Ghi chép về cuộc đời Emily Dickinson,
cho đến và tính cả hôn nhân của Sue và Austin,
là đầy đủ và có cơ sở so với những gì diễn ra sau đó.
Trong vài năm tiếp theo, chỉ còn sót lại một số lá thư.
HELEN THÀNH TROY SẼ CHẾT, NHƯNG HELEN CỦA COLORADO KHÔNG BAO GIỜ
Sự thật, có lẽ được ẩn giấu trong thơ của bà.
GỬI SUE
LỄ THÀNH HÔN
STEPHEN TÌM "MẸ CỦA MÌNH".
HIGGINS & SEITER ĐỒ SỨ TRUNG HOA
GỬI SUE
Bà Dickinson.
MỘT NGƯỜI BẠN NHỎ TRONG CỎ ĐÔI KHI CHUYỂN ĐỘNG -
Nhìn thẳng phía trước. Thư giãn.
Được. Bác sĩ, ông nghĩ sao?
- Không ổn. - Cháu không mù đấy chứ?
- Không. Không mù. - Ơn Chúa. Nhẹ cả người. Tốt.
Cháu nhìn vẫn bị nhòe à? Ánh sáng nhấp nháy?
Vâng. Đôi khi lúc cháu đang viết, cạnh giấy chợt biến mất.
- Cháu có hay viết không? - Mọi lúc.
Có lẽ cháu nên thôi viết nhiều thế đi.
Thôi viết?
Có phải viết lách có hại cho mắt nó?
Không chừa khả năng nào.
Chúa ơi. Emily, con yêu, đừng để thị lực yếu thêm.
Nói lại, cháu sẽ không mù.
- Thấy chưa? - Có vẻ cô bé bị viêm mống mắt.
Đó là chứng viêm ở mống mắt.
Cùng với cận thị nhẹ.
Được. Điều trị thế nào?
Ngồi ở phòng ánh sáng yếu nếu có thể.
Tránh mặt trời. Và nhớ, đừng vội tin vào những gì mình thấy.
- Tránh mặt trời? - Đúng.
Thế thôi?
Quỷ tha ma bắt.
Bỏ ra cả đống tiền vì một lời khuyên viển vông.
"Tránh mặt trời"? Con bé đâu phải dơi.
Không sao. Con không cần mặt trời. Con vẫn có mặt trăng.
Emily, im. Con không thấy bố đang mắng người này dở à?
Nếu muốn, cả hai có thể ở lại vài ngày.
- Tôi có thể theo dõi thêm. - Con muốn về nhà.
Tôi xin phép gửi hóa đơn.
Ông là đồ lừa đảo.
Tôi là bác sĩ nhãn khoa đầu tiên ở Mỹ.
Thật nực cười!
Sáu tháng nữa cháu sẽ phải quay lại
xem có tiến triển không.
- Bác nghĩ có thể tốt lên? - Không.
Sẽ chỉ tệ hơn thôi.
TRƯỚC KHI EM MẤT ĐI ĐÔI MẮT
Trước khi em mất đi đôi mắt - Em muốn được nhìn
như những sinh vật khác có mắt - và không biết gì khác -
Nhưng nếu có ai bảo em, Hôm nay,
Rằng em có thể có Bầu trời
Với em, em nói rằng Trái tim em Sẽ chia nhỏ theo phần của em -
Gã này như cướp cạn vậy. Không thể tin nổi.
Sao bố cứ càu nhàu mãi thế?
Bố chỉ đang cố hiểu xem sao ba ngày đi khám bác sĩ
lại bằng cả chuyến đi đến châu Âu.
Xin lỗi vì tốn tiền của bố.
Không. Không phải con. Không, con yêu. Bố chả chi tiêu mấy cho con.
Mà là anh trai con, tiếc là thế.
Bố chi quá nhiều cho căn nhà của nó.
Cái gì cũng phải xịn nhất.
Và khi thị trường sụp đổ, và đường sắt phá sản...
Bố có phiền không nếu con nghĩ tiếp?
Không.
Con thật sự là nhà thơ. Dạo này lúc nào con cũng sáng tác.
Con làm gì với chỗ thơ đó? Con chả cho bố xem bao giờ.
Con có thể... Con không thể cho bố xem.
Sao không?
Bố không hiểu đâu.
Có lẽ con nói đúng.
Bố chỉ mong là con tìm được người nào hiểu.
Đừng lo. Con có rồi. Thật đấy.
Chuyến đi dài từ New York.
- Cảm ơn đã đến đón. - Tất nhiên. Để tôi bê xuống.
Được. Cẩn thận đấy.
Anh không tin nổi tôi chi bao nhiêu cho nó đâu.
Chắc chắn là không rồi.
Chúa ơi, mong là cô ấy thích.
Đây rồi.
Cảm ơn lần nữa, Henry.
- Cậu Dickinson, trước khi đi... - Gọi tôi là Austin đi.
Nói thật là thế đỡ ngượng mồm hơn.
- Austin vậy. - Ừ.
- Tôi đang tự hỏi... - Sao?
...không biết tối nay có ai dùng kho thóc không?
Ồ. Được, chắc chắn rồi.
Dùng thoải mái.
Nên có được không nếu tôi...
Anh tùy ý sử dụng nó, Henry.
Và nếu ai có thắc mắc gì, cứ bảo đến gặp tôi.
- Cậu là người tốt, cậu Dickinson. - Austin.
Được.
Dạo này bố con tiết kiệm quá thể đáng.
Chi tiêu gì ông ấy cũng khó chịu.
Ông ấy còn bảo cho người thuê nhà.
- Gì cơ ạ? - Mẹ cũng sốc.
Mẹ nói, "Làm người đứng đắn kiểu gì
mà lại cho người lạ ở chung?
May mà mẹ tìm được người chúng ta đã quen.
Con có nhớ chàng trai trẻ tốt bụng đã bỏ học lớp đại học của Austin không?
Cậu Shipley.
- Khoan, mẹ, người con từng... - Và cậu ấy đến rồi.
Chào, khách thuê nhà.
Khỏe không ạ?
Chuyện gì đang xảy ra vậy?
Xin chào.
Tôi tự nói với mình à?
Tôi nghĩ tôi biết anh từ đâu đó. Tên anh là gì?
Tôi là không ai cả!
Cô là ai?
Tôi là Emily Dickinson đến từ Amherst.
Chắc tôi đã gặp anh ở đâu rồi. Trông anh quen lắm. Tôi...
Cảm ơn.
Tôi...
Này, anh là ai?
Tàu còn chả có toa ăn. Chả trách mà đường sắt phá sản.
Con nói chuyện với ai thế?
Không ai cả.
Búp bê đẹp đấy.
Anh làm gì trong nhà em?
Lần cuối em biết, anh đã quay lại Kentucky làm whiskey lậu.
Thật ra anh buôn bán dược phẩm.
Đó là một trong số nhiều mảng kinh doanh thành công của anh.
Được. Nếu thành công thế, thì anh quay lại Amherst,
thuê phòng ở nhà bố mẹ em làm gì?
Anh mừng vì em đã hỏi.
Anh đến đây vì em.
- Em bất ngờ vì anh còn nhớ em đấy. - Tất nhiên là anh nhớ.
Em là cô gái truyền thống, giản dị, trong trắng, lặng lẽ nhất mà anh biết.
Và đó là lý do...
anh muốn em làm vợ anh.
Ship.
ta đến với nhau một lần,
rồi anh đến với người khác ngay đêm đó.
Lúc đó anh không được tử tế cho lắm.
Em sẽ thấy là anh đã thay đổi, Lavinia.
Anh không phải kẻ bỏ đại học, say rượu và trượt tuyết lao xuống hồ nữa.
Anh là người trưởng thành nghiêm túc với bản năng kinh doanh
và lòng tôn trọng sâu sắc cho phụ nữ là hiện thân của giá trị truyền thống,
như dễ bảo, trinh tiết,
và sẵn sàng làm việc nội trợ.
Em chả giống thế tí nào.
Em là Lavinia Dickinson.
Em tổ chức tiệc trà cho mèo.
Đúng, nhưng em cũng thay đổi rồi.
Và em đã thay đổi thế nào?
Em sẽ cho anh thấy.
Này. Em làm gì thế?
Em không nghĩ ta nên đợi sao? Đến khi kết hôn?
Henry "Ship" Shipley...
Em nghĩ anh không biết mình đang dính vào ai đâu.
Thật vui được về nhà.
- Bố con về rồi! - Chào?
Bố con về rồi kìa.
Bác sĩ nói gì?
Con không biết việc này khó khăn với mẹ thế nào đâu.
Mẹ, con mới là người có bệnh mắt.
Mẹ là người có con gái có thể sắp mù lòa.
Con không mù đâu.
Chúa ơi, sao em lại bị thế?
Nói lại, mẹ không bị thế.
Phải chăm sóc đứa con mù lòa.
Người lạ mặt sống chung nhà.
- Giấy dán tường đang rạn nứt. - Mới mua mà.
- Hết mốt rồi. - Con không mù đâu.
- Đừng lo. - Anh rất mừng.
- Em nhớ chị. - Chị cũng nhớ em, Vin.
Em có rất nhiều thứ để buôn với chị.
Xin lỗi. Chị không có thời gian. Chị phải làm việc tiếp.
Khoan, sao con vội thế?
Con đã đi ba ngày rồi. Không muốn chào hỏi à?
Không, con muốn sáng tác.
Tâm trí con đang ngập tràn ý tưởng.
Bác sĩ nói con không nên viết. Không tốt cho mắt, Emily.
Vậy thì chọc mù mắt con cho xong đi.
Con không cần mắt để thấy. Không đâu.
Con chỉ cần tâm hồn.
Con dùng nó để thấy sự thật.
Người mù cũng có thể thấy sự thật, nên hãy để con mù.
Miễn là có thơ ca, con không sợ bóng tối.
Thấy chưa? Mọi chuyện sẽ ổn thôi.
Em, đợi đã.
- Chào. - Chào.
Sue muốn biết em có đến bữa tiệc tối nay không?
Không. Nhưng Austin, bảo Sue là cậu ấy phải sang gặp em.
Cô ấy đang sửa soạn ở nhà bọn anh.
- Nhưng em cần gặp cậu ấy. - Ừ, và cô ấy cũng thế.
Thế nên cô ấy mới nhờ anh mời em đến bữa tiệc tối nay.
Được, bảo Sue tối nay em không đến được.
Bảo cậu ấy anh bảo em cậu ấy bảo anh bảo em sang,
nhưng em bảo anh Sue nên sang, nhưng...
Anh chán đưa tin cho hai đứa rồi.
Đến bữa tiệc đi. Nhà ngay bên cạnh mà.
Đôi khi bãi cỏ đó như cách xa cả trăm dặm.
Mẹ có được mời không nhỉ?
Mẹ, tất cả phải đến bữa tiệc.
Tiệc ở nhà Sue là tâm điểm ở New England.
Con nhớ bài viết về tiệc lần trước.
"Cô nhà Austin Dickinson ở Amherst gây sững sờ với buổi dạ hội linh đình.
Phòng khách của căn villa tráng lệ Evergreens,
chật cứng những nhân vật nổi tiếng ở New England.
Rượu vang Ý được phục vụ, và khó mà nói thứ gì dạt dào hơn,
rượu hay cuộc nói chuyện".
Thật điên rồ.
Sue là người có sức ảnh hưởng.
Thật sao? Mẹ không tin là mình biết con bé đấy.
Đoán xem ai sẽ đến?
Ithamar Conkey?
Không. Anh Samuel Bowles...
Tổng biên tập của tờ The Springfield Republican.
Sue có quan hệ với anh ấy. Và chị ấy đã kết nối để mời anh ấy đến.
Mẹ, đó là trùm truyền thông.
Anh ấy có thể viết về nhà mình trên báo. Cả nhà có thể nổi tiếng.
Con phải tìm cái gì đó để mặc. Con phải mặc cái gì thật ấn tượng.
Con phải thay đồ.
Sao mọi thứ phải thay đổi?
Đồng cỏ - của em - Núi non - của em -
Tất cả Rừng cây - sao trời vô hạn -
Nhiều ban trưa nhất em đón nhận được -
Giữa đôi mắt hữu hạn của em -
Cử động khi Chim uống nước - Đường màu hổ phách buổi sáng -
Cho em - để ngắm nhìn khi em thích,
Tin tức sẽ khiến em chết -
Chào Maggie. Em không biết chị ở trong phòng.
Một hầu gái tốt biết cách tàng hình.
Dạo này em sáng tác nhiều quá.
Chả mấy chốc sẽ đầy cả rương mất.
Sẽ phải tìm chỗ mới để cất đồ ngủ của em.
Chị đặt ga giường lên trên để giấu nó đi nhé?
Cả nhà biết em là nhà thơ rồi còn gì?
Em vẫn muốn giữ một vài bí mật.
Chị sẽ để em làm việc tiếp.
Dù chị không biết sao bên Sue và Austin ồn ào thế mà em vẫn sáng tác được.
Có vẻ họ đang nhảy những điệu thịnh hành.
Đi thôi.
Nơi này tuyệt quá! Và có cả hàu!
Thật ra hàu là loại thực phẩm rẻ và dễ kiếm.
- Chào, Shipley. - Dickinson!
Có vẻ cậu đang khấm khá lắm. Nhìn nơi này xem.
Bố tớ cho tớ làm cộng sự ở công ty.
Tuyệt quá, anh bạn.
Tớ cũng là doanh nhân.
Ta nên trao đổi danh mục đầu tư.
Ừ. Tớ mong được gặp lại cậu.
Chắc chắn rồi. Tớ đang sống với bố mẹ cậu. Em gái cậu và tớ đã đính ước.
Không phải.
Bọn tớ đã hứa hẹn sẽ đính ước nhưng đang làm từ từ.
- Vì tôn trọng cô ấy. - Được.
Mong cậu ấy đối xử với em tốt hơn Joseph Lyman.
- Em tự lo được. - Lyman! Anh ta thì sao?
Cậu ta đến New Orleans rồi.
Trời. Nola.
Nơi Dễ Sống, nhỉ?
Nghe nói sống ở đó thoải mái lắm.
Và thuốc lá thì rẻ như cho.
Đúng. Vì chế độ nô lệ.
Tớ thích người đánh piano.
Tớ chưa nghe bản nhạc này bao giờ. Của Handel à?
Tớ nghĩ thế.
- Tớ nghe không thấy hay. - Abby.
Được.
Ta nên lập một bộ tứ đàn dây.
Ta đã thử, nhưng Toshiaki không chịu đến tập dượt.
Tớ bận viết thư pháp.
- Jane, cậu nên chơi solo. - Đúng thế.
Hội sách thì sao? Ta lập hội đọc sách nhé?
Được, cậu muốn đọc gì?
Tớ không biết. Emerson?
Emerson chán lắm.
Được. Melville?
Hawthorne thì sao?
Cậu biết những người đó ngủ với nhau chứ?
- Hay đấy. - Tớ biết.
Mà tớ cũng không có thời gian cho hội sách. Cuộc sống tớ điên rồ lắm.
Chúa ơi, Jane, đúng thế.
Tớ có con. Và tớ là góa phụ.
Chả biết sao cậu ấy làm được.
Không thể tin chồng tớ qua đời ngay sau khi tớ sinh con.
Nói thật, cậu rất mạnh mẽ, và bọn tớ rất tự hào về cậu.
Hôm qua tớ còn ngất đi đấy.
Tất nhiên rồi. Cậu là góa phụ mà.
Tớ biết.
Hoan hô.
Em thích váy của chị.
Ồ. Cảm ơn.
Betty làm cho chị à?
Không, chị không mua váy của Betty nữa.
Hàng New York đấy.
Thật ra, thiết kế gốc là từ Vienna.
Tránh cho cậu ấy thở.
- Cậu ấy ngất rồi. - Hay quá.
TRƯỚC KHI EM MẤT ĐI ĐÔI MẮT EM MUỐN ĐƯỢC NHÌN
- Báo buổi tối. - Cảm ơn.
- Tối nay cô đến được chứ? - Tôi sẽ cố.
Tiệc kiểu này luôn đến khuya.
Chúng ta sẽ làm việc cả đêm, nhé?
Báo buổi tối. Nhân nói đến báo, anh Bowles đâu rồi?
Tưởng giờ anh ấy phải đến rồi.
Sue, tớ đến gặp cậu.
Mắt cậu bị sao thế?
Bác sĩ không biết chắc. Có thể là viêm mống mắt.
Không, Emily. Mặt cậu đầy mực kìa.
Đây. Đi với tớ.
Chỉ có cậu mới đi dự tiệc mà mặt mũi như gấu mèo.
Tớ không đến dự tiệc. Tớ đến gặp cậu.
Chừng nào còn nhìn thấy, tớ muốn ngắm cậu.
Tớ đang tiếp khách.
Cậu lúc nào cũng tiếp khách. Cậu ôm đồm quá.
Thôi nào, tớ đã đợi cả ngày rồi. Cả tuần.
- Tớ cần biết. - Emily.
Cậu nghĩ sao về thơ của tớ? Nói đi.
Tớ thích lắm.
Thật à?
Ơn Chúa.
Tớ luôn thích thơ của cậu. Nhưng những bài mới, nó...
- Sao? - Còn hơn thế nữa.
Nói nữa đi. Làm ơn. Nào, nói nữa đi. Nói nữa đi.
Khi đọc nó, cảm giác như...
Cảm giác như trái tim tớ sắp bùng nổ.
Ôi, Sue.
Đó là điều tớ muốn.
Tớ muốn cậu cảm thấy thế.
Ừ.
Nó... Đôi khi nó gần như quá sức chịu đựng.
Nó...
Nó có thể rất đau đớn.
Ý... Ý cậu là sao?
Chỉ là thơ của cậu, nó...
Sao?
Nó khiến tớ có những cảm xúc tớ không muốn có.
Như là gì?
Như khi tớ mất đứa bé.
Ôi, Sue.
Chắc thật ngớ ngẩn khi gọi nó là đứa bé.
Không đâu.
Nó... chưa là đứa bé.
Nhưng nó là thứ gì đó. Và...
rồi nó ra đi.
Cậu có bao giờ... nói với Austin về chuyện đó không?
Không, anh ấy không biết gì cả.
- Và cậu đã thề... - Tớ biết.
- ...không bao giờ nói. - Tớ biết. Tớ hứa.
Chúa ơi, nhìn tớ này.
Lẽ ra tớ phải ở ngoài kia tiếp khách đến dự tiệc,
thế mà lại ở đây, nước mắt lưng tròng.
Sao cậu luôn làm thế với tớ?
Nghe này, tớ rất mừng vì tối nay cậu đến
vì có một người ở bữa tiệc này tớ muốn cậu gặp.
Thật ra, tớ mời anh ấy chỉ để giới thiệu với cậu.
Sao? Ai?
Sam Bowles, tổng biên tập tờ The Springfield Republican.
Anh ấy là người quyền lực, rất có gu, và thích giới thiệu các tác giả nữ.
Emily, đây có thể là người đưa cậu ra ánh hào quang.
Ý cậu là... xuất bản thơ của tớ?
Đúng. Emily, đến lúc rồi.
Cậu cần chia sẻ tác phẩm với thế giới.
Nhưng cậu biết là không được. Bố tớ sẽ phản đối.
Thôi nào. Đừng viện lý do cũ rích đó nữa.
Giờ cậu trưởng thành rồi. Cậu phải tự lựa chọn.
Đừng để bố cậu cản trở nữa.
Không phải. Tớ không thể.
Cậu có thể!
Tài thơ của cậu là thiên phú.
Và cậu phải cho thế giới được thấy.
Tớ không cần thế giới thấy. Tớ chỉ cần cậu...
Tớ không thể là độc giả duy nhất nữa.
Thế là không đủ. Cậu cần nhiều hơn.
Thế nên tớ mới mời người đó đến tối nay.
Đó là người sẽ mê mệt những bài thơ của cậu.
Anh Bowles, anh đến rồi.
Tôi không muốn đến đâu khác. Cô thế nào, Suzie? Có gì mới không?
Sam, xin giới thiệu em chồng tôi, Emily Dickinson.
Tất nhiên. Nhà thơ nổi tiếng. Tôi đã nghe rất nhiều về cô.
Ồ. Chưa ai biết gì về tôi cả.
Việc của tôi là biết những thứ trước khi người khác phát hiện ra.
Tôi là người làm tin tức, phải lắng nghe, phải đi trước một bước.
Thế giới đang thay đổi chóng mặt và ngành tin tức cũng thế.
Mặt cô có gì thế?
Ồ, đó là mực.
Cô thú vị đấy.
Tôi rất hứng thú.
Tôi đã đi qua năm thành phố trong ba ngày qua, Suzie,
tung hoành trên tàu hỏa, gặp gỡ mọi người, rất nhiều người.
Đúng là thời điểm thú vị để sống.
Anh Bowles là người biến tờ The Springfield Republican
từ tuần báo thành nhật báo.
Đó là sáng tạo của anh ấy.
Đập đi xây lại thật nhanh.
Thực sự tôi nghiện tin tức.
Như đã nói, tôi nghe rất nhiều về cô.
Có vẻ như cô có khả năng sáng tác phi thường.
Cô ấy là thiên tài, Sam.
Tôi biết cô ấy sẽ là phát hiện mới của anh.
Vậy sao? Khi nào tôi được đọc thơ?
Emily, cậu có thể ngâm một bài thơ cho chúng tớ.
Ngay bây giờ.
Tôi rất muốn nghe.
Không ai cả?
Emily?
Đây là khoảnh khắc của cậu.
An toàn hơn nhiều -
đoán - chỉ với tâm hồn mình
Trên khung cửa sổ
Nơi những sinh vật khác hướng mắt vào -
Không cẩn trọng - với Mặt trời -
Có gì đó không ổn với cô ấy.
Tối nay thì không.
- Làm ơn. - Tớ không muốn ngâm thơ.
Đúng kiểu Emily Dickinson.
Chị ấy trái tính lắm.
Các bạn có muốn một nước Mỹ mới không?
Báo của ta có tên The Constellation. Ta sẽ đem lại thay đổi, cách mạng.
Mỗi chúng ta sẽ đóng góp.
- Cảm ơn rất nhiều vì đã đến. - Cảm ơn.
Biên dịch: Trọng Huy