İzleyeceğiniz filmde bir VEFAT İLANI, bir GEZİ REHBERİ,
ÜÇ MAKALE vardır ve hepsi FRANSIZ POSTASI'NDANDIR
(Ennui, Fransa'da basılan bir Amerikan dergisi).
FRANSIZ POSTASI LIBERTY, KANSAS EVENING SUN
HASTALIKLAR VE ÖLÜMLER BÖLÜMÜ « Genel Yayın Müdürü 75'inde Öldü »
Arthur Howitzer, Jr. (Doğum: 1900, Ölüm: 1975.)
KANSASLI BİR GAZETE SAHİBİNİN OĞLU, DERGİNİN KURUCUSU
Ennui-sur-Blasé, FRANSA
Her şey bir tatille başladı.
Üniversite öğrencisi Arthur Howitzer Junior,
Büyük Ovalar'daki parlak geleceğinden kaçma emeliyle
Liberty, Kansas Evening Sun gazetesinin sahibi babasını,
kendisini transatlantik seyahate göndermesi için ikna etti.
Pazar günleri çıkan
Piknik dergisinde yayımlanacak seyahat yazı dizisi
aile işini öğrenmesine vesile olacak bir eğitim fırsatıydı.
Gelecek on yıl boyunca dönemin en iyi gurbetçi gazetecilerinden kurduğu kadroyla
Piknik'i zamanla Fransız Postası'na çevirdi.
Bu haftalık dergi, uluslararası politika,
hem yüksek hem popüler sanat, moda, lüks restoranlar, kaliteli içkiler
ve şehrin ücra köşelerinden insan manzaralarıyla dolu bir mecmuaydı.
Arthur Junior dünyayı Kansas'a getirdi.
Yazarlarının kitapları Amerikan kütüphanelerinin demirbaşıdır.
Berensen,
Sazerac,
Krementz,
Roebuck Wright.
Bir muhabiri dakika başına cümle kalitesinde
devrin en iyi yazarı kabul ediliyor.
Biri, tek makale bile yazmadan
30 yıldır koridorlarda neşeyle takılıyor.
Bir diğeri, körlüğünü gizleyip başkalarının gördükleriyle yazıyor.
Biri de dil bilgisinin tartışmasız uzmanı.
Kapak illüstrasyonlarını Hermès Jones çiziyor.
Yazarlarını el üstünde tutan Arthur Junior
derginin diğer çalışanlarına aynı nezaketi göstermezdi.
Olamaz, o ne öyle?
Bana bir hindi lazım.
Yanında tüm garnitürleriyle içi doldurulmuş fırın hindi!
Para idare sistemi çok karmaşıktı ama iş görüyordu.
15 sene boyunca kendisine haftada 150 frank ver,
masrafları düştükten sonra kelime başına beş sent.
Yazın konusunda en sık verdiği tavsiye, ki asılsız olabilir, şuydu...
Öyle bir yaz ki bilerek öyle yazmışsın gibi görünsün.
Liberty'ye, şehirden ayrılışının tam 50. yıl dönümünde,
kendi cenaze töreninde döndü.
Bu noktada derginin tirajı
elli ülkede yarım milyonu aşmıştı.
İçinde sayısız prestijli rozet, plaket, takdirname barındıran
söğütten yapılmış bir sepet,
Andretti Ribbon-mate daktilo
ve Mısır pamuğundan üretilmiş bir top kâğıtla birlikte gömüldü.
Tam bir yayın müdürü gibi defnedildi.
Ölür ölmez yapılması gerekenler
vasiyetnamesinde şöyle sıralanmıştı...
Matbaa sökülüp eritilecek.
Yazı işleri ofisleri boşaltılıp satılacak.
Personele ikramiye dağıtılıp sözleşmeleri feshedilecek
ve derginin yayımı temelli durdurulacak.
Böylece,
editörün vefat ilanı aynı zamanda bu mecmuanın vefat ilanı olacak.
Yıllık abonelikleri olanlara elbette
kalan döneme ait para iadesi yapılacak.
Mezar taşı yazısı, ofis kapısının üstündeki
stensilli uyarıdan harfiyen alınacak.
Berensen'ın makalesi. Beton Başyapıt.
Üç gereksiz ortaç, iki fiil hatası, dokuz imla hatası, hepsi ilk cümlede.
Onların bir kısmı kasti.
Krementz'in Bir Manifestonun Düzeltmeleri.
2.500 kelime dedik, 14.000 kelime yazmış,
artı dipnotlar, sonnotlar, lügatçe ve iki epilog.
En iyi işlerinden biri.
- Sazerac? - İçeriği doğrulayamayız.
İsimleri değiştiriyor, tek yazdığı berduş, pezevenk ve keşler.
Onları iyi tanıyor.
Ya Roebuck Wright?
Kapısı kilitli, daktilo sesi geliyor.
Sıkıştırmayın.
Kim yayımlanmayacak?
Yine çifte sayı yapsak bile bir makale fazla,
ki zaten buna bütçemiz yetmez.
Matbaa ustası baskıya bir saat kaldı, dedi.
Kovuldun.
Sahiden mi?
Yazıhanemde ağlama.
AĞLAMAK YOK
Künye küçülsün, reklamları azaltın ve usta daha çok kâğıt alsın.
Tüm makaleler basılacak.
İyi yazarların üstüne titrer,
onları tatlı dille ikna eder, canı pahasına korurdu.
Ne düşünüyorsun?
Ben mi?
Açılışı Bay Sazerac'le yapardım.
Onları iyi tanıyordu.
YEREL RENKLER BÖLÜMÜ (SAYFA 3-4)
KISA KISA
« Bisikletli Muhabir » Yazan Herbsaint SAZERAC
ŞEHRİN ENSTANTANESİ 300 KELİME
Ennui pazartesi ansızın uyanır.
Tecahülüarif zaman makinemizle
turistik bir geziye çıkalım.
Ennui'nin 250 yılını bir güne sığdıralım.
Bu büyük şehir ilk başlarda bir esnaf köyleri öbeğiydi.
Yıllar içinde değişmeyen tek şey isimleri.
Lostracılar Mahallesi.
Geçmiş - Gelecek
Duvarcılar Semti.
Kasap Pasajı.
Yankesici Çıkmazı.
Burası meşhur bir pazardı.
Cam ve dökme demirden dev bir kubbenin altında,
her türlü erzak ve yiyecek satılırdı
ama sizin de gördüğünüz üzere
yerine çok katlı bir AVM ve otopark yapılması için yıkıldı.
Her yaşayan şehir gibi
Ennui'nin de zararlı hayvanlar açık hava müzeleri var.
Yer altı metrosunu işgal etmiş sıçanlar.
Eğimli çatıları işgal etmiş kediler.
Sığ drenaj kanallarını işgal etmiş anguillette'ler.
Ayinde şarabı fazla kaçıran koro gençleri,
kafaları güzel hâlde emeklilere musallat olur
ve ortalığı birbirine katar.
Bezginler Yakası'nda, öğrenciler.
Aç, huzursuz, laubali.
Virane Mıntıkası'nda,
yaşlı insanlar.
Tükenmiş ihtiyarlar.
Otomobil.
Hem iyi hem kötü. Bir yanda
korna, fren gıcırtısı, hız, motor ve egzoz sesleri,
zehirli gaz emisyonu ve hava kirliliği,
tehlikeli kazalar, daimi trafik, yüksek...
Hay sokayım!
Yerel İstatistik Dairesi.
Ortalama yağış miktarı, 750 milimetre.
Ortalama kar yağışı miktarı, 190.000 kar tanesi.
Her hafta Blasé Nehri'nden 8,25 ceset çıkarılır.
Sağlık ve hijyen alanında yaşanan gelişmelere
ve nüfus artışına rağmen bu oran sabittir.
Güneş batarken kuryelerle esnafın evlerine çekilip
vesikasız çalışan fahişe ve jigoloların sahneye çıkmasıyla
şehre uçkuru gevşeklerin sükûneti çöker.
Geceye hangi sesler damgasını vuracak?
Ne tür gizemlerin habercisi olacaklar?
Belki de o eski ve müphem vecize doğrudur.
Tüm büyük güzellikler
en derin sırlarını saklar.
"Sıçanlar, zararlı hayvanlar, jigololar, fahişeler."
Sence fazla ahlaksız kaçmamış mı bu sefer?
- Yo. - Edepli insanlar için.
Bence sevimli detaylar.
"Yankesiciler, cesetler, kodesler, pisuvarlar..."
Bir çiçekçi veya sanat müzesi
- eklesen? - İstemem.
Hoş bir mekân falan?
Çiçeklerden nefret ederim.
Bu arada, ikinci paragrafın ikinci yarısını atabilirsin.
Sonra tekrar etmişsin zaten.
Tamam.
SANAT VE SANATÇILAR BÖLÜMÜ (SAYFA 5-34)
HİKÂYE NO.1
« Beton Başyapıt » Yazan J.K.L. BERENSEN
BİR RESSAMIN VE TABLONUN PORTRESİ
Bu akşamki konferans konumuz,
Fransız aksiyon resmi, damlatma ekolünün
öncü isimlerinden olan
Bay Moses Rosenthaler.
Bildiğiniz üzere, Rosenthaler
cesur, çarpıcı tarzı ve orta döneminin devasa eserleriyle tanınır,
özellikle çok panelli
On Betonarme Agrega Taşıyıcı Duvar Resmi ile.
Kendisi bence ait olduğu kaba saba neslin
en dokunaklı ve kesinlikle en sanatsal temsilcisi.
Peki bu başyapıt nasıl oldu da
Clampette Koleksiyonu'nda kalıcı bir enstalasyon olarak
ayrıcalıklı yerini aldı?
Hikâye bir yemekhanede başlar.
Ennui Cezaevi-Tımarhanesinde yatan
amatör sanatkârların el işlerinden oluşan
Kül Tablaları, Çömlekler ve Makrame adlı sergi,
sanat tarihinin tozlu yapraklarında unutulabilirdi.
Neyse ki o sırada çifte cinayetten 50 yıl yatmakta olan
Bay Rosenthaler'a ait
ufak bir tablo sergiye dâhil edilmişti
ve ikinci dereceden vergi kaçakçılığı sebebiyle
bitişik koğuşta yatan Levanten sanat simsarı
Bay Julian Cadazio
kaderin bir cilvesiyle bu tabloyu gördü.
Gardiyan.
Bu tablo kimin eseri?
Yurttaş 7524'ün.
Yanlış bilmiyorsam o numara yüksek güvenlikte tutulan delilere verilenlerden.
Koğuşuna kadar bana refakat etmen mümkün müdür,
derhâl?
Simone, Çıplak, J Koğuşu, Hobi Odası.
Satın almak istiyorum.
Niye?
Beğendim de ondan.
Satılık değil.
Evet, öyle.
- Hayır, değil. - Evet, öyle.
Tüm ressamlar eserlerini satar. Ressamı ressam yapan budur.
Satmak. Satmayacaksan hiç boyama.
Asıl soru şu, kaça satıyorsun?
Elli sigaraya.
Hatta 75 diyelim.
Niye hep gardiyana bakıyorsun?
Simone o.
Bu önemli eseri 50 sigaraya almam.
- 75. - Veya 75 hapishane para birimine.
250.000 frank ödemek istiyorum, yasal Fransız parası.
Mutabık mıyız?
Depozito olarak yanımda
83 centime, bir adet kestane şekeri ve dört sigara var.
Üstümdekiler bundan ibaret.
Borcuma mahsuben senet vereyim,
kalan meblağ hesabına 90 gün içinde geçer.
Hangi bankayla çalışıyorsun?
Boş ver.
Böyle resimler yapmayı
nerede öğrendin?
Ayrıca, kimi öldürdün ve tam olarak ne kadar delisin?
Hakkında kitap yazabilmek için bilgi lazım.
Seni daha önemli kılar.
Kimsin sen?
Moses Rosenthaler mı?
Varlıklı bir Yahudi-Meksikalı at çiftliği sahibinin oğlu olan
Miguel Sebastian Maria Moisés de Rosenthaler,
ailesini büyük külfete sokarak École des Antiquités'de eğitim gördü.
Ancak gençlik yıllarının sonunda
hayatındaki tüm lüks
ve rahatlıkları terk etti. Artık hayatında başka şeyler vardı...
Sefalet.
Açlık.
Yalnızlık.
Fiziksel tehlike.
Ruh hastalığı.
Ve pek tabii...
Kriminal şiddet.
Uzun mahkûmiyetinin ilk on yılında
eline fırça almadı.
11. Yıl 1. Gün
Faaliyetlere katılma izni istiyorum.
Kayıt fişin var mı?
Bu mu?
Lütfen dinleyin. Bugün bir mahkûm daha bize katıldı.
Yurttaş 7524, sınıfa seslen.
Nasıl yani?
Gruba kendinden bahset.
İstemiyorum.
Bu mecburi.
Tanıyorlar zaten.
Maksat bu değil.
- Konuşma hazırlamadım ki. - Bir şeyler de.
Şey, 3.647 gün ve gecedir buradayım.
Kaldı 14.603.
İstihkak dâhilinde haftada yedi litre gargara içiyorum.
Bu hızla gidersem
bir daha dış dünyayı göremeden
kendimi zehirleyerek öldüreceğim.
Bu da beni
üzüyor tabii.
Bu gidişatı değiştirmeliyim.
Bana yeni bir istikamet lazım.
Bana bir meşgale lazım, artık ne olursa.
Yoksa sanırım
bu işin sonu intihar olacak.
İşte bu yüzden çömlekçilik ve sepet örme kursuna yazıldım.
Adım Moses.
Otur.
Adın ne gardiyan?
Simone.
Bazı kadınlar mahkûmları çekici bulur.
Bu bilinen bir rahatsızlıktır.
Başkalarının esareti
kendi özgürlük hislerini perçinler.
İnanın, çok erotik bir durum.
Hayatına bir bakın.
Yarı serf olarak doğan
16 kardeşten biri.
20'sine dek okuma yazması yok.
Şimdiyse epey malı mülkü var.
Işık saçıyor.
Tövbe tövbe!
Yanlış slayt. O benim.
Simone, hâliyle Rosenthaler'ın tüm evlilik tekliflerini reddetti.
Anladığımız kadarıyla bu teklifler
epey sıkça ve hevesle yapılmıştı.
Mümkün olduğunca basit söyleyeceğim.
Kelimelere dökmeye çalışacağım.
Yüreğimdeki hisleri.
- Seni sevmiyorum. - Seni seviyorum.
Ne?
Seni sevmiyorum.
Şimdiden mi?
Ne şimdiden mi?
Şimdiden nasıl bilebilirsin?
Nasıl emin olabilirsin? Çok erken.
Eminim.
Ah.
Kırıldım.
Gaddarlığın. Soğukkanlılığın.
İstediğini söyledin. Maksadım seni durdurmaktı.
Aklımdakinin bir kısmını söyledim.
Diyeceklerim bitmemişti, dahası var.
Hayır.
- Neye hayır? Benimle... - Hayır.
- Evlenir misin? - Hayır.
İstersen deli gömleğini giydirip
seni hücrene geri tıkayım.
Malzemeye ihtiyacım var.
Tuval, gerici, fırça, terebentin.
Ne çizmek istiyorsun?
Geleceği.
Yani seni.
Her ne kadar büyük bir uzman olarak görülmese de
Julian Cadazio yine de sanattan anlıyordu
ve hapisten çıkmasıyla bu işe el atarak
hepimize büyük bir iyilik yaptı.
Çiçekler ve meyve kâseleriyle işimiz bitti.
Plajlar ve deniz manzaralarıyla da.
Zırh, halı ve goblenlere de son.
Yeni bir şey buldum.
Modern sanat mı?
Modern sanat. Bundan sonra işimiz bu.
- Anlamıyorum. - Anlamazsın tabii.
- Çok mu yaşlandım? - Elbette.
- Nesi iyi? - Mesele o değil.
Cevap vermedin.
Dediğim gibi. Kızı gördünüz mü?
Hayır.
İnanın bana, orada.
Modern bir ressamı ölçmenin yolu,
ondan bir şeyin resmini görünmesi gerektiği gibi
çizmesini istemektir,
misal bir at, çiçek veya batan bir gemi.
Bunu yapabilir mi? Şuna bakın.
Yanmış kibritle 45 saniyede çizdi.
Mükemmel bir serçe. Mükemmel.
Benim olsun mu?
Saçmalama. Tabii ki hayır.
Kısacası, istese bunu harika şekilde çizebilir
ama o bunu tercih ediyor.
Sanırım onunla aynı fikirdeyim.
Simone, Çıplak, J Koğuşu, Hobi Odası muhtemelen bir şaheser
ve büyük paralara, hatta fahiş bir fiyata satılabilir.
Ama henüz değil.
Önce talep yaratılmalı.
Cezası kaç yıl?
1 Hafta Sonra Özel Şartlı Tahliye Kuruluna
Yurttaş 7524 adına, Saldırı, Darp
ve Canice Parçalama suçlarına istinaden
yeni bir dilekçe sunuldu.
Bay Rosenthaler,
sizi niye salıverelim?
Çünkü kazaydı Sayın Yargıç.
Niyetim kimseyi öldürmek değildi.
Et testeresiyle iki barmenin kafasını kestiniz.
İlk barmen kazaydı.
İkincisi nefsi müdafaa.
Öyle bile olsa
bu insanların kafasını kestiğiniz için bir pişmanlık
veya vicdan azabı duyuyor musunuz?
Kendileri kaşındı.
- Efendim? - Pardon!
Çok geç olmadan söz almak isteyen var mı, diye sorduğunuz bir an var mı?
Düğünlerdeki gibi.
- Yok. - Uzatmayacağım.
Bu adamın katil olduğunu biliyoruz.
Neresinden bakarsanız bakın, birinci dereceden cinayet.
Bu ortada.
Ancak kendisi aynı zamanda bir nesilde bir denk gelinen,
adını duyup da tanıyamadığınız ender insanlardan.
Bir sanat dehası.
Eminim bu durumlara özel bir çifte standart vardır.
Bu arada, iddiaya göre kendisi psikozlu, kabahat onda değil.
Naçizane önerim,
cezalandırılması için başka bir yol bulmak.
Rosenthaler, mahkûmiyeti boyunca şartlı tahliye başvurusu yapmaktan men edildi.
Başka sorum yok.
Her şeye rağmen Cadazio ve amcaları ressamın aracıları olarak,
onu özgür dünyada tanıtma konusunda hemfikirdi.
Simone tablosunun gitmediği yer kalmadı.
Ennui Salonu.
Kraliyet Sergisi.
Liberty, Kansas Eyalet Fuarı'ndaki Uluslararası Pavyon,
ki neredeyse yanıp kül olacaktı.
Kısacası, tablo büyük sükse yaptı.
42 NUMARALI PARÇA "Mükemmel Bir Serçe"
Unutulmaya yüz tutmuş ilk eserleri bile
ikinci el piyasasında çılgınca alıcı buluyordu.
Öte yandan Rosenthaler hapiste üretmeye devam etti.
İlginçtir, ressam yalnızca cezaevi-tımarhanede bulunan
malzemelerle çalışmayı yeğledi.
Yumurta tozu.
Güvercin kanı.
Pranga gresi.
Kömür, şişe mantarı ve dışkı.
Pek tabii ki ateş.
Parlak sarı bulaşıkhane sabunu.
Yapıştırıcı madde olarak da taze darı kreması.
Simone kıpırdamadan durmayı seviyordu.
Hatta son derece zor pozisyonlarda
uzun süreler durabilme konusunda çok dirayetliydi.
Yüksek ve düşük ısılara karşı zafiyeti yok denecek düzeydeydi.
En sıkıntılı pozlardan sonra bile
teni yanmaz, lekelenmez, tüyleri diken diken olmazdı.
Ek bilgi.
Terebentinin kokusuna bayılırdı,
öyle ki ileriki yıllarda bu maddeyi kişisel hijyeninde kullandı.
Simone, ilham perisinden öteydi.
Şalteri indir.
Şalteri indirsene lan göt.
Neyin var? İşinin başına dön.
Dönemem.
Dönmem. Çok zor.
Tam bir işkence.
İşkence çeken bir ressamım.
Ah, zavallıcık.
Çık dışarı.
İstediğin bu mu?
Bir çiftlikte büyüdüm.
Şiir yazmazdık.
Müzik yapmazdık.
Heykel veya resim yapmazdık.
El sanatlarıyla ilgili bildiklerimi cezaevi kütüphanesinden öğrendim
ve gönüllü olarak öğretiyorum.
Ne bildiğini bilmiyorum. Yalnızca ne olduğunu biliyorum.
Acı çektiğini, bunun senin için zor olduğunu görüyorum.
İşler kötüleşebilir ama sonra iyileşecek.
Derdin neyse çözeceksin.
Derdin ne?
Ne çizeceğimi bilmiyorum.
Ne çizeceğini bulacaksın
ve kendine inanacaksın (benim inandığım gibi),
başta biraz zorlanacaksın
ama sonra
baharda veya yazın,
bilemedin sonbaharda,
en kötü ihtimalle kışın,
bu yeni eserin tamamlanacak.
Aynen bu şekilde olacak.
Tabii kendini idam etmezsen.
Fransız aksiyon resmi, damlatma ekolü.
Dinamik, yetenekli, şehvetli, pasaklı, alkolik,
yaratıcı, vahşi barbarlar sürüsü.
Yirmi yılı aşkın bir dönemde
birbirlerine hem ilham oldular hem de sıkça saldırdılar.
Kendime bir içki koyacağım.
Unutmayın, o günlerde, siz de bilirsiniz,
bir ressamın veya heykeltıraşın başkasına bir sandalyeyle
veya tuğlayla vurması, gözü mor veya dişi kırık dolaşması
sosyal olarak çok daha normal kabul edilirdi.
Hatta konuyu biraz dağıtıyorum ama tecrübeme göre
Rosenthaler sağı solu belli olmayan, epey fevri biriydi.
Mesela bir keresinde Boulevard des Plombiers'deki stüdyosunda
beni uygunsuz biçimde sıkıştırdı
ve boya dolabının yanında beni duvara yaslayıp affedersiniz
âdeta s.kmeye çalıştı.
Adam deliydi. Raporu var.
Cadazio'lar elbette hepsini temsil etti.
3 Yıl Sonra
Üç yıl geçti.
Kargacık burgacık bir resimle
seni dünyanın yaşayan en ünlü ressamı yaptık.
Sanat dersinde okutuluyorsun.
Ansiklopedilere girdin.
Müritlerin bile birkaç servet kazanıp tüketti
ama sen tüm bu uzatmalı süre boyunca
tek yeni eser ya da eskiz dahi göstermeyi reddettin.
Daha ne kadar bekleyeceğiz?
Cevap verme, sormuyoruz.
Davetiyeleri bastırdık bile.
Geliyoruz.
Hepimiz. Koleksiyoncular. Eleştirmenler.
Hatta sana yalakalık edip hapse mal sokan,
muhtemelen senden daha iyi ikinci sınıf taklitçilerin.
Gardiyanlar teyit eder, sırf vereceğimiz rüşvet astronomik.
Ama vereceğiz.
Her neyse bitir şu şeyi.
Sergi iki hafta sonra.
Bu arada, o hazır diyor.
Hazır.
Bir yıla hazır ederim.
O zamanki işverenime yıldırım telgrafla
enteresan bir davet geldi.
Elbette bahsettiğim kişi Upshur "Maw" Clampette.
Antika koleksiyoncularının piri.
Avangart destekçisi.
Koleksiyonu daha küçükken bile tanınmış ve önemliydi,
konutu da öyle, ki Ingo Steen'in Amerika'dan aldığı ilk siparişti
ve gayriresmî adı Kapı Stopu Evi idi.
Koleksiyonu kataloglamak, arşivlemek ve hakkında danışmanlık yapmak
görevim olduğu kadar bir ayrıcalıktı ama kadına ne dersen de
kafasına eseni yapıyordu.
Velhasıl, Liberty'den Ennui'ye uzun yolculuğumuz başladı.
Sevgili Bayan Clampette, izninizle size Maw diyeceğim,
Bay Moses Rosenthaler'ın şahsımın bile henüz göremediği
son derece heyecan verici eserinin ilk sergisine davetlisiniz.
Sergiyi zamanlıca düzenlemek için
sanatçının mevcut ikametgâhına
gizlice girmemiz zaruri olabilir.
Ziyaretimizle ilgili tüm hususlar ekibim tarafından ayarlanacak.
Uyarı, yanınızda kibrit, çakmak veya keskin cisim getirmeyin.
Olumlu cevabınızı muhabbetle bekliyoruz.
Hürmetlerimizle, Cadazio Yeğen ve Amcalar Galerisi.
Cezaevi arabası sabahın üçünde, fahişe ve sarhoşları
sokaklardan topladıktan hemen sonra bizi aldı.
Rüşvet Çetelesi:
Moses, burada mısın?
Bir girizgâh yapacak mısın?
Veya şahane misafirlerimize hoş geldin demek ister misin?
Eserini görmek için uzun yoldan geldiler.
Ya da en azından şey yapsan...
Kimse var mı?
Sessizlik lütfen!
Başardım. Çok güzel! Tarihi bir an bu.
Şampanyayı patlat! Başardım.
Müzik!
Niye malul gibi oturuyorsun?
Masalarda dans et! Bu bir zafer!
Palet bıçağıyla bacağını deşti,
neyse ki hemşire atardamarı bağladı.
Beğendin mi?
Beğendim mi?
Evet.
Senin şırfıntının resmini çizmişler.
Maw'a bak, büyülendi.
Bu bir fresk, değil mi?
Aynen öyle. Moses tam bir Rönesans üstadıdır.
Piperno Pierluigi'nin 1565'te hayat verdiği
Tanrı'nın İlahi Sunağında İsa ile aynı klasmanda.
Liberty, Kansaslı Maw Clampette'teki göz
kimsede ama kimsede yoktur.
Onun huzurunda toplanmamız bile ayıp.
Niye fresk dedi yahu?
Bunlar duvarların içinde mi yoksa?
Olamaz. Ne yapmış bu adam?
Ağzına sıçtığımın götleği.
Görüyor musun? Şuna bak!
- Bence çok güzel. - Çok kıymetli!
Görsel sanatlarda muhtemelen çığır açacak.
Betonarme agrega spor salonu duvarına kazımış ve alçılamış.
Petekleri bile boyamış!
Belki Fondazione dell'Arte Classico'daki restorasyon uzmanları
resimleri yerinden sökebilir.
Yüksek güvenlikli cezaevindeyiz.
Federal mülk bu.
Bu bürokratik kâbusa girişmek bile
yüksek ücretli, küstah avukatlarla yıllarca müzakere etmek demek.
Bunlar nasıl sökülür ki? Fresk bu.
Alo! Fresk bu!
Yani?
Dönüşü olmayan bu noktaya gelebilmek için
amcamlarla harcadığımız çuvalla paradan haberin var mı?
Bak şunlara!
Yaktın bizi!
Hiç mi için sızlamıyor?
Beğendin sanmıştım.
Bok gibi olmuş lan!
Kalk o sandalyeden!
Seni eşek sudan gelene dek döveceğim!
Hırlama be cinayet mahkûmu.
Seni intihara meyilli, cani, ruh hastası, yeteneksiz ayyaş!
Neden söylemedin gardiyan?
Çünkü onu engellerdin.
Kabullenmek zorundayız.
Onun başarısız olma azmi
bizim onu başarıya ulaştırma arzumuzdan güçlü.
Pes ediyorum. Bizi yendi.
- Bizi yendi. - Yapacak bir şey yok.
En azından s.ktiğimin eserini bitirdi.
Sanırım bugüne dek gördüğüm en enteresan çevresel görüş çalışması.
Tebrikler Moses.
Çok büyük bir eser yarattın.
Yeterince derin alçıladıysan uzun süre dayanır.
Bir gün görmeye yine geliriz.
Tanrı'nın izniyle.
Sen ne de olsa hâlâ burada olursun.
Hepsi Simone.
O anda, her ikisi de, Simone'un Rosenthaler'ın modeli
ve ilham perisi olması karşılığında
Cadazio'lardan alacağı parayla
Ennui Cezaevi-Tımarhanesinden ertesi gün ayrılacağını fark etti.
Genç yaşta doğurduktan sonra hiç görmediği çocuğuyla
tekrar bir araya geldi
ve bir daha hiç ayrılmadılar.
Simone ve Rosenthaler, sanatçının ömrü boyunca
irtibatı koparmadı.
Bayan Clampette eseri rezerve etmek istiyor.
Rezerve mi?
Evet, lütfen.
Satışın kesinleşmesi hâlinde
bu meblağ size ve amcalarınıza uyar mı?
Depozito rica etsem?
Maw? Avans istiyorlar, ne diyeyim?
O cimri Fransızlara söyle, hiçbir şey için söz vermem.
On Betonarme Agrega Taşıyıcı Duvar Resmi
Upshur Clampette adına
20 yıl boyunca rezerve edildi.
Mahkûmlar da rüşvet istiyor.
Hangi mahkûmlar?
Hepsi.
Dışarıda öfkeli bir kalabalık var.
Bu şahıs temsilcileriymiş.
Söyle, tecavüzcülere ve yankesicilere rüşvet yok. Ahlaki değil.
Ayrıca, üstümde altı milyon frank bozuk yok.
Nasıl çıktınız?
Ne yapacağız?
Kapıyı kilitle.
Olayda 72 mahkûm
ve Fransız damlatma ekolünün altı üyesi öldü veya ölümcül şekilde yaralandı.
Moses Rosenthaler gösterdiği üstün cesaretle
dokuz gardiyanın, 22 seçkin misafirin, Kültür ve Kentlilik Bakanlarının
hayatlarını kurtararak
ömür boyu şartlı tahliye oldu ve özgürlüğüne kavuştu.
Ayrıca Tutsak Aslan Nişanı'na layık görüldü.
Yirmi yıl sonra, Clampette'in detaylı talimatları doğrultusunda,
Cadazio ve onun yeğenleri, tüm hobi odasının
12 motorlu Golyat top nakliye uçağıyla Ennui'den Liberty'ye taşınması için
gerekli organizasyonu yaptı.
İşte bu avangart eser Orta Kansas'taki yuvasına böyle geldi.
"Kurşun kalem, tükenmez, silgi,
"iki tür raptiye, daktilo tamircisi."
Niye Kuzey Atlantik kıyısındaki bir otele ait masraf ödüyorum?
Çünkü yazmak için oraya gittim.
"Kahvaltı, öğle ve akşam yemeği, çamaşır, içki ve çerez."
Derginin sana tahsis ettiği yazıhanendeki masanın
nesi eksik acaba?
Yirmi sene önce deniz kenarı bir otelde
Moses'la yaşadıklarımızı anlattırma. Sevgiliydik.
Hatırlamak için gittim.
Ama parası benden çıkıyor.
Bir zahmet.
Topla hepsini.
POLİTİKA/ŞİİR BÖLÜMÜ (SAYFA 35-54)
HİKÂYE NO.2
« Bir Manifestonun Düzeltmeleri » Yazan Lucinda KREMENTZ
BİR GENÇLİK HAREKETİ GÜNCESİ
1 Mart.
Erkek öğrencilerin kız yurduna girme talebi üzerine yaşanan
hararetli tartışmaların önce sataşmalara, sonra da düpedüz kumara dönüşmesi üzerine
öğrenciler ve yönetim arasındaki pazarlıklar
sabahın erken saatlerinde sonuçsuz kaldı.
Açmaza giren protesto eylemi...
- Zeffirelli, profesörün filini engelliyor. - Önünü açıp kalelerle kontra yapmalı.
...sivilce kremli, ıslak rüyalı erkeklerin abesle iştigali olarak görülüyordu.
Öğrenci Lideri Zeffirelli B.
Ama aslında her iki cinsiyet de eşit olarak temsil ediliyordu.
Küçük hanım,
ayakkabılar!
Tüm katılımcılar hissettikleri buhranı şöyle açıkladı...
Özgürlüğe duyulan bir arzu, dahası
biyolojik bir ihtiyaç. Nokta.
Bu ihtiyaç sembolik olarak dışa vuruldu
ve herkesin dilinde bu var.
5 Mart.
B'lerde akşam yemeği.
Evin 19 yaşındaki en büyük oğlu dün sabahtan beri yok.
Kızlar, radyoyu kısın.
Baba öğle üzeri yoldaşlarıyla yürüyen oğluna rastladı.
Sloganları şuydu...
"Gençler hırçın."
Teşekkürler.
Bir misafir daha davetli ancak henüz gelmedi.
İyi ki de gelmedi.
Bu şahsın davet edildiği bildirilmemişti.
Seni gücendirmek istemezdik. Özür dileriz.
Söylersek davetimizi reddedersin diye düşündük.
- Doğru düşünmüşsünüz. - Evet.
Gazeteler, protestoculara uygulanan sert müdahaleleri şöyle anlattı...
Ona bir şans ver. Çok zekidir.
Bir erkekle görüşmeyeli kaç yıl oldu?
Niyetiniz iyi.
"Açıktaki deride batma ve karıncalanma başlar."
Ben kız kurusu değilim.
Öyle düşünmüyoruz.
Tabii değilsin.
"Sonra göz etrafı kızarır ve şişer."
Bana inanın.
Bilerek yalnız yaşıyorum.
Biten ilişkileri tercih ediyorum.
Evlenip çocuk yapmamak kendi tercihim.
Hayatını yazarlığa adamış bir kadını en çok yoran bu ikisidir.
- Niye ağlıyoruz? - Çünkü üzücü.
Yalnız olmanı istemiyoruz.
Yalnızlık bir tür fakirliktir.
Üzgün değilim. Gözüm acıyor.
Dairenizde bir sorun var.
"Sonunda büyük bir acıyla burnunuzdan sümük fışkırır
"ve boğaz spazmı geçirirsiniz."
Nefes alma.
Çıplağım Bayan Krementz.
Görüyorum.
- Niye ağlıyorsun? - Biber gazı.
Ayrıca
sanırım üzgünüm.
Lütfen dön. Yeni kaslarımdan utanıyorum.
Ailene döndüğünü söyle, endişeliler.
Arkadaşlar barikatta bekliyor.
Barikat görmedim.
Çünkü hâlâ inşa ediyoruz.
Ne yazıyorsun?
Bir manifesto.
Onlara Paul'ü çağırmayın, dedim.
Üzgün olabilirsin ama yalnız görünmüyorsun.
Aynen!
Protestodaydın, kitaplığın üstünde not alıyordun.
Kansaslılara bizden bir hikâye çıkar mı?
Belki.
O hâlde manifestomuzu okumalısın.
Hatta düzeltmelerini yapsan? Ailem iyi bir yazar olduğun kanısında.
Ver bakalım.
Biraz sulandırılmış.
Fiziksel mi, mecazi mi?
İkisi de. Kapakla ilk dört cümleye baktım.
Manifestomu eleştirme.
Yorum istemiyor musun?
İhtiyacım mı var?
Okuyunca etkilen diye düzeltmeni istedim.
Yazım hatalarıyla başlayalım.
Öğrenci başarısızken fakülte başarılı olabilir mi?
Göreceğiz.
- Paul Duval. - Lucinda Krementz.
Nasılsın?
Sakalın acıttı.
Beklenmedik misafir nihayet geldi. Berbat hâldeydi.
Maceralı yolculuğunu anlattı.
Yolda kalmış trenler, otobüsler,
kırık camlar, havada uçuşan kaldırım taşları.
Neyse, artık buradayız.
Meşhur Lucinda. Merhaba.
Geleceğinden haberim yoktu.
Bu resmî bir buluşma değil.
İyi akşamlar.
Bensiz başlayın.
10 Mart. Bir haftadır belediye hizmetleri durdu.
Toplu taşıma askıya alındı.
Çöpler toplanmıyor. Okullar grevde.
Posta yok, süt yok.
Yine ben.
Normalimiz ne olacak?
Gelecek hafta, gelecek ay veya ne zaman olursa, o da olursa tabii.
Kim bilir.
Bu ne?
Ek ekledim.
- Şaka mı bu? - Değil.
Manifestomu bensiz bitirmişsin.
Sen yazmışsın gibi kaleme aldım.
Ama bu daha az ve öz
ve daha az şiirsel.
Şöyle diyeyim, düzeltmelerini yaptığım ilk manifesto değil bu.
Bu coşkulu, saf, cesur öğrencileri
itaat etmeleri beklenen sınıflarında
hayal edemiyorum artık.
Kimdi?
- Annen. - Annem.
Annem mi?
Ne istedi? Burada olduğumu söyledin mi?
- Evet. - Niye?
Sordu. Ben yalan söylemem.
Üzüldü mü?
Sanmam.
- Ne dedi? - Başıyla onayladı.
Sen ne dedin?
Hakkınızda bir makale yazdığımı söyledim.
Demek öyle.
Bin kelime yazdım bile.
Ondan röportaj istedim.
Kabul etti mi?
Elbette.
Ama benim canım sıkıldı!
Ne hissedeceğimi bilmiyorum.
Başım belada mı? Niye annem bu kadar sakin?
Bu normal mi?
Tüm bunlar kayıt dışı. Her şey. Bütün hayatım.
Şimdi ne yapacağım?
Gazeteci tarafsızlığımı korumalıyım.
Bu denli kalpsiz olmanı seviyorum.
Bence bu, güzelliğinin bir parçası.
Demek şimdiden bin kelime yazdın.
Bunu gençler yaptı.
İki haftada, bin yıllık demokratik otoriteyi alaşağı ettiler.
Nasıl ve neden?
Her şey ilk nerede başladı?
Farklı bir dönemdi. Farklı bir Ennui'ydi.
Herhâlde altı ay önceydi. Kız kardeşlerim hâlâ 12 yaşındaydı.
Craze ve Lait Chaud dansları yapılırdı.
Pompidou, Kruton ve Fruits-de-Mer saç stilleri popülerdi.
Felsefe jargonlu Latince ve işaret dili karışımı bir argo konuşulurdu.
Şeytanın avukatları sırf tartışmış olmak için
bıkkınlık verinceye dek tartışırdı.
« Dediklerinin tek kelimesine dahi katılmıyorum. »
Her kliğin bir rakibi vardı.
Somunlar, Cıvatalara karşıydı. Sopalar, Taşlara.
Sporcularsa biz Kitap Kurtlarına, ta ki Mitch-Mitch üniversiteye giremeyip
zorunlu askerlik hizmetine alınana dek.
Hardal Bölgesi'nde üç ay.
ZORUNLU ASKERLİK CELBİ
1 Ay Sonra
Gayrimeşru bir savaşta emperyalist bir ordu adına
savaşmayı kabul ederken aklı neredeydi?
Zorunlu askerlik hizmeti kapsamında Hardal Bölgesi'ne gönderildi.
Mecburi.
Aynı şey.
Efendim?
Aynı şey.
Bu ne cüret? Dostumuza çamur atma hakkını kimden aldın?
Şu anda
gecenin köründe sırtında 20 kilo barutla
bayat patates soyarken aynı anda yağmurda
tenekeyle sahra tuvaleti kazıyor olabilir.
Askerde olmak istemiyor.
Mecburi.
Armasını yakıp görev yerini terk etmeli.
(Minimum cezası: altı ay hapis, artı sicili lekelenir.)
Sans Blague'da keyfin yerindeyken söylemesi kolay.
Aynı şey.
İlk defa
kız haklı.
Mitch-Mitch, burada ne işin var?
İki ay daha Hardal Bölgesi'nde olmalıydın.
Beş yıl sonra Mitch-Mitch Simca'nın
zorunlu askerlik hizmetine dair şiirsel anılarını bizzat tercüme ettim.
Mitch-Mitch Simca'nın Yeni Oyunu "Elveda Zeffirelli"
çeviren Lucinda Krementz
Elveda Zeffirelli'nin İkinci Perdesi, flashback sahnesi.
Kuzey Afrika'da kaba etime kurşun yedim.
Güney Amerika'da sol böğrüme yüksek patlayıcı şarapnel geldi.
Doğu Asya'da, alt abdominal kavitem, nadir görülen,
mikrobik, bulaşıcı bağırsak paraziti kaptı. Hepsi şu anda
hâlâ bedenimde
ama bu üniformayı giydiğime pişman değilim.
On altı yıla emeklilik maaşımı alacağım.
Masalınızı dinlediniz kızlar. Işıklar sönsün!
Hop, hop! Işıklar sönsün! Battaniyeler çekilsin!
- Duanızı edin! - Emredersiniz!
- Âmin. - Âmin.
Pıst, Mitch-Mitch. Pıst.
Pıst, Mitch-Mitch. Ne olmak istiyorsun?
Efendim?
Ne olmak istiyorsun Mitch-Mitch?
Bu notlarla anca eczacı kalfası olurum.
Bu seni tatmin eder mi?
Kederimden ölmem. Daha çok çalışmalıydım.
Ya sen Robouchon?
Seçeneğim yok. Babamın cam fabrikasında çalışacağım.
Birileri devralmak zorunda.
Normal.
Vaugirard. Senin planın ne?
Sanırım tüm kuzenlerim gibi yakışıklı serseriliğe devam edeceğim.
- Kuzenlerin on numara. - Harikalar.
- Evet. - Ya sen Morisot?
Morisot, sen ne olmak istiyorsun?
Protestocu.
Ne dedi?
"Protestocu." dedi.
Ne demek istiyor?
Bilmem.
Morisot, jeolojik kimya profesörü olacak sanıyordum.
Morisot ağlıyor.
Kim "şışt" dedi?
Yapamayacağım.
Acemiliği tamamlamamıza yalnızca sekiz hafta kaldı.
Acemilikten bahsetmiyorum.
Evimize döndükten sonra emekli olana dek geçecek süreyi diyorum.
Hayatımın 48 yıllık dönemi yani. Yapamayacağım şey bu.
Artık kendimi ailelerimizin dünyasında bir yetişkin olarak hayal edemiyorum.
Morisot! Camdan atladı!
- Öldü mü? - Bilmiyorum.
Ne kadar düştü?
Yüksek tavanlı beş kat.
Dün yağmur yağdı. Belki toprak hâlâ yumuşaktır.
Hareket etmiyor.
Hâlâ hareket etmiyor.
Artık bu armaya selam duramam.
Ertesi sabah askerden kaçma ve kutsala hakaretten tutuklandı
ve Tutucu Neo-Liberal Toplumu
Devrimle İndirecek Genç İdealistler Hareketi'nin
karargâhı Sans Blague oldu.
Ne yapıyorsun?
Tip-top yerine François-Marie Charvet.
Birlikte var olabilirler.
Tip-top ve Charvet.
Tip-top bir ürün,
temsilcisi bir plak şirketi,
bağlı olduğu holding
bankanın kontrolünde,
banka da uydu devletin
kukla yönetimini ayakta tutan
bürokrasi tarafından destekleniyor.
Tip-top'un her notasında Batı Afrika'da bir köylü ölüyor.
Akabinde Ennui yaşlılarıyla gençleri arasında
nereye varacağı belli olmayan bir kapışma yaşandı.
Ağustos.
Halk Fısıltı Girişimi, öğrenci hareketini kınadı.
Eylül.
Sans Blague'ın kahve lisansı kararnameyle iptal edildi.
Ekim.
Propaganda Komitesi, Fizik Bölümü çatısına korsan radyo kulesi dikti.
Kasım.
Öğrenci kafeteryasında yemek planı ambargosu.
Aralık.
Bibliothèque Principale'de kitap teslim protestosu.
Müthiş bir gecikme cezası yenmesine beş dakika kala tüm kitaplar alındı.
Ocak.
Mitch-Mitch aile himayesinde salıverildi.
Şubat.
Kızlar yurdunda ayaklanma.
Ve sonunda patlak verdi...
Mart.
Satranç tahtası devrimi.
« Beyaz şah tarafına rok! »
At, vezir filine 3.
At, vezir filine üç.
Sayın Başkan?
Hamlesini yaptı.
At, atı aldı.
Hangi sayfadasın?
- Son bölüm. - Son paragraf.
Bu mu manifesto?
- Değil mi? - Elbette.
Bence öyle. Tanım gereği.
Sayfa iki, « Bildiri 7 »
Özgür, sınırları olmayan, ütopik
bir medeniyet kurma gibi saf bir davaları olmasına rağmen
öğrenciler önce klikleşti, sonra tek vücut oldu.
Sayfa beş, « Ferman 1(b) »
Artık net olan bir şey var, ailelerine cevap veriyorlar.
Ne istiyorlar? Yanılsamalarını savunmak.
Apaydınlık bir soyutlama.
Sayfa on bir, « Ek Roma rakamıyla III. »
Bizden ileride oldukları kanaatindeyim.
Bu abuk sabuk, muğlak
ve (kötü anlamda) şiirsel belgenin
toplu basımına
fon ayrılmasını kim onayladı?
Sayman benim,
sözde!
Ayrıca eki kim ne yapsın?
- En sevdiğim yer orası. - En iyi kısmı.
Bayan Krementz önerdi aslında. Eki yani.
Bayan Krementz mi yazdı?
Düzeltme yaptı. Birkaç yerde.
Niye protestolara katılıyor?
Gazeteci tarafsızlığını korumalı.
Öyle bir şey yok.
Gazetecinin tarafsızlığına güven olmaz.
Seni (veya Krementz'i) sözcümüz ilan etmedik.
İşin satranç oynamak.
İçine sana not yazmıştım.
Bunu hatıra olarak saklıyorum ama
« Dediklerinin tek kelimesine dahi katılmıyorum. »
Kendime hatırlatıyorum, "Bu manifestation'da misafirsin.
"Benim davam değil. Burnunu sokma. Çeneni kapalı tut."
Bir şey söylemek istiyorum.
Çok zeki bir kızsın Juliette.
Makyaj aynanı bir kaldırsan
ve kendi adına biraz düşünsen
polis dâhil hepimizin bu işte birlikte olduğunu görürsün.
Çocuk değilim. Kendi adıma düşünürüm.
Hepimiz düşünürüz.
- Katılmıyorum. - Hepimiz değil.
Hamle sırası bizde.
Yeterince donanımlı veya ciddi olmadığımı mı düşünüyorsun?
İnan, hiç de öyle değil.
Kabalık ettim.
Lafımı geri alıyorum.
Sen bilirsin.
Affına sığınıyorum.
Pekâlâ.
Özür dilerim.
Dikkate alındı.
Teşekkürler.
Emin misin?
Elbette.
Hangi konuda?
Çocuk olmadığın konusunda.
Oldukça.
O hâlde özür kabul etmeyi öğren. Önemli bir husus.
(Kavga! Yaşlı Amerikalı devrimci Fransız gence karşı.)
Kim için önemli?
Yetişkinler.
Sıra bizde. Başkan bekliyor.
Onunla yatmana itirazım yok.
Hepimiz bu konuda özgürüz.
(Bu, savunduğumuz temel bir hak.)
İtiraz ettiğim şey,
Zeffirelli'ye âşık olman!
İşte bu yanlış, en azından
adice.
Kız kurususun yahu.
Haysiyetim bana kalsın.
O bir kız kurusu değil. Bana âşık değil.
O dostumuz. Ben onun dostuyum.
Kafası karışık. Bize yardım etmek istiyor.
Öfkeli. Çok iyi bir yazar.
Yalnız bir hayat, değil mi?
Bazen.
Doğru. Gazeteci tarafsızlığımı korumalıyım,
böyle bir şey varsa.
Özür dilerim Bayan Krementz.
Hâlâ cevap yok.
Plastik mermi ve biber gazı.
Süre doldu!
Teknik şah mat!
Bunlar sadece havai fişek.
En iyileri o.
Didişmeyi bırakın da gidin sevişin.
Ben bakireyim.
Ben de. Krementz'le olanlar hariç.
Tahmin etmiştim.
15 Mart.
Kompozisyon defterime hızla yazılmış bir paragraf buldum.
Zeffirelli bunu ne ara yazdı, bilmiyorum.
Gece ben uyurken mi?
Şiirsel olmuş, kötü anlamda değil. Şunları yazmış...
Fazlasıyla şişirilmiş eke, ek.
Uzay-zaman içinde galaksinin ücra köşelerine
yay çizerek ivmelenen yenilmez bir kuyruklu yıldız.
Davamız neydi?
İki anının hatırlanması.
Sen. Eczane şampuanı,
bayat sigara küllüğü, yanık ekmek kokusu.
O. Ucuz benzin,
çok şekerli kahve nefesi, kakao yağlı ten kokusu.
Yazlarını nerede geçiriyor?
Kokular asla unutulmaz, denir.
Beyin böyle çalışır.
Annemin kitaplarını hiç okumadım.
Son savaşta babam harikulade bir iş çıkarmış deniyor.
Tanıdığım en iyi anne baba.
Kızlar yurdu.
Protestolarda tahrip amaçlı gelmem dışında, ilk gelişim.
"Manifestomu eleştirme." dedim. Cevap verdi...
« Soyun. »
Yeni kaslarımdan utanıyorum.
Kocaman, şapşal gözleri, beni işerken izledi.
Bin öpücük sonra
dilinin ucundaki kamışımın tadını hatırlayacak mı?
Özür dilerim Bayan Krementz. Kaba dil kullanımını sevmezsin.
Sayfanın dibindeki cümle
kötü el yazısı sebebiyle hiç okunmuyor.
"Bir Manifestonun Düzeltmeleri. Sayfa dört, asterisk bir.
"Savunulan..."
Hemen dönerim.
Zeffirelli!
O, uzay-zaman içinde galaksinin ücra köşelerine
yay çizerek ivmelenen yenilmez bir kuyruklu yıldız değil.
Yalnızca genç ölecek bir çocuk.
Bu gezegende, gece gündüz
kendi antik şehrinin damarlarında dolaşan,
derin, kirli, debdebeli ırmağın akıntısında boğulacak.
Ailesine gece yarısı telefon gelecek.
Hızla giyinip sessiz takside el ele tutuşacaklar
ve oğullarının soğuk naaşını teşhis etmeye gidecekler.
Resimleri seri üretilip ambalajlanacak,
kendilerini kahraman gibi görmek isteyenlere
balonlu ciklet gibi satılacak.
Gençliğin dokunaklı narsisizmi.
Gençlik hareketinin satranç oyuncusu/eylemcisi öldü
Öğrenci Düşerek Boğuldu KULE NEHRE YIKILDI
30 Mart.
Sokağın karşısında, mağlubiyetin resmi.
Çalan zille talebeler itaat etmeleri beklenen sınıflarına koşuyor.
Boş okul bahçesinde bir salıncak gıcırdayarak sallanıyor.
Gir!
TATLAR VE KOKULAR BÖLÜMÜ (SAYFA 55-74)
HİKÂYE NO.3
« Emniyet Müdürü'nün Özel Yemek Odası »
USTA BİR ŞEFİN PROFİLİ
Duyduğuma göre, fotoğrafik hafızan varmış.
- Doğru mudur? - Yanlış.
Benimki tipografik hafıza.
Yazılı metni son derece detaylı ve doğru şekilde hatırlarım.
Diğer disiplinlerde hafızam pek güvenilir değildir.
Yakınlarım beni unutkan biri olarak tanımlar.
Ama yazdığın her kelimeyi hatırlıyorsun.
Romanlar, denemeler, şiirler, oyunlar...
Cevapsız Sevgililer Günü kartlarım. Maalesef.
Bir test yapalım mı?
Sen bilirsin.
Seyircilerin veya Gemini diş tozunun
saygıdeğer sözcüsünün sabrını ölçmek istiyorsun galiba.
En sevdiğim eserin aşçının hikâyesi,
hani şu çocuk kaçıranların zehirlendiği.
"Mutfak sanatları öğrencileri rüyalarında tat alır mı?
"Rognure d'Ongle olarak bilinen dar yarımadada bulunan
"Bölge Karakolunun kıdemli şefi
"Komiser Nescaffier'ye sorma niyetiyle
"bu derginin bir muhabiri olarak
"özenle hazırladığım sorulardan ilkiydi.
"Ancak gece, olaylara gebeydi,
"sorularıma cevap alamayacaktım."
Devam edeyim mi?
Zahmet olmazsa.
Ennui Emniyeti 20.55
Yeterince erken gelmemiştim.
Her ne kadar dev binanın
üstten ikinci kattaki odalarını gösteren kat planı
carte de dégustation'un arkasında olsa da...
DAVETİYE Emniyet Müdürü ile Akşam Yemeği
(şef: Komiser Nescaffier)
...bendenizin odayı bulması namümkündü.
Kartografim pek zayıftır.
Homoseksüelliğin laneti.
Mösyö Nescaffier nam salmıştı.
Aşçı, polis ve capitaine'lar âdeta ona tapıyordu,
keza muhbir, ispiyoncu ve ihbarcılar da.
Gastronomie Gendarmique olarak bilinen mutfağın en büyük temsilcisiydi kendisi.
Gözetleme ve devriyelerle ortaya çıkan "polis mutfağı,"
müthiş besleyici ve doğru hazırlandığında
fevkalade enfes olacak şekilde evrildi
ve sistemleşti.
Başlıca özellikleri:
hayli mobil, proteince zengin,
dominant el silah veya evrak tutarken zayıf elle yeniyor.
Çoğu önceden kesilmiştir. Çıtırdamaz.
Sessizdir.
Damlamayı ve suç mahallini bozmayı engellemek için
soslar kurutulur ve toza çevrilir.
Lokantalar, üzerlerinde gizemli düsturlar
ve bulundukları bölgeye has
müstehcen sözler yazan cep çatal bıçakları sunar.
TAVUK KÜMESİ No. 1
Beni nasıl öldürmeyi planlıyorsun?
Sanırım beni
başkasıyla karıştırdınız.
Uzun zamandır mı tavuk kümesindesiniz?
Kusura bakmayın.
ROEBUCK WRIGHT BURADAYDI
Vilayet itfaiyesinde aşçı yamağıyken bile
Mösyö Nescaffier'nin gözü
hep yukarılardaydı.
Ve Commissaire de la Police Municipale'in
özel yemek odasında Chef Cuisinier olmak
ulaşılabilecek en yüksek mertebeydi.
Gecikmemi hoş görün.
Sorun değil.
Bay Wright, annemi tanıştırayım,
Louise de la Villatte. Ona Maman diyebilirsin.
Lakabı bu.
Bu en eski dostum Chou-fleur.
Onunla ilk tanıştığımda kız gibi lüleleri olan
bir öğrenciydi, dişleri de tamdı.
Ama şimdi cesetten hallice.
Köşedeki, Memur Maupassant.
Bize garsonluk yapacak.
Kokteyller.
Bu da suç laboratuvarı önlüğüyle oğlum Gigi.
Kişisel kayıtlarımdan çaldığın şey ne?
Faili meçhuller klasörü.
Bay Wright'a merhaba de.
Merhaba Bay Wright.
Merhaba Gigi.
Tam adı, Isadore Sharif de la Villatte.
Dul Müdür ve anasız oğlu,
ortak kederleriyle birbirlerine kenetlenmiş hâlde
oğlanın doğduğu koloniden ayrıldı.
Gigi altı yaşındaydı.
Onun için mektep, karakol ve devriye aracıydı.
Adli eğitmenlerinden kolluk kuvvetleri konusunda eğitim aldı.
İlk çizimleri tanıkların ifadesine dayanan robot resimlerdi.
İlk kelimelerini Mors koduyla yazdı.
Sanırım bu açıkça belliydi.
B A B A
Büyüdüğünde Emniyet Müdürü olması bekleniyordu.
Evet, yazılarınızı dergide okudum.
Beğendiniz umarım.
Elbette.
İyi yazar.
Sanırım bu dâhiyi tanıyorsun.
En azından namını duymuşsundur.
Komiser Nescaffier.
Tanımaz olur muyum.
Kampa ve okula götürülen termosların minyatüründe
buzul kıvamında muhafaza edilen ve buram buram kokusuyla
narkoz etkisi yapan, şifa niyetine içtiğimiz
yoğun morumsu aperitif içki, herkesi büyüleyerek
odayı sessizliğe gömdü.
Ama bu büyü, müteakip 60 saniyede
dehşetle bozulacaktı.
Birbirleriyle örtüşen üç zaman diliminde şu olaylar cereyan etti.
Bir.
Mösyö Nescaffier gizemli ritüeline başladı.
Mutfakta olanları ne anlayabilir ne de anlatabilirim.
Zira bir sanatçının hünerinden,
iskarpela veya terebentinin sırrını bilmeden de keyif alırım.
İki.
Memur Maupassant
yanıp sönen bir sinyale istinaden
amirine bir telefon getirdi.
Dinliyorum.
Artık bildiğin üzere oğlunu kaçırdık
ve asla bulamayacağın gizli bir yere götürdük.
Abaküs'ü salıver veya öldür,
çocuk da sağ salim teslim edilsin.
Gün doğana dek dediğimi yapmazsan oğlun barbarca öldürülecek.
Üç.
Çatıdaki çocuk odasının tavan penceresi levyeyle zorlanmak suretiyle aralandı.
Kaçış ve sıcak takip anları, biraz da abartılarak,
capcanlı bir çizgi hikâye olarak
sonraki hafta yayımlandı.
3 Gün Önce
Meşhur Ennui çete savaşı
"Kış Suç Dalgası" çokça haydut ve şehir eşkıyasını temizlese de
korkunç sayıda masum vatandaşın canına mal olmuştu.
Üç büyük suç şebekesinin muhasebecisi
"Abaküs" Albert'in bir valiz dolusu bordro koçanı ile
sürpriz bir şekilde yakalanması,
yasalara bağlı vatandaşların krizin hızla çözüleceğine dair
umutlarını yeşertti.
Ne var ki, bu gelişme yeraltı suç âlemini
derinden rahatsız etti.
Görünce Abaküs'ü tanıyamamıştım
ama tavuk kümesini biliyordum.
Bu bilgi makalede yok.
Bay Howitzer desem sana bir şey ifade eder mi?
Tabii. Arthur Howitzer, Jr.
Fransız Postası'nın kurucusu ve yayın müdürü.
Bezginler Yakası'ndaki içkili bir müessesede
yeni edindiğim arkadaşlarımla
tutuklanma talihsizliğine uğradığımda Ennui'de henüz ilk haftamdı.
Suçlama neydi?
Sevmek.
Öfke, nefret, gurur gibi şeyler
insanları belki korkutabilir
ama yanlış insanı severseniz
başınıza büyük çorap örersiniz.
Benim durumumda, altı gün tavuk kümesine hapsedildim.
Beni kurtaracak veya kızacak kadar seven kimse yoktu.
Tipografik hafızamda tek yerel telefon numarası vardı,
Matbaacılar Mahallesi 9-2211.
Maalesef iki makalenizi de yayımlamamız mümkün değil
ama ileride başka çalışmalarınızı göndermenizi umarız.
Veyahut yolunuz Ennui'ye düşerse...
Hiç yüz yüze görüşmemiştik.
Ona nasıl ulaşacağımı biliyordum çünkü iş istiyordum.
İŞ BAŞVURUSU
Bir bakalım.
Lise gazetesi, şiir kulübü, tiyatro topluluğu.
Okul şarkısını yazmışsın, hem güfte hem beste.
Araştırmacı, muhabir, yardımcı editör.
Yangın ve cinayet.
Ben bunlarla başladım.
Gerçi gazete babamındı.
Biraz spor, suç ve politika.
İki kez En İyi Denemeler Ödülü'ne aday.
Derin Güney, Orta Batı, Doğu Yakası.
Büyük memleket.
Yirmi yıl oldu görmeyeli.
Sırası değil. İş görüşmesi yapıyorum.
Örnek yazıların iyi. Takside tekrar okudum.
Kitap eleştirisi yazdın mı?
Hiç yazmadım.
İşlemlerin yapılana dek birkaç saat daha buradasın.
Bunu oku. 300 kelime yaz.
AMAN DİKKAT! GECE BOĞUŞMASI - YAZAN J. CEDRIC KRINGLE
Sana 500 frank ödeyeceğim, kefaletin için avans verdiğim 250'yi düşüp
geçim masrafları için yeniden avans vereceğim.
İlk taslağı yarın sabaha getir
ve yersen de övsen de öyle bir yaz ki
bilerek öyle yazmışsın gibi görünsün.
Teşekkürler.
Ağlamak yok.
O gece "Bin Sümüklü Böcek Gecesi" olarak anılır.
Makaleye dönüyorum.
Emniyet Müdürü ile elit uzmanlardan oluşan timi,
bu kadar kısa sürede çocuğu kaçıranların inini nasıl buldu...
Ne diyebilirim...
...bilmiyorum.
Meslek sırrı sanırım.
Soruyu tekrarlıyorum.
Ama başardılar, orası net.
Kimdiler?
Daha sonra ortaya çıktı.
Ennui'nin mafya babaları ve onların yeraltı maşalarının
şehre getirdiği kiralık haydut ve tetikçi tayfasıydı.
Şoför Joe Lefèvre, bir zamanların ümit vadeden müzisyeni.
Fötr, Kız Kurusu ve Hieronymus Von Altman,
Hollandalı suç dehaları.
Akdenizli anarşist Marconi Brutelli.
Birbirlerinden kopmuş bir çift eşkıya kuzen.
Üç revü kızı, üçü de müptela.
Artı, kaçmayı ve polisin işini
kolaylaştırmayı kafaya takmış, ufak, uyanık bir rehine.
O ses ne?
Kalorifer boruları hava yapmış.
Bana Mors kodu gibi geldi.
Andırıyor.
Ben Gigi, bu arada. Senin adın ne?
Söylemem. Bu yaptığımız ağır suç.
Sen suçlu değilsin. Sadece dengesiz bir revü kızısın.
- Hadi be. - Sana hadi be.
Sus.
Gözlerin ne renk?
Mavi mi?
Merhaba.
Bana bir ninni söyle.
Korkuyorum.
Uyudun mu?
Emniyet Müdürü tüm kalbiyle Gigi'ye tapıyordu.
Ama kriminal faaliyetleri muazzam bir makine gibi
tespit ve tahkik eden zihni,
yemekten beri çalışıyordu.
Maman, acıktım.
Bünyesi kalori eksikliğinden muzdaripti.
Altı yıldır ilk kez sahaya dönen Nescaffier
baş döndürmeye hazırdı.
Değişim, anında hissedildi.
Nescaffier.
Usta şefin mutfağından yükselen kokuların
Müdür'ün burnuna varmasıyla
Müdür çok çatallı bir muharebe planı yapmaya başlamıştı bile.
Başlangıç için,
bezesinin kabuğunda sunulan
karakol kanaryasının içli yumurtası.
Güney ve batıya komandolar.
Ardından...
Doğu ve kuzeye milisler.
Böbrek.
Başkanın çatı kameriyesinden eriklerle buğulama.
Bitişik binalara tünel (çap: 75 mm) kazın.
Sonra,
kuzu kıymalı bon-bon börek.
Çatılara av kulübünden avcı.
Blasé istiridyesi çorbası.
Asansör boşluğuna dağcılık kulübünden dağcı.
Leziz park güvercini güveci.
Son olarak...
Jeroboam'u uyandırın.
...bol kremalı tütün pudingi.
Hazır bulunsun, ne olur ne olmaz.
Bir soru sorabilir miyim?
Elbette.
Zihnimde sayfanın köşesini kıvırayım da.
Özür dilerim.
Yazılarında siyahi Amerikalılar, entelektüel Fransızlar,
- romantik Güneyliler... - Anti-siyahiler.
Anti-siyahiler.
...kutsal kitap, mitoloji, folklor, gerçek suç, dedektiflik hikâyeleri,
hayalet hikâyeleri, pikaresk, bildungsroman var.
Ama yıllar boyunca en çok
yemek hakkında yazdın.
Neden?
Kim? Ne? Nerede? Ne zaman? Nasıl? Hepsi makul
ama araştırmacıyken öğrendiğim şey şu ki, asla, hiçbir koşulda,
azıcık bile bu dürtüyü zapt edebiliyorsan
karşındakine nedenini sorma.
İnsanı geriyor.
- Affına sığınarak cevaplamanı... - İşkence.
...rica edeceğim.
Öz eleştiri, yalnız yapılması ya da hiç yapılmaması icap eden bir ayıptır.
Gel gör ki
tartışacak mecalim yok, cevaplayayım
ama ne diyeceğimi sahiden bilmiyorum.
Yalnız bir yabancı, tercihen ay ışığında,
manevi memleketinin sokaklarında yürürken,
ki benim için orası Ennui'dir, hüzünlü bir güzellik görür.
Pek çok sefer...
Pek çok sefer günün keşiflerini, güzelliklerini...
...kimseyle paylaşamadım.
Ama daima, caddede veya bulvarda
benim için kurulmuş bir sofra olurdu.
Bir aşçı, bir garson, bir şişe, bir kadeh, bir ateş.
Bu hayatı ben seçtim.
Kimsesiz yenen bu ziyafet, bir yoldaş gibi
bana huzur ve kudret verdi.
Ayracı nereye koyduğunu hatırlıyor musun?
Tabii ki şapşal şey. "Bu esnada"da.
"Bu esnada yolun karşısında..."
Bilgilendirme:
şüphelinin ini en üst katta, meydanın uzak kenarında
polis çoktan mevzilendi.
Ateşi kesin! Ateşi kesin!
Çatışmanın yatıştığı bir anda, iki savaş gazisi olan
yaşlı bir kapıcı, gizemli bir mesajla
topallayarak sokağı geçti.
AŞÇIYI GÖNDERİN
Bir Saat Sonra
En üst kattaki çocuk kaçıran çetenin liderine sesleniyorum.
İninde mutfak var mı?
Oğlum bir şeyler yemeli.
Karakol aşçımızı yanında erzakla
göndermeme izin ver.
Seni ve tüm suç ortaklarını doyuracak porsiyonda bir yemek hazırlayacak.
Biz yedik.
Göndereceğin kişi yamak mı
yoksa Nescaffier mi?
Karatavuk pastası.
Hepsini tatmak zorunda olan şef
hâliyle ölümcül zehri yedi.
Oğlan için.
Durun.
Tarifini yaz.
Yemekten Sonra
İmdat...
Ama Nescaffier,
âdeta insanüstü midesinin
en zengin, en yoğun tabak, tencere ve tavalarla yıllarca
terbiye edilmesi sayesinde
kurtulmayı başardı.
Çok iyi biliyordu ki
Gigi tarif edilemez bir tiksintiyle
turptan ölümüne nefret ediyordu,
öyle ki hiç turba dokunmamış,
hatta tüm hayatı boyunca "turp" dememişti bile.
Ama gel gör ki
şoför de turptan nefret ediyordu.
Direksiyona geç!
Belki de bu uzatmalı yemek faslında yaşanan
en ilginç ve şaşırtıcı gelişme şuydu...
Enfes bir ironi. Demi-monde'un muhasebecisi
ve tüm bu muhteşem aksiliklerin dolaylı sebebi Mösyö Albert,
perşembeden pazartesiye dek tavuk kümesinde unutulunca
az kalsın açlıktan hücresinde ölüyordu.
Tutukluya bir omelette à la policière yapıp
bir günlük arama emrine sararak
sıcak servis etmeyi akıl eden tek kişi
yeni iyileşen Mösyö Nescaffier oldu.
Abaküs o sabah sağlam yedi.
Gemini diş tozundan bir mesaj.
Konusu usta bir şef olacaktı.
Kısmen öyle.
Tatlar ve Kokular bölümü için.
Anlıyorum. Görevlendirme çok açıktı.
Sanırım tam anlayamadın,
rızam olmadığı hâlde bana ateş edip üstüme bomba attılar.
Tek istediğim karnımın doyurulmasıydı ve muazzam şeyler yedim.
Nescaffier'nin sadece bir repliği var.
Beni çok üzdüğü için söylediği bir şeyi hikâyeden çıkardım.
İstersen tekrar eklerim.
Ne demişti?
Martin... Martin...
Guillaume Martin.
Bir tat vardı.
Efendim?
Turplardaki zehirli tuzların
bir tadı vardı.
Çok yabancı geldi.
Acı, küflü, biberimsi,
baharatlı, yağlı,
toprakımsı.
Hayatımda böyle bir şey tatmadım.
Pek hoş değildi,
son derece zehirliydi
ama yine de yeni bir tattı.
Bu yaşta pek yaşamadığım bir şey.
Cesaretine hayranım Komiser.
Cesur değilim.
Yalnızca
herkese düş kırıklığı
yaşatacak havamda değildim.
Neticede yabancıyım.
Şehir bizim gibilerle dolu, değil mi?
Ben de yabancıyım.
Kayıp bir şeyi arıyoruz.
Geride kalan bir şeyi.
Şansımız yaver giderse
eskiden yuva dediğimiz yerlerde
elimizden kaçırdıklarımızı burada buluruz.
Bu, hikâyenin en iyi kısmı.
Bu makalenin yazılma sebebi bu.
Zıt görüşteyim.
Neyse, çıkarma.
HASTALIKLAR VE ÖLÜMLER BÖLÜMÜ (SAYFA 75)
SONNOT
Herkes burada mı?
Sanırım biliyorsunuz. Kalp kriziydi.
Ağlamak yok.
Onu almaya biri gelecek mi?
Morgda grev var.
Yanında kim vardı?
Yalnızdı.
Doğum günü telgrafları okuyordu.
Mumları yakma. Adam öldü.
Ben bir dilim alırım.
Ben de.
Bir şey yazmalıyız. Kim ister?
Dosyamız var.
Çizime başladım.
Bu o.
Birlikte yazalım.
Neyi?
Vefat ilanını.
Arthur Howitzer, Jr. Kuzey Kansas'ta
ABD'nin coğrafi merkezinden 15 kilometre uzakta doğdu.
Beş yaşındayken annesi öldü.
Bir gazete sahibinin oğlu, bu derginin kurucusu.
Eski adı Piknik olan Fransız Postası.
Liberty, Kansas Evening Sun'ın genelde okunmayan pazar eki Piknik.
Her şey bir tatille başladı.
Bu doğru mu?
Sayılır.
Şimdi ne olacak?
FRANSIZ POSTASI LIBERTY, KANSAS EVENING SUN şu isimlere ithaf edilmiştir:
FRANSIZ POSTASI LIBERTY, KANSAS EVENING SUN
Çevirmen: Berkcan Navarro