[babae] Matagal na akong nandito sa Sta. Lucia.
Maraming mga kuwentong kumakalat tungkol dito.
Sa dami ng kuwentong narinig ko,
hindi ko na alam kung alin doon ang gawa-gawa
at alin doon ang paniniwalaan ko.
Pero ito ang sigurado akong totoo.
Tuwing hatinggabi
sa third floor corridor,
doon sa dulo malapit sa hagdan,
may makikita kang CR.
Wala nang pumupunta doon ngayon.
Kasi kapag pumasok ka...
doon...
sa dulong cubicle,
may nagpakamatay.
[mahinang kulog]
Pangalan niya...
Erika.
May tiwala ka naman sa akin, 'di ba?
Alam mo kung ano 'to?
[mahinang daing]
Pagkabilang ko ng tatlo,
ibabagsak mo 'yang kamay mo dito, okay?
Isa...
dalawa...
tatlo!
[kumukulog]
[mga yabag]
Kanina ko pa ipinapatay ang ilaw.
Dapat tahimik na pinagninilayan ang mga kasalanan.
Bukas mag-uumpisa ang kumpisal 6:00 impunto.
Huwag kayong mahuhuli.
Higa!
Pikit!
Kung hindi kayo makatulog, magdasal kayo.
Paghandaan ninyo ang kumpisal bukas.
Naiintindihan n'yo?
Opo, Sor Alice.
[bumukas at sumara ang pinto]
Jo.
Hoy, Jo. samahan mo ako, naiihi ako.
Mich?
Samahan mo ako, naiihi ako.
Hoy.
[kumukulog]
[malalim na paghinga]
[mahinang kulog]
[tumutulong tubig]
[umiingit na pinto]
[umiingit]
[sumisigaw]
[kumukulog]
[click ng kamera]
[lalaki] More.
[click ng kamera]
Ready...
[click ng kamera]
Ah, Miss?
Ngiti ka naman para masaya.
[click ng kamera]
Okay, girls. Compress, ha, compress.
Okay?
Ready?
[click ng kamera]
Pat, tignan mo, o.
Sayang.
Hindi ka kasi nakangiti dito, e.
Okay lang.
Masyado siguro akong maraming iniisip.
Lalo na si Anna.
Totoo ba? Si Sor Alice daw 'yong nakahanap?
'Yun ang sabi nila Sister Luz at Constanza.
Bakit ba kasi ayaw akong payagan ni Sor Alice na kausapin 'yong bata.
Si Sor Alice na ang bahala doon.
Pero--
Masyado ka lang talagang maraming iniisip.
Joyce.
Nahuli ka na naman sa rooftop?
Akin na.
Ubos na.
Para saan ba kasi ito?
Para lang magising.
'Di ba parang mas kailangan mong magpahinga?
Nakakatulog ka ba?
Sana sinamahan ko si Anna.
Baka nandito pa siya ngayon kung sinamahan ko siya.
Joyce,
hindi mo kasalanan ang nangyari kay Anna.
Ano kayang nangyari sa kanya?
May nakita ba siya?
Wala kasing nagsasalita, walang nagsasabi.
Si Anna lang ang makakapagsabi no'n.
'Di ko alam na puwede palang umalis nang ganun lang.
Sana matagal na rin akong umalis.
Bakit naman?
Paulit-ulit, araw-araw.
Kaya minsan umaakyat ako sa rooftop para lang mag-isip.
Para kasing walang silbi, walang saysay ang lahat.
Joyce...
sinasaktan mo na naman ba ang sarili mo?
[bumabatingaw na kampana]
Patay na naman ako kay Sor Alice
-'pag na-late ako-- -Joyce-
Bumalik ka dito 'pag kailangan mo ng kausap, ha?
[bumabatingaw na kampana]
A...
Ginawa ko pala para sa iyo, Miss Pat.
Bakit malungkot ka na naman dito?
Hindi ako 'yan.
[bumabatingaw]
[tagapagbalita] Hinatulan na ng Supreme Court ng sintensiyang kamatayan
o death row si Ramon Pascual.
Matatandaang nahuli si Pascual sa akto...
[katok sa pinto]
...habang pinupugutan ng ulo ang sarili nitong ina.
Isa lamang si Pascual sa dumaraming kriminal
na nahahatulan ng death sentence
simula ng ito'y i-reimpose noong 1993.
Mang Fidel.
-Good evening, Miss Consolacion. -Good evening ho.
Magpapagabi uli?
Ganun ho talaga.
Alam n'yo naman hong wala akong inuuwian.
Hmm. Siguro iyon 'yong kailangan mong atupagin,
ang maghanap ng mauuwian.
Hindi 'yong ganyang puro trabaho.
Sige ho. Ingat ho kayo.
Sige, ingat.
[nahulog]
Magandang gabi, Eri.
Kumusta ka?
Kakabasa ko lang ng huling libro sa library.
Nabasa ko na silang lahat.
Labas tayo dito, Miss Pat.
Saan tayo pupunta?
Kahit saan.
Kung puwede lang sanang lumabas dito.
Bakit hindi puwede?
Ganun ba 'yong nangyayari sa mga...
kagaya mo?
Baka.
Sasama ka?
Eri...
ano'ng nangyari kay Anna?
Nakita ka ba niya?
Hinid ko sinasadya.
Pasensiya na.
Lahat kasi sila natatakot sa akin.
Bakit ikaw hindi?
Dapat ba akong matakot?
'Yong tatay ko dati...
hindi rin natakot.
Nakikita ko pa rin siya.
Diyan, sa sulok...
nakatitig sa akin.
Sa atin.
Saan?
-[kalampag] -[singhap]
[mahinang iyak]
[umiiyak]
Eri?
Eri...
[singhap]
[tumutunog ang rekorder]
[pinindot ang rekorder]
[malalim na paghinga]
[nire-rewind]
[Pat sa rekorder] Saan tayo pupunta?
Bakit hindi puwede?
Ganun ba 'yong nangyayari sa mga...
[nagdadasal ng Latin]
[singhap]
[nagdadasal ng Latin si Sor Alice]
[Pat sa rekorder] Anim na beses na kaming nagkikita ni Eri
pero hindi ko pa rin siya mapakuwento.
Alam ko na kailangan niya ng makakausap
pero ayaw niyang sabihin sa akin kung ano talaga nangyari sa kanya.
Bakit siya nagpakamatay?
Kung malalaman ko 'yong sagot
baka mas mainitnidhan ko 'yong mga estudyante ko
bago sila mapahamak.
[mahinang kulog]
[umiiyak]
[malalim na paghinga]
[kumukulog]
[Pat] Pinilit natin siyang parusahan kahit na hatinggabi na.
Pagkatapos ng nangyari kay Anna, hindi na dapat natin ginawa 'yon.
Kilala natin si Mang Fidel.
Ginugol niya ang buhay niya para sa Sta. Lucia.
Naniniwala ba talaga kayo na kaya niyang gawin ito?
[sa Ingles] Ano sa palagay mo ang nangyari, iha?
[sa Ingles] Hindi ko alam.
Kakausapin ko ang mga bata. Mas...
Baka may alam sila.
[sa Ingles] Ano'ng gagawin natin, Sor Alice?
[sa Ingles] Suspendido ang klase ngayon.
[sa Ingles] Ngayon ay mag-dasal tayo at mag-luksa.
[sa Ingles] Bukas...
[sa Ingles] ay muling babalik ang klase sa Sta. Lucia.
Sor Alice, hindi ho ba masyado pang maaga?
-Marami na hong mga magulang-- -Wala na tayong magagawa kung ayaw nila.
Ang importante 'yong ngayon,
kung sino pa ang mga matitira.
[Father Darwin] Sisters. Miss Pat.
[sa Ingles] Hindi ito'ng unang pagkakataon na nawalan tayo ng mag-aaral dito.
[sa Ingles] Nang-- Nangyari na rin ito noon.
[sa Ingles] Naaalala pa ng iba sa atin, naroon tayong lahat.
[sa Ingles] Pero naging matatag tayo,
[sa Ingles] sumampalataya tayo.
[buntong-hininga]
[sa Ingles] May sagot ang Diyos sa lahat ng ito.
[sa Ingles] Pero sa ngayon,
[sa Ingles] kailangan natin ng patnubay sa panalangin.
[sa Ingles] Ang Sta. Lucia ay mananatili pa rin
[sa Ingles] bilang de-kalidad na Katolikong paaralan.
[sa Ingles] 'Di tayo titigil, Sor Alice.
[Pat] Sorry, Father.
[sa Ingles] Paano mo nasasabi 'yan sa panahong gaya nito?
Miss Consolacion,
puwede ka bang makausap?
Sandali lang.
Sandali, akin na.
Mapapagalitan ka na naman niyan.
'Yong posporo din.
Mag-uusap pa tayo, ha?
[Pat] Pasok ka.
Ako si Julian, 'yong imbestigador ng kaso.
Ano'ng maitutulong ko?
Sabi mo kilala mo si Fidel, hindi ba?
Nagtatrabaho na siya dito bago pa ako nakapasok dito.
At naisip ko lang...
kung kaya niyang gawin ito, bakit ngayon lang?
Iyon na nga rin ang tinatanong ko.
Totoo bang dadalhin niyo na siya sa Muntinlupa?
Oo.
Death row?
Hindi pa natin masabi.
O...
May ganyan ka din pala?
[Pat] Baka may iba pang tao
sa crime scene noong nangyari 'yon kay Clara.
Magtatanong na rin ako sa mga estudyante, baka may alam sila.
Pinagkakatiwalaan nila ako.
O, sige.
Gamitin mo 'yan. Kapag may nalaman ka
na makakatulong sa imbestigasyon,
tawagan mo ako.
Ito, o.
Ito 'yong number ko.
Salamat.
Karamihan din sa pinag-uusapan namin ng mga estudyante dito ay kompidensyal.
Sikreto nila, sikreto ko rin.
Tatawagan na lang kita kung may makita akong importante.
Miss Consolacion, nandito ako para tumulong.
Hindi muna natin sasabihin kay Chief ito.
Si Chief, sigurado na siya na si Fidel ang may gawa.
Salamat.
Salamat sa oras mo.
[Pat] Clara?
Shhh.
[umiingit na pinto]
[singhap]
[nagbababalang musika]
[Eri] Tingin mo?
Gaano na katanda 'tong mga paru-parong 'to?
Ilan buwan lang naman nabubuhay ang mga paru-paro.
[Eri] Pero parang buhay pa rin sila.
Parang puwede pa rin silang lumipad kung gusto nila.
Patay na sila,
pero nakakulong.
Alam ko...
gusto mo siyang kausapin.
[Pat] Alam mo ba kung nasaan siya?
[Eri] Bakit ko sasabihin?
Alam mo namang puwede mo akong kausapin lagi,
'di ba?
Alam mo, Miss Pat, gusto ko 'yong boses mo.
Hindi katulad ng kay Mama.
Kahit nakailang dekada na,
'di ko makakalimutan 'yong boses ni Mama.
Umaalingangaw,
ang sakit-sakit sa tenga.
Parang 'yong mga sigaw nila sister noon sa akin.
Papalibutan ka, sasakalin ka,
hanggang sa wala ka nang magagawa.
Susunod ka na lang.
Naririnig ko pa rin 'yong mga sigaw nina sister.
Kahit ngayon na...
patay na ako.
Paparating na siya.
Sino, Eri?
[malalim na paghinga]
[buntong-hininga]
[bumabatingaw na kampana]
[Sor Alice] Simula ngayon, magkakaroon ng mga bagong patakaran
dito sa Sta. Lucia.
Bawat estudyante ay dapat humanap ng kapareha.
Makakasama ninyo ang partner ninyo sa bawat klase,
kada lakad n'yo sa hallway, kada CR,
kada recess.
Kailangang pumirma ng attendance sa bawat period.
At higit sa lahat,
walang estudyante o faculty ang maiiwan sa loob ng campus
pagsapit ng 6:00 ng gabi.
Ang lumabag, masisisante,
[sa Ingles] o mas malala, matatanggal.
[sa Ingles] gusto kong linawin sa inyo na kaya ko,
[sa Ingles] at gagawin ko ang lahat sa abot ng aking makakaya
[sa Ingles] para protektahan ang kasagraduhan ng paaralang ito.
Body of Christ.
[Clara sa rekorder] Natatandaan mo noon,
noong puwede ko sanang ipagtanggol si Ces
noong inaasar siya nila Mary?
Pero wala naman akong ginawa.
[Pat sa rekorder] Clara, 'wag mong sisihin ang sarili mo.
Ganito, kung ako makita mong nahihirapan, ililigtas mo ba ako?
[Clara] Matanda ka na. Kaya mo na ang sarili mo.
[Pat] Kailangan mo pa rin naman ng tulong kahit matanda ka na.
[Clara] Oo, Miss Pat.
Kung dumating man 'yong oras na 'yon, tutulungan kita.
[Pat] At pangako ko, tutulungan din kita.
[pinindot ang rekorder]
[umiingit na pinto]
[malalim na paghinga]
[umiingit na pinto]
[malalim na paghinga]
Sor Alice?
[singhap]
-Hello, Julian? -[Julian] Hello?
Si Pat 'to.
Alam mo ba kung paano ko makakausap si Mang Fidel?
Pat, high profile 'yong kaso ni Fidel.
Hindi naman puwedeng kung sino-sino lang ang kakausap sa suspect.
Gusto ko lang siyang maintindihan.
E, ikaw, Pat, kumusta ka diyan?
[tagapagbalita sa TV] Ang lalaking diumano'y sumakal...
Wala pa akong nakukuha, e.
Parang gusto na lang nila kalimutan ang lahat, na parang...
parang mas importante pa ang imahe ng paaralan.
[tagapagbalita] ...14-anyos na si Clara Nemenzo...
Sorry, Julian.
[tagapagbalita] ...alas singko ng umaga ng makita ito
ng isa sa mga madreng nagtuturo sa Sta. Lucia...
-[Julian] Pat? Hello? -[babae sa TV umiiyak]
Tatawagan kita uli.
[lalaki] Gagawin namin lahat malagay lang sa death penalty
ang pumatay sa anak ko.
Sana marinig kami ng presidente, sana matulungan niya kami.
Kailangan naming makamit ang katarungan
kahit ibig sabihin ay mamatay 'yong tanginang 'yon!
[tagapagbalita] Sinampahan na ng kasong homicide si Fidel Cariaso,
ang caretaker ng Sta. Lucia Academy.
[buntong-hininga]
[mahinang kulog]
[babaing umiiyak]
[Pat] Clara?
[kalampag]
[malalim na paghinga]
[umiiyak si Clara]
Clara?
Nagulat ba kita?
[Clara] Huwag...
Huwag mo akong tignan.
[patuloy ang pag-iyak]
Clara?
Clara...
Halika.
Hindi ko sinasadya.
Clara, sino'ng pumatay sa 'yo?
Clara...
Parating na siya.
[humahangos na paghinga]
[Sor Alice] Miss Consolacion!
Sor Alice.
Ano'ng ginagawa n'yo dito?
Hindi ba't dapat ako ang nagtatanong niyan sa 'yo?
May bagong patakaran dito ngayon.
Wala na dapat tao pagkalampas ng 6:00.
E, kayo po?
Sinisiguro ko lamang na walang gumagala dito.
Wala na si Fidel, wala nang magbabantay.
Ano'ng nangyari kay Clara noong gabing pinarusahan n'yo siya?
Ano'ng gusto mong sabihin, Patricia?
May namatay dito noong gabing 'yon,
at alam nating pareho na hindi si Mang Fidel ang pumatay.
[buntong-hininga]
Kung manggugulo ka lang
habang ang iba ay nagluluksa,
'wag ka nang pumasok.
Hindi ba't ngayon n'yo nga ako kailangan?
Kung kailan hindi alam ng mga bata kung ano'ng gagawin nila?
Malalaman nila kung gusto nilang makinig.
Gusto ko lang malaman kung ano'ng--
Bibigyan kita ng huling pagkakataon
para pagnilayan mo ang mga nagawa mo.
Kapag nahuli kitang gumagala dito sa gabi,
mapipilitan akong suspindihin ka, Patricia.
Naiintindihan mo?
Hindi ka namin kinuha para dito.
Magdasal ka, Patricia.
Para matahimik ang konsensiya mo.
[tumutulong tubig]
[kalampag]
[tumutulong tubig]
[singhap]
Joyce?
Joyce!
Joyce.
Joyce, Joyce, Joyce.
[umiiyak]
Joyce.
Tulong!
[Joyce] Miss Pat?
Ano 'yong iniisip mo?
Siguro...
Siguro 'yong kapatid ko.
May kapatid ka?
Kuya ko.
Ba't ngayon mo lang nakuwento?
Wala na siya, e.
Matagal na.
Ano'ng nangyari sa kanya?
A...
Wala sila Mama at saka sila Papa no'n.
[Pat] Kami lang dalawa ng kuya ko 'yong naiwan doon sa bahay.
Tapos...
pinuntahan ko siya doon sa kuwarto niya.
[Pat] Tapos...
Naaalala ko pa 'yong amoy ng kuwarto.
Binuksan ko 'yong pinto.
[Pat] Matagal na siyang nagpapakita ng senyales, pero...
walang nakinig.
Joyce.
Hindi ko nailigtas ang kuya ko, si Anna...
si Clara.
Pero ikaw...
Ipangako mo sa aking kakayanin mo.
[Julian] Kumusta ang lagay niya?
Nakakapagsalita na,
pero kailangan niya munang manatili dito sa ospital.
Bakit ka nagpunta dito?
Sinarado na nila 'yong kaso.
Pat, si Fidel talaga 'yong pumatay kay Clara.
Wala na tayong magagawa.
Pat.
Pat, sandali.
[malalim na paghinga]
Girls, tama na.
Girls!
[estudyanteng umiiyak]
[Sor Alice] Upang maibalik ang iyong puri dapat kang maging malinis.
[estudyanteng umiiyak]
Tumigil ka sa pag-iyak.
Tumigil ka sa pag-iyak!
Magpakatatag ka.
Nagkasala ka sa Diyos. Dapat kang linisin!
Tumigil ka sa pag-iyak!
"Ang mga latay na sumasakit ay lumilinis ng kasamaan!"
Huwag!
Ilang dekada na ang Sta. Lucia.
Ganito kami noon.
Ganito pa rin kami hanggang ngayon.
Sa tagal ko na sa paaralang ito,
ni minsan...
walang umalma sa mga pamamaraan ko.
Hindi tama na tinatrato n'yo 'yong mga bata ng gano'n.
"Huwag mong ipagkait ang saway sa bata
sapagka't kung iyong hampasin siya ng pamalo,
siya'y hindi mamamatay."
Disiplina kayo ng disiplina, 'yong mga bata namamatay na.
[sa Ingles] Suspendido ka hangga't walang abiso.
Kung ginawa mo sana ang trabaho mo nang maayos,
hindi sana nag-suicide attempt si Joyce.
-[Sister Mia] Pat, tao lang si Sor Alice-- -Sinisisi niya ako tungkol kay Joyce.
Hindi ko ito dapat sabihin, pero...
napagdaanan na rin niya 'yan dati.
Mas malala pa nga 'yong nangyari sa estudyanteng 'yon, e.
Ano'ng nangyari?
Hindi ko na naabutan, pero ang balita ko...
Ang balita ko'y nagbigti raw.
Doon mismo sa Sta. Lucia.
Ano'ng pangalan?
E, hindi ko na matandaan.
Matagal na kuwento na 'yon, e. Wala pa ako sa Sta. Lucia noon.
Kailangan ko ng tulong mo.
Bakit?
Kailangan kong ma-access 'yong files ni Sor Alice.
Kailangan kong malaman kung ano'ng pangalan
-nung batang nagbigti. -Hindi...
Pakiramdam ko may kinalaman ito sa nangyari kay Clara.
Hindi puwede, Pat.
Gustuhin ko mang tulungan ka, hindi puwede.
Baka ako 'yong susunod na masisante.
Ako na lang ang gagawa.
Pat!
Nasuspinde na nila ako, 'di ba?
Ano pa ang puwede nilang gawin sa 'kin?
Teka.
[umaawit ng Latin]
[kumakalansing ang mga susi]
[Father Darwin sa Ingles] Nakabalik ka na agad?
[sa Ingles] Malapit na mag tanghalian.
-[sa Ingles] Nasa baba na silang lahat. -[sa Ingles] Okay lang, Father.
-May kailangan lang akong ayusin. -[Father Darwin] Makakapaghintay 'yan.
[sa Ingles] Sumabay ka na sa amin, halika na.
[singhap]
[kumakaluskos]
[kumukulog]
[humihikbi]
[humahangos na paghinga]
[katok sa pinto]
Kilala mo si Erika Sayco?
Ano'ng nangyari kay Erika?
Kay Clara?
Guidance counselor ako dati.
Iyon ang mga panahong mga madre lang ang nasa Sta. Luicia.
Papaano ka naman tutulong sa isang taong ayaw tumanggap ng tulong?
Ganyan si Erika Sayco.
Ang paraan ng Diyos ang tanging alam ko para tulungan siya.
Pero hindi sapat ang Diyos para sa kanya.
Sumuko ka?
Ngayon naiisip ko na...
hindi lahat ng sagot ay manggagaling sa Diyos.
Pinagsisisihan ko ito.
Kung nagsisisi ka, bakit mo ako pinipigilan?
Bakit mo ako pinipigilang tumulong sa paraan na alam ko?
Sabihin mo kay Erika patawarin niya ako.
At humingi siya ng tawad sa Diyos sa lahat ng nagawa niya.
Ano? "Nagawa niya"?
Hindi lang si Fidel ang nakita ko nung gabing mamatay si Clara.
[kumukulog]
[Sor Alice] May dahilan kung bakit sila nananatili dito.
Ni isang beses hindi ko sinubukang alamin.
Iyan ang itinuro sa amin.
Kaya sinubukan kong ilayo ang katotohanan
mula sa Sta. Lucia, mula kay Clara,
at mula sa 'yo, Patricia.
Dahil ang mga puwersang labag sa Diyos ay hindi na dapat pinapakialaman.
Minsan may mga espiritung punong-puno ng galit
na nakakasakit na sila sa iba.
Sa puntong 'yon, hindi ko na alam, wala na akong magagawa.
Hindi mo ako katulad.
Dahil ako, hindi ko siya susukuan.
[umiiyak]
Pat!
-Pat. -Sorry, pasensiya sa abala.
-Walang problema. -Pasok.
Pat...
Pat, nahanap ko na 'yong nire-request mo.
Kailangan mong makita 'to.
-Ano'ng nahanap mo? -Kay Erika wala.
Nagbigti siya sa CR ng Sta. Lucia.
'Yon lang ang ebidensiyang nahanap.
So sinarado 'yong kaso niya bilang suicide,
pero sinilip ko 'yong kaso ng tatay niya.
Si Ernesto Sayco.
Tatay ni Eri?
Dalawang taon pagkatapos mamatay ang anak niya,
pinatay niya ang asawa niya.
Sa loob ng kotse niya, sa labas ng Sta. Lucia,
at sinakal niya.
'Yan 'yong kinuwento sa 'kin ni...
Nino?
Ng mga estudyante. Kinuwento sa 'kin ng mga estudyante.
Si Ernesto pinadala sa electric chair.
Ang sabi nila nabaliw daw siya dahil sa pagkamatay ng anak niya.
Pero wala naman siyang klarong motibo.
Nakuha ko 'yong confession ni Ernesto.
Pakinggan mo.
[Ernesto] Oo, pinatay ko ang misis ko.
[imbestigador] Bakit mo siya pinatay?
[Ernesto] Hindi ko alam. Parang wala na akong kontrol.
Nag-aaway kami noon pero hindi nauuwi sa ganito.
Napuno ako ng galit.
Matinding galit na para bang wala na ako sa sarili ko.
Nasa iyo 'yung tape recorder mo, 'di ba?
Pahiram.
Ito ang confession ni Fidel.
[Ernesto] Hindi ako.
[Fidel] Diyos ko, 'di ko magagawa ito, sir.
[Fidel] Hindi ko po sinasadya.
[Ernesto] 'Di ko alam kung ba't ko nagawa 'to.
[Fidel] Tulungan n'yo po ako.
-[Ernesto] Parang 'di ko na kontrolado. -[Fidel] Hindi ako mamamatay-tao.
[Ernesto at Fidel] Nilapit ko 'yong mga kamay ko sa leeg niya.
[Ernesto at Fidel] Sinakal ko.
[Ernesto at Fidel] Piniga ko ang buhay mula sa katawan niya.
[Fidel] 'Di ko alam ang nangyari.
[Ernesto] 'Di ko alam paano ko nagawa 'yon.
[Fidel] Parang 'di ko kontrolado.
[Ernesto] 'Di ko talaga alam. 'Di ko maintindihan...
[Fidel] 'Wag po ako. 'Wag n'yo po ako ikulong.
[Ernesto] Parang may nagtulak sa 'kin para gawin 'yon. 'Di ko mapigil!
[Fidel] May pamilya ako--
Kailangan kong umalis.
Sandali, sandali. Saan ka pupunta?
Kailangan kong bumalik ng Sta. Lucia para sa kaso.
Sandali, sasamahan kita.
[Pat] Bakit niya gagawin 'yon? Bakit siya biglang papatay, 'di ba?
Kung ginawa niya talaga, bakit walang motibo?
Ano'ng makukuha niya?
Sandali. Pat, hindi ko na alam kung ano'ng ibig mong sabihin, e.
May mali dito.
-Ano'ng mali? -Sa lahat.
-Sandali, sasamahan kita. -Kaya ko na ang sarili ko.
Sandali, saan ka pupunta?
-Pat! -Salamat!
[buntong-hininga]
[kaluskos]
[kumukulog]
Eri?
[umiiyak si Eri]
[patuloy ang pag-iyak]
Eri?
Bakit ka umiiyak?
Masakit.
Ang sakit-sakit.
[umiiyak si Eri]
Ganito na lang.
Papasok ako pero...
hindi mo ako makikita.
Hindi rin kita makikita.
Pero mag-uusap pa rin tayo.
[umiiyak si Eri]
Miss Pat, bakit ka ba balik nang balik dito?
Gusto kong maintindihan kung sino'ng mga nagkamali sa 'yo.
Baka 'pag nangyari 'yon, baka malaman ko kung paano makipag-usap sa mga katulad mo.
Katulad ko?
Mga tinalikuran ng iba.
Nandyan ka lang?
-Andito lang ako. -Palagi?
Palagi.
Susundan mo 'ko...
hanggang impiyerno?
-Ano? -Makikita mo ba 'yong kuya mo doon?
'Di ba kasalanan ang magpakamatay?
Iyan ang turo sa 'min dati.
Iyan ang sabi ni Sor Alice.
Ang mga katulad ko
'di na dapat pinapanganak.
Eri, hindi totoo 'yan.
'Yan ang sabi nilang lahat sa akin.
[Eri] Wala akong kaibigan.
Wala naman kasing may gusto na kaibiganin ako.
Kahit siya.
Lalo na siya.
Pinag-initan nila ako.
'Di nila ako pinakinggan.
Ganoon din sa bahay.
Ginupit ni Mama 'yong buhok ko, sobrang igsi.
Sobrang... sobrang pangit.
Pinagtawanan nila ako.
Lahat sila.
Gusto ko nang mamatay.
Sabi nila Diyos lang ang tama.
Siya lang at wala nang iba.
Siya ang dapat sundin.
Siya ang dapat pasayahin kahit nahihirapan na tayo.
Sinubukan kong umalis, pero hindi puwede, sabi nila.
Dapat magdusa tayo lahat para sa pinakamamahal nating Diyos.
Pero parang ako lang naman 'yong nahihirapan sa mga kaklase ko.
[kumakatok sa pinto]
Kaya sabi ko, isang araw...
hindi ako magiging mag-isa sa pagdudusa.
[kumakatok sa pinto]
Para sa Diyos, magsama-sama tayo.
Papunta sila sa Sta. Lucia para kunin ang mga gamit ko.
Doon ko nakita na may mga kaya akong gawin
na hindi ko magawa noong buhay pa ako.
Si Mama, madali lang patayin.
Mahina siya.
Pero si Tatay...
mas mahina pa pala.
Ano'ng ginawa mo?
Hindi mo pa rin alam?
Ginamit ko si Fidel para kunin si Clara.
Para magkaroon ako ng kaibigan.
Pero nang nandito na, ayaw naman niya sa 'kin.
Katulad lang siya ng mga babae noon.
[humihikbi]
Eri, hindi tama 'yong ginawa nila sa 'yo, pero...
ito...
pumatay ka ng tao?
Parang pinatay na rin naman nila ako.
Ngayon na alam mo na...
gusto mo pa rin bang sumama?
Ano?
Kuntento naman akong mag-isa.
Pero isang araw, dumating ka.
Kinaibigan ako.
Ikaw ang nagsabi sa 'kin na lumabas ako at makipagkaibigan sa iba.
Pero alam mo kung ano'ng nadiskubre ko?
Walang gustong kumausap sa 'kin
na mga tulad niyo.
'Di na 'ko puwedeng mabuhay,
pero kayo puwedeng maging tulad ko.
[malalim na paghinga]
Patay.
Una, si Clara.
Ngayon ikaw.
'Di mo naman ako tatakbuhan katulad niya, 'di ba?
[malalim na paghinga]
[tumatawa]
Paparating na siya.
-[papalapit na yabag] -[singhap]
[mahinang tawa]
[kumakalansing]
[sumisigaw]
[umiiyak]
[tumitili]
[Eri] Miss Pat, bakit ka tumatakbo?
Ito naman 'yong gusto mo, 'di ba?
[tumatawa]
Malalaman natin lahat ng pinaggagagawa at sinasabi mo.
'Di mo na kailangan tanungin.
Eri, 'wag mong gawin 'to. Mag-usap tayo. Pakawalan mo si Julian, Eri.
[tumatawa]
Paparating na siya.
[tumatawa]
[papalapit na yabag]
[sumisigaw si Pat]
[tumatawa]
[umiiyak]
-[kalampag] -[tumitili]
[kalampag]
[kumukulog]
Tulong!
Eri!
[sumisigaw]
[umuungol]
[umuubo]
[umiiyak]
[Pat] Pagkatapos ng gabing 'yon, hindi ko na sila nakita.
Si Eri, o si Clara.
Hindi ko na alam kung saan sila nagpunta.
Tahimik na ang Sta. Lucia.
Masyadong tahimik.
Hindi ko na rin alam kung ano'ng sasabihin ko...
kay Julian...
sa pulis...
kay Sor Alice.
Wala rin akong mapagsasabihan.
Wala rin namang maniniwala.
Kung si Fidel ang pumatay,
wala na 'kong magagawa para sa kanya...
o para kay Eri.
[pinindot ang rekorder]
[nire-rewind]
[pinindot ang rekorder]
[nakakakilabot na tunog mula sa rekorder]
[pinindot ang rekorder]
[singhap]
[bumabatingaw na kampana]
[humihikbing mga estudyante]
[mahinang usapan]
Joyce?
Joyce! Joyce!
Joyce!
[umiiyak si Joyce]
Miss Pa--
Miss Pat,
kung naririnig mo 'ko...
kung talagang naririnig mo 'ko, tulungan mo 'ko.
Joyce!
[umiiyak si Joyce]
[Pat] Nandito lang ako, Joyce.
Nandito lang ako.
[instrumental na musika]