad którym już wcześniej się zastanawiałem.
Lubię dawać z siebie wszystko.
W tamtym czasie miałem poczucie, że moja kariera może się skończyć,
więc przeginałem.
Są takie sytuacje, kiedy robisz o krok za daleko.
Żarty o rasizmie i innych izmach.
Uważałem to za ryzyko zawodowe, ale zdałem sobie sprawę,
że robię więcej, niż mogę udźwignąć.
Nie ufałem okolicznościom
bycia takim sławnym.
Pamiętasz, z czego ta osoba się śmiała,
a co ty uważałeś za niestosowne?
Tak, ale bardziiej pamiętam
to uczucie. To, jak się poczułam.
Nie chcesz rozmawiać o tym odcinku?
Był tak zły, że zrezygnowałem.
Nie tylko dlatego odszedłem,
ale to na pewno pomogło mi podjąć decyzję.
Nie chciałem się tym przejmować.
Jeszcze jedno pytanie o to.
Spoko.
Byłem ciekawy, co to był za materiał.
Skecz nie był taki zły.
Nawet zabawny.
Grałem chochlika
pomalowanego na czarno,
który pojawiał się, gdy ktoś czuł się skrzywdzony przez rasizm.
Niełatwy numer.
Skecz nie był zły, ale kiedy słyszałem śmiech w złym momencie,
będąc tak przebranym,
poczułem wstyd.
- I dlatego. - Rozumiem.
Mam wielkie jaja, żeby o tym mówić.
A ja? To ja zadałem pytanie.
Najlepszą częścią tego odejścia był powrót tutaj.
Wtedy zrozumiałem wartość bycia częścią społeczności.
Ludzie z mediów przyjeżdżali tu, żeby mnie znaleźć,
a lokalsi bardzo mnie chronili.
Nie uważali mnie za upadłego celebrytę,
byłem gościem stąd.
To pomogło mi przetrwać.
Nie byłeś wcale upadły.
Nie usunięto twojego programu.
Kiedy Evel Knievel próbował przeskoczyć 12 aut, ale nie zdołał, to jest upadek.
Myślę, że tego typu żarty
są jak sztuczki Evela Knievela.
Mam nadzieję, że wyjdą.
Tak. Ale powiem tylko,
że mógłbyś układać skecze w każdym programie,
i byłyby w porządku,
ale obserwowanie cię,
jak dzielisz się swoimi myślami i teksami, jest bardziej interesujące.
Cokolwiek wpłynęło na tę decyzję,
lepiej ci bez tego programu.
Chociaż gdybyś chciał takiego show, zrób je.
- Cieszę się, że tak się stało… - Tak.
…perspektywy czasu.
To było najważniejsze wydarzenie w twoim życiu
poza narodzinami dzieci.
To był bardzo formatywne wydarzenie
czy ciąg wydarzeń.
Ale gdybym skończył program, czując się tak jak wtedy, nie byłbym taki sam.
A tak przy okazji, gdzie jesteśmy?
- Tutaj? Teraz? - Tak.
Jesteśmy na obrzeżach pięknego Yellow Springs w Ohio.
Proszę bardzo.
WIOSKA YELLOW SPRINGS
Yellow Springs.
- Jest super. - Bardzo fajnie.
Nie zmieniło się od 100 lat.
Ale musi wyglądać inaczej niż wtedy, gdy byłeś dzieckiem.
- Wizualnie prawie identycznie. - Żartujesz.
Pamiętam, jak chodziłem tu z tatą na zakupy.
Tu była knajpa o innej nazwie.
A tu bank o innej nazwie.
Po drugiej stronie pola choinek jest cudowne miejsce,
Mleczarnia Younga.
Widzieliśmy ją.
Widzieliśmy też college Antioch.
College Antioch był tutejszym centrum kulturalnym,
zwłaszcza w latach 60.
To alma mater ludzi takich jak Coretta Scott King.
Ojciec Johna Lithgowa był tu profesorem. On sam tu dorastał.
Twoja rodzina ma powiązania z Antioch?
Mój ojciec był tam nauczycielem i pracował w administracji.
Dorastałaś tu?
- Po części. Rodzice się rozwiedli. - Urodziłeś się w Waszyngtonie.
Mieszkałem w Waszyngtonie, a ojciec tutaj.
Od 1976 roku chodziłem tu do gimnazjum.
Dlaczego to miejsce się nie zmienia?
Myślę, że urok małego miasteczka jest taki,
że dni są bardziej przewidywalne, a twarze znajome.
Ludzie znają moje imię, ja znam ich.
Kiedy jesteś sławny, nikogo nie znasz.
- Tu wszyscy są sławni. - To nie jest typowe miasteczko.
Tak uważamy.
To nic nowego.
Taka jest tradycja miasta.
- Tak. - Świadomość i aktywizm.
Czytałem trochę o Yellow Springs.
Wasza społeczność jest nierozerwalnie związana
z niewolnictwem.
Ta relacja nie była taka prosta,
ale jednak realnie pomogła
ludziom odejść od niewolnictwa.
Znasz tę część historii miasta?
Jasne. Ohio było stanem abolicjonistycznym,
więc niewolnictwo nie było tu legalne.
Czarni nie mieli jednak prawa wyborczego, więc i wolność,
i niewolnictwo były nielegalne.
Rzeka Ohio wyznaczała granicę. W Kentucky niewolnictwo było praktykowane.
Ludzie należeli tu do wspólnot chrześcijańskich,
byli przeciwni niewolnictwu, a miasto stało się abolicjonistyczne.
Niektóre starsze domy mają przejścia,
w których ukrywali się niewolnicy, to część naszej historii.
W tym roku Covid pokrzyżował nam plany,
ale tradycyjnie, czwartego lipca,
jedziemy oglądać fajerwerki do Gaunt Park.
Gaunt Park został przekazany temu miastu
przez Afroamerykanina, Wheelinga Gaunt,
który był niewolnikiem.
Jego właściciel pozwalał mu pracować w czasie wolnym,
więc kiedy kończył pracę na polu,
szedł na inną plantację, gdzie płacili mu.
Udało mu się wykupić wolność.
Wolność dla całej rodziny, dla pięciu osób.
Został właścicielem ziemskim,
był kluczową postacią w tworzeniu czarnego uniwersytetu Wilberforce.
a kiedy umarł, przekazał park Yellow Springs.
Uwielbiam tę część miasta.
Czwartego lipca
zjeżdżają się biali, bo mamy najlepsze fajerwerki w regionie.
Stoją na kawałku ziemi podarowanym przez czarnego,
który musiał wykupić swoją wolność,
i świętują obietnicę tego, czym może być ten kraj.
To jedna z pięknych ironii tego miasta.
Myślę, że co miesiąc, a na pewno co roku,
każda wdowa dostaje z jego funduszu
pół kilo cukru i pół kilo mąki.
Wdowa po moim ojcu je dostaje.
Niezwykłe.
Mój tata i jego koledzy rozpoczęli
Tydzień Kultury Afroamerykańskiej.
Coś, co uczciłoby czarną kulturę w małym miasteczku w Ohio.
Wystąpiłem na pierwszym. Byłem do bani.
Totalnie.
To był występ dla mojego taty.
Cały tydzień prelegentów i artystów.
Kontynuujecie to w jakiejś formie?
Tak. To, co robię, jest w tej tradycji.
Urządzamy imprezę
w stodole sąsiada, Juke Joint.
Przylatują artyści z całego świata, by wystąpić w tej małej stodole.
Ale ekstra, co?
Cudownie.
Tata tak mnie wychował.
Polityka jest lokalna, społeczność jest najważniejsza.
Świata nie zmienisz, ale kawałek możesz fajnie urządzić.
Żyję według tych zasad.
Widzę tęczową flagę.
Geje są mile widziani.
Wszystkie litery alfabetu są tu mile widziane.
Chcemy, żeby wszyscy czuli się bezpiecznie.
Przy wjeździe do miasta widać baner z napisem „Życzliwość”.
To nasze miejscowe motto.
Zawsze lubiłem to miejsce. Na przykład to,
że zawsze było radykalnie liberalne.
To wyspa Berniego Sandersa na morzu Trumpa.
Najbardziej w tym mieście lubię
pragnienie społeczności.
Rozpoznaję wszystkie twarze,
znają moje dzieci. Sława wyparowuje wraz z regularnością.
Myślisz, że przyszli tu dla mnie?
Znają mnie.
Przyszli dla ciebie.
To miłe miejsce do życia.
- Widziałeś to w dzieciństwie? - O tak.
Uznawałem za pewnik, że mogę czuć się tu bezpiecznie.
Wiele osób dbało o mnie
w sposób, którego nie umiałem doceniać, póki nie byłem starszy.
- Ile mają lat twoje dzieci? - Najstarszy skończy 20.
- I jak? - Ten dzieciak jest niesamowity.
Jest najlepszy. Kocham go.
Nowe modele są lepsze od starych.
Ich sposób myślenia jest inspirujący.
Jest odważniejszy niż ja w jego wieku.
O ironio, ale to prawda.
Już teraz podejmuje ważne decyzje o tym, kim jest,
kim chce być.
Szczerość i bystrość tych dzieciaków…
Są bombardowani informacjami.
Trudno wcisnąć im kit.
Opowiedz mi o innych.
Jego brat, Ibrahim, jest sportowcem.
To zabawny dzieciak.
Jako jedyny z moich dzieci próbował stand-upu.
Raz w Komediowej Piwnicy. Wymiótł.
Był naprawdę dobry.
Bardzo odważne.
Czy to otworzyło mu jakieś drzwi?
Nigdy więcej o tym nie wspominał. Chyba tylko chciał spróbować.
Cieszę się, że się nad tym pochylił, zobaczył, jakie to piękne.
Liznął tego i dobrze mu poszło.
- Jest jeszcze trzecie. - Moja córka. Moja biźniaczka.
To urocza dziewczynka, którą mogłem być.
Bardzo słodkie.
Moja żona, gdy dzieci były małe, odwaliła większość roboty.
Pracowałem nad programem.
Jak to się mówi?
Matka jest słowem Boga w sercach i ustach dzieci.
Była dla nich wszystkim.
Jedyne, co zrobiłem… Wcale nie tak mało.
Wciąż powtarzałem moim dzieciom,
że jestem najfajniejszym skurwielem na świecie.
To nie takie proste…
Dzieciaki, tata ma wam coś do powiedzenia.
Ciągle im opowiadałem, jaki jestem fajny.
I że mogą mi ufać. Nie patrzyłem na siebie jak na autorytet,
raczej jak na źródło wiedzy.
Jeśli zadasz mi właściwe pytania, mogę ci sporo poopowiadać.
Taka była twoja relacja z ojcem?
Oczywiście.
Mój ojciec nigdy nie mówił mi, co mam robić,
co było dziwne, keidy dorastałem.
Mówił, że trzeba umieć podejmować decyzje.
Co jest sprzeczne z intuicją, myślałem, że to na moją niekorzyść.
Ale z wiekiem zrozumiałem, dlaczego tak mnie wychował.
Pomagał mi rozkminić tę układankę,
ale to ja musiałem ją ułożyć.
Mówił, że cię kocha?
Cały czas.
Tak już jest w naszej rodzinie.
Nigdy nie zostawiam dzieci bez powiedzenia, że je kocham.
Nigdy nie wiadomo, co się stanie.
To najważniejsze,
żeby uzyskać stabilizację.
Maltretowanym dzieciakom brak pewności siebie.
Zaniedbanym też.
Czasem świadomość, że komuś zależy,
inspiruje cię i daje ci odwagę.
Czy widzą porównanie swojego życia z tym,
jak żyją inne dzieci?
Mój zawód nie wpłynął znacząco na ich życie.
Nie mieszkamy w Hollywood.
Paparazzi nie robią im zdjęć.
W tym sensie społeczność ich chroni.
Przez większość czasu, odkąd tu mieszkam,
moja kariera szła fatalnie.
Czaisz?
Dopiero teraz się dorobiłem.
Właśnie się do tego przyzwyczajamy jako społeczność.
Miałem 14 lat, kiedy zaczynałem.
Gdy przyjechałem do Nowego Jorku, ludzie pilnowali,
żebym nie zszedł na złą drogę.
Zawsze będę za to wdzięczny. Jakiś rok temu
zmarł komik z Nowego Jorku, William Stevenson.
Pojechałem na jego pogrzeb, bo chciałem, żeby jego rodzina wiedziała
że był ważną osobą na naszej scenie.
Rozglądam się po sali i widzę komików,
młodych i starych.
Zrozumiałam, że ci ludzie
wywarli na mnie ogromny wpływ.
Dziwna ekipa z tych komików.
Ciekawe. Mam przyjaciół, których znam od podstawówki,
i przyjaciół, których znam, odkąd przyjechałem do Kalifornii
i założyłem klub komediowy.
I to ta grupa…
mimo że kocham moich starych przyjaciół…
- Mówimy tym samym językiem. - Rozumiem, czemu policjanci
trzymają się razem. I z przestępcami.
Tak już jest.
- Jesteś muzułmaninem? - Jestem.
- Kiedy nim zostałeś? - Gdy miałem 17 lat.
- Jak to się stało? - Nie wiem.
Wiara w Boga i takie tam.
Wiecie co,
to nie jest tak, że jestem w tym dobry.
Gdy miałem 17 lat, mieszkałem w Waszyngtonie,
a naprzeciwko domu była pizzeria.
Pracowali tam muzułmanie, chodziłem do nich, opowiadałem dowcipy.
Byłem ciekawski z natury,
zadawałem im pytania o ich religię.
Jeden z nich opowiadał o tym z pasją, to było fascynujące.
Podobała mi się ta perspektywa
i to wszystko wpłynęło na moją decyzję,
że chcę mieć sensowne życie.
Duchowe życie.
Nie tylko to, co namacalne. Zawsze miałem poczucie,
że to powinno coś znaczyć.
Nawet teraz.
Siedzimy na polu na odludziu,
ale przez ostatnie miesiące występowaliśmy tu 26 razy.
Jest drogo i ciężko, wielu ludzi ciężko pracuje,
ale cała ekipa jest związana z naszą społecznością.
Wielu na przepustkach, nie mogli pracować.
Dzięki mojemu stand-upowi stanęliśmy na nogi.
Dla mnie to bardzo znaczące.
Robię milion stand-upów,
ale ostatnie 26 wiele dla mnie znaczyło,
bo to dar mojej społeczności dla świata.
Coś nie tak z silnikiem.
Nic mu nie jest.
Zamówiłem pizzę.
Teraz to instytut ekologiczny, ale kiedyś był tu obóz.
Obozy dla szóstoklasistów. Moje dzieci na nich były.
Chodziliśmy na długie wyprawy, pokazywali nam gatunki ptaków.
Mieszkałem wtedy
z mamą w Waszyngtonie.
Byłem tu od roku,
zacząłem interesować się naturą.
Nie oparłeś się zmianie.
- Wręcz przeciwnie. - Podobało mi się.
Podobało mi się,
że tata miał kablówkę.
Zmieniła moje życie.
Oglądałem MTV i inne takie.
To były złote lata kultury.
W weekendy całe noce oglądałem telewizję.
Miałeś naturalne piękno okolicy i telewizję kablową.
- Najlepiej. - Wszystko, co potrzebne dziecku.
Idziemy w stronę akwenu, od którego pochodzi nazwa miasta.
Zgadza się. Żółte Źródła.
Ludzie myśleli, że mają magiczne właściwości lecznicze.
Miejscowa legenda głosi, że jeśli napijesz się ze źródła, wrócisz tu.
Piłeś kiedyś z tego źródła?
Wiele razy.
- No tak. - Nawet nie wyjechałem.
Jeśli wierzyć legendzie, to ma sens.
Czytałem o tym, że jesteś muzułmaninem, i coś mnie zafascynowało.
Studnia Zamzam.
Studnia o nazwie Zamzam w Arabii Saudyjskiej.
Według mitu
pewna rodzina wędrowała przez pustynię, umierając z pragnienia.
Ich oczom ukazała się studnia bez dna.
- Możemy ją zobaczyć. - Ja mogę.
Ty musiałbyś podzwonić.
Byłeś tam?
Tak.
To miejsce tylko dla muzułmanów, nie dla turystów.
I tak powinno być.
Ten człowiek to prorok Abraham i jego żona.
Słowo „zamzam”
znaczy „stop, stop”, bo kiedy rozkazano,
aby studnia się pojawiła, woda wytrysnęła tak gwałtownie,
że żona krzyknęła: „Stop, stop!”, bo było to tak przytłaczające.
Mówią, że to niewyczerpana studnia.
Znajduję pocieszenie w myśli,
że to wszystko pochodzi z jednego źródła.
Że to źródło jest dobre
i choć nie rozumiemy intencji tego źródła,
jesteśmy z nim związani.
Nie jest tak, jak mówi opinia publiczna.
To ograniczony i lekceważący odbiór przekonań religijnych.
To piękna religia.
Jej idee znajdują swoje odbicie w głównych religiach abrahamowych.
Są obecne w chrześcijaństwie czy judaizmie.
Ale chodzi o to, że to miejsce coś znaczy.
To miejsce, do którego przychodzisz, by się uczyć.
Przychodzisz, nic nie wiedząc, i zdobywasz wiedzę.
Co to jest?
Źródło.
Napijesz się?
- Tak. - Wezmę łyka, jeśli ty weźmiesz.
- Ironia. - Nic mi nie jest.
To było super.
Najlepiej.
Napiję się jeszcze. Przepraszam.
Na pewno tu wrócisz.
Nie tylko wrócę. Kupuję nieruchomości.
Kiedy obecny prezydent mówi,
że będziemy trzymać muzułmanów z dala od tego kraju,
jak się czujesz?
Nie spodziewam się empatii, współczucia
czy przenikliwości kulturowej po takim kolesiu.
Smutne jest to, że ten urząd nie ma w sobie więcej człowieczeństwa.
Ale czy kiedyś miał?
Biden nazwał Trumpa pierwszym rasistowskim prezydentem.
To nieprawda.
Jak się czuję, gdy biały człowiek mówi coś głupiego?
Wiem, że bogaci biali nazywają tych biednych śmieciami.
Wiem o tym tylko dlatego, że w zeszłym roku zarobiłem tyle kasy,
że bogaci biali przyznali mi się do tego na bankiecie.
Nie podoba mi się to.
Stałem z nimi w kolejce, tak jak wszyscy Amerykanie
w demokracji.
W kolejce do glosowania.
Słuchałem ich.
Słuchałem naiwnych marzeń białej biedoty.
„Donald Trump pojedzie do Waszyngtonu
i o nas zawalczy”.
Stoję tam i myślę sobie: „Ty głupi skurwielu”.
Jesteście biedni.
On walczy o mnie.
W każdym związku,
zwłaszcza obywatela i kraju, zaufanie jest najważniejsze.
Myślę, że mamy kryzys braku zaufania w naszym kraju, nie bez powodu.
Najgorsze jest to,
że ludzie sobie nie ufają.
To nie mówi nic dobrego o narodowym charakterze,
jeśli ludzie gromadzą papier toaletowy i naboje na początku pandemii.
Przeraża mnie to.
Ale tutaj ludzie przechodzili obok papieru,
bo wiedzieli, że mają rolkę w domu.
Leżał na półkach dłużej niż w innych miejscach.
Mówię wam, społeczność jest najważniejsza,
a wzajemne zaufanie jest wszystkim.
Możemy sprzeczać się o szczegóły,
ale musimy wierzyć w przyzwoitość.
Przyzwoitość. To prawie jak nirwana.
Ale martwię się, jaki będzie świat.
Zobaczymy czołgi na ulicy?
Znowu wojna domowa?
A może za dużo o tym myślę?
Ty myślisz,
że ludzie będą przyzwoici.
Cóż, wierzę, że Bóg nad tym czuwa, nieważne czym się martwię.
Tylko moje wysiłki są moje,
ale na rezultat nie mam wpływu.
Zrobię, co uważam za słuszne.
Nie wiem, co jest najlepsze, bo jestem tylko człowiekiem.
Ale wierzę, że to dzieło ma swój cel.
Dowodzi, że istnieje coś doskonałego.
- Musimy w coś wierzyć. - Jasne.
Inaczej po co to wszystko?
Świadomość, że nie masz na to wpływu.
Czy to cię pociesza?
Tak.
Mogę robić to tylko, co chcę zrobić,
i ufać, że to słuszne.
Znów używam słowa „fajny” w odniesieniu do ciebie.
Nie mieszkasz w Nowym Jorku. Spędzasz tam sporo czasu.
Nie mieszkasz w Los Angeles. Spędzasz tam dużo czasu.
Ile filmów nakręciłeś w Los Angeles? 18, 19?
Tak.
Szaleństwo! Zacząłeś kręcić filmy
- w wieku 20 lat? - Dziewiętnastu.
Ostatni to Narodziny Gwiazdy, prawda?
Spotkałem się z Bradleyem Cooperem w Ohio.
Przyjechał na moją imprezę
i poprosił, żebym zagrał w filmie.
Obejrzałem Żółtodzioby.
ŻÓŁTODZIOBY
Masz tam na sobie
jednoczęściowy, ciemnozielony kombinezon woźnego.
Niebieski.
Widuję cię
na występach i w innych miejscach
w kombinezonie.
- Z twoim imieniem. - Tak.
Nikt nie wygląda dobrze w kombinezonie.
Ale ty wyglądasz spoko.
Zobaczyłem go w filmie
i pomyślałem: „Pozwolili mu zachować kostiumy”.
Nie wiadomo w co się ubrać do programu.
Oglądając Richard Pryor: Live in Concert,
wiesz, że to ten z czerwoną koszulą i cekinowymi butami.
Nawet wybranie stroju na dzisiaj to był koszmar.
Znam to uczucie, bo póki miałem program,
nie musiałem się martwić o ubrania.
A teraz to wszystko, na co mnie stać.
Przepraszam.
Kiedy robiłeś Lettermana, jaką rolę w twoim życiu odgrywała sława?
A może byłeś tak zajęty pracą, że nigdy jej nie doświadczyłeś?
To drugie.
Wiem, że to brzmi głupio, ale tak właśnie było.
Kiedy zaczynaliśmy,
ja i moja ekipa sądziliśmy, że nas zdejmą. Wcześniej mnie zdjęli.
Występowałem w telewizji śniadaniowej przez sześć tygodni.
„Gdzie mam iść w poniedziałek? To nie nasz problem”.
Byłem skupiony.
Mam przeczucie, że to rozumiesz.
Skupiasz się coraz bardziej,
bo czujesz presję, by być coraz lepszym.
To okropne mówić to publicznie, ale powiem.
Uwielbiam być sławny.
Brawo.
Serio.
Uwielbiam to. Nie bycie celebrytą,
ale lubię być sławny. Czy to ma sens?
Wyjaśnij nam różnicę.
Bycie celebrytą to rola.
Chodzisz po czerwonym dywanie, ludzie pytają, co masz na sobie,
panie wystawiają stopę do zdjęć.
- Ale ty tego nie robisz. - Nie, nie robię.
Nie udzielam nawet wywiadów.
Tylko tobie opowiadam, co robię.
Nie znoszę tego.
Każda praca, która uzależnia cię od akceptacji innych,
to szalona praca.
Większość ludzi nie musi się martwić, czy jest lubiana.
Dla nas to ważne.
Im więcej zainwestujesz w siebie jako celebrytę,
tym mniej zostanie dla ciebie.
Drodzy komicy,
coś wam przypomnę.
Zawsze to powtarzam.
Nasz gatunek jest najlepszy.
Musimy wiedzieć tylko to, co wiemy.
Wszystko, co wiemy, jest cenne dzięki temu, co z tym robimy.
Bądź wierny sobie,
pierdol zasady,
kasa się pojawi.
Większość z was jej nie zarobi.
Rozmawiałam wczoraj o tobie z pewnym komikiem.
Powiedział: „Dave Chapelle ocalił stand-upy.
Przygotowuje materiał, żartuje na krawędzi,
przesadza,
obraża ludzi,
ma wszystko gdzieś.
Ale wierzy w swoje prawo
do prezentowania tego materiału.
Ocala stand-upy”.
Na pewno nie chcę nikogo urazić.
Myśl o zranieniu czyichś uczuć
jest bolesna.
Ale pewnie tak się stanie.
To możliwe.
W dziele sztuki wiele zależy od interpretacji odbiorcy.
A w tym czasach zbyt wiele podajemy
widowni na tacy.
Teraz publiczność ma internet,
jest jak dziecko biegające z bronią…
Ktoś musi mu tę broń zabrać.
Albo nie bać się, że dziecko ma broń.
Nie będę nikogo pouczał. Muszą wziąć tę robotę na siebie.
Oglądałem Sticks & Stones.
Ciężko mi wyrazić,
co zaobserwowałem.
Nie z tego świata.
Jako komunikator nigdy nie widziałem czegoś takiego.
Również w sensie rozrywkowym.
Pokornie dziękuję.
Ciągle to słyszysz.
Ale gdyby występował
z takim materiałem…
Co w tym zabawnego?
Chcesz sprawdzić, czy zgadniecie, kogo naśladuję.
Wejdę w rolę. Zgadujcie.
Uwaga, zaczynam.
Jeśli zrobisz coś złego,
a dowiem się o tym,
spróbuję ci wszystko odebrać. Nie obchodzi mnie, kiedy się dowiem.
To może być dzisiaj, jutro, za 15, 20 lat.
Jak się dowiem, będzie po tobie.
Kto to?
To wy.
To był mój drugi ulubiony program.
Podobało mi się to,
że trudno było wtedy to powiedzieć.
Wychodzisz, jesteś spoko, masz to w dupie, ale się stresujesz,
bo poddajesz się interpretacji wielu osób.
Rozumiem, czemu ludzie krytykują ten materiał.
Ale warto się temu przyjrzeć. Miałem dobre intencje.
Może to zbyt wzniosłe jak na mnie,
ale czy bez sprzeciwu rozwijałbyś się?
W tym programie?
Nie, w ogóle. Jeśli wszyscy
będziemy się we wszystkim zgadzać,
jak mamy się rozwijać?
Zgadza się.
Kiedy mówi się takie rzeczy,
trzeba zostawić przestrzeń
na odkupienie.
Im więcej miejsca na odkupienie, tym więcej szczerości.
A jeśli chcesz dojść do sedna tych problemów,
które nas toczą,
potrzeba szczerości i wybaczenia.
W więzieniu wszyscy są niewinni,
a jednak każdy ma coś na sumieniu.
Jeśli nadamy temu kontekst,
dostrzeżemy, co zrobiliśmy.
Może nawet dowiemy się, co się dzieje,
dlaczego historia się powtarza.
Zrozumiemy w pełni naszą sytuację.
Ten spacer po linie sprawia, że nikt nie chce dać się złapać.
Następne pytanie wymyśliłem sam, więc przygotuj się.
Bob Dylan, gdy był młody,
miał jakieś 21 lat, czyli tyle ile ty, kiedy występowałeś u mnie,
widział działalność ruchów pacyfistycznych.
Rewolucja seksualna, wolność słowa,
nastroje antyrządowe.
Myślę, że ci ludzie mogli zakończyć wojnę w Wietnamie.
Wszyscy zakładali, że to on był głosem
tych przemian, ale otwarcie przyznał,
że prostu śpiewał protest songi.
Kiedy zginął George Floyd, czekałem.
Kiedy David się odezwie?
W mojej głowie jest liderem.
Jak bardzo się mylę?
A może mam rację?
A może mam wrócić do Indiany?
Nie.
Nie jestem liderem.
Chcesz nim być?
Nie.
Świetnie się bawię, będąc tym, kim jestem.
Nie chcę być kimś, u kogo ludzie szukają
moralnego lub intelektualnego przewodnictwa.
To nie w moim klimacie.
Liderzy nie mają emerytury. Martin Luther King umarł bez grosza.
Malcolm X też.
Nie chcę tego robić.
Ale to twoja opinia.
Czekam, aż coś powiesz. Czyli jestem twoim zwolennikiem.
Powiedziałem to, co wielu myślało.
Komentarze po tym wydarzeniu były przeintelektualizowane.
Byłem w szoku, że nikt nie mówił o tym,
jakie to uczucie
patrzeć, jak ktoś zostaje zamordowany
przez mężczyznę w policyjnym mundurze.
Myślałem o tym w związku z George'em Floydem.
Pięćdziesiąt pięć lat temu, w kwietniu 1965 roku,
John Lewis i jego koledzy.
przechodzą przez most Edmunda Pettusa
w Selmie w Alabamie, a policjant z latarką
uderza go, jak kijem bejsbolowym,
w głowę, rozbija mu czaszkę, prawie zabijając.
Prawie go zabija.
Przeżył i poświęcił życie
tej walce.
A pod koniec jego życia
George Floyd,
o którym nie wiem, czy był aktywistą,
zostaje zabity,
zamordowany, zlinczowany
przed przedstawiciela prawa.
Porównanie jest oczywiste.
Oboje staną się częścią kultury,
która ma naprawić to, co trzeba naprawić.
Co za tragiczny przypis
do tragicznej kultury.
To trudny temat.
Takie wieczory jak ten
są ważne.
Rozmowa o tym.
Jesteśmy rodakami. Wszyscy. Mieszkamy w Ameryce,
wszyscy mamy swoje problemy.
To dziwne,
bo w grze o to, kto bardziej cierpiał, każdy ma coś do powiedzenia.
Ludzie zachowują się, jakby czyjeś cierpienie wykluczało inne.
Obaj wiemy, że jest inaczej.
Można na to spojrzeć z wielu stron
i uczyć się od siebie.
Martwi mnie rozmiar tego problemu.
To nie brzmi jak coś, co da się szybko załatwić.
Ludzie mówią, że tym razem jest inaczej, dlatego przewidujemy prawdziwą zmianę.
- Też tak myślisz? - Niczego nie przewiduję.
Oczywiście liczę na to, że nastąpi prawdziwa zmiana.
Z mojego doświadczenia wynika,
że zmiana nigdy nie jest wygodna.
Musi być niewygodnie, nim znów będzie wygodnie.
To będą negocjacje.
Jeśli tak na to spojrzymy,
to jak, kurwa, można negocjować z Derekiem Chauvinem?
O czym w ogóle mówimy?
Ten koleś…
Nie wyobrażam sobie tego.
To ciekawe. Ludzie mówią,
że gdybyśmy nie mieli kamer i telefonów,
nie wiedzielibyśmy, że to się dzieje.
Że to będzie odstraszać.
W tym przypadku nie odstraszyło.
Odnoszę wrażenie,
że szkolił w tym czasie innych funkcjonariuszy.
- Zgadza się. - Popisuje się przed kamerami.
„Pokażę wam, jak to się robi. Nie, poradzę sobie.
Mogę zabić gościa kolanem”.
We fragmencie o George’u Floydzie
mówiłem o policjantach ze Staten Island, którzy obserwują, jak ich koledzy
zabijają człowieka, i nie reagują, bo wiedzą, że są nagrywani.
Nie jestem przeciwny kamerom, ale nie chcę sprawiedliwości wstecz.
Nie chcę, żeby ich dorwali, gdy będę martwy.
Chcę, żeby ich powstrzymano.
W dwóch sprawach, które omawiamy,
co powiesz o tych, którzy tam stali?
Nie chcę oceniać.
Nie wyobrażam sobie zobaczyć coś takiego.
Nigdy nie byłem w takiej sytuacji.
Nie oceniam, ale chciałabym, by ktoś to powstrzymał. Jak każdy.
John Crawford,
czarny, którego zamordowano w lokalnym Walmarcie, nie robił nic złego.
Zamordował go policjant w Beavercreek w Ohio.
W tym okręgu zdarzyły się tylko dwa zabójstwa z ręki policji
w historii.
Dokonał ich ten sam facet.
Najpierw zastrzelił białego.
Gdyby go wtedy powstrzymali, nie byłoby kwestii rasowej.
Chodzi o zbyt agresywną, nadgorliwą policję.
Chodzi o to, jak był szkolony.
Z jakiegoś powodu
zabił na służbie dwie osoby.
Nie sądzę, by tamta społeczność była zadowolona z reperkusji.
Było ich niewiele.
Wyrażenie Balck Lives Matter jest ważne, ale zwodnicze.
Ten problem nie dotyczy wyłącznie Afroamerykanów.
Bardzo często tak,
ale nie tylko.
A po drugie,
jeśli Rosja wykorzystuje nasze rasistowskie skłonności,
by rozwiązać nasz związek,
to trzeba spojrzeć na rasizm jak na kwestię bezpieczeństwa narodowego.
Trzeba zidentyfikować luki, zapełnić je
i upewnić się, że funkcjonujemy jako spójny naród.
Jeśli ci, którzy egzekwują prawo, klęczą ludziom na szyi,
nie ma żadnego kraju.
Trzeba to powstrzymać.
Dlatego ludzie szturmują ulice.
Bo chcą ocalić swój kraj. To ma sens.
- Czyje ulice? - Nasze ulice!
Macie w tej społeczności problemy z policją?
- Oczywiście - A ty, osobiście?
Nikt ze mną nie zadziera.
Nigdy cię nie zatrzymali?
Zatrzymali, ale nie było problemów.
Trzymam ręce na kierownicy,
rozmawiam z nimi z szacunkiem, ale tu jest inaczej.
To małe miasto.
Jutro się z nimi zobaczę.
- „Prawo jazdy i dowód rejestracyjny”. - „To ja, Dave”.
To nie jest typowe zatrzymanie.
Czy zatrzymali mnie,
gdy byłem w czyimś aucie,
nie wiedząc, że to ja?
Tak. Ale normalnie nikt nie wchodzi mi w drogę.
Wszyscy się znają. To małe miasto.
Gdybym robił coś szalonego, zatrzymaliby mnie.
W przeciwnym razie – nie sądzę.
A gdybyś mieszkał w większym mieście?
Jasne.
Policjant z Nowego Orleanu dusił mnie, gdy pracowałem nad planem filmowym.
Naprawdę?
Tak. Biegłem z jednego klubu do drugiego w Greenwich Village.
Zatrzymano mnie za bieganie,
co nie jest nielegalne. Byłem spóźniony.
Policjant wsadził mi rękę do kieszeni.
Komikom płaci się w gotówce.
Miałem dużo gotówki.
Policjant założył, że sprzedaję narkotyki, i zaczął wkładać kasę
do swojej kieszeni.
Takie rzeczy zdarzają się cały czas.
To nie tak, że ludzie nagle się oburzają.
Są powody, by sądzić,
że policja nie jest dobra,
a policjanci podważyli zaufanie do instytucji.
Nie mogą udawać, że instytucja ma z nimi coś wspólnego.
Wspominasz ten epizod i myślisz sobie,
że mógł potoczyć się inaczej i mógłbyś już nie żyć?
Oczywiście.
Gdy byłem w liceum, w czasie epidemii cracku,
w szkołach w Waszyngtonie były zajęcia z programu street law.
Uczyli nas, jak postępować z policją,
bo epidemia cracku była tak niebezpieczna dla czarnych dzieciaków.
To realny problem.
Naszym obowiązkiem jest
ocalić nasz kraj.
Wiecie, co należy zrobić.
To pieprzony rok wyborów. Musimy się spiąć.
Każdy pełnosprawny sprawny Afroamerykanin musi się zarejestrować,
żeby dostać legalnie broń.
Tylko wtedy zmienią prawo.
Dużo piszesz?
- Zapal sobie. - Dzięki, stary.
Palisz trawę, Dave? Żartuję.
- Nie mam przy sobie. - Jestem naćpany jak mucha z Medellin.
Chciałbym.
Jak często palisz trawę?
Nie tak często, jak się wydaje. Mam 46 lat.
- Pomaga ci pisać? - Nie.
Pomaga ci występować?
Nie. Mam ogromne pokłady lęku, robiąc to, co robię.
Trawa trochę go tłumiła.
Nie da się żyć całkiem bez lęku, ale można sobie z nim radzić.
Co jest źródłem niepokoju? Tylko życie?
Myślę, że w tej pracy
ludzie biorą za pewnik swoje emocjonalne zmęczenie.
Myślę, że musisz zachować otwartość.
Kiedy patrzysz na gotowy produkt,
twój program,
- bierzesz udział w montażu? - Zdecydowanie.
A co z nagraniem, które opublikowano
po śmierci George'a Floyda?
Wypuściłem je bez namysłu.
Wiem, że jest niedopracowane,
ale dzięki temu
jest bardziej autentyczne.
Jaka była reakcja?
Którą dostałem?
Większość ludzi poczuła ulgę,
bo czuli tak samo,
a nie mówiło się o tym.
Jasne. Z mojego punktu widzenia
to musiało się pojawić.
Pojawiło się,
- więc super. - Dzięki.
Nie wiem, jak to powiedzieć, żeby nie zabrzmiało błaho,
ale kiedy obserwuję twoje dokonania,
nie widzę nikogo lepszego. Nigdy nie widziałem nikogo lepszego.
A ja obserwuję ciebie…
- Przestań. - Nie, to ważne.
Pamiętasz mój ostatni występ u ciebie?
Obejrzałem go dzisiaj, by sobie przypomnieć, jak było.
A kiedy siedziałam z tobą, myślałem,
że mnie nie lubisz.
Ale potem zobaczyłem, że mega ci się podobało.
Pytania były przemyślane.
W pewnym sensie wizyta w twoim programie była onieśmielająca,
to był topowy program,
ale odbyliśmy prawdziwą rozmowę.
I fakt, że ktoś taki jak ty…
Kiedy ostatni raz u ciebie występowałem, wiedzieliśmy, że odchodzisz.
Wiedziałem,
że może nie będę mógł już nigdy z tobą pogadać
w takich warunkach.
Nie wiedziałem, czy w ogóle jeszcze się spotkamy.
Cieszę się, że cię widzę w telewizji
i poza nią. Cieszę się, że istniejesz.
Myślę o twoim programie z lat 80.
Mieszkałem tu, gdy byłeś w Late Night na NBC.
Oglądałem twój program i byłem zachwycony.
To, że tu teraz jesteś, jest dla mnie niesamowite.
Myślę o tych świetnych wywiadach z Eddiem Murphym, Andym Kaufmanem,
z ludźmi, których podziwiam.
Dałeś przestrzeń gatunkowi, który uwielbiam.
Łatwo mi zrobić coś, jeśli już wcześniej to widziałem.
A dzięki twojemu programowi nauczyłem się wielu rzeczy,
widziałem je u ciebie.
Jesteś bardzo miły.
- To prawda. - Dziękuję.
Nie wiem, ile odcinków tego programu zrobiliśmy.
Nasz grafik jest bardzo poszarpany,
jak u wszystkich.
Za każdym razem
jestem wdzięczny, bo osoba na tym krześle
jest mądrzejsza ode mnie.
Muszę przyznać, że pozycja, którą osiągnąłeś
w swoim fachu, jest bardzo zasłużona, przyjacielu.
O rany. Dziękuję.
Szczerze.
David Chappelle.
David Letterman.
Jestem zaszczycony.
Nie, to ja jestem zaszczycony.
To wszystko jest wasze. Bierzcie śmiało.
Napisy: Paulina Korzeniewska