EDİRNE
KUŞATMADAN DOKUZ YIL ÖNCE
-Şehzade nerede? -Makamında, Mara Sultan.
Mehmet.
Çok üzgünüm.
Gerek yok.
Annen hep senin bir parçan olacak.
Onu pek tanımazdım.
Yüzünü bile hatırlayamıyorum.
Geçmişte yaşamanın faydası yok.
Sana bir şey göstereyim.
Gel.
Eskilere göre kanlı ay büyük bir değişimin habercisiymiş.
Bu kanlı ayı unutma, Mehmet.
Bir gün en ihtiyaç duyduğun anda döner.
Her şeyi kaybettiğini düşündüğünde.
Nisan sonunda Romalılar Haliç'te demirleyen Osmanlı donanmasını
tuzağa düşürecek gözü kara bir hamleye kalkışır.
Top ateşinden bir duvarla karşılaşınca
hücum edenler, hücuma uğrayan olur.
Podesta, kehânetlere inanır mısınız?
Tanrı kelâmına inanırım ben.
Yıllar evvel ceddim Osman bir rüya görmüş.
Yerden kocaman bir ağaç yükselmiş.
Köklerinden dört tepe ile
dört nehir çıkıyormuş.
Bu nehirlerin etrafında da güzelce parıldayan şehirler varmış.
Büyük ağacın yaprakları ışıldayan kılıçlara dönüşmüş.
Birden deli bir rüzgâr esmiş ve kılıçlar tek bir şehre doğru dönmüş.
Konstantinopolis'e.
Kılıçlarımız artık Konstantinopolis'e dönük.
İmparator yakında nasıl keskin olduklarını görecek.
NETFLIX ORİJİNAL DİZİSİ
Her imparatorluğun başlangıcı
kan, çelik, servet ve fetihle örülüdür.
1453'te Roma İmparatoru XI. Konstantin ile Osmanlı Padişahı II. Mehmet,
Konstantinopolis için destansı bir savaşa girerler.
O zamana dek efsanevi şehri 23 ordu almaya çalışmıştır.
Hepsi başarısız olmuştur.
Bu katliamdan bir hükümdar zaferle çıkacak
ve sonraki 300 yıl boyunca tarihin akışını değiştirecektir.
Bir imparatorluğun yükselmesi için bir diğeri yıkılmalıdır.
HALİÇ
KUŞATMANIN 24. GÜNÜ
Galata'daki Cenevizliler, Türkleri bu saldırıyla ilgili uyardı
ve Bizanslılar için çok kötü oldu çünkü hem tamamen başarısız oldular
hem de kaybetmemeleri gereken yüzlerce adamı kaybettiler.
İşte o anda iki taraf da fark etmiştir ki,
ne merhamet dilenilecek ne de merhamet edilecektir.
Teslim olmak artık bir seçenek değildir. Sonuna kadar gideceklerdir.
Ya ölecekler ya da zafer kazanacaklar, başka bir seçenek yok.
Romalıların başarısız tuzaklarının ve korkunç kaderlerinin haberi yayılınca
Konstantinopolis korkuyla titrer.
O yalancı piç Lomellini bize ihanet etti.
Bunun hesabını ödeyecek.
Bu Katolik paralı askerlere güvenemeyeceğimizi söylemiştim.
Güvenden mi bahsediyorsun?
Surların dışındaki gece maceralarının amacını
anlatmaya ne dersin?
-Dikkatli konuş Cenevizli! -Efendiler!
Dikkatli olması gereken sensin, pis yılan.
Kesin şunu!
İmparatorluğumuz canı için savaşırken çocuk gibi tartışıyorsunuz.
Bu saçmalığa devam edecekseniz
Türklere teslim olalım daha iyi.
Padişah bizi her hamlede alt etti
ve zamanımız daralıyor.
Onlarınki de.
Ordugâhta geçirdikleri her gün padişahın sırtına biraz daha yük biniyor.
Yardım gelecek.
Bir filonun geldiğine dair söylentiler...
Kendi casuslarımızın yaydığı söylentiler.
Gerçeğe dayanıyorlar.
-Venedik yardım sözü verdi. -Hani nerede?
Gelecekler ve surlar da her zamanki gibi
dayanacak.
Gözcüler tetikte olsun.
Filo için bir arama ekibi gönderin.
Konstantin tabiri caizse tarihin ağırlığını omuzlarında hissediyor.
Bir imparatorluğun kalıntılarına hükmedebilir
ama meşru bir şekilde Roma imparatoru olduğunu
iddia edebilecek tek kişi odur.
Beni yalnız bırakın.
Siyasi olarak soyu Augustus'a kadar uzanıyordu.
Görevinin bilincindeydi
ve bu anlamda çok eski kafalıydı.
Konstantinopolis o kadar eski bir şehirdi ki
kehânetlerle doluydu.
Bunlardan biri, şehrin Konstantin adında
bir imparator tarafından kurulacağıydı.
Annesinin adı Helena olacaktı
ve annesinin adı Helena olan, Konstantin adlı imparatorun döneminde kaybedilecekti.
Maalesef XI. Konstantin bu özellikleri tam olarak karşılıyordu.
Tanrı'nın şehrini kaybeden Konstantin olmayacağım.
1100 yıllık imparatorluğun ve hükümdarının kaderi
sonraki birkaç hafta içinde yazılacaktır.
Çıkmaza giren savaşta
iki taraf da ayak diremekte,
eski hesaplar kapanmaktadır.
HAİN
MAYIS 1453
Kuşatma ikinci ayına girer.
Osmanlı ordugâhı çaresizlik hissiyle kuşatılmıştır.
Mücadele yeni bir vahşet seviyesine ulaşır.
Sonraki haftalarda Mehmet'in ordusu şehre birçok kez saldırır
ama ciddi zarar görse de hâlâ ayakta duran surlarla
Giustiniani liderliğindeki
savunma kuvvetleri tarafından püskürtülür.
Kuşatmanın başarılı olacağının garantisi yoktur.
Osmanlıların neredeyse vazgeçip gittiği birkaç nokta vardır.
Yani 15. yüzyılda bir orduyu düzenlemek için gereken lojistik,
köylülerden alıp orduya vermeniz gereken yiyecek miktarı,
devletin hazinesinden alıp silaha yatırmanız gereken parayı düşünün.
Potansiyel can kayıplarına girmiyorum bile.
15. yüzyılda nüfuslar bugünkünden çok daha az.
Her can kaybını birkaç katı gibi düşünmek gerek.
Dönüp tarla ekecek birini daha kaybetmek demek.
Vergi ödeyecek bir can daha demek.
Bir ailenin daha yok olması demek.
Yani bu büyük bir kumar.
Bu esnada surların içinde
savunmacılar bitkin düşüyor, surlar aşınıyor,
yiyecekleri bitiyor.
Her geçen gün çaresizlik hissi artmaktadır.
Osmanlı kuşatması sırasında Konstantinopolis'in kutsal emanetlerinin
şehir surlarında sergilendiğine dair resimler var.
Birliklere cesaret vermek için Pantokrator İsa ve Bakire Meryem'in
surlarda gezdirilmesini gösteren müthiş resimler var.
Elbette Meryem daha önce şehri, özellikle de Müslüman ordulardan,
defalarca kurtarmış.
O yüzden dehşet verici, evet
ama iki taraf da Tanrı'nın bir şekilde kendi taraflarında
olduğuna inanıyor.
Kuşatma yeni bir aşamaya geçmiştir. Hücumlar daha kanlıdır,
daha zorlu teknikler uygulanır ve daha acımasızca savaşılır.
Orta çağ savaşlarının fiziksel doğasını düşünün.
Elbette insanları uzaktan öldürecek bazı silahlar,
oklar ve yaylar var.
Ama dövüşlerin çoğu kılıçlarla, baltalarla, mızraklarla
bire bir gerçekleşiyor
ve bunun ilkel doğasını düşündüğünüzde...
Baltayla birinin kafasını yarmak
ya da göğsünden bıçaklamak için gereken fiziksel gücü düşünün...
Birinin gözlerine bakıyorsunuz,
silahınızın onlara verdiği zararı görüyorsunuz
ve birazdan aynısını yaşayabileceğinizi biliyorsunuz.
Son derece korkunç olmalı.
KUŞATMANIN ALTINCI HAFTASI
Surlardaki İtalyanlar, Giustiniani...
Onu halletmek lâzım Paşa. Beni sinir ediyor.
Onu bizzat halletmekten zevk duyarım.
Coşkunu takdir ediyorum Zağanos Paşa
ama buna gerek kalmayabilir.
Aklınızda ne var?
Efendim!
Giustiniani!
Zağanos Paşa delirdi mi?
Ne yapıyor?
Giustiniani!
Sultandan haber getirdim!
Sultan.
Demek duvarları arşınlayan Ceneviz kâbusu sensin.
Daha kötüsü de dendi.
Korsan mı?
Sen ve haydut grubun bana çok adama mâl oldunuz
ama saygımı kazandınız.
İltifat ediyorsunuz.
Mantıklı olmayı teklif ediyorum, asker.
Eğer aradığın iltifatsa kıvranan efendilerine dön.
Osmanlı esirlerini idam etmekle meşguller, bana tatlı dil dökecek vakitleri yok.
Bu senin kavgan değil.
Sen paralı askersin ve ben de sana para vermeye hazırım.
Bunun için biraz geç Sultan.
Galip gelirsen
imparatorun sana Lemnos Adası'nı
teklif ettiği söyleniyor.
İmparator seninle savaşan üç kişiye daha
aynı vaatte bulunmuş.
Haberin var mıydı?
İmparator, bu kabul edilemez.
Bize ihanet etmediği ne malum?
İkisine de ok atalım gitsin!
Etrafına bak asker.
Bu savaşı kazanamazsın.
Kazanmak zorunda değilim.
Hristiyan ordusunun gelmesi an meselesi
ve onları yenemeyeceksin.
Mehmed insanları her şekilde motive ederdi.
Konstantinopolis'i bırakıp kendisine katılsın diye
Giustiniani'yi bile baştan çıkarmaya çalıştı
ve ona para teklif etti.
Savunmayı bırakın,
sana ve adamlarına hayal bile edemeyeceğiniz
servet ve topraklar vereyim.
Seni Ege adalarının beyi yapayım
ve ordumun korumasında ol.
İstediğin ticareti yap.
Vergi ödemeden.
Bu teklif seni imparatordan bile zengin kılar.
Tanrı aşkına, ne konuşuyorlar?
Söylesene Sultan,
kafanı kesip bu işi burada bitirmeme
kim engel olabilir?
Asker...
Gün batımına kadar cevabını ver.
Zağanos Paşa beni şahsen çağırdı.
Sen de fahişesi gibi koştun mu?
Lord Loukas! Beyaz bayrak salladı.
Ne söyleyeceğini bilmek çıkarımıza olacaktı.
Neymiş?
Zağanos Paşa adamlarımı alıp gitmemi teklif etti.
-Neyin karşılığında? -Canımız karşılığında, Lord.
Kaçarsak bizi bağışlayacakmış.
Haliç'teki Osmanlı gemileri
ve Mehmet'in kara surlarının dışında bekleyen ordusu nedeniyle
Romalılar artık Konstantinopolis'i iki cepheden savunmak zorundadır.
Şehir aynı zamanda
limandaki gemilere yapılan başarısız Roma saldırısından sonra
hâlâ kendine gelememiştir.
Başarısız hücum Konstantinopolis'te öfkeye ve suçlu aranmasına sebep oldu
ve daha da kötüleşti çünkü bazı gemicilerin
esir alındığı fark edildi.
Mehmet onları surların dışında kazıklara oturtmuştu.
Savunmacılar Türk esirlerin bazılarını
asarak karşılık verdi.
Kuşatma sürerken iki tarafın da vahşetin dozunu giderek yükselttiğini
görüyoruz.
Kuşatmanın altıncı haftasında
iki taraf da kırılma noktasına yaklaşmaktadır.
Tam bir kaos ve travma anı.
Ama duygu dolu, cesaret dolu anlar da var.
Kalk!
Ya da fedakârlık dolu.
Dur! Kes şunu!
-Yaralı. Görmüyor musun? -Kılıcımın gücünü görecek.
Hayır! Merhametin yok mu senin?
Bırak yarasına bakayım.
Papanız kötülüğe karşı iyilik yapmanızı söylüyor.
Belki de böyle bir hayır işi Tanrı'nın gözünde davamıza faydalı olur.
Gelmeyeceksin sandım.
Sözümü her zaman tutarım.
Nereye istersen götüreceğim seni.
Gemim limanda bekliyor.
Eğer sağ kalırsak.
O liman Türk gemileriyle dolu.
Onları daha ne kadar tutabilirsin?
Umutsuzluk sana yakışmıyor Therma.
Seni bu rezil yerden çok uzaklara götüreceğim.
Burada güvende olursun.
Ölmeme izin vermeliydin.
Çok fazla insan öldü.
Bu dünyada hâlâ iyilik olduğuna inanmam gerek.
Sultanım.
Konstantinopolis'ten mesaj var.
Sultan, cömert teklifiniz için teşekkür ederim.
Enine boyuna düşündüm ama maalesef reddetmek zorundayım.
Bu lanet günler geride kaldığında
beni Lemnos'ta ziyaret ederseniz onur duyarım.
SMEDEREVO, SIRBİSTAN
Konstantinopolis'ten haber mi var?
Mehmed duvarların dışında saplanıp kalmış.
Haberim sizi yüreklendirebilir.
Nedir?
Büyük Avrasya topraklarında
astronomi ve astrolojiyle uğraşmak gibi
yaygın bir gelenek vardır.
Astrologların en önemli görevlerinden biri uğurlu bir an belirlemekti.
Gelecek fikriyle, belirsizlik fikriyle,
kuşatmanın nasıl biteceğiyle ilgili.
Bu doğru mu?
Astrologlar doğruladı. Eminler.
Bu haberi ben götürmeliyim.
Konstantinopolis'te
savunma cephesi yeni bir sorunla karşı karşıyadır.
İmparator, bize bir mucize lazım.
Paramız biteli çok oldu ve zaman da daralıyor.
Bazı askerler paralarını almazlarsa
gitmekle tehdit ediyor.
Sülükler!
Şehrin son kanını da emmeye kararlılar.
Adamlarım ben nereye gidersem
oraya gelirler.
Lord Giustiniani, ölü ya da diri, hiçbir asker parasız kalmayacak.
Söz veriyorum.
Sözümün bir değeri yok mu?
İmparator, ben de size söz verdim.
Şehir güvende olana dek buradayım.
Ama onlarla yaptığınız anlaşmanın şartlarını biliyorsunuz.
İmparator, size bu İtalyan askerlerinin
para aldıkları sürece savaşacağını söylemiştim!
Hiçbiri bu lanet kuşatmayı bitirecek kadar onurlu değil
ama kendilerine Hristiyan demeyi biliyorlar!
Dikkatli olun, Lordum.
Tehlikeli silahlarla oynuyorsunuz.
Kapıdaki Osmanlılarla aranızda duran silahlarla.
Lord Giustiniani, hazinede para olmadığı sır değil.
Konstantinopolis beş parasızdı.
Bu, Konstantin'in selefi olan
İmparator VIII. Ioannis'in sikkesi.
Gümüş, güzel bir sikke.
Eğer XI. Konstantin'in sikkesini incelerseniz
farkı görebilirsiniz. Bu gümüş.
Bu ise ince bir bakır ve bir değeri yok.
Hiç parası yoktu.
Lord Loukas, çok zengin bir adamsınız.
İmparatora ödünç verecek bir şeyiniz yok mu?
Elimdeki her şeyi verdim.
Geriye kalan tek şey canım...
...ve onu da seve seve veririm.
Konstantin borç içinde. Para borçlular.
Çok trajik bir durum
ama Konstantin gerçek bir savaşçıydı.
Tanrı...
...zor zamanlarda yardım eder.
İmparator Konstantin paralı askerlere ödeme yapmak için
çaresizlik içinde bütün dinî eserlerin eritilmesini ve para basılmasını emreder.
Konstantinopolis'te durum giderek vahimleşirken
Akdeniz'de bir umut ışığı belirir.
Bak!
Venedikliler nihayet
Konstantinopolis'e gönderecek bir armada toplamayı başarmıştır.
Konstantinopolis'e haber uçurmalıyız!
Mayıs ortalarında, Akdeniz'de dev bir Venedik filosunun
toplandığına dair söylentiler gerçek olur.
Savaş gemileri Konstantinopolis'e yelken açmaya
ve yardıma gelmeye hazırlanmaktadır.
Mehmed'in en büyük korkusu Venedik'ten yardım gelmesiydi.
Sana her türlü üstünlüğü verdim
ama sen bana hiçbir şey vermedin.
Halil Paşa,
şehri alacağına söz vermiştin.
Hani?
Nerede?
Sultanım, Kızıl Elma elbet düşecek.
-Sabredin. -Kör müsün?
Zamanımız kalmadı, görmüyor musun?
Hristiyan filosunun birkaç güne varacağını söylüyorlar.
Ne yapacaksınız şimdi?
Hiçbir şey mi?
İmparatorluğumdaki en büyük dehalar bana hiçbir şey sunamıyor demek!
Defolun. Hepiniz.
Ne oldu?
Sizi küçüklüğünüzden beri tanıyorum.
Babanız eğitiminizi bana emanet etti.
Tarih dersini bırak.
Bir kez olsun aklından geçeni söyle.
Buna karşı uyarmıştım sizi.
Toplarımız ne kadar büyük olursa olsun o surlar yıkılmaz.
Karşı taraftaki ruhu görüyorsunuz.
Teslim olacaklarına ölürler.
Sayıca onların on katıyız.
Adamlarımız buna rağmen kazanamazsa
başarısızlıklarından sen sorumlusun demektir.
Komutanları değil misin?
Konstantinopolis bir gün düşecek.
Ama korkarım bu şartlar altında olmayacak.
Bir ateşkes daha teklif edin.
Sizi temin ederim, kabul ederler.
İstediğinizi talep edin.
Muzaffer görünürüz.
Karşılığında da şehri şimdilik onlara bırakın.
Onların daha zayıf, sizin daha güçlü olduğunuz bir anda geri gelin.
Sonucu malumdur.
En azından rızanıza sunmak için ateşkes şartlarını hazırlamama izin verin.
Kabul ederseniz imparatora haber yollarız.
İşler sarpa sardığında
ordugâhı toplayıp gitme eğilimi olur.
Şehrin geçmişindeki pek çok kuşatmada olduğu gibi.
Kazanacağının garantisi yoktu.
Akdeniz'deki İtalyan filosunun toplandığı haberi,
Konstantinopolis'teki imparator için büyük bir umut ışığıydı.
-Ne kadar kaldı? -En fazla altı gün.
Türkleri o kadar tutabilir misin?
Elbette!
Lord Loukas, Lord Frantzis,
Lord Giustiniani surları savunmak için ne istiyorsa verin.
Filo gelene kadar o Osmanlı piçlerini tutmamız lazım.
KONSTANTİNOPOLİS'İN 50 KİLOMETRE DIŞI
Sultanım.
20 MAYIS 1453
Mesajınız var.
Acil.
Atımı getirin!
Adın ne?
Ali.
Ben Ana.
Ben anneme Ana derdim.
Cennette onu görecek miyim?
Evet.
Bundan eminim.
Tanrılarımız çok...
Çok farklı değiller.
-Mara Ana. -Oğlum.
Notunu alır almaz geldim.
Neden geldin? Çok tehlikeli.
Mühim haberler getirdim.
Savaş meydanından ayrılmamalısın.
Sarayımın astrologları göğü izledi.
Yıldızlar hizalandı, Mehmet.
Bir saray geleneği olarak astrologlar
kuyruklu yıldızları veya diğer gökyüzü olaylarını,
meteorolojik olayları inceleyip
Osmanlı'nın düşmanlarına karşı kazanacağı zaferleri yorumlarlardı.
Şimdi hücum zamanı.
Sana çok eskiden ne demiştim, hatırlıyor musun?
Tüm umutlar kaybolduğunda kanlı bir ayın doğacaktı hani?
Bu gece aya baktın mı?
Genelde tutulmalar uğursuzluk olarak görülür
ama Osmanlı astrologları tutulmaları Osmanlı için değil,
düşmanları için uğursuzluk olarak yorumlarlar.
Kendinden şüphe etme.
Şimdi git.
Konstantinopolis'teki tahtında tekrar göreceğim seni.
Mehmet "Ya şimdi ya asla." diye düşündü.
Alâmetler iyiydi.
Padişah döndüğünde şartlar hazır olmalı.
Evet Paşa.
Artık burçlara hepimiz inanmıyoruz.
Sadece bazıları seviyor.
Oysa 15. yüzyılda bu, hayatın bir parçasıydı.
Tanrılar ve kutsal ruhlar her yerdeydi
ve bazen kendilerini bize gösteriyorlardı.
Kuşatma sırasında Konstantinopolis'te moralleri en çok bozan şeylerden biri
ay tutulmasıydı.
Yüce Tanrım.
Kendi tabirleriyle "Kanlı Ay"ı gördüler.
Ay tutulmasından sonra Konstantinopolis'in düşeceğine dair
bir kehânet vardı.
Ne demek bu?
Sultanım, şartları hazırladık.
Halil hâlâ "Hadi şunlarla anlaşmaya çalışalım ve onlardan
yüklüce para alalım." diyordu.
Birlikler huzursuzlanıyordu. Mehmet bunu daha fazla sürdüremezdi.
Kör müsün Paşa?
Vakit bizim vaktimiz.
Kardeşlerim!
Kendinizi toplayın ve hazırlanın.
Kâhinler konuştu.
Vakit bizim vaktimizdir.
Şüphe etmeyin. Gücümüzden şüphe etmeyin.
Allah yanımızda olacak
ve şehri alacağız!
Savunmacıların kayıtlarında Türklerin coşku dolu olduğu yazıyor.
Şehrin sonunun geldiğine yormuşlar.
İçin, efendiler.
Yakında canımız için savaşacağız.
Mehmet ordusunu savaşa hazırlar.
Kaderi Konstantinopolis'in surlarında yazılacaktır.
Sultanım rica ederim.
Artık zorlamayın.
-Başarısız olursak... -Başarısız olursak!
Eğer Venedik kalyonları 100.000 adamla gelirse!
Eğer Sezar mezardan çıkıp Konstantin'in ordusuna önderlik ederse!
Artık ihtimalleri bırak Paşa. Şehri almalıyız.
Bedeli ağır olacaktır.
Defalarca vazgeçmemi istedin Halil Paşa
ve neredeyse ikna ediyordun.
Ama benim kaderim belli,
tıpkı seninki gibi.
Sultanım!
Kanlı ayın ardından
Mehmet son hücumuna kalkışmadan sadece birkaç saat önce
karşısında kıyameti andıran bir manzara belirir.
Ayasofya'nın çatısından ışıklar yükselmektedir.
Nasıl bir kara büyüdür bu?
Şehirde inanılmaz histerik bir hava oluşur.
Sanki dünyanın sonuna bakıyor gibilerdir.
Şehir Bakire Meryem tarafından korunuyordu.
Konstantinopolis'in son gününde Meryem'in
şehirden ayrılırken görüldüğüne dair bir hikâye vardır.
Allah kâfirleri terk etti!
Alt yazı çevirmeni: Elif Günay