DIT VERHAAL IS GEBASEERD OP WARE FEITEN, MAAR HEEFT FICTIEVE ELEMENTEN.
DE ARM VOOR BINNEN
GEÏNSPIREERD DOOR EEN WAARGEBEURD VERHAAL
De Salvadoranen zijn inmiddels gewend aan geweld. Op zondag…
…rechtvaardigde president Reagan 't optreden van de VS.
Eerst had je alleen Cuba. Nu heb je Nicaragua, Grenada…
…en is er een hevige strijd losgebarsten in El Salvador.
Maar hun woorden zijn niet nodig.
De Amerikaanse strijdkrachten die Grenada hebben bevrijd, vonden documenten…
…die de plannen van de Sovjets aantonen: een communistische revolutie ontketenen.
Dus het is duidelijk wat de bedoelingen van de sandinisten en hun aanhangers zijn.
En dat zij van hun land een vrijplaats voor terrorisme maken.
Italië heeft Nicaragua ervan beschuldigd de Rode Brigades te herbergen.
Wil je wat eten?
…internationale drugshandel. -No, gracias.
Je zit hier al drie uur. Je moet iets te eten bestellen of gaan.
…zijn betrokken bij drugssmokkel.
Sommigen kennen de indrukwekkende beelden van Salvadoranen…
…die het geweld van de communistische guerrilla's…
Hé, weet je wat? Hé.
Zusje?
Zusje.
Het spijt me heel erg. De rit duurde vier uur in plaats van twee.
Het spijt me.
Waarom wachtte je niet binnen? -Ik had alleen geld voor een drankje…
…en ik rook frietjes en ik heb honger.
Ik ga je alle frietjes van de wereld geven.
Laat me eens kijken. Je bent zo groot.
Klopt, ik ben langer dan jij.
Maar geen zorgen, jouw tieten zijn nog steeds groter.
Die van jou zijn groter.
Kom op. We gaan.
Niet verkeerd, hè?
Ben je rijk geworden, zus? -Nog niet.
De auto is van m'n baas. Kom op.
Heel cool.
Wacht maar tot je het huis ziet. Je gelooft je ogen niet.
Daar gaan we.
Je mocht eten, maar je moet niet overal met je vette vingers aanzitten.
Allemachtig.
Net als in de film. -Sí.
Woont Rambo hier? Ik vind hem geweldig.
Wie woont hier?
Wij.
Miss Danforth, we zijn er.
Dus dit is Ciela.
Och, liefje.
Kijk jou nou toch, arm ding. -Ze spreekt geen Engels.
Hoe noemde je haar ook alweer, Marianna?
Je kleine stier? Ik weet het weer. Tortilla.
Nee, torita. -Torita. Ik zie wel waarom.
Ze draagt haar eigen rugzak en zo. Echt geweldig.
Ik heb de perfecte lekkernij voor na die lange reis.
Gracias.
Toen Marianna me vertelde dat je zou komen…
…stond ik erop dat je hier kwam wonen.
Zussen moeten immers samen zijn.
Eet maar op. Het is ijs.
Laat mij maar. Arm ding.
Dat kan ik zelf ook wel. -Laat haar nou maar.
Alsjeblieft, señorita.
Het is zo fijn om familie over de vloer te hebben.
Nou, maak het jezelf gemakkelijk.
Ik ga naar de brievenbus om m'n post te halen.
Dit is een heuse villa.
En alleen wij wonen hier.
Wonen haar kinderen hier dan niet?
Ze heeft een zoon in New York. Ik heb 'm één keer gezien. En een dochter…
…maar die spreekt ze niet meer.
Hier is Mrs Danforths kamer en daar is die van mij.
Is dat Ronald Reagan?
Het zijn familievrienden. Ze gaan al jaren naar dezelfde kerk.
Weet ze dat hij ons land heeft verwoest? -Nee, niet gezegd.
Dat zijn leger vrouwen vermoordt en… -Ciela.
Mrs Danforth is vriendelijk, maar ze is ook mijn baas.
Marianna.
Ik kom eraan. Ze heeft je de beste kamer gegeven.
Je hebt je eigen badkamer. Ik heb kleren voor je.
Ga douchen. Niet zo mal doen.
Je stinkt.
Marianna. -Ik kom.
Wat doe je nou?
Ik wil hier slapen.
Je hebt nu je eigen kamer. We hoeven niet te delen.
Ja, maar…
Ik werd wakker van Mrs Danforths gehoest.
Wat is er mis met haar?
Ze rookte veel toen ze jong was.
En nu heeft ze een longaandoening.
Maar ga nou terug naar je kamer.
Ik moet slapen.
Weet je nog dat we een bed deelden toen we klein waren?
Het boeit me niet eens dat je benen zo harig zijn.
Je voeten zijn net ijsklompjes. En knip je teennagels eens, monstertje.
En nu terug naar je kamer. Ik moet vroeg opstaan.
Maar weinigen weten dat die zoet zijn.
Geen Engels.
Spreek je Spaans?
Een beetje.
El Salvador.
Japan.
Ja. Die moet hier komen. Dus, graven, oké? Ja.
Ciela.
Ray.
Ray? Ray. -Ray.
Je krijgt de beste resultaten…
…als internationale studenten zich volledig onderdompelen.
Ze krijgt 's middags lessen Engels.
En dit is Miss Dunning. Ze is geweldig.
Miss Dunning? Dit is Ciela. -Leuk je te ontmoeten, Ciela.
Het spijt me. Ze hadden het me verteld.
Maar ik… Ik moet maar eens naar de les. Fijn dat je er bent.
Gisteren hebben we geleerd dat Jackson zich verzette…
…tegen het idee van een Amerikaanse aristocratie.
En hij was wel controversieel…
…maar hij presenteerde zichzelf als een president voor de gewone man.
Goed, ga naar bladzijde 82 in je tekstboek. Tweeëntachtig.
Probeer het maar te volgen.
Kijk eens. -Baño?
Prima.
Oké, hebben jullie het voor je? Wie wil het voorlezen?
Wat bezielde je? Ze zeiden dat je zomaar wegging.
Waar ging je naartoe? -Even 'n stukje lopen.
Dat kan echt niet.
Ik begrijp niets van wat anderen zeggen. Ik voel me dom.
En de bel gaat steeds maar weer en ik moet naar verschillende lokalen.
Ik wil hier bij jou blijven. -Maar zie je dan niet dat ik het druk heb?
Ik kan niet voor je zorgen. Je moet naar school.
Deze gringos hebben te veel regels. In El Salvador had ik meer vrijheid.
Ja, vrijheid om opgepikt te worden door een doodseskader van Ochoa?
Mrs Danforth wil niet dat je in je eentje weggaat.
Bied je excuses aan.
Denkt ze dat deze buurt gevaarlijk is?
Zolang ik hier werk, ben je haar gast. Gedraag je, oké?
Ik moet Mrs Danforth haar medicijnen geven.
Waag het niet om weg te gaan.
Ciela. Daar ben je. Kom verder.
Arm ding.
Heb je die voor mij afgeknipt?
Ik vind ze prachtig, dank je wel.
Ken je deze serie? Airwolf?
Kwam die in El Salvador op tv? Zo kun je je Engels verbeteren.
Chanel No 5. Dat parfum draag ik ook.
Geen zorgen. Ik zal het niet tegen de vrouw des huizes zeggen.
Wat doe je nou toch?
Wat doe je… Een slab om m'n nek? Zie ik er soms uit als een kind?
En ik krijg geen lucht als je zo over me heen hangt.
Waar ga je heen? -Ik ga zwemmen.
Dat kan vandaag niet. Mrs Danforths bridgeclub komt langs.
Ik mocht zwemmen wanneer ik maar wil.
Kom ook als je klaar bent. -Zo werkt het niet.
Ze vindt me aardig. We zijn vrienden.
Ciela, in dit land krijg je niets voor niets. Vergeet dat niet.
Ciela.
Ciela, m'n vriendinnen zijn er. Kom na het zwemmen even gedag zeggen.
En in godsnaam, niet zo gevaarlijk doen.
Ga naar het ondiepe.
Ziet er heerlijk uit.
Ja, toch? -We hebben zo'n trek.
Daar komt ze. -Ze is vol van jou.
Prachtige naam. Ciela.
Ze komt net uit El Salvador.
En zoals je weet woedt daar een vreselijke burgeroorlog.
De communisten proberen de overheid ten val te brengen.
Goddank is Ronnie er.
Is dat hoe ze… -Volgens mij niet.
Ze had een auto-ongeluk, toen ze zeven of acht was.
Ja toch, Marianna? -Ja, dat klopt.
Arm ding.
O, kom erbij. We leren je hoe je gin rummy moet spelen.
Delen. Oké.
Alles oké?
Hallo.
Wat?
Ben je boos op me?
Ik heb niets speciaals gedaan.
Zo doet ze gewoon tegen me.
Het boeit me niet.
Jij bent haar troeteldier en ik haar dienstmeid.
Ciela, lieverd. We hebben een verrassing.
We hebben een cadeau voor je.
Stap in.
Deze is myo-elektrisch…
…dus je kunt hem aansturen met signalen die je eigen spieren afgeven.
Hypermoderne technologie.
Het is heel geavanceerd en je kunt 'm met je eigen lichaam aansturen.
Ze zijn verkrijgbaar vanaf 5000 dollar.
Maar voor de hele hand en handschoen betaal je 15.000.
Alle dames uit de bridgeclub leggen bij…
…dus de prijs maakt niet uit. -Het kost 15.000 dollar.
Daar kun je 'n huis van kopen. -Dit is te veel.
Aan wie moet ik de cheque uitschrijven?
De bus vertrekt zo.
Oké, toe maar, maar wel opschieten.
Ciela, kom op. Kom op. Je moet gaan.
Die plant kan weg. Basura.
Nee, ik ga hem redden.
Ik redden.
Brood? -Graag.
Dat ziet er goed uit.
Ciela, waar is je nieuwe arm?
Ze vraagt naar je arm. -O, shit.
Hij is buiten. -Ligt-ie buiten?
Hij mag niet nat worden, liefje. Hij is voor binnen.
Dat moet je tegen haar zeggen, Marianna.
Hopelijk zijn de sproeiers niet aan geweest.
Doe ik.
Asperges?
Ja, we moeten de stinkdieren wegkrijgen. Zorillos.
Dat lukt me niet in m'n eentje.
Hé, ik praat tegen je.
Nee. Hij mag niet nat worden. Hij is voor binnen.
Belachelijk. Kom van je luie reet en help me.
Vies.
Shit.
Ciela.
Hij zit vast.
Hij vast. -Rustig. Ciela.
Rustig.
Alles in orde.
Goed zo.
Verdomme.
Dat deed echt zeer.
Weet je, een hele tijd geleden…
…zat ik in Manzanar. Weet je wat dat is?
Het was een soort gevangenis waar ze Japanners…
…en Japanse Amerikanen tijdens WOII in stopten.
Begrijp je het? -Iets verkeerds doen?
Nee, ik was een kind. Niño.
Ik zat daar alleen maar omdat ik Japans was.
En vele jaren later… Después.
…gaf de overheid me een cheque van 20.000 dollar.
Veinte mil dólares para mí.
Ben je rijk?
Nee, ik heb hem niet aangenomen. No acepto.
Por qué?
Alleen omdat iemand je iets geeft, hoef je het nog niet aan te nemen.
Als je iets niet wil, neem het dan niet aan.
Snap je dat?
Goedemorgen, Miss Danforth.
Ciela, liefje, waar is je arm?
Je arm? -Ik wil hem vandaag niet om.
Ze moet er nog aan wennen. -Is er iets mis mee? Het is het beste…
…van het beste.
Er moet vast iets aangepast worden.
Bel morgen de prothesemaker dan maar om een afspraak te maken.
Prothesemaker. -Bedankt.
Zeg je dat zo? Wat een moeilijk woord.
Wat heb jij?
Ik haat die arm. -Wat boeit dat?
Mij boeit dat.
Luister…
Je hebt geen idee hoe goed je het hier hebt.
Kijk om je heen. Je leeft al vijf maanden als iemand uit een film.
Dit is net een gevangenis.
Besef je dat dan niet?
Dit is allemaal niet echt. Dit is allemaal niet van ons.
Ik zie je amper.
Ik ben net zo eenzaam als in El Salvador. -Eenzaam?
Toen ik hier aankwam, moest ik bij vreemden wonen…
…en drie bussen pakken om naar m'n werk te gaan.
Dankzij mij blijft dat je bespaard.
Je woont op een fijne plek en gaat naar een goede school.
Weet je hoeveel het me gekost heeft om je vanuit El Salvador hierheen te halen?
Ik heb mezelf kapotgewerkt voor jou.
Weet je wat je niet één keer hebt gezegd? 'Dank je wel.'
Je hebt hem om.
Zit-ie nu beter? -Bedankt, Miss Danforth.
Doe je dat elke dag?
Wil je de arm niet?
Ik dacht dat je wel normaler wilde zijn.
Ik ben blij met m'n lichaam.
U vindt m'n lichaam maar niks, maar ik niet.
U bent een lieve vrouw, Miss Danforth.
Pero ik ben hier niet…
…voor een dure school of een nieuwe arm.
Ik ben hier om bij m'n zus te zijn.
Mrs Danforth.
Wat is er gebeurd? -We waren gewoon aan het praten.
Hup, naar de bus.
Gaat het? -Ik heb niks gedaan.
Hup, naar de bus.
Gaat het? Oké, ja. Loop maar mee.
Miss Danforth.
Ciela.
Ik wilde de dokter al eerder bellen, maar dat wilde ze niet.
En dit ding doet het niet meer.
Ik weet niet hoe ik haar kan helpen.
Ze moet naar het ziekenhuis.
En als ze het niet redt? Wat dan?
Ik ben er nu.
Ik bel een ambulance. Blijf bij haar.
Nou, heel erg bedankt voor alles wat u gedaan heeft.
Jullie lagen haar na aan 't hart.
Maar goed, ik moet nog een laatste check doen.
Willen jullie straks…
…die doos bij 't afval zetten? Bedankt. -Natuurlijk.
En, waar ga je nu naartoe?
Ik heb een studiootje in Van Nuys gevonden.
Ik heb hier 22 jaar gewoond.
Langer dan waar dan ook.
Wie… En uw tuin dan?
Die was nooit van mij.
Wie gaat er nu voor zorgen?
Wie zal het zeggen? Stinkdieren.
Voor je volgende tuin.
Hier is het, 1C.
Ciela runt nu een gemeenschapstuin in Los Angeles.
Ze is pleitbezorger voor huurdersrechten en huisvesting voor lage inkomens.
Ze heeft haar zoon Ray genoemd.
NAAR DE EPIC MAGAZINE-RUBRIEK 'LITTLE AMERICA'
Vertaling: Jenneke Takens