Nếu có thể gặp lại chính mình ngày hôm đó,
tôi sẽ nói với bản thân về hậu quả của việc này.
Một tích tắc có thể quyết định phần còn lại của cuộc đời bạn.
Điều tôi đã làm năm 16 tuổi khiến tôi sợ hãi.
Và tôi sẽ luôn phải mang gánh nặng của một kẻ giết người.
MỖI NĂM CÓ HƠN 20.000 VỤ GIẾT NGƯỜI XẢY RA Ở MỸ
KHOẢNG 1.000 VỤ TRONG SỐ NÀY ĐƯỢC THỰC HIỆN BỞI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI
ĐÂY LÀ CÂU CHUYỆN VỀ TÙ NHÂN SỐ 40647
Tôi đã ở tù được 27 năm rưỡi.
Tôi có thấy mình đáng được ra tù không?
Không.
Nhưng tôi có muốn nhận được một cơ hội
được là một người tốt hơn và không chỉ mang cái tiếng như thế này?
Có, chắc chắn rồi.
Tôi nghĩ ta đều có thể trở nên nguy hiểm.
Họ nói: "Mày là đồ quái vật".
Tôi không ngồi đây và nói mình vô tội.
Tôi vừa giết người một cách lạnh lùng.
TÔI LÀ KẺ SÁT NHÂN
NHỮNG CUỘC ĐỜI BỊ ĐÁNH CẮP
NHÀ TÙ BANG MONTANA, MONTANA
Tôi sẽ đeo từ phía sau.
Nó sẽ choàng qua đầu anh.
NĂM 1997, HIGINIO GONZALEZ BỊ KẾT ÁN TÙ CHUNG THÂN
VÌ PHẠM TỘI GIẾT NGƯỜI Ở TUỔI 16
Khi còn trẻ như vậy, bạn không hiểu
những hậu quả của điều mà bạn đã làm cho tới khi bạn lớn hơn.
Mất rất lâu tôi mới có thể nhìn nhận sự việc từ một góc nhìn khác,
từ góc nhìn của gia đình anh ấy,
và đó là điều khó khăn nhất với tôi, và giờ vẫn vậy.
Tôi sinh ở Lovell, Wyoming.
Tôi biết tôi đã ở đó một thời gian ngắn khi mẹ tôi học đại học.
Bọn tôi chuyển từ Wyoming đến Washington, nơi tôi dành phần lớn tuổi thơ.
Đó là một tuổi thơ bình thường khi nhìn từ ngoài vào,
từ góc nhìn của người khác.
Mẹ tôi làm việc với mọi đứa trẻ trong khu phố.
Bà sẽ đưa đón và dạy dỗ bọn tôi về đúng sai.
Bọn tôi luôn phải chịu trách nhiệm nếu làm sai.
Nhưng bố tôi thì khác.
Ông ấy là kẻ bạo hành về thể xác, tinh thần và cảm xúc.
Tôi còn nhớ, khi tôi bảy hay tám tuổi, ông ấy đánh tôi
đến nỗi tôi phải nghỉ học ba tuần.
Mẹ tôi phải chịu đựng nhiều, mà mẹ đã ở lại, vì mẹ yêu bố tôi.
Mà mỗi khi bố tôi lên cơn bạo hành,
bọn tôi sẽ đi giày trong lúc ngủ, để luôn sẵn sàng bỏ chạy.
Giờ nhìn lại, chuyện đó khá khủng khiếp, biết chứ?
Khi phải làm thế để cảm thấy mình được an toàn.
NĂM TÁM TUỔI, HIGINIO PHÁT HIỆN RA
BỐ MÌNH CÓ DÍNH LÍU ĐẾN MỘT BĂNG ĐẢNG BUÔN MA TÚY
Bố tôi buôn ma túy. Ông ấy giấu mẹ tôi khá kỹ.
Mà có lần tôi vào nhà vệ sinh, tôi đi vào đó,
và bố tôi có rất nhiều, và giờ tôi đã biết là hàng cân cocain.
Bố tôi là thợ máy lành nghề. Nên bọn tôi nghĩ ông kiếm tiền từ việc đó.
Tôi chắc chắn các anh tôi biết nhiều hơn tôi,
mà sau này tôi biết chắc bố tôi đã làm gì để kiếm được số tiền như vậy.
Dần dần, các anh tôi cũng bắt đầu sống theo kiểu băng đảng.
Bạn biết đó, tiếp bước bố tôi.
Và là con út,
tôi nghĩ ở với các anh sẽ an toàn nhất cho tôi.
Nhưng lớn lên trong lối sống đó khi còn quá trẻ
là một việc khá đau lòng.
Tôi nhớ, hình như vào năm 12 tuổi, tôi đang đứng ở một góc phố
với một người bạn của gia đình,
thì có người đến bắn anh ấy vào mặt.
Sau đó, mẹ tôi quyết định đưa bọn tôi đi khỏi Washington,
xa khỏi bố tôi.
NĂM 1992, MẸ CỦA HIGINIO BỎ CHỒNG VÀ ĐƯA CÁC CON ĐẾN MONTANA
Bọn tôi tới Billings, và ngay lập tức nhận ra sự khác biệt.
Nó không phải thành phố lớn, và mẹ nói: "Từ giờ ta sẽ ở đây".
Mẹ bảo bọn tôi: "Để tách các con khỏi những thứ đó".
Đó là kế hoạch của mẹ. Mẹ đã nghĩ chuyện sẽ như vậy,
mà không hẳn là được như vậy.
BỐ CỦA HIGINIO THEO GIA ĐÌNH TỚI MONTANA
ÔNG TA MUA MỘT CĂN NHÀ GẦN ĐÓ VÀ BẮT ĐẦU BUÔN BÁN MA TÚY
Việc bố tôi làm lan truyền rất nhanh, bạn biết chứ?
Vì tôi kính trọng bố, và thấy có tiền, như vậy là đủ.
Tôi nghĩ: "Có lẽ mình cần làm việc này".
Và phải, nó đã trở thành tiêu chuẩn cho tôi và các anh tôi.
Bố tôi dạy bọn tôi sống trên đường phố.
Phá khóa xe, trộm dàn âm thanh, và bọn tôi bắt đầu đánh lộn.
Tôi nhớ lần đầu đánh nhau ở trường và bị đuổi học.
Rồi tôi còn bị buộc tội hành hung.
Đó thực sự là lần đầu tôi gặp rắc rối với pháp luật.
HIGINIO BỊ KẾT TỘI HÀNH HUNG
VÀ ĐÃ Ở TRONG CƠ SỞ CẢI HUẤN THANH THIẾU NIÊN BA THÁNG
KHI ĐÓ ANH TA 13 TUỔI
Ra khỏi trại cải huấn cũng là lúc mọi chuyện đi quá xa với tôi.
Tôi đã tới sống với bố.
Ông bắt đầu đưa cho tôi rất nhiều cần sa, cocain và ma túy đá,
và nói: "Đây, con làm gì thì làm".
Nên tôi bắt đầu bán ma túy đá.
Mục đích của tôi chỉ là kiếm tiền vì đó là công việc mà bố tôi làm.
Mà một đứa 14, 15 tuổi không nên nghe điện thoại của những kẻ luôn đòi ma túy.
Tôi không nhận ra là nó còn dẫn đến chuyện tồi tệ hơn.
Tôi quen một vài cô gái trạc tuổi tôi.
Họ bắt đầu lui tới, nhờ tôi kiếm đá cho họ.
Tôi còn nhớ một hôm, họ ghé qua, và một cô gái đang khóc.
Tôi kiểu: "Có chuyện gì vậy?" Cô ấy nói: "Bố tôi đánh tôi, và dọa sẽ giết tôi".
Cô ấy nói: "Giúp bọn tôi đi xa nhé?"
Tôi biết sống trong tình cảnh như vậy là thế nào.
Nên tôi đáp: "Được.
Tôi có thể giúp nếu các cậu thực sự muốn thế.
Và họ nói: "Này, cậu sẽ giúp bọn tôi chi trả mọi thứ chứ?"
Tôi nói: "Không".
Họ nói: "Có một cửa hàng tiện lợi gần nhà bọn tôi. Cậu có thể vào đó cướp.
Họ vẫn khóc và nói: "Giúp bọn tôi được chứ?"
Nên tôi nói: "Được, tôi sẽ giúp".
TỐI NGÀY 22 THÁNG TƯ NĂM 1996,
HIGINIO VÀ HAI CÔ GÁI CÙNG LÊN XE TỚI CỬA HÀNG TIỆN LỢI
Bọn tôi tấp vào phía sau một tòa nhà nhỏ.
Một trong hai cô gái đưa tôi một khẩu súng.
Đó là một khẩu súng lục Ruger 22 ly cũ.
Và tôi nhớ là trước khi ra khỏi xe,
tôi đã kiểm tra xem súng có đạn không, và nó không có đạn.
Hai cô gái nói: "Đừng lo. Không có gì đâu".
KHI HIGINIO ĐI VÀO CỬA HÀNG,
NGƯỜI DUY NHẤT CÓ MẶT LÀ NHÂN VIÊN THU NGÂN 27 TUỔI, ERIC PAVILIONIS
Tôi còn nhớ đã đi vào cửa hàng.
Tôi đi xuống quầy kẹo.
Và tôi lấy một thanh kẹo Butterfinger,
đặt nó lên quầy,
lấy tiền lẻ trong túi để trả.
Sau đó tôi rút súng ra,
và anh ấy giơ tay lên.
Anh ấy nói: "Này", tôi kiểu: "Tao cần mày lấy hết tiền ở quầy".
Anh ấy vơ tiền rồi đưa cho tôi, rồi tôi lấy tiền và cho vào túi.
Rồi tôi nói: "Rồi, giờ tao cần mày mở két".
Mà anh ấy không chịu. Anh ấy nói nhiều lần là không có chìa khóa. Nên tôi điên lên.
Tôi nói: "Mở két ra, nếu không tao sẽ bắn mày".
Tôi nhìn khẩu súng.
Tôi dọa anh ấy, như thể tôi sẽ bóp cò,
và tôi nhớ súng đã nổ.
Và tôi chạy đi.
ERIC PAVILIONIS BỊ BẮN XUYÊN QUA NGỰC VÀ CHẾT Ở HIỆN TRƯỜNG
HIGINIO BỎ TRỐN VỚI 78 ĐÔ LA TIỀN MẶT VÀ MỘT THANH KẸO
HAI CÔ GÁI ĐI CÙNG HIGINIO CŨNG RỜI KHỎI HIỆN TRƯỜNG
HỌ KHÔNG BỊ KẾT TỘI GÌ LIÊN QUAN ĐẾN TỘI ÁC NÀY,
VÀ TỪ CHỐI THAM GIA PHIM TÀI LIỆU NÀY
Người ta nói bạn nên học cách tha thứ bản thân.
Điều đó là không thể.
Tôi sẽ không tha thứ cho mình.
Tôi có thể nói thật rằng
tới tận bây giờ, nói về chuyện đó vẫn rất khó khăn.
NGÀY SAU VỤ NỔ SÚNG,
CẢNH SÁT BẮT GIỮ HIGINIO Ở NHÀ MẸ ANH TA
KHI ĐÓ ANH TA 16 TUỔI
Higinio đã ra đầu thú.
Chỉ cần có vậy thôi.
Chịu trách nhiệm và chấp nhận trách nhiệm cho việc bạn làm.
Ai cũng nghĩ tôi giao nộp nó vì tôi là người mẹ tuân thủ luật pháp, nhưng không.
Con trai tôi quyết định ra đầu thú.
Tôi tự hào vì nó đã chịu trách nhiệm.
Tôi là Carmen Gonzalez.
Tôi là mẹ của Higinio Gonzalez, thằng bé là con trai út của tôi.
MẸ CỦA HIGINIO
Nó có ước mơ. Nó đạt điểm cao.
Nó tốt bụng, nhân ái. Nó là đứa trẻ ngoan.
Những đứa con khác của tôi đã đi lầm đường.
Nên dĩ nhiên, khi Higinio phạm tội,
tôi đã không thể tin.
Tôi trải qua nhiều cung bậc cảm xúc, sự phủ nhận, nhiều thứ,
mà tôi nghĩ tôi đánh mất các con
vì tập trung vào việc sinh tồn khi một mình nuôi con.
Và lẽ ra các con tôi sẽ không đi vào con đường tội phạm này
nếu tôi chọn cho chúng một người cha khác.
Bố của Higinio là một kẻ bạo hành.
Rất nhiều năm bạo lực và bạo hành gia đình. Tôi không chịu nổi nữa.
Bọn tôi chuyển đến đây vào năm 1992.
Đó là cơ hội để tôi thoát khỏi bố chúng và tách ra.
Rồi hai ngày sau, anh ta xuất hiện ở đây. Nên thực sự tôi chẳng có sự tự do nào cả.
Rốt cuộc, anh ta đã ở đây và tiếp tục ở gần các con tôi,
và chúng chỉ… Anh ta là bố chúng. Chúng thần tượng anh ta.
MỖI NGÀY LÀ MỘT MÓN QUÀ TỪ CHÚA
Với các con, tôi quá bận nỗ lực sinh tồn khi phải một tay nuôi chúng.
Tôi nghĩ tôi đã lạc lối và không nhận ra là tôi đang mất chúng.
Nhưng tôi vẫn nhớ Higinio không phải là đứa trẻ ngỗ nghịch với tôi.
Nên khi nghe chuyện cảnh sát điều tra vụ nổ súng mà một đứa trẻ gây ra,
tôi không hề nghĩ đó sẽ là con trai mình.
CẢNH SÁT
SAU KHI HIGINIO BỊ BẮT,
CÁC ĐIỀU TRA VIÊN CHO PHÉP MẸ ANH TA ĐƯỢC NGỒI RIÊNG VỚI CON MÌNH Ở PHÂN KHU
PHÒNG THẨM VẤN ĐANG SỬ DỤNG
Nó thú nhận với tôi. "Là tai nạn, mẹ ạ. Con thề có Chúa, là tai nạn".
Tôi nhảy lên, ném cái ghế qua một bên và nói:
"Không thể là con được. Không phải con". Và tôi đã khóc. Tôi giận nó.
Chỉ là, thật khó khăn.
Nó khóc, và liên tục nói rằng nó yêu tôi,
và tôi nhớ thằng bé ngồi đó,
trên chiếc ghế đó, nhìn tôi bằng đôi mắt to.
Tôi có thể thấy rằng nó biết
nó làm tôi đau thế nào, mà nó cũng… Tôi thấy nó yêu tôi nhường nào.
CẢNH SÁT THÀNH PHỐ VÀ TÒA ÁN
HIGINIO THÚ NHẬN VIỆC BẮN ERIC PAVILIONIS
CẢNH SÁT NÓI VỚI BÀ CARMEN
RẰNG ĐỨA CON TRAI TUỔI THIẾU NIÊN CỦA BÀ SẼ RA TÒA VÌ TỘI GIẾT NGƯỜI
Rồi mọi thứ sụp đổ với tôi.
Tôi chỉ nghĩ được là nó còn quá trẻ, hoặc, biết đó, nó sẽ gặp chuyện gì.
Cứ như con trai tôi vừa chết.
Ấn tượng của tôi về Carmen Gonzalez là bà ấy là một người chính trực.
Nhiều người biết bà ấy cố hết sức…
CÔNG TỐ VIÊN
…để có thể giữ cho gia đình đi đúng hướng.
Nhưng tôi nghĩ bà ấy đã nhớ không chính xác.
Bà ấy cho biết anh Gonzalez đã ra đầu thú sau khi xảy ra sự việc.
Nhưng bà ấy đã tới đồn cảnh sát.
Bà ấy xác nhận anh Gonzalez là người nổ súng,
rồi cảnh sát tới và bắt anh ta.
Anh ta đã không ra đầu thú.
Tên tôi là Joe Coble.
Năm 1996, tôi là phó công tố viên của quận Yellowstone.
Và khi đó, tôi đã khởi tố vụ án Gonzalez.
Tôi đã thụ lý nhiều vụ án giết người.
TÒA ÁN QUẬN TETON, MONTANA
Vụ này làm tôi nhớ mãi. Nó thật vô nghĩa,
và tôi nghĩ cả cộng đồng đã bị sốc.
Và tôi nghĩ lý do là vì nhân viên bán hàng Eric Pavilionis
là một người vô tội và không có bất kỳ lỗi gì trong chuyện này.
Đây là một người đàn ông có bốn đứa con.
Anh ấy có công việc toàn thời gian,
và làm thêm ở cửa hàng tiện lợi vài ngày mỗi tuần
để kiếm sống qua ngày.
Anh ấy làm mọi thứ có thể vì bản thân và gia đình,
và cuối cùng, vì điều đó mà anh ấy bị giết.
Anh Gonzalez bắn Eric
vì anh ta có ý định bắn anh ấy từ đầu.
Chẳng có lý do gì để bóp cò cả.
Chuyện đó không cần thiết,
nên việc của công tố viên là phải đòi hỏi mức án cao nhất.
Khi đó anh Gonzalez là trẻ vị thành niên,
nhưng tôi vẫn đề nghị tòa tuyên án chung thân.
Và nếu hôm nay tôi ở vị trí đó, tôi vẫn sẽ làm như vậy.
Khi đó và bây giờ tôi đều nghĩ đó là điều thích đáng.
VÀO NGÀY MƯỜI THÁNG MỘT NĂM 1997, HIGINIO BỊ KẾT ÁN TÙ CHUNG THÂN,
TÁM THÁNG SAU NGÀY SINH NHẬT LẦN THỨ 17
Đó là một trách nhiệm nặng nề khi yêu cầu tòa án
đưa ra bản án mà bạn nghĩ là thích đáng.
Một gia đình sắp mất một người con trai.
Nhưng bạn cần xem xét các vụ án này
từ quan điểm của một gia đình đã mất đi người cha.
Bọn tôi đã đòi được mức án cao nhất có thể,
nhưng bản án không thể khôi phục gia đình đó.
Họ không toàn vẹn nữa.
Có một bức ảnh của bố vào Giáng sinh.
Đó là Giáng sinh cuối của các con và bố.
Sau khi Eric bị giết, mỗi giờ trôi qua là một thử thách.
Bọn tôi dự lễ tưởng niệm, bảo các con vẽ tranh để gửi cho anh ấy
và mỗi đứa chọn ra…
một đồ chơi chúng thích cùng thú nhồi bông để gửi cho anh ấy,
để anh ấy không sợ hãi khi đang ngủ.
KHI ERIC CHẾT,
ERIC VÀ FRAN PAVILIONIS CÓ BỐN CON GÁI DƯỚI BẢY TUỔI
Anh ấy đã lỡ thời khắc các con đi học.
Anh ấy đã lỡ mọi điệu nhảy của bố và con gái, mọi lần xuống lễ đường.
Ý tôi là, anh ấy đã bỏ lỡ tất cả,
và cả chúng nữa. Chúng mất cơ hội được chia sẻ với bố.
Không ai nên lớn lên mà thiếu người cha.
FRAN VÀ ERIC GẶP LẦN ĐẦU NĂM 1988,
KHI ĐANG PHỤC VỤ TRONG KHÔNG QUÂN HOA KỲ Ở SOUTH DAKOTA
MỘT NĂM SAU, HỌ CƯỚI NHAU
VÀ ĐỊNH CƯ Ở BILLINGS, MONTANA ĐỂ TẠO DỰNG GIA ĐÌNH
Khi bị giết, Eric 27 tuổi.
Tôi đã có anh ấy trong tám năm và hai ngày,
và trong tám năm đó, bọn tôi đã sống một cuộc đời.
Tôi thấy bọn tôi đã tạo ra một cuộc đời, rồi nó đã bị tước mất.
Lần đầu thấy Higinio Gonzalez ở phòng xử án,
tôi đã nghĩ mình sẽ thấy… một con quái vật.
Chứ không phải một thanh niên sáng sủa, gọn gàng,
nhưng tôi cảm thấy cậu ta đã làm một hành động rất vô nghĩa và không cần thiết.
Nên tôi muốn hình phạt phù hợp với tội ác.
Tôi phải thừa nhận là đã sốc khi cậu ta chịu án chung thân.
Với tôi, điều đó có vẻ nặng nề,
mà tôi nghĩ, nhìn chung, bọn tôi rất hài lòng với bản án này
vì nó có vẻ phù hợp với mất mát của bọn tôi.
Không rõ những năm qua tôi có nghĩ nhiều về cậu ta không,
vì tôi đã cố tách phần đời đó ra.
Nhưng vài tháng trước, khi bọn tôi được liên lạc
và báo là phim tài liệu này sẽ được thực hiện, tôi đã tự hỏi vì sao.
Cậu ta muốn gì từ chuyện này?
"Thiếu niên nhận tội giết nhân viên cửa hàng. Khai rằng đó là tai nạn".
"Kẻ giết nhân viên cửa hàng tiện lợi phải ngồi tù ít nhất 30 năm".
DÙ ĐÃ NHẬN ÁN CHUNG THÂN, CÓ MỘT ĐIỀU KHOẢN
CHO PHÉP HIGINIO GONZALEZ XIN ÂN XÁ SAU KHI NGỒI TÙ 30 NĂM
ANH TA CÒN CÁCH NGÀY ĐÓ BA NĂM
Về việc Higinio Gonzalez được ân xá,
tôi nghĩ nó tùy thuộc vào quyết định của hệ thống tư pháp.
Và nếu cậu ta xin ân xá,
tôi tin rằng tôi và các con tôi sẽ đến dự chỉ để nghe xem cậu ta có gì để nói.
Biết đó, suốt thời gian tôi ở đây,
tôi suy ngẫm về nhiều thứ,
và suy ngẫm rất nhiều về sự mất mát đó.
Tôi ước có ai đó tới thăm và nói họ yêu tôi.
Tôi nghĩ xem đã bao lâu tôi chưa được ai đó ôm lấy.
Và đó là những điều tôi muốn, nhưng nó đi kèm với cảm giác tội lỗi.
Và
lý do nó đi kèm cảm giác tội lỗi…
là vì điều tôi khao khát chính là…
điều mà tôi lấy đi từ họ.
Tôi đã làm thế với gia đình và các con gái của anh ấy.
Và lý do mà tôi mang quá nhiều cảm giác tội lỗi là…
vì tôi vẫn ở đây.
Nhưng họ sẽ không có cơ hội có những trải nghiệm đó nữa.
Tôi không nghĩ sẽ nghe điều đó.
Tôi không nghĩ cậu ta sẽ cảm nhận được
tầm quan trọng của việc cậu ta làm với cuộc đời của tôi và các con tôi.
Không phải ai cũng cảm nhận được.
Và cậu ta không cần làm thế.
Mà nó vẫn không thay đổi được chuyện đã xảy ra.
Em trai tôi có đáng phải trả giá cho tội ác của mình? 100%.
Không nghi ngờ gì.
Nhưng tôi không nghĩ bản án của em tôi là thích đáng.
Không hề.
Họ nói: "Mày là đồ quái vật", mà không ai nghĩ vì sao bọn tôi ra như vậy.
Bọn tôi là kết quả của môi trường sống.
Nhưng không có nghĩa bọn tôi không thể hiểu ra.
Không có nghĩa là bọn tôi không xứng đáng.
Và không có nghĩa bọn tôi không thể thay đổi.
Tên tôi là Jesse Gonzalez,
và Higinio Gonzalez là em trai tôi.
Gia đình bọn tôi thân thiết,
nhưng thứ bọn tôi có khác xa thứ bạn thấy trên tivi về "gia đình hoàn hảo". Khác xa.
Bố tôi buôn ma túy trong một thời gian dài.
Khi lớn lên, tôi và các anh tôi đều bán ma túy cho bố.
Nên thật dễ dàng để em trai tôi
theo bước tôi ra đường, gia nhập băng đảng,
bập vào ma túy.
Và rồi, chẳng còn lối ra.
Hoặc đi tù, hoặc vào túi đựng xác.
Sau khi em tôi vào tù,
tôi đã rất tức giận, căm ghét và thù hận thế giới.
Tôi trút lên bất cứ ai, tất cả mọi người.
Tôi và các anh trai tôi
bị cuốn vào cuộc sống đường phố và hoạt động băng đảng, kiểu vậy.
Bọn tôi từng nổi tiếng vì bạo lực, vì buôn ma túy.
Bọn tôi nổi tiếng về mọi thứ, bất kỳ thứ gì về tội phạm đường phố.
MÁY MÓC NÔNG NGHIỆP
Và tôi chính là đứa tệ nhất.
Nó dần giống như một quả cầu tuyết lăn xuống dốc và vượt tầm kiểm soát.
NĂM 2003, JESSE GONZALEZ BỊ KẾT ÁN
MƯỜI NĂM TÙ VÌ TỘI HÀNH HUNG, BẮT CÓC VÀ TRA TẤN
THỤ ÁN ĐƯỢC SÁU NĂM Ở NHÀ TÙ BANG MONTANA
THÌ ANH TA CÓ MỘT BẠN TÙ MỚI
Vào mỗi thứ Ba và thứ Năm, xe buýt chở tù nhân mới lại đến.
Và sĩ quan Boggs
nhìn vào phòng tôi và nói: "Có bạn mới cho cậu đây".
Và tôi nghĩ: "Tuyệt".
Và Boggs nhìn tôi, nói: "Hai cậu sẽ vui lắm".
Tôi đứng dậy. Tôi mở cửa.
Và đó là khuôn mặt của em tôi.
Bọn tôi như quay lại hồi năm tuổi.
Bọn tôi chạy tới.
Bọn tôi chạy tới và ôm nhau.
Bọn tôi thức cả đêm để uống cà phê và ăn kẹo. Chỉ nói chuyện thôi.
Khóc lóc, hồi tưởng.
Chẳng có bạo lực. Bạo hành cũng không.
Bọn tôi không phải dè chừng.
Dù bọn tôi đang ở trong tù.
Đó là những kỷ niệm đẹp nhất của tôi.
Bọn tôi nói về sự thay đổi.
Em tôi nói nó ước có thể quay ngược thời gian.
Và tôi thì vẫn mắc kẹt trong cái vỏ cứng rắn và cố tỏ ra ngầu.
Nó luôn nói chuyện với tôi.
"Sao anh nóng tính thế? Không dùng lời nói để giải quyết mọi việc được à?"
Và câu nó thích nói nhất là: "Em gánh đủ thời hạn tù cho cả nhà mình rồi".
Nó nói thế để tôi không chỉ học từ lỗi lầm của mình, mà của cả nó nữa.
Và để tôi làm một người tốt hơn.
TRANG TRẠI CỦA NHÀ TÙ BANG MONTANA
NĂM 2009, JESSE GONZALEZ THỤ ÁN XONG VÀ ĐƯỢC TRẢ TỰ DO
GIỜ ANH TA ĐIỀU HÀNH VÀI CÔNG TY
Có chuyện gì thế?
Tốt.
Ra tù, đời tôi trở nên tốt hơn.
Tôi đang sở hữu hai công ty ván sàn và xưởng sửa chữa xe Junior's Pit Stop.
Là xưởng thân vỏ và cơ khí cho xe hơi và xe máy.
Tôi thường thuê người nghiện đang phục hồi,
cựu tù nhân, người đang cải tạo hoặc được ân xá.
Tôi thực sự tin rằng việc ngồi tù cùng em trai tôi
đã giúp tôi được như hôm nay.
Nó đã thay đổi cách nghĩ và thúc ép tôi.
Tôi học được rất nhiều từ nó.
Và tôi đã giao du với rất nhiều kẻ xấu.
Không ai trong số họ có sự hối hận,
lòng trắc ẩn, hay ý chí muốn thay đổi khi ở trong tù
giống như em tôi.
Nó vào tù, thừa nhận việc nó đã làm,
và thay đổi cuộc đời mình.
Em trai tôi đã sẵn sàng để bắt đầu lại.
TÒA ÁN QUẬN TETON, MONTANA
TRƯỚC KHI HIGINIO GONZALEZ ĐƯỢC TRẢ TỰ DO,
ANH TA PHẢI TRÌNH DIỆN TRƯỚC HỘI ĐỒNG ÂN XÁ ĐỂ ĐƯỢC ĐÁNH GIÁ
Quyết định ân xá cho anh Gonzalez không phải quyết định của tôi.
Tôi không được quyết định, nhưng tôi nghĩ hội đồng ân xá nên xem xét
liệu anh ta có nhận trách nhiệm cho hành động của mình.
Và tôi nhớ là trước khi ra khỏi xe,
tôi đã kiểm tra xem súng có đạn không, và nó không có đạn.
Tôi còn nhớ đã đi vào cửa hàng.
Và tôi không nhắm bắn hay giơ khẩu súng vào anh ấy như thể tôi chuẩn bị bắn.
Tôi dọa anh ấy,
như thể tôi sẽ bóp cò, và tôi nghĩ: "Nếu mình bóp cò,
anh ấy sẽ nghe thấy. Sẽ không có chuyện gì, mà anh ấy sẽ sợ".
Nên tôi đã bóp cò.
Và tôi nhớ súng đã nổ.
Và tôi chạy đi.
Tôi nhớ đã nhảy vào trong xe,
nói: "Sao các cậu không bảo tôi là súng có đạn?"
Tôi nói: "Tôi bắn anh ta mất rồi".
Tôi không biết họ đã tra một băng đạn, tôi không biết điều đó.
Vì khi nhận súng từ họ, tôi kiểm tra băng đạn
và không để ý kiểm tra thứ gì khác.
Đây là điều mà tôi chưa từng được nghe.
Tôi đã xem lại hồ sơ từ năm 1996,
và những gì anh ta khai
không phải thứ anh ta nói trong đoạn băng tôi vừa nghe.
Anh ta được hỏi: "Cậu biết súng có bao nhiêu viên đạn không?"
Anh ta trả lời: "Chỉ có một viên.
Tôi bỏ viên đạn vào.
Tôi đặt băng đạn vào lại,
nhìn nó, kéo cái chốt nhỏ ra phía sau và đóng nó lại".
Rõ ràng, anh ta đã cho đạn vào khẩu súng và nói có một viên đạn.
Anh ta chưa từng nói gì về việc không biết súng có đạn cả.
Anh ta cũng nói rằng mình không hề chĩa khẩu súng vào người nhân viên.
Chà, điều đó không đúng.
Khi cảnh sát tới cửa hàng,
họ tìm thấy đoạn băng an ninh ghi lại toàn bộ giao dịch,
và thật bất ngờ.
Anh Gonzalez chĩa súng vào Eric và đòi anh ấy đưa tiền cho mình.
Nhanh lên!
- Lại lấy đi! - Làm đi, đồ khốn.
Eric đã hợp tác. Anh ấy cố không hăm dọa.
Anh ấy như ở trong một phim đào tạo cách xử lý khi có cướp.
Mở két ra.
Tôi không có chìa khóa két.
- Tôi không có chìa khóa két. - Tao cho mày một viên nhé, đồ khốn.
Anh ta nói với Eric là sẽ bắn anh ấy,
điều đó cho tôi thấy rằng đó chính là ý định của anh ta.
Khi anh ta nói rằng anh ta chỉ đang cố đe dọa nhân viên,
điều đó không khớp với những gì ta thấy trong đoạn băng đó.
Anh Gonzalez cố bóp cò khẩu súng đó.
Súng không nổ.
Anh Gonzalez quay súng về mình, nhìn nó,
tìm chốt an toàn, tắt nó đi, và bắn vào ngực Eric.
Bọn tôi thấy một người bị bắn chết, đây không phải Hollywood mà là đời thực.
Đó không thể là một tai nạn được.
Rõ ràng anh ta đã bóp cò khi biết súng có đạn.
Anh ta đã thừa nhận.
Tôi nghi ngờ là vì anh ta đã ngồi tù rất nhiều năm,
anh ta đã tự kể lại câu chuyện cho mình cho tới khi anh ta tin nó.
Nhưng rõ ràng anh ta không nhận trách nhiệm cho hành động của mình.
Anh ta rõ ràng không chịu trách nhiệm cho việc mình làm,
và có vẻ như chỉ đang cố tách mình khỏi việc giết người đã gây ra.
BỐN THÁNG SAU LẦN ĐẦU PHỎNG VẤN HIGINIO,
ANH TA ĐÃ ĐỒNG Ý TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI KHÁC
Khi phạm tội, tôi mới 16, 17 tuổi.
Tôi nghĩ đời tôi gần như đã chấm hết.
Và ở bang Montana, chẳng có ai được đảm bảo nhận ân xá.
Tôi có thể sẽ ở đây cả đời.
Mà giờ tôi không còn giống hồi đã làm chuyện đó nữa.
Người ta không hiểu. Higinio là đứa bé ngoan.
Nó có ước mơ. Nó đạt điểm cao. Nó tốt bụng,
nhân ái. Nó là đứa trẻ ngoan.
Ai cũng nghĩ tôi giao nộp nó vì tôi là người mẹ tuân thủ luật pháp, nhưng không.
Con trai tôi quyết định ra đầu thú. Nó quyết định quay đầu.
Tôi tự hào vì nó đã chịu trách nhiệm.
Tôi không ra đầu thú.
Mẹ tôi giao nộp tôi, nhưng không thừa nhận
có lẽ vì mẹ nghĩ tôi sẽ ghét mẹ tôi hay gì đó.
Tôi nghĩ mẹ tôi sợ điều đó, mà tôi không giận mẹ tôi.
Tôi biết khó ra sao mẹ tôi mới làm được thế.
Và tới giờ, tôi nghĩ
mẹ tôi vẫn không muốn chấp nhận việc đó.
Và tổn thương mà tôi đã gây ra sẽ không bao giờ biến mất.
Tôi đã lấy đi một mạng người, và mất rất lâu tôi mới hiểu
nó khiến người khác thấy ra sao, nhất là gia đình Eric.
Và đó là một trong những điều chính tôi muốn chứng minh với tất cả.
Dù tuổi thơ của bạn thế nào, bạn vẫn có thể thay đổi.
Rõ ràng anh ta không nhận trách nhiệm cho hành động của mình.
Anh ta rõ ràng không chịu trách nhiệm cho việc mình làm,
Tôi đã xem lại hồ sơ từ năm 1996.
Rõ ràng, anh ta đã cho đạn vào khẩu súng và nói có một viên đạn.
Rõ ràng anh ta đã bóp cò khi biết súng có đạn.
Và có vẻ như chỉ đang cố tách mình khỏi việc giết người đã gây ra.
Tôi có thể thề rằng họ đã nạp đạn.
Mà ông ấy nói là tôi đã nói rằng chính tôi nạp đạn.
Thực sự, tôi không nhớ phần đó,
bạn biết đó, phần mà tôi nói là tôi đã nạp đạn.
Ý tôi là…
Giờ tôi không biết nữa. Kiểu như…
Giờ đầu tôi nghĩ đủ thứ chuyện.
Tôi đang cố hiểu sự việc.
Tôi nghĩ mình có thể bóp cò để dọa anh ấy,
nếu anh ấy nghe thấy tiếng súng không có đạn, chỉ là tiếng "cạch" thôi.
Để cố dọa anh ấy, bạn hiểu chứ?
Ý muốn của tôi là thế. Biết đó? Nhưng…
Tôi không biết nữa. Có lẽ…
Có lẽ ông ấy nói đúng.
Có lẽ ông ấy nói đúng. Có lẽ tôi biết.
Có lẽ tôi biết, và không muốn…
Tôi không muốn chấp nhận điều đó.
Tôi sẽ không thể lành lại hoàn toàn trừ khi đối mặt với nó,
nên chấp nhận chuyện đó thật khó khăn.
Tôi không thích cảm giác lúc này, nhưng đó là điều tôi cần phải nghe.
Biết đó, tôi đang cố…
Tôi đang cố trở thành phiên bản tốt nhất có thể.
Và điều này làm tôi thấy như ngày đó hãy còn rất xa.
Biên dịch: Joy Ng