28 MAYIS 1453
KUŞATMANIN SEKİZİNCİ HAFTASI
[anlatıcı] Mehmet'in son hücuma kalkışmasına birkaç saat kala
iki taraf da uğursuz bir manzarayla sarsılır.
KONSTANTİNOPOLİS DOĞU ROMA İMPARATORLUĞU BAŞKENTİ
[Notaras] Tanrı neden bizi terk etti?
Kaderimiz Osmanlı köpeklerine yem olmak mı?
Şehir henüz kaybedilmedi, Lord.
Evet. Venedik filosu yolda.
Yarın gelmezlerse bize faydası olmaz.
[anlatıcı] 40 gemilik filo söylentisi haftalardır dolaşmaktadır
ama tam olarak nerede olduğu belli değildir.
Bence herkes her şeye rağmen ümitliydi.
İnsan doğal olarak kurtuluşun geleceğini ummak ister.
"Batı bizi unutmuş olamaz."
Venedik'in askerlerin yanı sıra donanmasını göndererek
yardım etme kararı aldığını biliyorlar.
Yani destek filosu yolda.
Her gün oraya çıkıp bakıyorlar,
günlerce bekliyorlar
ama gelmiyor.
Türkleri tutabiliriz İmparatorum.
Yemin ederim.
Lord Giustiniani?
Surlar dayanır efendim.
Türkler her saldırdığında büyük kayıplar yaşadılar.
İkna edilmesi gereken ben değilim, sevgili Giustiniani.
Bu şehre inancım tamdır.
[Loukas] Öyle olmak zorunda değil efendim.
Galata'da dostlarım var. Bizi buradan...
Sizi ve saraylıları şehirden çıkarmayı teklif ettiler.
Şehirden ayrılmak mı? Şimdi mi?
Utanacak bir şey yok.
Savaştan kaçacak mısın?
İntiharın onurlu bir tarafı yok. Türkler kellemizi uçurur.
-Ben şimdi uçururum korkak! -[Sphrantzes] Hey!
Lord Loukas,
imparatorunla vatandaşlarını böyle bir anda bırakacak mısın yani?
Ben sadece imparatorun güvenliği için endişeleniyorum.
Bu, Roma İmparatorluğunun sonu olacaksa...
...ben de onu savunurken ölürüm.
Beni ve imparatorluğunu seven herkes
kılıçlarınızı alıp bu savaşta bana katılın!
[naralar]
O hâlde bu uğursuz vakitte kendi tarihimizi yazalım!
[naralar]
NETFLIX ORİJİNAL DİZİSİ
[anlatıcı] Her imparatorluğun başlangıcı
kan, çelik, servet ve fetihle örülüdür.
1453'te Roma İmparatoru XI. Konstantin ile Osmanlı Padişahı II. Mehmet,
Konstantinopolis için destansı bir savaşa girerler.
O zamana dek efsanevi şehri 23 ordu almaya çalışmıştır.
Hepsi başarısız olmuştur.
Bu katliamdan bir hükümdar zaferle çıkacak
ve sonraki 300 yıl boyunca tarihin akışını değiştirecektir.
Bir imparatorluğun yükselmesi için bir diğeri yıkılmalıdır.
[Giustiniani] Türkler kara surlarına saldırmaya odaklanacak.
İlk hedefleri Ayios Romanos Kapısı olacak.
Topları yüzünden neredeyse yıkılmış
ve birlikleri tam karşısına istiflemişler.
Tüm gücümüzle savunmalıyız.
İşte.
Lord Giustiniani, ne temin edebilirsek senindir.
Savaş çağındaki tüm erkekler lazım.
İhtiyarlar ve ruhban sınıfı deniz surlarında kalabilir.
Lord Loukas,
Türklerin buraya geleceği belli.
Toplarını derhâl Ayios Romanos Kapısı'na çekmen gerek.
Söz konusu bile olamaz.
Haliç'teki surları savunmaları lazım.
Saldıracak gemileri gördün.
Haliç'ten gelmeyecekler.
Risk çok büyük. Bu kapıyı topa tutacaklar.
Tüm toplarımızla onları durdurmalıyız.
Lord Giustiniani, toplarım olmadan onları yenmenin yolunu bulursun illaki.
Askeri deha olan sensin.
Değil mi?
Bu bir rica değildi.
[alaycı şekilde güler] Ben Katolik korsanlardan emir almam.
[Loukas] Ah!
Bu kuşatmada yüzlerce insanı öldürdüm.
-Bir tane daha öldürsem de olur. -Yeter!
Didişecek vakit yok.
Toplarını alacaksın Lord Giustiniani.
Ama buna hemen son ver.
Bu meseleyi Türkler gidince çözeceğiz.
[Brownworth] İnsanlar ölüm tehdidi altında bile
didişebilme becerisine sahip.
Konstantin'in Giustiniani ile Notaras'ı bir anlamda teskin etmesi
"Burada daha ciddi bir sorunumuz var." diye uyandırması gerekiyor.
Efendim, Kaptan Tommaso acil haberlerle döndü.
İçeri gönder.
[anlatıcı] Üç buçuk hafta önce
Konstantin, Venedik filosunun gözlenmesini emretmişti.
Hemen gelirlerse şehri kurtarabilirlerdi.
Ablukayı yardık efendim.
Gün batımından şafağa dek denizi gözledik.
Ama gemi görmedik.
[anlatıcı] Bu tatsız haber Venedik filosunun
en az bir haftalık mesafede olduğunu gösteriyordu.
Bizanslılar tek başlarına kalmışlardı.
Teşekkürler Kaptan.
[Goodwin] Konstantin teslim olamazdı.
Pes edemezdi çünkü omuzlarında kendi onurundan,
ailesi ve kendisi için beslediği umutlardan
fazlasını taşıyordu.
O, bin yıl önce adaşı Büyük Konstantin'in bu şehri kurması
ve kendi adını vermesiyle başlatılan bir şeyin...
...somutlaşmış hâliydi bir anlamda.
Bu, 15. yüzyıldan itibaren
imparatorluğun ve Hristiyanlığın
neredeyse hiç durmak bilmeyen hikâyesi olmuştu
ve kimse bunu kenara atamazdı.
[Brownworth] Konstantin der ki, "Bunlar benim halkım
ve uğrunda ölmeye değer. Yalnız ölmelerine izin veremem.
Onlara önderlik edip onlarla birlikte öleceğim."
29 MAYIS 1453
[naralar]
[Crowley] Beklenen gün gelir. 29 Mayıs, şafaktan önce...
Mehmet "Ya şimdi ya da hiç." der.
[hep birlikte] Allahu ekber!
[naralar]
[anlatıcı] Mehmet topçularına zayıflamış surlardaki yaylım ateşini
artırmalarını söyler.
[patlamalar]
[çığlıklar]
Haliç'ten kalkmaya hazırlanan bir Ceneviz gemisi var.
Alabildiklerini al, Chios Adası'na git.
Hayır, seni bırakmam!
Beni önemsiyorsan gidersin.
Güvende olduğunu bilmek bana güç verecek.
Bana söz ver.
Chios'a geleceğine söz ver.
[patlamalar]
Git hadi.
Bence zammı hak ediyoruz, dostlar.
[hep birlikte gülerler]
Şu piçleri cehenneme yollayalım.
[askerler] Cehenneme!
[anlatıcı] Giustiniani ve kalan adamları,
Ayios Romanos kapısının iç ve dış surları arasında konuşlanır.
Kısa süre sonra burası bir ölüm tarlasına dönecektir.
Ceneviz paralı askerleri ile komutanın
iki seçeneği vardır.
Ya zafer ya ölüm.
Bu şehri 23 ordu almaya çalışmış...
...ama başaramamış.
Kendi babam
yanında savaşan babalarınız gibi
bu surları aşamamış.
Bu gece
[bağırarak] intikamlarını alacağız!
Allah'ın emriyle.
Peygamber Efendimiz
"Konstantinopolis fethedilecektir.
Onu fethedecek komutan ne muhteşem komutandır.
Onu fethedecek ordu ne muhteşem ordudur." demiş.
Kaderimizi yaşayalım.
[naralar]
Sonra...
...ellerimizle ve zihnimizle
küllerinden yeni bir çağ yaratalım!
[asker] Allahu ekber!
Kızıl Elma müminlere verilecektir.
Allahu ekber!
[hep birlikte] Allahu ekber!
Allahu ekber!
[Talbot] Mehmet neyi ne zaman yapacağını biliyor.
Fethedince zaten ganimet alacaklar
ama askerlerin dindar taraflarına da hitap ediyor.
"Allah yanımızda ve fethetmemize yardım edecek."
Bu arada kendini de bir sembol hâline getiriyor.
"Ben yanınızdaysam fethederiz." diyor.
[naralar]
[anlatıcı] Konstantinopolis surlarının içinde
imparator adamlarını hazırlar.
Savaş şehrin kaderini belirleyecektir.
[bağırarak] Askerler!
[patlamalar]
Surların dışında sizi bekleyeni biliyorsunuz!
Korkmayın!
Büyük Konstantin'in
kurduğu bu şehri koruma ayrıcalığına sahibiz!
Biz İslâm musibetini
bin yıldır Avrupa'dan uzak tutan muhafızlarız!
Eğer büyük Roma İmparatorluğu
bu gece son bulacaksa
bu kolay kolay olmayacak!
Kılıçlarınızı kuşanın, ruhunuzu hazırlayın,
çünkü kardeş kardeşe, Romalılar olarak savaşacağız!
[naralar]
Augustus!
Justinian!
Konstantin!
Bizi izliyor olacaklar!
[naralar]
Konstantin savaştan hemen önce muhteşem bir konuşma yapıyor
ve hem İtalyanlara hem de Bizanslılara hitap ediyor.
Özellikle Bizanslılara atalarının kim olduğunu hatırlatıyor.
Roma tarihinin kahramanları onlar.
Sonra da coşkuyla uyarıyor:
"Atalarınıza layık olun."
Bence o an,
zamanı geldiğinde, görevinin gerektirdiklerini yapıyor.
İnandığı şey uğruna ölmeye razı.
[patlama]
[Mehter takımı marş çalar]
[patlamalar]
[naralar]
Çanları çalın!
[çanlar çalar]
[naralar]
Başıbozukları gönderin.
[bağırarak] İleri!
-[naralar] -Saldırın!
[anlatıcı] Başıbozuklar, adı gibi çılgın adamlar.
Acımasız ve öngörülemez gönüllüler
ve Mehmet'in saldırı dalgasının başındalar.
[bağırışlar]
[Crowley] Şafaktan önce dalgalar hâlinde saldırırlar.
Önce gözden çıkardığı birlikleri gönderir.
Harcanabilecek askerlerdir bunlar.
Hazırlanın beyler!
Çek!
Nişan al!
At!
[bağrışlar]
[Philippedes] Harcanacak askerler ilk sırada gelmişti
ve esasen bu bile birkaç saat sürmüştü.
Savunmacılar sonrasında yorulmuştu
ama Osmanlılar hücumun ikinci dalgasına hazırlanıyordu.
[bağrışlar]
Muvazzafları gönder.
[anlatıcı] Disiplinli Osmanlı muvazzaf askerleri
Başıbozuklardan çok farklıdır.
Balkanlarda en korku salan ordu onlardır.
Kuşatmada paralı askerlerin veya yabancı uzmanların kullanıldığı
genelde unutulur, Hristiyanlarla Müslümanlar arasındaki
bir çatışma olarak görülür.
Dünyanın her yerinden gelmiş, iki dine de mensup insanlar
yüksek bedeller karşılığında birbirlerine yardım ediyordu.
Nişan al!
At!
Nişan al!
İleri!
At!
[bağrışlar]
Topları ateşleyin!
[anlatıcı] Giustiniani küçük topları
geçici tüfeklere dönüştürmüştür.
Osmanlılar ağır zayiat verir
ama hücuma devam ederler.
Giustiniani ile askerleri surların dışına çıkıp
hendeklere doğru koşarlar.
[inlemeler]
[uzaktan top mermisi düşer]
[inlemeler]
[uzaktan bağrışlar gelir]
[nara]
[inlemeler]
Türkler Giustiniani'yle baş edemez efendim.
Hâlâ umut var.
[nara]
-[naralar] -[inlemeler]
[nara]
[anlatıcı] Mehmet birlikleri dalgalar hâlinde gönderir
ama dört saatin ardından
savaş savunmanın lehine döner
ve Osmanlılar surları aşamaz.
Padişahım, geri çekilip yeniden toplanmalıyız.
Saçmalama.
-Görüyorsunuz, kaybediyoruz. -Tekrar saldırırız.
-Elimizde sadece Yeniçeriler var. -O zaman onları yolla!
-Başaramazlarsa ordumuz kalmaz! -Başaramazlarsa.
Padişahım, bir daha düşünün.
Bu şehri alacağım!
Delilik bu!
Çekil yolumdan ihtiyar.
[anlatıcı] Mehmed'in saldırısının ilk iki dalgası
şehir savunmasını kıramamıştır.
Efsanevi Yeniçeriler
Konstantinopolis'i almak için son ve tek umududur.
Kudretli Yeniçeriler!
100 yıl boyunca imparatorluğu korkusuzca korudunuz,
padişahınızı kıyametten uzak tuttunuz.
Şimdi
gidip kıyamet koparmanızı emrediyorum!
[naralar]
Elmayı alma vaktidir!
[naralar]
Hücum!
[askerler hep birlikte] Allah Allah Allah!
[at kişnemesi]
Sultanı öldürün!
[Mehmet zorlanarak nefes alır]
[kesik kesik soluma sesleri]
[Mehmet nara atar]
Sultanım!
[nara]
[asker inler]
-[nara] -[zorlanma sesleri]
[naralar]
[anlatıcı] Yeniçeriler Ayios Romanos Kapısı'na
hücum etmeye devam ederken
savaş yine yön değiştirir.
[Brownworth] Yeniçeriler Osmanlı ordusunun en korkulan ögesiydi.
Giustiniani adamlarıyla birlikte.
[naralar]
En iyi eğitimli, en disiplinli,
aşırı sadık askerler olan Yeniçeriler geliyor.
Bir de bağırıyorlar. Rengarenk üniformaları var.
Davullar çalıyor.
Kesinlikle çok korkutucu olmalı.
[anlatıcı] Yeniçerilerin acımasız ilerleyişi
Giustiniani ile adamlarının kurduğu
gözü kara savunmayı zayıflatır...
[Giustiniani] Geri çekilin!
[anlatıcı] ...ve onu güvenliği sağlamak için
surların içine çekilmeye iter.
-[Therma] Hadi! -[çığlık]
Hadi. Gidin!
[anlatıcı] Yeniçeriler Ayios Romanos Kapısı'na yaklaştıkça
şehrin içindeki halk paniğe kapılır.
[çığlıklar]
-[patlamalar] -[naralar]
Geri çekilin!
[bağrışlar]
Onları içeri al ve kapıyı kapa. Hemen!
[asker] Emredersiniz!
Geri çekilin!
Hadi!
Geliyorlar!
Kapıyı kapatın!
[asker] Dışarıda adamlarımız var!
Kapat!
[bağrışlar yükselir]
Kapı açıldı! Haydi, çocuklar!
[askerler] Allahu ekber!
[inleme]
Kapıyı kapatın!
[güçlükle nefes alır]
[öksürür]
[inler]
[acı içinde bağırır]
[inler]
[bağırır]
[inler]
[kesik kesik nefes alır]
Onu cerraha götürmezsek ölür.
[inler]
Tatar yayları, atış!
Gidelim beyler! Gidelim!
Yolu açın!
-[Konstantin] Nereye götürüyorsunuz? -Yaralı. Cerrah lazım!
Gidemez. Adamları savaşı bırakır!
[zorlanarak] Üzgünüm.
Gidemezsin Giustiniani.
Şehir düşer.
Faydası yok, İmparator.
Kendinizi kurtarın.
[Gürkan] Giovanni Giustiniani çok iyi savaşmış.
Cesurca dövüşmüş,
ama bir yere kadar.
Kuşatmanın son gününde...
Hakkını vermeliyim.
Çok cesurca savaşmış ama vurulduğu
ve bittiğini fark ettiği için kaçmış.
Şehrin sonu gelmişti. Herkes farkındaydı.
Neyin nasıl olduğuna dair bir sürü hikâye var.
Giustiniani'nin belki de gücü...
...tükenmişti.
Morali bozulmuştu.
Her şey o an oldu aslında.
Giustiniani'nin gittiğini gördükleri an
savunmanın morali tamamen çöktü
-[inleme] -[bağrışmalar]
[asker] Çekilin!
[Baltaoğlu] Onları alt ettik!
İleri hücum!
[Ceneviz askeri] Geri çekilin! Komutan savaşı terk etti!
Geri çekilin!
[anlatıcı] İki aydır Mehmet'in toplarıyla dövülen dış surların büyük kısmı
artık moloza dönmüştür.
Yarıklardan binlerce Osmanlı askeri
içeri dalınca savunmacılar yenilir.
[bağrışmalar]
Yüce Tanrım.
Sevgili şehrimiz...
...gitti.
Vakit varken acele edin de Marmara'daki surlara gidin.
Hayır Majesteleri.
Limanda bizi bekleyen bir gemi var.
Şimdi gidersek kaçabiliriz.
Ben Tanrı'ya gidiyorum dostum.
Bu benim görevim.
Sen kendini kurtar.
-Sizi bırakacağımı mı sanıyorsunuz? -Gitmeni emrediyorum!
Dünyaya Romalıların...
...bu gece burada
nasıl cesurca savaştığını anlat.
[Latince] Morior invictus.
Morior invictus.
[Brownworth] Bence bu çok açıklayıcı anlardan biri.
Frantzis, İmparator'a "Kaçmalısınız." diyor.
"Gemilerimiz var, ablukayı aşmamız mümkün." diyor.
Konstantin de muhtemelen kaçardı
ama Frantzis'i geri çeviriyor ve "Hayır." diyor.
"Bunlar benim halkım. Onları ölüme terk etmeyeceğim.
Onlara önderlik edip onlarla öleceğim."
Bu son derece önemli bir karar.
[Brownworth] İmparator Türklerin içeri aktığını görür.
Öleceğini biliyordu.
Hiçbirimizin karşılaşmayacağı bir seçimle karşılaşmıştı.
Ama düşmanlarına "Hayır!" dedi.
Bu cevap Spartalıların Leonidas'la Termopylae Geçidi'nde verdiği cevap.
"Dizlerimin üstünde yaşayacağıma ayakta ölmeyi yeğlerim."
Sonra çatışmanın en yoğun olduğu yere dalıyor...
...ve bir daha gören olmuyor.
[adam] Acele edin!
[Giustiniani inler]
[adam] Önce kadınlarla çocuklar.
[Brownworth] Giustiniani son çatışmadan bir gece önce
sahneden sihirli bir biçimde çekilip yok olsaydı
gerçek bir kahraman olarak anılacaktı.
[inleme]
[asker] Şehir Türklerindir.
Şimdi gidersen ablukayı aşabilirsin.
Hadi!
Hadi.
[ağlamalar]
Gidelim.
Maalesef, böylesine bir cesaret ve metanetin ardından
kaçıyor.
[asker] Yelkenleri açın!
Sonunda da ölüyor.
-[çığlıklar] -[ağlama sesleri]
[anlatıcı] Konstantinopolis'e geleceğinden korkulan Venedik filosu
asla gelmez.
Venedikliler beklediler, beklediler... [güler] çok beklediler.
Sonunda Konstantinopolis'e göndermek için
bir armada topladılar
ama çok geç kaldı.
Konstantinopolis düştüğünde
daha Ege'ye yeni varmıştı.
Haçlı seferleri geçmişte kalmıştı.
29 MAYIS 1453
[anlatıcı] 29 Mayıs 1453'te Padişah II. Mehmet
Konstantinopolis'e girer.
21 yaşındadır
ve kendini "Kayser-i Rum",
yani "Roma'nın Sezarı" ilan eder.
Ama Osmanlılar onu sonsuza dek "Fatih" olarak bileceklerdir.
"Fetheden."
1700 yıldır insanların
tekrar tekrar deneyip
başaramadığı bir şeyi başardı.
Roma İmparatorluğunun sonunu getirdi
ve bunu daha 21 yaşındayken yaptı.
[anlatıcı] Konstantin'in yenilgisiyle
Konstantinopolis'in adı İstanbul olur
ve Osmanlı İmparatorluğunun başkenti hâline gelir.
Mehmet şehri alınca doğrudan Ayasofya'ya gider.
Burası Avrupa'nın en büyük yapısıdır.
[kuşlar öter]
[Papademetriou] Hatta güzelliğini görmek için
binada yürüdüğü, kubbelerin üstünde gezdiği anlatılır.
Sonra da burayı tarif ederken
artık cennet topraklarında olduğunu söyler.
Sadece sembolik bir şey değildir bu.
Onun için mistik ve tatmin edici bir şeydir.
Hadis'te söylenen göre
Konstantinopolis'i alan tam anlamıyla kutsanacaktır.
Sultanım,
Grandükü bulduk.
İmparatoru?
Henüz değil.
[Zağanos] Getirin.
Yeter.
Selamlar Sultan.
Ben Loukas Notaras,
grandük ve ordunun baş komutanıyım.
Sultan hazretleri, hizmetkârınızım.
Zaferiniz şerefine bir hediye de getirdim.
O serveti niye en ihtiyaçlı zamanında imparatoruna vermedin?
-Efendim... -Nasıl bir hainsin sen?
Kadınlar, çocuklar açlıktan ölürken para saklamışsın.
Sultan, yanlış anlıyorsunuz.
Ben...
Yanlış mı anlıyorum?
Lütfen, niyetim iyi.
-Veziriniz Halil Paşa'ya sorun. -Çandarlı Halil mi?
Evet. Kuşatmayı çabuk bitirmek için,
kan dökülmesin diye onunla birlikte çalıştım.
Kendisini çağırırsanız doğrulayacaktır.
Bu melez iti götürün buradan. Kellesiz daha iyi görünür.
Hayır, lütfen! Sultan!
[Loukas] Lütfen, yapmayın!
Merhamet edin!
Merhamet!
Tebrikler Padişahım.
Büyük bir zafer kazandınız.
Teşekkürler...
...hocam.
Yeni mücevherinizle ne yapacaksınız?
İmparatorluğumun başkentini buraya taşıyacağım.
Yeni Roma.
Muazzam olacak.
Evet.
Hocam...
...babam geri gelip
tahtı elimden aldığında...
...ne dediğini hatırlıyor musun?
Demiştin ki,
"Gerçekten vaktin geldiğinde...
...tahttaki yerini alacaksın...
...ve geçmişin tuzaklarını bir kenara atacaksın."
Artık başınıza buyruksunuz.
Niye bana güvenmedin?
Başarılı olmanız için...
...elimden geleni yaptım.
Şimdi gönüllü sürgüne gideceğim.
Sürgüne değil.
Sadrazam,
Çandarlı Halil'i sevgili dostu Loukas Notaras'la buluştur.
Memnuniyetle.
Padişahım, ne yaptıysam size hizmet etmek için yaptım.
Lütfen yaşlandığınızda bunu unutmayın.
Eğer yaşlanırsanız.
Tüm derslerin için teşekkürler hoca.
Hiçbirini unutmayacağım.
Bu olaya herkes Konstantinopolis'in düşüşü diyor.
Düşüş değildi. Hiçbir şey düşmedi.
Bir fetihti.
[Gürkan] Konstantinopolis'in fethi
şehirlere karşı topların ilk büyük zaferi sayılabilir.
Dünyaya, topların surlara karşı
ne kadar etkili olabileceğini gösteren büyük bir olaydı
ve surların artık işlevsiz olduğunu gösterdi.
Dünya tarihinde "dünya fatihi"
diyebileceğimiz çok az insan var.
Fatih Sultan Mehmet,
birçok açıdan dünya tarihinin doğasını değiştirdi.
Bu büyük imparatorluk bundan sonra
Avrupa'nın üçte birine, Kuzey Afrika'nın büyük bölümüne,
bütün Orta Doğu'ya, Basra Körfezi'ne
ve hatta Güneydoğu Asya'nın bir kısmına hâkim olacaktı.
Bu, Hristiyanlık ile İslam sınırları arasındaki
sıradan bir beylikten, sonraki 300 yıl boyunca
dünya siyasetine yön verecek güce dönüştüğü andır.
Oğlum, Kızıl Elma senindir.
Yeni imparatorluğunun mükâfatı.
Öyleyse...
...başlıyoruz.
Alt yazı çevirmeni: Elif Günay