Film powstał dzięki wsparciu RZĄDU UKRAINY oraz MINISTERSTWA POLITYKI INFORMACYJNEJ UKRAINY
STANISŁAWÓW STYCZEŃ 1939
Przyjechali! Tato!
Przyjechali!
Ubierz się, bo się przeziębisz!
Po co, panie Isaaku, oddawać część domu obym ludziom?
Josyp zostaje w Nowym Jorku.
Ma do tego prawo, to jego część domu.
Jak zwykle.
Niesamowite, przyjechali w tej samej chwili.
Dawaj, ściągaj.
Jestem Jarosława.
Nie, to jest pianino.
Pewnie jak na fortepianie.
Pani Sofio!
Jak dobrze, że przyjechaliście.
Teraz będziemy grać na pianinie і śpiewać codziennie.
Ja też bardzo się cieszę.
W końcu Dina nie będzie musiała jechać przez całe miasto
do pani Sofii na lekcje muzyki.
Mąż pani nauczycielki też jest wojskowym?
Były wojskowy. Teraz jest muzykiem w restauracji.
Mario, czy nie powinnaś pójść przywitać gości?
Słuchaj, zauważyłeś, że nasza nowa sąsiadka dziwnie się zachowywała?
Jak to?
Wydawała się być czymś niezadowolona.
Nie sądzę.
Tak, trzymaj.
Tak lepiej.
Isaak,
dzieci dopiero zasnęły.
Możesz głośniej.
- To jest lalka-motanka. - Motanka?
Wyobraź sobie, że w ustach trzymasz jajko.
I wszystkie literki takie twarde, dobrze?
Dzień dobry.
Dzień dobry. Zapraszam. Będziesz z nami.
Spróbujemy razem.
Pamiętasz “Na górkę”?
Przepraszam, mogę?
Tak, Mario, zapraszam. Nam akurat brakuje trzeciego głosu.
Ojej, ja dziękuję. Widziała pani Talię?
Nie, jej tu nie było.
Ćwiczcie, ćwiczcie.
Spróbujmy jeszcze raz.
- Dzień dobry. - Dzień dobry.
To twoja lalka?
Tak, lalka-motanka.
- Bardzo ładna. - Dziękuję.
- Częstuj się. - Dziękuję.
Boże, gdzie jest to dziecko? Talia!
Po co się schowałaś w tej piwnicy?
Boże, jak się przestraszyłam.
Coś się stało?
Znów lokatorzy.
Nie potrafią dogadać się ze sobą.
Berto, najważniejsze, że dla nas są życzliwi.
Tak, ale ze sobą jakoś dziwnie się witają…
Co zrobisz…
Polacy i Ukraińcy są wiekuistymi historycznymi przeciwnikami.
- Isaak, chodzi mi o coś innego. - Czas na mnie. Mam klienta.
Nigdy nie masz czasu, żeby ze mną porozmawiać.
Ale zawsze mam czas, żeby…
Do widzenia.
Josyp, pamiętasz? Jutro jest wolne.
Tak, pamiętam.
Mamusiu.
Tak.
Jutro będzie Szczodry Wieczór?
Tak, córciu.
Co robiła mama jak była mała na Szczodry Wieczór?
W to święto całą rodziną jechaliśmy do babci.
Pod wieczór zakładaliśmy różne dziwaczne stroje,
wywracaliśmy kożuchy, robiliśmy kozę…
Ja zakładałam czerwoną chustę mojej babci.
I chodziliśmy od sąsiada do sąsiada,
śpiewaliśmy szczedriwky,
zapraszaliśmy sąsiadów na Szczodry Wieczór.
A jeszcze myśleliśmy sobie życzenie.
- I one się spełniały? - Tak.
Moje się spełniło. Zawsze marzyłam uczyć ludzi śpiewu.
To wszystko przez to, że zaśpiewałaś Szczedryk?
Nie, Szczedryk usłyszałam, kiedy byłam starsza.
To było w Kijowie, w wielkiej sali,
gdzie pracował mój ojciec.
Tę cudowną muzykę napisał pan Leontowicz.
Bardzo dobry człowiek.
Twój dziadek przyjaźnił się z nim.
Aczkolwiek masz rację.
Własnie po tym postanowiłam zostać chórmistrzynią.
Mamusiu.
Czy mogę jutro założyć chustę babci i zaśpiewać Szczedryka?
Oczywiście.
A ono się spełni? Życzenie.
Spełni się, tylko śpij.
Cześć.
Zapraszam do nas na kolację.
Klient już zasnął,
a Josyp wciąż gra i gra.
Jeszcze myślał, że mu za to zapłacą, rozumiesz?
Zabawny jest.
Mamusiu,
przecież dobrze zrobiłam, że ich zaprosiłam?
Teresę też.
Oczywiście dobrze.
I tak nikt nie przyjdzie.
- Bardzo smaczne, Sofio. - Dziękuję.
Zapraszam.
Teresa!
Please.
Dziewczyny, chodźcie do mnie!
Zapraszam. Już.
- Dziewczyny, mam pomysł. - Jaki?
Ććć, cichutko.
Chodźmy.
Proszę.
Przepraszam.
Nie martw się.
Chwileczkę.
Brawo!
Bardzo dobrze.
Nie przejmuj się, ona da radę.
Ma iskrę w oku.
WRZESIEŃ 1939
Sofio, Jarosławo, szybciej do piwnicy.
Michał!
Co się stało?
Wojna.
Głos dyktora: W ciągu najbliższych kilku godzin do naszego miasta wkroczą wojska ZSRR.
Głos dyktora: Zachęcam was do zachowania spokoju i porządku.
Głos dyktora: Nie zostawiajcie pracy w przedsiębiorstwach.
Głos dyktora: Powitajmy braterską armię radzieckich zbawicieli.
Głos dyktora: Niech żyję przyjaźń i jedyny radziecki naród!
Towarzyszu.
Jak się dostać na ulicę Griunidańską?
Griuwanidańską?
Dzień dobry, panie oficerze.
Co?
Jaki jeszcze pan?!
- Ulica gdzie? - Pewnie chodzi o ulicę Grunwaldzką?
Tam prosto.
Jedziemy!
- Wszystko w porządku?
To było straszne!
Po prostu go popchnął!
Nie denerwuj się.
Proszę, uspokój się.
Mam nadzieję, że niedługo wszystko się zmieni.
Nie wiem.
Słuchaj, trzeba je podkleić.
Zrobię to.
Dziewczyny!
Niech już zostanie u nas.
Może herbaty?
Dobranoc.
Wanda Kalinowska?
Macie 15 minut, żeby się zebrać.
Zbierajcie się.
Możecie wziąć jedną walizkę na jedną osobę.
Nie zadawać pytań.
Macie pokojówkę?
Była pokojówka, ale wyjechała z początkiem wojny.
Jakiej wojny?
To jest wyzwolenie.
Zapamiętajcie.
Do wyjścia.
Mów po rosyjsku!
Cholerna polka.
Zaniosę klucze sąsiadom.
Idę, już.
Czyje dzieci?
Moje.
Grasz?
Do wyjścia.
Dawaj!
Sofia.
Tereso, przypomnij sobie, gdzie mama trzymała dokumenty?
Dokumenty z pieczątką.
Chodźmy się bawić.
Nie, nie mogę.
- Czemu? - Mam ważną misję.
- Jaką? - Jeżeli ktoś przyjdzie – mam dać sygnał.
Kto może przyjść?
Wtedy będę z tobą.
Wczoraj wieczorem wojskowi zabrali panią Wandę.
Kto ci powiedział? Widziałaś?
Nic nie mówiłaś Teresie?
Nie mów. Może pani Wanda niedługo wróci.
Teresa, weź swoje rzeczy.
Mama niedługo wróci,
a ty póki co zamieszkasz u nas z Jasią.
LIPIEC 1941
Niemcy są w mieście.
No gdzie, no!
Teraz nie puszczę!
Matko Boska, kiedy wy się nabiegacie? Na dwór, biegnijcie na dwór.
Isaak,
po co założyłeś marynarkę? Na dworze jest ciepło.
Nie mogę iść do nowego kierownika bez marynarki.
I w swoim przemówieniu ten niemiec powiedział,
że on ma bardzo dobry stosunek do żydów.
O jego wyjeździe żydzi zawsze za nim tęsknią.
Po co wzywają całą naszą rodzinę?
Może po prostu chcą przeprowadzić rejestrację,
żebyśmy spokojnie żyli i pracowali.
Czemuś się martwię.
- Co się stało? - Szczur!
Szczur.
Wszystko w porządku.
Rozrzuć truciznę.
Dobrze, zaraz wszystko zrobię. W piwnicy była trutka.
Idziecie w gości?
Nie, nowe kierownictwo wzywa.
A gdzie szczur?
Już uciekł.
U nas wszystkich żydowskich muzyków też wzywali.
Uprzedzili nas, że dzisiaj gramy bez nich.
Berto,
kochanie,
zostań z dziewczynkami. Pójdę sam.
Nie, pójdę z tobą.
A dziewczynki?
A dziewczynki...
Jeżeli nie macie nic przeciwko, czy mogą zostać u was?
- Jasne. - Dziękuję.
Pójdę z wami.
Następnym razem, dobrze?
Dinoczko, tata z mamą niedługo wrócą, a wy póki co będziecie u nas.
Nie chcę.
Będziecie słuchać pani Sofii i pana Michała.
Nie martw się,
niedługo przyjdziemy.
Mamo, ty płaczesz?
Nie.
Pilnuj Talię.
Mamo.
Co się stało?
Іsaak i Berta wciąż nie wrócili.
Pewnie Gerszkowicze.
- Maria. - I co, przyszli?
Mówią, że dzisiaj w nocy wszystkich żydów…
Boże…
Wyjadę.
Wyjadę do swoich na wieś.
Mogę wziąć ze sobą Talię.
Jak sobie poradzicie z nimi wszystkimi?
Talię?
Nie, jej samej nie oddam.
Albo obie, albo żadnej.
Uściskajcie ode mnie dziewczynki, dobrze?
Już.
Niech Bóg ma was w swojej opiece.
Dzień dobry.
- Dokąd się wybieracie? - Do domu.
Mama z tatą wrócili, póki spałyście,
a potem znowu wyszli.
- Dokąd? - Do nowej pracy.
Zjedzmy razem śniadanie.
Rodzice chcieli, żebyście zostały tutaj z nami,
a potem oni przyjdą i was zabiorą. Siadaj.
Mama niedługo wróci.
Siadaj.
Pomogę ci.
Teresa, Jarosława, pobudka!
Śniadanie!
- Co chcecie na śniadanie? - Hura! Śniadanie!
Szybciej!
Dziewczyny!
Jarosława!
Dziewczyny!
Mamo, zepsułaś nam całą zabawę!
Dziewczyny, posłuchajcie.
W mieście są niemieccy żołnierze.
Od dzisiaj zabraniam wam wychodzić na dwór
i podchodzić blisko do okien. Zrozumiałyście?
Oni mogą zabrać i was…
Pani Sofio,
co się stało?
Trzeba wymyślić, gdzie was ukryć.
Niemcy chodzą z rewizją.
Wczoraj byli w trzech domach od nas.
Dzisiaj-jutro będą tu.
Chodźcie, coś wam pokażę.
Sejf wujka Józefa.
Kiedy zbierał się do Stanów chował tutaj cenne rzeczy.
Powiedział mi, że jak dorosnę też będę mogła chować tutaj wszystko.
Chyba już dorosłam.
Coś tu za mało miejsca dla dwójki.
Rodziców zabrali niemcy?
Tego nie wiemy.
Już nie wrócą?
Dina, patrz, żeby dziewczyny nie wyglądały przez okno, dobrze?
- Dobranoc. - Dobranoc.
Pomogę ci.
Słyszałeś? Tych, którzy ukrywają żydów, będą aresztować.
Przecież to są dzieci.
Nie oddam Talię i Dinę.
Po prostu się boję.
Zostawaj w domu.
Będę robił wszystko sam.
Nie.
Dam radę.
Ty i tak codziennie w pracy.
Nienawidzę tej restauracji i tych niemców.
Co zrobić?
To są jakieś pieniądze.
Myślisz, że mi się podoba codziennie chodzić do restauracji,
grać i patrzeć na te mordy?
Nie martw się.
Dina już jest dorosła,
ona wszystko rozumie, pomoże nam.
Czy to kiedyś się skończy?
Trzeba walczyć.
Jak?
Jesteś sam, a oni mają całe wojsko.
Gdzie idziesz?
Połóż się.
Zaraz wrócę.
Nie boicie się Boga?
Do diabła tego Boga!
Tam gratów na wszystkich starczy!
Zostawcie te worki!
Zostaw worek.
Jeszcze się zobaczymy!
Ostrożnie.
Paszport poproszę.
- Pani gra? - Tak.
Pokazać ręcę?
Dziecie.
Dobrze.
Do zobaczenia.
Tak, chodź tu, moja droga. Wszystko dobrze.
Dina. Dinoczka.
Przynieście wodę! Dina. Dina.
Wszystko w porządku. Dawaj rączkę.
Pomogę ci.
Napij się.
Tam nie ma czym oddychać.
Dina,
wchodź ostrożnie.
Normalnie?
Idź do dziewczyn.
Sofia, zagraj coś głośnego.
- Dziewczyny, co robicie? - Lepimy pierogi.
- To jest chałka. - Co?
Świąteczny chleb. Idźcie, nie przeszkadzajcie.
Błogosławiony jesteś, Boże nasz, Królu wszechświata,
który rodzisz chleb z ziemi.
- Szczęśliwego Nowego Roku. - Szczęśliwego Nowego Roku.
Mamy tradycję -
tego dnia życzymy wszystkim trafić do “Księgi życia”.
Życzę tego wam i całej mojej rodzinie.
A gdzie jest choinka?
Słonko, to jest inne święto. Teraz nie stawia się choinki.
Bierzcie jabłka.
Mogę nie jeść jabłek? Nie lubię.
Tereso, jabłka z miodem jedzą po to, żeby rok był słodki.
Dziękuję wam, pani Sofio i panie Michale za to święto.
Mimo to, że jest wam obce.
No co ty? Jesteście dla nas rodziną.
Dlatego wasze święta nie są nam obce.
Pomyślcie życzenie, bo dzisiaj jest święto,
i ono na pewno się spełni.
Dzisiaj nie śpiewają Szczedryka.
Niech śpiewa.
Śpiewaj. Niech pomyśli życzenie.
GRUDZIEŃ 1941
- Cześć. - Trzymaj.
Idź, idź szybciej.
Michał!
Talia, zejdź natychmiast!
Chcę na dwór!
Zejdź szybko, nie wolno!
- Gdzie jest Talia? - Ona chciała wyjść na dwór.
Talia! Talia!
- Pójdę jej poszukać. - Nie, ja pójdę.
Tobie nie wolno.
Thalia!
Niemcy! Chowaj się!
Nie pójdę bez Talii.
Żydówka?
Jak masz na imię?
Chodźmy!
- Co się tu dzieje? - Ona jest żydówką.
- To moja siostrzenica. - Żydówka!
- Dawaj papiery! - Są w domu.
Dawaj, idź.
Zaraz przyniosę dokumenty.
Szybciej.
Gdzie są jej rodzice?
Na Syberii.
Czemu jej nie zabrano?
Ona zachorowała.
Oni myśleli, że niedługo wrócą i zabiorą dziecko.
Imię?
Powiedz jak masz na imię.
Teresa Kalinowska.
A ona?
Moja córka.
Dobrze.
Do widzenia.
Gdzie jest Talia?
Co ty jak małe dziecko?
- Co się stało? - Szczur ugryzł.
Witam.
Uprzedzałem cię!
Tutaj odpoczywają poważni ludzie,
oficerowie wielkich Niemiec,
mają na ciebie czekać?
Mówiłem, żeby wszyscy przychodzili dziesięć minut wcześniej!
Przecież tylko pobiegłem do domu za gitarą.
Pozwoliłem ci pracować na dwóch pracach.
Teraz możesz stracić obie.
Będziesz pracował za darmo cały tydzień!
Już.
Jeszcze jedno spóźnienie -
wywalę cię stąd!
Pani Sofio! Talia znów źle się czuje.
Mamo, ona wyzdrowieje?
- Kto tam?- Proszę, niech pan idzie ze mną!
Dziecko zachorowało!
Ma gorączkę! Ugryzł ją szczur!
Nie pójdę, teraz jest godzina policyjna!
- Przecież to jest dziecko! - Idź pan stąd!
Pomóżcie!
Oddam wszystko co mam!
Wszystko!
Ona może umrzeć!
- Błagam!- Idź stąd!
Nas mogą zastrzelić za to!
Błagam!
Ona potrzebuje lekarza!
NOWY JORK, GRUDZIEŃ 1978
Przepraszam. Czy mógłbyś to dla nas podpisać?
Jesteśmy największymi fanami od wielu lat.
Pamiętam nawet wszystkie role.
Dziękuję.
Przepraszam.
Martwiłam się, że się spóźnię.
W porządku, samolot dopiero wylądował.
Tak długo czekałyśmy na ten dzień.
W końcu ją zobaczymy.
GRUDZIEŃ 1943
Tak całe życie minie w tym przeklętym zegarze.
Więcej tam nie pójdę.
Ja chcę, żeby mama z tatą wrócili.
Ja...
Ja chcę śpiewać.
Nikogo się nie bać.
Chcę wyjść na wielką scenę, żeby zaśpiewać Szczedryka.
Czemu Szczedryka?
Przez Szczedryka ludzie stają się lepsi.
Nie trzeba będzie się ukrywać.
Trzeba będzie jeszcze długo czekać.
Dobra, dziewczyny, na dzisiaj starczy.
Sukienki są gotowe,
możecie przymierzyć.
- Trzymaj. - Dziękuję.
- Dziękuję, mamusiu. - Dziękuję.
Dziewczyny, co wy robicie?
Kiedy Fritz zebrał swoich husarów, którzy ustawili się pod samymi gałęziami.
Tato, zobacz jakie jesteśmy ładne!
Ładne, ładne.
Mam coś dla was.
- Jaka piękna. - Naprawdę piękna.
Ładna.
Ona jest ciężka.
To co? Powiesimy ją na choinkę?
Tak…Gdzie?
Jakoś tak.
Jak myślisz, długo jeszcze Dina będzie musiała siedzieć w tym zegarze?
Mam pomysł.
Pójdziesz do niemców kolędować.
Dobrze.
Kiedy to się skończy?
Wojna nie może trwać wiecznie.
Mam wrażenie, że coś przede mną ukrywasz.
Dla mamy,
dla Talii,
dla pana Isaaka,
pani Berty,
taty.
Robiliśmy z tatą
zabawki na Wigilię.
Latarenki.
- Gdzie jest Jasia? - Nie wiem, gdzieś tu była.
Jarosława!
- Proszę, nie zabijajcie… - Przepraszam bardzo, panie oficerze.
Pani córka bardzo ładnie śpiewa.
Jeszcze nigdy nie słyszałem, żeby dziecko tak ładnie śpiewało.
Co ona powiedziała?
Życzyła wam szczęścia w przyszłym roku.
Według tradycji dzisiaj dzieci śpiewają dla tych, kogo szanują.
Jesteś dobrą dziewczynką.
Pani dobrze mówi po niemiecku.
Nauczyłam się niemieckiego w gimnazjum.
My w Niemczech mamy w zwyczaju częstować.
Poczekajcie.
Ona ma bardzo ładny głos.
Bardzo dziękuję.
- Masz, trzymaj. - Dziękuję.
Mam nadzieję, że będziesz służyć w imię wielkich Niemiec.
Do zobaczenia.
- Do zobaczenia. - Do zobaczenia.
Gdzie byłaś?
U niemców!
Nigdy, słyszysz, nigdy o nic nie proś niemców!
Ile razy już ci mówiłam!
Po prostu pomyślałam, że jak zaśpiewam Szczedryka to wszystko będzie dobrze.
Pani Sofio, nie krzyczcie na Sławę, to ja ją poprosiłam.
Jak możecie? Gdyby nie niemcy Talia wciąż by żyła!
Czemu tego nie rozumiecie?!
Dziewczyny, przyjdzie czas i będziemy śpiewać tyle ile chcecie.
Z mieszkania nie wychodzić, zrozumiałyście?
Trzymaj.
Jaki ona ma głos.
Nigdy takiego nie słyszałam.
Jej śpiew przypomniał mi dzieciństwo.
Święto Trzech Króli.
Moja mama uszyła dla mnie i mojego brata płaszcz i koronę.
Potem chodziliśmy od domu do domu i śpiewaliśmy pieśni.
No dobrze. To są tylko wspomnienia dzieciństwa.
Wiesz, o czym pomyślałam?
O czym?
To by była dobra możliwość.
Nie, Irmo, nie chciałbym tego.
Dobrze.
Matko Boska, czemu tak długo?
Jak tam Dina?
Bardzo dobrze.
Jestem zmęczony.
Dobrze.
Zobaczymy się jutro.
Do zobaczenia.
Musimy oszczędzać.
Niemcy płacą grosze.
Dzisiaj Kramp powiedział, żebym uczyła jego syna.
Nie mogę na niego patrzeć.
Tato, zagraj coś.
Mogę?
Tylko cichutko.
Dobrze.
Przyniosę ci.
Poproszę.
Cześć.
Wszystkiego najlepszego.
Nie zapomniałeś.
Nawet przechwycili parę armat.
Aż nagle załomotało, zahukało.
Nad polem bitwy wzniosła się chmura dymu
i Maria już nie widziała co się tam dzieje.
Mam nadzieję, że z dziewczynami wszystko będzie w porządku.
Nie martw się, wszystko będzie dobrze.
Tak dawno nie byłam w teatrze.
Pamiętasz jak poznaliśmy się z tobą w Kijowie?
W konserwatorium.
Był koniec lata.
Tego dnia grali Beethovena.
Znalazłem się obok czarującej dziewczyny.
Cały czas patrzyłeś na mnie
zamiast słuchać muzyki.
Rozkazuję wszystkim kobietom iść do domu,
mężczyźni na salę.
Słyszeliście? Kobiety do wyjścia, mężczyźni na salę.
Szybko.
Dawaj!
- Kocham cię! Kocham cię! - Na salę.
Mamo, co się stało?
Wszystko w porządku.
- Gdzie jest tata? - Tata niedługo wróci.
Idź spać.
Nie pójdę bez ciebie. Boję się.
Czemu? Nie bój się.
Wszystko będzie dobrze.
Panie Krampe?
Niema go.
Mamo!
Stój.
Mamo!
Co robisz?
Zagraj.
Proszę się uspokoić.
Pani jest silna, ja wiem.
Wydaje mi się, że u sąsiadów coś się stało.
Jej męża wczoraj zabili.
Mam nadzieję, że ona nadal będzie mogła uczyć Henricha?
Oczywiście.
Ta nauczycielka będzie dalej uczyć.
Tym bardziej, że on robi pierwsze postępy i mu się podoba.
Żal mi jej i jej dziewczynki.
Henrich ją lubi.
Teraz oni mogą stracić mieszkanie.
Mamo, grać!
Tak, idziemy grać, mój drogi.
Koniec rewizji.
Do wyjścia!
Szybciej, Eugen!
Dziewczyny, zamknijcie drzwi.
Wychodź.
Dziękuję.
Dostała to pani od niemców?
Będziemy to jeść?
Chcesz umrzeć z głodu?
Nie.
Nabierz lepiej wody.
Nie tak?
Nie.
Chodźmy.
Starczy na dzisiaj.
Mamo, kiedy będziemy jeść?
Ile to kosztuje?
Cztery.
Dobrze.
LIPIEC 1944
- Dziewczyny, chodźmy do piwnicy. - Nie pójdę.
Tam są szczury!
Dziewczyny, czemu nie rozumiecie? Chcę, żebyście żyły.
Kto tam?
Ledwo znalazłem dom.
Nie mam gdzie iść.
Nie wiem gdzie jest mama i tata.
Tam strzelali i jeździły tanki.
Pani Sofio, on jest zabójcą.
Przez niego zmarła moja siostra.
Niech idzie.
Dina, on jest takim samym dzieckiem jak wy.
On nie zrobił nic złego.
Jego rodzice pewnie zginęli.
Mamy mu wszystko wybaczyć?
Henrich nikogo nie zabijał.
Nie możemy go osądzać za przestępstwa jego ojca.
Proszę.
Dziękuję.
Teraz tylko Henrich.
Wszyscy razem.
Czego szukacie?
Mów po rosyjsku!
Ona nie umie.
Twój mąż współpracował z niemcami.
On nie współpracował, a walczył przeciwko nim.
Za to został zabity.
To po co przechowujesz niemieckiego szczeniaka?
Jeszcze będziesz zaprzeczać połączenie z nazistami?
To jeszcze dziecko, on nic nie rozumie.
Zobaczymy.
Czyja dziewczynka?
Moja.
Nieźle.
Pani Sofia jest dla mnie jak mama.
Uratowała mnie przed niemcami.
Pojedziecie z nami.
Dokąd?
Dzieci do domu dziecka,
a wy, obywatelko, do aresztu.
Za co? Puście! Puście!
- Puście! Puście!
Do wyjścia!
- Puście! To jeszcze dziecko!
Dawaj! Szybko.
Pani Sofio!
- Stój! Stój! - Nie! Nie!
Stój!
Dawaj do auta!
Szybciej!
Więc jak, Sofia Mikołajewna,
będziemy mówić?
Czy nadal wszystkiemu zaprzeczać?
O pani mężu wiemy wszystko.
Był członkiem przestępczej organizacji.
Pani też do niej należała?
Mojego męża zastrzelili niemcy.
Już to słyszałem.
Ciekawe, jak kontaktowaliście się z OUN?
Nijak.
Czym się zajmowałaś?
Czego uczyłaś dzieci?
- Uczyłam dzieci śpiewu. - Mów po rosyjsku!
Uczyłam ich piosenek do chóru.
Jakich piosenek?
Różnych.
Przeważnie ukraińskich ludowych.
Ukraińskie, ludowe…
Czy istnieje taki naród?
Ukraiński.
Mylisz się, moja droga.
Wyprowadzić ją stąd!
Dziewczyny!
WORORSZYŁOWGRAD, ZSRR, GRUDZIEŃ 1944 (Współczesny Ługańsk, Ukraina)
To jest Jarosława Iwaniuk, ona bardzo ładnie śpiewa.
Może być solistką naszego chóru?
Ona nie ma przyszłości, jest córką więźniarki politycznej.
A Natasza ma przyszłość.
Ale ona nie ma słuchu.
Jej ojciec dostał order.
Pośmiertny.
Nataszo,
wejdź na scenę.
Śpiewajcie.
- Dobrze śpiewają. - To są najlepsi.
Dzieci!
Nasz dom dziecka ma wielki zaszczyt.
Zawitali do nas z życzeniami noworocznymi towarzysz Plachin i towarzysz Komarow.
Przywitajmy gości.
Wszystkiego najlepszego, towarzysze dzieci.
Życzymy wam sukcesów w nauce i pracy.
Bądźcie gotowe do walki za komunistyczną partię Związku Radzieckiego.
Zawsze gotowe!
Dobrze.
Może któreś z was chce przeczytać wiersz
lub zaśpiewać piosenkę o Nowym Roku?
Mogę?
Oczywiście.
Poproszę aplauz.
Siadajcie.
Chcę zaśpiewać piosenkę, która darzy ludzi radością.
Śpiewajcie.
KOLONIA KARNA, SYBERIA GRUDZIEŃ 1944
WORORSZYŁOWGRAD, ZSRR, STYCZEŃ 1945 (Współczesny Ługańsk, Ukraina)
Nie rozumiem, czego ode mnie chcecie?
Władza Radziecka i tak poszła wam na rękę,
więc zabierajcie swoją córkę i tę żydówkę Gerszkowicz.
A Iwaniuk wam nikt nie odda.
Ale ona nie jest mi obca.
Według prawa jest.
Jej rodzice są przestępcami.
Więc jedźcie do swojej Polski,
a Iwaniuk jest ukrainką.
Ona nie podlega przesiedleniu.
Czy mogę ją chociaż zobaczyć?
Nie, ona jest w zakładzie dla małoletnich przestępców.
Za co?!
Dla takich jak ona nie ma miejsca w radzieckim społeczeństwie.
NOWY JORK, GRUDZIEŃ 1978
Pewnie jej znowu nie wypuścili ze Związku.
Uruchomiłam wszystkie możliwe kontakty, żeby ściągnąć ją tutaj.
Jarosława?