ADRIANOPOLIS
NEGEN JAAR VOOR HET BELEG
Waar is de prins? -In zijn vertrekken, sultana Mara.
Mehmet.
Ik vind het zo erg.
Dat hoeft niet.
Je moeder zal altijd een deel van je zijn.
Ik kende haar amper.
Ik herinner me haar gezicht niet eens.
In het verleden leven doet me geen goed.
Ik wil je iets laten zien.
Kom.
In de Oudheid geloofde men dat de bloedmaan grote veranderingen bracht.
Herinner je deze bloedmaan.
Ooit zal hij terugkeren als je hem het hardst nodig hebt.
Als alles verloren lijkt.
Eind april doen de Romeinen een wanhopige poging...
...om de Ottomaanse vloot te verrassen die in de Gouden Hoorn ligt.
Ze stuiten op een muur van kanonvuur...
...waardoor de aanvallers het doelwit worden.
Gouverneur, gelooft u in profetieën?
Ik geloof in het woord van God.
Vele jaren geleden had mijn voorouder, Osman, een droom.
Er rees een enorme boom uit de grond.
Uit zijn wortels ontsproten vier bergketens...
...en vervolgens vier rivieren.
Rond die rivieren ontstonden prachtige, glinsterende steden.
De bladeren van de grote boom veranderden in glanzende zwaarden.
Plotseling kwam er een sterke wind en wezen alle zwaarden naar één stad.
Constantinopel.
Onze zwaarden staan nu op Constantinopel gericht.
De keizer zal gauw voelen hoe diep ze snijden.
EEN NETFLIX ORIGINAL-SERIE
Elk rijk heeft een begin...
...gevormd door bloed, staal, geluk en veroveringen.
De Romeinse keizer Constantijn XI en de Ottomaanse sultan Mehmet II...
...voeren in 1453 een epische strijd om Constantinopel.
Al 23 legers hebben geprobeerd de legendarische stad te veroveren.
Ze hebben alle gefaald.
Uit de slachtpartij verrijst één heerser als overwinnaar...
...die de loop van de geschiedenis in de 300 jaar erna verandert.
Voor de opkomst van het ene rijk, moet een ander rijk vallen.
DE GOUDEN HOORN
DAG 24 VAN HET BELEG
De Genuezen in Galata waarschuwden de Turken voor de aanval...
...en die sloeg terug op de Byzantijnen, want niet alleen mislukte hij volkomen...
...maar ze verloren ook nog 200 mannen, wat ze zich niet konden veroorloven.
Op dit moment beseffen beide kanten...
...dat ze niet op genade mogen rekenen.
Een overgave is niet eens een optie. Je gaat door tot het einde.
Je sterft of je wint. Er is geen andere mogelijkheid.
Het nieuws van de mislukte hinderlaag en 't gruwelijke lot van de verdedigers...
...stuurt schokgolven door Constantinopel.
Die vuile leugenaar, Lomellini, heeft ons verraden.
Hij zal hiervoor boeten.
Ik zei toch dat die katholieke huurlingen niet te vertrouwen waren?
Hoe waag jij het om dat te zeggen? Waarom vertel je ons niet...
...over je nachtelijke avonturen buiten de muren?
Pas op je woorden, Genua. -Heren.
Jij kunt beter oppassen, adder.
Hou op.
Jullie maken ruzie als kinderen terwijl ons rijk voor zijn leven vecht.
Als jullie met deze onzin doorgaan...
...kunnen we ons net zo goed aan de Turken overgeven.
De sultan is ons bijna altijd voor geweest en we hebben niet veel tijd meer.
Zij ook niet.
Elke dag dat ze daarbuiten gelegerd zijn, is een zware last voor de sultan.
Er zal hulp voor ons komen.
Er gaan geruchten over een vloot...
Geruchten die verspreid worden door onze eigen spionnen.
Gebaseerd op de waarheid.
Venetië zou hulp sturen. -Waar blijft die dan?
Ze komen wel en de muren zullen standhouden...
...zoals altijd.
De wachters moeten opletten.
Laat verkenners op zoek gaan naar de vloot.
Constantijn voelt het gewicht van de geschiedenis.
Hij regeert dan wel over de resten van een rijk...
...maar hij is de enige die met recht kan beweren...
...de Romeinse keizer te zijn...
Laat me alleen.
...met een politieke afstamming die helemaal tot Augustus teruggaat.
Hij was erg plichtsgetrouw. In dat opzicht was hij heel ouderwets.
Constantinopel bestond al zo lang, dat het omringd was door profetieën.
Een daarvan luidde dat de stad gesticht zou worden...
...door een keizer met de naam Constantijn...
...wiens moeder Helena heette...
...en dat het verloren zou gaan onder een keizer met dezelfde naam en moeder.
Helaas voldeed Constantijn XI aan die beschrijving.
Ik word niet de Constantijn die de stad van God verloor.
Het lot van het 1100 jaar oude rijk en zijn heerser...
...zal in de komende weken bepaald worden.
Nu de strijd is blijven steken in een patstelling...
...slaan beide kanten toe...
...en worden oude rekeningen vereffend.
VERRADER
MEI 1453
Het beleg gaat de tweede maand in.
Het Ottomaanse kamp wordt geplaagd door een gevoel van wanhoop.
De strijd wordt gewelddadiger.
In de weken erna doen Mehmets troepen verschillende aanvallen op de stad...
...waar ze worden afgeslagen door de muren die nog steeds staan...
...en de verdedigende troepen geleid door Giustiniani.
Er is geen garantie dat het beleg een succes zal worden.
Op meerdere momenten geven de Ottomanen het bijna op.
Denk eens aan de logistieke problemen die een leger in de 15e eeuw had.
De hoeveelheid voedsel die je van je land mee moest nemen voor het leger...
...de hoeveelheid staatsgelden voor wapens en salarissen...
...laat staan het mogelijke verlies van levens.
Bevolkingen in de 15e eeuw zijn veel kleiner dan tegenwoordig.
Je moet elke dood vermenigvuldigen.
Dat is één persoon minder die op het land kan werken.
Eén persoon minder die belasting betaalt. Eén familie minder die zal bestaan.
Het is dus een enorme gok.
Binnen de muren...
...beginnen de verdedigers moe te worden, hun muren raken beschadigd...
...hun voedsel raakt op...
Elke dag neemt het gevoel van wanhoop toe.
Er zijn beelden van de heilige relieken van Constantinopel...
...die op de stadsmuren werden gezet ten tijde van het Ottomaanse beleg.
Die beelden van Christus Pantokrator en de Maagd Maria...
...worden rondgedragen om de soldaten aan te moedigen.
Natuurlijk had de Maagd de stad al vele malen gered.
Vooral van moslimlegers.
Angstaanjagend dus...
...maar beide kanten geloven duidelijk dat God aan hun kant staat.
Het beleg gaat dus een nieuwe fase in waarin de aanvallen bloediger worden...
...de technieken feller en het vechten gewelddadiger.
Denk eens aan de fysieke aard van middeleeuwse oorlogen.
We hebben vuurwapens en pijl en boog om mensen op een afstand te doden.
Maar veel van de gevechten zijn één op één...
...met zwaarden, bijlen en speren.
Bedenk eens hoe visceraal dat is.
De fysieke kracht die nodig is...
...om met een bijl een schedel in te slaan of iemands borst te doorboren.
Je kijkt iemand in de ogen...
...en je ziet de schade die je wapen bij hem aanricht...
...terwijl je weet dat jou hetzelfde kan overkomen.
Het moet heel eng zijn.
WEEK ZES VAN HET BELEG
De Italiaan op de muren...
...Giustiniani...
We moeten met hem afrekenen, Pasha. Hij lokt me uit.
Ik zou niets liever willen dan zelf met hem afrekenen.
Ik bewonder je enthousiasme, Zaganos Pasha...
...maar dat is misschien niet nodig.
Wat hebt u in gedachten?
Heer.
Giustiniani.
Is Zaganos Pasha gek geworden?
Wat doet hij?
Giustiniani.
Ik heb een boodschap van de sultan.
Sultan.
Jij bent dus de Genuese nachtmerrie op de muren.
Ik ben ergere dingen genoemd.
Piraat?
Jij en je boevenbende hebben me veel mannen gekost...
...maar mijn respect verdiend.
U vleit me, sultan.
Ik bied je logica aan, huurling.
Als je vleierij wilt, ga dan terug naar je jankende betaalheren.
Ze hebben het te druk met de executie van Ottomaanse gevangenen.
Dit is jouw strijd niet.
Je vecht voor geld, dus ik ben bereid je geld te geven.
Daar is het een beetje laat voor.
Het gerucht gaat dat de keizer je Lemnos heeft aangeboden...
...als jullie winnen.
De keizer heeft hetzelfde eiland...
...aan drie anderen beloofd.
Wist je dat?
Keizer, dit is onaanvaardbaar.
Hoe weten we dat hij ons niet verraadt?
Laat ons hier een einde aan maken.
Kijk om je heen, soldaat. Jullie kunnen deze strijd niet winnen.
Ik hoef niet te winnen.
Het is slechts een kwestie van tijd voor het christelijke leger komt.
En u zult hen niet verslaan.
Mehmet wist mensen op allerlei manieren te motiveren.
Hij probeerde zelfs Giustiniani over te halen...
...om uit Constantinopel weg te gaan en zich bij hem te voegen...
...en hij bood hem geld aan.
Geef de verdediging op en dan krijg je meer land en rijkdommen...
...dan je ooit hebt durven dromen.
Ik zal je tot gouverneur benoemen met de bescherming van mijn leger.
Je kunt je bezighouden met welke zaken je maar wilt...
...zonder belasting.
Mijn aanbod zou je rijker maken dan de keizer zelf.
Waar hebben ze het in hemelsnaam over?
Vertel eens, sultan.
Wat weerhoudt me ervan om uw hoofd nu af te hakken...
...en hier nu een einde aan te maken?
Soldaat...
...ik wil je antwoord bij zonsondergang.
Zaganos Pasha had me bij zich geroepen.
En jij gaat erheen alsof je z'n hoer bent? -Heer Loukas. Hij had een witte vlag.
We moesten horen wat hij te zeggen had.
En dat was?
Zaganos Pasha vroeg me met mijn mannen weg te gaan.
In ruil waarvoor? -Onze levens, mijn heer.
Hij zal ons sparen als we vluchten.
Met Ottomaanse schepen in de Gouden Hoorn...
...en Mehmets leger buiten de landmuren van de stad...
...zijn de Romeinen nu gedwongen de stad op twee fronten te verdedigen.
De stad moet ook nog bijkomen van de bloederige nasleep...
...van de mislukte Romeinse aanval op de schepen in de haven.
In Constantinopel heerste woede om de mislukte aanval...
...maar het werd erger toen ze beseften...
...dat een aantal zeelieden gevangen was genomen.
Mehmet liet hen op palen spietsen buiten de muren.
De verdedigers reageerden...
...door enkele Turkse gevangenen aan de muren op te hangen.
We zien dus aan beide kanten een spiraal van geweld escaleren...
...naarmate het beleg voortduurt.
Na zes weken beleg...
...naderen beide kanten hun breekpunt.
Het is een moment van trauma en complete chaos.
Maar er zijn veel losse momenten van emotie, moed of...
Sta op.
...opoffering.
Hou op.
Hij is gewond. -Ik geef hem een klap met mijn zwaard.
Nee. Heb je geen medelijden?
Laat mij zijn wond verplegen.
Je paus predikt kwaad met goed te vergelden.
Misschien kan een liefdadige daad ons helpen bij God.
Ik dacht dat je niet meer kwam.
Ik hou me altijd aan mijn beloften.
Ik breng je overal heen, waar je maar wilt.
Mijn schip ligt in de haven te wachten.
Als we het overleven.
Die haven zit vol Turkse schepen. Hoelang kun je ze nog tegenhouden?
Wanhoop past niet bij je, Therma.
Ik haal je weg van deze vervloekte plek.
Hier zul je veilig zijn.
Je had me moeten laten sterven.
Er zijn al te veel mensen gestorven.
Ik wil geloven dat er nog goede mensen zijn.
Sultan.
Een bericht uit Constantinopel.
Sultan, dank u wel voor uw genereuze aanbod.
Ik heb er lang over nagedacht, maar ik vrees dat ik moet weigeren.
Als deze bloederige kwestie eenmaal achter ons ligt...
...ontvang ik u graag op Lemnos.
SMEDEREVO, SERVIË
Nieuws uit Constantinopel?
Mehmet zit vast buiten de muren.
Mijn nieuws doet u misschien goed.
Wat is dit?
Er is een grote traditie...
...van astronomie en astrologie in Groot-Eurazië.
Een van de taken van astrologen was een gunstig moment te bepalen.
Het idee van toekomst, het idee van het onzekere...
...over hoe dit beleg zou eindigen.
Is dit waar?
De astrologen hebben het bevestigd. Ze weten het zeker.
Ik moet dit nieuws zelf brengen.
In Constantinopel hebben de verdedigers met een nieuw probleem te maken.
CONSTANTINOPEL - 12 MEI
Keizer, we hebben een wonder nodig.
We hebben geen geld meer en ook niet veel tijd.
Sommige soldaten dreigen weg te gaan als ze niet betaald worden.
Bloedzuigers. Vastbesloten om de stad helemaal leeg te zuigen.
Mijn mannen zullen blijven of gaan...
...waar ik ook ben.
Heer Giustiniani, geen enkele man, dood of levend, zal niet betaald worden.
U hebt mijn woord.
Is dat niet iets waard?
Keizer, ik heb u mijn woord gegeven.
Ik ben hier tot de stad veilig is.
Maar u kent het akkoord dat u met hen gesloten hebt.
Ik had u gewaarschuwd dat die huurlingen alleen maar zouden vechten voor 't geld.
Niemand van hen is zo eervol om dit ellendige beleg uit te zitten...
...en toch durven ze zichzelf christenen te noemen.
Pas op, heer.
Je speelt met gevaarlijke wapens.
Dezelfde wapens die tussen jou en de Ottomanen aan de poort staan.
Heer Giustiniani, het is geen geheim dat er geen geld in de schatkist is.
Constantinopel was blut.
Hier is een munt van keizer Johannes VIII...
...de voorganger van Constantijn.
Het is een mooie, zilveren munt.
Als je nu naar een munt van Constantijn XI kijkt...
...zie je het verschil. Dit is zilver.
En dit is heel dun koper zonder iets erin.
Hij had geen geld.
Heer Loukas, jij bent een zeer rijke man.
Heb je niet ergens iets liggen om aan de keizer te lenen?
Ik heb alles gegeven wat ik heb.
Ik heb alleen mijn leven nog...
...en dat zal ik graag geven.
Constantijn heeft schulden. Ze waren geld schuldig.
Het is een vrij tragische situatie.
Maar Constantijn was een echte vechter.
God...
...zal ons hulp bieden.
In een wanhopige poging om de huurlingen te betalen...
...laat keizer Constantijn alle religieuze voorwerpen smelten...
...om er munten van te maken.
DE MIDDELLANDSE ZEEKUST
Zelfs naarmate de situatie in Constantinopel hachelijker wordt...
...verschijnt er een sprankje hoop in de Middellandse Zee.
Kijk.
De Venetianen hebben eindelijk een armada bijeengebracht om te sturen.
We moeten Constantinopel inlichten.
Half mei worden de geruchten van een grote Venetiaanse vloot...
...in de Middellandse Zee werkelijkheid.
De oorlogsschepen bereiden zich voor om naar Constantinopel te zeilen...
...en de Romeinen te hulp te komen.
Mehmet was bang voor hulp uit Venetië.
Ik heb jullie elk mogelijk voordeel gegeven...
...en in ruil hebben jullie me niets gegeven.
Halil Pasha...
...jij had me de stad beloofd.
Waar is hij?
Sultan, de rode appel zal ooit vallen.
Er is geduld voor nodig. -Ben je blind?
Begrijp je niet dat de tijd dringt?
De christelijke vloot kan hier over een paar dagen zijn.
Wat gaan jullie daaraan doen?
Niets?
Kunnen de slimste mannen van mijn rijk me niets bieden?
Ga weg. Allemaal.
Wat is er?
Ik ken u al van jongs af aan.
Uw vader vertrouwde mij uw opleiding toe. -Bespaar me de geschiedenisles.
Zeg eens een keer wat je echt denkt.
Dit is precies waar ik voor gewaarschuwd heb.
Die muren staan nog overeind, hoe groot onze kanonnen ook zijn.
En je ziet het animo van de verdedigers.
Ze sterven liever dan dat ze zich overgeven.
Wij hebben tien keer zo veel mannen. Als we daarmee niet kunnen winnen...
...ben jij verantwoordelijk voor hun mislukking.
Jij bent hun commandant toch?
Ooit zal Constantinopel vallen.
Maar ik vrees dat het onder deze omstandigheden niet zal lukken.
Bied ze een wapenstilstand aan.
Ze accepteren het vast wel.
U kunt vragen wat u wilt.
Dan wordt dit onze overwinning.
In ruil laat u hen de stad houden. Voorlopig dan.
Dan komt u terug als zij zwakker zijn en u sterker bent.
Het resultaat zal onvermijdelijk zijn.
Laat me tenminste de voorwaarden opstellen voor een wapenstilstand.
Als u die goedkeurt, kunnen we de keizer inlichten.
Als het heel slecht gaat...
...kom je in de verleiding om maar weg te gaan...
...zoals met veel belegeringen in het verleden is gebeurd.
Er was geen garantie dat hij dit zou winnen.
Nieuws van de Italiaanse vloot in de Middellandse Zee...
...is een welkome oppepper voor de keizer in Constantinopel.
Hoelang? -Hooguit zes dagen.
Kun je de Turken zo lang tegenhouden?
Natuurlijk.
Heer Loukas, heer Sphrantzes...
...zorg ervoor dat heer Giustiniani alles heeft om de muren te verdedigen.
We moeten die Ottomanen weghouden tot de vloot aankomt.
50 KM BUITEN CONSTANTINOPEL
Sultan.
20 MEI 1453
Een boodschap.
Het is urgent.
Breng mijn paard.
Hoe heet je?
Ali.
Ik ben Ana.
Ik noemde mijn moeder Ana.
Zal ik haar in de hemel zien?
Ja.
Dat weet ik zeker.
Onze goden...
Ze zijn niet zo verschillend.
Moeder Mara. -Mijn zoon.
Ik ben meteen gekomen toen ik je brief kreeg.
Wat doe je hier? Het is te gevaarlijk. -Ik kom met belangrijk nieuws.
Je moet het slagveld niet verlaten.
Mijn hofastrologen hebben de hemel bestudeerd.
De sterren staan op één lijn.
Er is een traditie van hofastrologen...
...die kometen interpreteren of andere soorten hemelse...
...of meteorologische verschijnselen...
...als teken van 'n Ottomaanse overwinning tegen hun vijanden.
Nu is het tijd om aan te vallen.
Weet je nog wat ik lang geleden tegen je zei?
Dat er een bloedmaan zou komen als alle hoop verloren was?
Heb je vanavond naar de maan gekeken?
Meestal worden verduisteringen gezien als slechte voortekens...
...maar Ottomaanse astrologen interpreteren verduisteringen...
...als een slecht voorteken voor hun vijanden, niet voor henzelf.
Je moet niet aan jezelf twijfelen.
Ga nu.
Ik zal je weer zien, op je troon in Constantinopel.
Mehmet besefte dat het nu of nooit was. De voortekens waren goed.
Zodra de sultan terugkomt, moeten de voorwaarden klaar zijn.
Ja, Pasha.
Tegenwoordig geloven we niet allemaal in horoscopen.
Sommige mensen vinden het leuk.
Maar in de 15e eeuw was het een deel van het leven.
Goden en heilige geesten waren overal om ons heen...
...en soms maakten ze zichzelf zichtbaar.
Wat tijdens het beleg pas echt het moreel in Constantinopel verlaagde...
...was een maansverduistering.
Goede God.
Ze zagen de 'bloedmaan', zoals ze die noemden.
Er was een profetie dat Constantinopel na een maansverduistering zou vallen.
Wat betekent het?
Sultan, we hebben de voorwaarden opgesteld.
Halil zei nog steeds: 'Laten we een akkoord sluiten met hen...
...en er veel geld uit proberen te slaan.'
De soldaten werden ongeduldig. Mehmet kon dit niet lang meer volhouden.
Heb je geen ogen, Pasha?
Dit is ons moment.
Mijn broeders.
Sta op en maak je klaar.
De profeten hebben gesproken.
Ons moment is aangebroken.
Twijfel er niet aan. Twijfel niet aan onze macht.
Allah zal ons allemaal steunen en we zullen de stad innemen.
In kronieken van de verdedigers staat dat de Turken uitgelaten waren.
Ze dachten dat het het einde van de stad voorspelde.
Drink, heren.
We zullen gauw voor ons leven vechten.
Mehmet maakt zijn leger klaar voor de strijd.
Zijn lot zal geschreven worden bij de muren van Constantinopel.
Sultan, alstublieft.
28 MEI 1453
Forceer de situatie niet langer meer.
Als we falen... -Als we falen.
Als er Venetiaanse galjoenen komen met 100.000 mannen.
Als Caesar uit het graf komt om Constantijns troepen te leiden.
Er is geen tijd voor 'als'. We moeten de stad innemen.
De prijs zal hoog zijn.
Jij hebt me keer op keer gevraagd op te geven, Halil Pasha...
...en je had me bijna overtuigd.
Maar mijn lot staat vast...
...net als dat van jou.
Sultan.
In de nasleep van de bloedmaan...
...en slechts uren voor Mehmet zijn laatste aanval inzet...
...wordt hij verrast door een apocalyptische aanblik.
Er leken lichten te schijnen op het dak van Hagia Sophia.
Wat voor hekserij is dat nou?
Het gaf de mensen in de stad het hysterische idee...
...dat ze naar het einde van de wereld keken.
De stad zou altijd beschermd zijn geweest door de Maagd Maria.
Het verhaal gaat dat ze op de laatste dag van Constantinopel de stad verliet.
Allah heeft de ongelovigen in de steek gelaten.
Ondertiteld door: Brigitta Broeke