(ไมล์ส เดวิสเป็นผู้เล่นดนตรีทั้งหมด ยกเว้นว่ามีหมายเหตุ)
(คำพูดของไมล์สเป็นของเขาเองทั้งหมด พากย์โดยคาร์ล ลัมบลี่)
ดนตรีเป็นเสมือนคำสาปสำหรับผมเสมอมา
มีแรงผลักดันให้ผมเล่นดนตรีมาโดยตลอด
มันเป็นสิ่งแรกในชีวิตผม
คิดถึงทั้งตอนก่อนนอนและตอนตื่น
มันอยู่ตรงนั้นเสมอ
มันมาก่อนสิ่งอื่นใด
การใช้ชีวิตเป็นทั้งการผจญภัยและเรื่องท้าทาย
มันไม่เกี่ยวกับการอยู่นิ่งๆ อย่างปลอดภัย
แต่ผมเป็นแบบนี้มาโดยตลอด เป็นมาทั้งชีวิต
ถ้าใครอยากสร้างสรรค์ต่อไปเรื่อยๆ พวกเขาก็ต้องกล้าเปลี่ยนแปลง
(ปี 1926)
ผมเกิดที่อัลตัน รัฐอิลลินอยส์
เมืองเล็กๆ ริมแม่น้ำมิสซิสซิปปี
พ่อผมย้ายครอบครัวไปที่อีสต์เซนต์หลุยส์
อีสต์เซนต์หลุยส์ กับเซนต์หลุยส์ เป็นเมืองชนบท มีชาวชนบทเยอะ
โดยเฉพาะคนผิวขาวจากแถบนั้น
ชนบทมากๆ
เหยียดผิวเข้ากระดูกดำ
ไมล์สโตมาในครอบครัวมีกิน
พ่อเขาเป็นทันตแพทย์
อีกทั้งยังมีฟาร์มเลี้ยงวัว...
(เรจินัลด์ เพ็ตตี้ ผู้อาศัยเมืองอีสต์เซนต์หลุยส์)
...เลี้ยงหมู และสัตว์อื่นด้วย
พวกเขามั่งมีที่สุดในเมืองนั้น
เขารวยเป็นอันดับสองของรัฐอิลลินอยส์...
(ควินซี่ ทรูป นักเขียน)
...ชายผิวสี
แต่ยุคที่เขาเติบโตขึ้นมายังเป็นยุค ที่อเมริกามีกฎหมายเหยียดผิวสีอยู่...
(ฟาร่าห์ กริฟฟิน นักเขียน)
...ดังนั้นความมั่งคั่งของเขา ของพ่อเขา
ไม่สามารถปกป้องเขาจากการแบ่งแยกสีผิว และการเหยียดผิว
ในเมืองอย่างอีสต์เซนต์หลุยส์ได้
ตอนวันเกิดอายุ 13 ปี พ่อซื้อแตรทรัมเป็ตให้
แม่อยากให้ผมมีไวโอลิน แต่พ่อไม่ยอมแม่
มันทำให้พวกเขาทะเลาะกันรุนแรง
พวกเขาจ้องขย้ำคอกันมาตั้งแต่ผมยังเด็ก
เขาจะได้ยินพ่อกับแม่คุยหรือบ่นกัน...
(ลี แอนนี่ บอนเนอร์ เพื่อนวัยเด็ก)
...เรื่องนี้คงเข้าไปอยู่ในหัวเขา ตั้งแต่ยังเป็นเด็ก
ไมล์สซึมซับมันเข้าไป เขาซึมซับทั้งหมด
ทั้งความโมโหและทัศนคติแบบนั้นต่อผู้หญิง
ผมจำได้ว่าแม่หยิบของขว้างใส่พ่อ
พ่อโกรธเสียจนต่อยแม่เลย
พ่อต่อยแม่แรงจนฟันร่วงจากปากสองสามซี่
มันต้องมีผลอะไรต่อแม่สักอย่าง
แต่ผมไม่รู้ว่ามีผลอย่างไร
ไมล์สถือเป็นอัจฉริยะคนหนึ่ง
แต่เขาก็น่าจะถือเป็น...
คนพิลึกด้วย
(โรงเรียนมัธยมลินคอล์น)
ไมล์สมักจะออกไปในป่า
แล้วฟังเสียงสัตว์หรือเสียงนกร้องเพลง
และเล่นตามเสียงที่เขาได้ยิน
เขามีวิธีการทำอะไรในแบบของตัวเองเสมอ
ไมล์สเริ่มเข้าวงการตั้งแต่ยังเด็ก
เขาเป็นสมาชิกกลุ่มนักเป่าแตรทรัมเป็ต ในวงบลูเดวิลของเอ็ดดี้ แรนเดิล
ไมล์สทั้งยังเด็กและตัวเล็ก
ชุดสูตที่เขาต้องใส่ขณะแสดงแทบหลวมเกินไป...
(แอชลี่ย์ คาห์น นักเขียน)
ในขณะที่คนอื่นๆ ในวงของเอ็ดดี้ แรนเดิล ต้องมีรายได้ทางอื่น...
(เบนจามิน คาวทรา นักประวัติศาสตร์)
...ไมล์ส เดวิสที่เป็นเด็กวัยรุ่นกลับได้ขึ้นเป็น ผู้กำกับดนตรีของวงดังนี้อย่างรวดเร็ว
("I LOVE THE RHYTHM IN A RIFF" บิลลี่ เอคสไตน์ กับวงดนตรี)
จุดพลิกผันที่แท้จริงสำหรับไมล์สเป็นช่วง
ฤดูร้อนหลังโรงเรียนมัธยมปิดเทอม
เขาได้รับเชิญไปเล่นกับวงของบิลลี่ เอคสไตน์
ทั้งชาร์ลี พาร์คเกอร์ กับดิซซี่ กิลเลสปีก็อยู่ในวงนั้น
ตรงนั้นเป็นพื้นที่ทดลอง
อนาคตของดนตรีแจ๊สสมัยใหม่อยู่ในวงใหญ่นั้น
ความรู้สึกดีที่สุดในชีวิตผม
ตอนไม่ถอดเสื้อผ้า
เกิดขึ้นครั้งแรกที่ผมได้เจอดิซกับเบิร์ด
ผมอายุ 18 ปี
ผมตัดสินใจในตอนนั้นเลย ว่าผมต้องไปที่ถนนเลขที่ 52 ในนิวยอร์ก
ที่ทุกอย่างกำลังเกิดขึ้น
(ปี 1944)
วอลเตอร์ ครอนไคท์รายงาน
ปีที่มีสงครามมักก่อให้เกิดกระแส และรสนิยมใหม่ๆ เสมอ
และรสนิยมที่แปลกที่สุดตอนนี้ คือความตื่นเต้นที่มาจากเสียงดนตรีชื่อว่า แจ๊ส
ดนตรีพิลึกนี้ถูกกล่าวหาว่าก่อให้เกิดเรื่องต่างๆ
รวมถึงสภาพอากาศที่ย่ำแย่ และศีลธรรมที่เสื่อมถอยในปัจจุบัน
ถนนเลขที่ 52 เป็นนครเมกกะแห่งคลับแจ๊ส...
(จิมมี่ ฮีธ นักดนตรี)
..มีคลับแจ๊สขนาบถนนทั้งสองฝั่งเลย
ผมไม่เคยได้ยินดนตรีที่ไหน เหมือนกับที่ถนนเลขที่ 52 เลย
เรามักจะไปฟังดนตรีที่นั่นด้วยความตกตะลึง
ดนตรีโดนใจจนน่ากลัว
แต่ละคลับจะมีลำโพงด้านนอก...
(จิมมี่ คอบบ์ นักดนตรี)
...จะได้ฟังสิ่งที่เกิดขึ้นข้างใน
แต่คุณสามารถยืนข้างนอก...
(แดน มอร์เกนสเติร์น นักเขียน)
...แล้วฟังดนตรีจนกว่า คนเฝ้าประตูที่คลับจะเดินมาไล่คุณ
(จูลิอาร์ด)
ไมล์สไปสมัครเรียนที่จูลิอาร์ด เพราะเขาอยากศึกษาดนตรี
และเพราะแม่ของเขาอยากให้เขาเป็น นักดนตรีที่ได้รับการฝึกฝน
เขาจริงจังกับจูลิอาร์ด เขามุ่งมั่นตั้งใจเรียน
และเขาเห็นคุณค่าในสิ่งที่จูลิอาร์ดอาจสอนเขา
คนแก่ๆ หลายคนนึกว่าถ้าคุณไปเรียน
มันจะทำให้คุณเล่นดนตรีเหมือนคนขาว
ถ้าคุณเรียนรู้จากทฤษฎี
อารมณ์จะหายไปจากดนตรีของคุณ
ผมชอบไปที่ห้องสมุด
แล้วยืมสมุดโน๊ตเพลง ของเหล่านักประพันธ์ดนตรีผู้ยิ่งใหญ่
ผมอยากเห็นว่าดนตรีทั้งหมดเป็นอย่างไร
แต่เขาก็รู้ว่ามีเหตุการณ์อย่างอื่น
ที่ไม่เกิดขึ้นที่จูลิอาร์ด
ดังนั้นช่วงกลางวันเขาจะไปที่จูลิอาร์ด
ส่วนตอนกลางคืนเขาจะไปที่ถนนเลขที่ 52
ผมใช้ช่วงสัปดาห์แรกที่นิวยอร์ก ออกตามหาเบิร์ดกับดิซซี่
ใช้เงินไปหมด แต่ก็หาไม่เจอ
แต่แล้วคืนหนึ่ง ผมได้ยินเสียงคนพูดมาจากข้างหลัง
"ว่าไง ไมล์ส ได้ข่าวว่านายตามหาฉันอยู่"
ผมหันหลังไปเจอเบิร์ดอยู่ตรงนั้น
("HOT HOUSE" ชาร์ลี "ยาร์ดเบิร์ด" พาร์คเกอร์)
นักดนตรีบีบ็อปเป็นเหมือนนักวิทยาศาสตร์จรวด
บีบ็อปนี่เทียบเท่ากับโครงการแมตฮันตันเลย...
(เกร็ก เทท นักเขียน)
และแจ๊สแนวนี้ถูกพัฒนาโดยนักฟิสิกส์เสียงหัวกะทิ
ที่เป่าแล้วเป่าอีกให้ดนตรีนี้ ไปไกลที่สุดเท่าที่จะทำได้
ดังนั้นไมล์สก็ได้ก้าวเข้าไปอยู่ ในแหล่งเพาะการวิจัยและการพัฒนาดนตรี
บีบ็อปเป็นดนตรีผิวสี
เป็นดนตรีของนักดนตรีผิวสี...
(เจอรัลด์ เออร์ลี่ นักประวัติศาสตร์)
...ที่อยากหนีให้ไกลจากดนตรียุคกลาง
ไม่มีการยิ้ม หัวเราะ อมยิ้ม หรือการเต้นรำเลย
ไม่ให้ความบันเทิง
พวกเขาอยากเป็นศิลปินอย่างสตราวินสกี...
(ควินซี่ โจนส์ นักดนตรี)
...เหมือนสตราวินสกีที่เป็นนักดนตรีบริสุทธิ์
ไมล์สได้เห็นผู้คนที่แต่งตัวสง่างามมาก
มันมาพร้อมศักดิ์ศรี มาพร้อมความสูงส่ง
ทั้งยังฟอร์มดี
ไม่นานหลังไมล์สเริ่มเรียนที่จูลิอาร์ด
ไอรีนก็มาหา หวานใจสมัยมัธยมของเขา
เธอมาพร้อมลูกของพวกเขา และท้องลูกอีกคน
จู่ๆ เธอก็โผล่มาหา มาเคาะประตูหน้าบ้านเลย
แม่ผมบอกให้มา
สิ่งที่เขาต้องพยายามทำในวัยนั้น มันแทบจะเป็นไปไม่ได้เลย
มีทั้งสถานการณ์ครอบครัวที่เขามีลูก
ทั้งความจำเป็นต้องทุ่มเทเวลา ในฐานะนักศึกษาที่ตั้งใจเรียนที่จูลิอาร์ด
และยังมีความจำเป็นต้องทุ่มเทเวลา
ให้กับดนตรีนี้ด้วย
พอถึงจุดหนึ่ง เขาต้องทิ้งอะไรบางอย่าง
ดนตรีคือทุกสิ่งทุกอย่าง
มันคือกามารมณ์ ราคะ ทุกอย่างเลย
อำนาจ
ทุกอย่าง อารมณ์ขัน
แต่เขาแบ่งปันมันไม่ได้
ดังนั้นใครบางคนจะต้องกลายมาเป็นรอง
อยู่มาวันหนึ่ง อาจารย์บอกว่า ดนตรีบลูส์เกิดขึ้นจาก
ความทุกข์ยากลำบากของทาสและระบบทาส...
(เวย์น ชอร์เทอร์ นักดนตรี)
...กับเสียงร้องห่มร้องไห้
ว่านี่ได้กลายเป็นความโศกเศร้าของผู้ถูกล่ามโซ่
ไมล์สนั่งอยู่ตรงไหนสักแห่งหลังห้อง
เขายกมือตอนที่อาจารย์ยังพูดไม่จบ
เธอถาม "อะไร"
เขาบอกว่า
"อาจารย์ตอแหล"
แล้วเดินออกจากห้องเรียน
ภายในเวลาไม่กี่เดือน ไมล์สก็ได้ไปใช้เวลาอยู่กับเบิร์ด
และอัดดนตรีกับเบิร์ด
เขามาถึง...
ในทันทีเลย
ทุกคืนที่เขาขึ้นแท่นเวทีกับเบิร์ด
เบิร์ดจะเล่นดนตรีท่อนหลัก แล้วทิ้งเขาไว้บนเวทีคนเดียว
เขาบอกว่าเขาอาเจียนทุกคืน
เพราะว่าเขาเครียดและหน้าแตกมาก
นักดนตรีพวกนั้นทำเขาเล่นแตรจนเหนื่อยทุกคืน
แต่เขาก็คิดอย่างอื่นออก
เขาได้คิดค้นสไตล์ที่สะท้อนให้เห็น ตัวตนที่แท้จริงของเขา
โทนเสียงตรงๆ สุนทรีย์...
(แทมมี่ แอล. เคอร์โนเดิล นักดนตรีวิทยา)
...นั่นคือตัวเขา เป็นแบบฉบับเขาเอง
ไมล์สได้พบกับกิล เอวานส์ ซึ่งพวกเขาต่างเคารพกันและกัน
และทุ่มเทให้กับดนตรีพอๆ กัน
ซึ่งมันจะคงอยู่ไปตลอดชีวิต
ผมชอบการแต่งดนตรีของเขา และเขาชอบการเล่นของผม
เราได้ยินเสียงในมุมเดียวกัน
ในปลายยุค 40 พวกเขาทำโปรเจกต์หนึ่งด้วยกัน
ชื่อว่า "เบิร์ธออฟเดอะคูล"
ดนตรีสำหรับวงเก้าชิ้นที่จะทำให้
เกิดการผสมผสานระหว่าง แนวคิดคลาสสิกสมัยใหม่กับแจ๊ส
และตอนนี้ ทุกท่านครับ
เราจะนำเสนอสิ่งใหม่ในดนตรีสมัยใหม่
"ความประทับใจในดนตรีสมัยใหม่" กับไมล์ส เดวิสผู้ยิ่งใหญ่
และองค์กรใหม่ที่วิเศษสุดของเขา
ผมคิดว่าพวกเขามีความตั้งใจ อยากสร้างสรรค์ดนตรีที่น่าฟัง ดนตรีคอนเซิร์ต
โดยจงใจไม่ให้มีแรงขับ
และแนวฟังก์จากถนนเลขที่ 52
แต่หลักๆ แล้วเป็นความพยายามสร้างสีสันใหม่
ในแบบที่ทำให้ดนตรีแจ๊สมีสีสันหลากหลายขึ้น
และผมคิดว่าเขาตระหนักรู้ว่า หากจะขับเคลื่อนดนตรีไปข้างหน้า
คุณก็ต้องพามันไปที่ที่ไม่เคยไปมาก่อน
หัวใจของอารยธรรมยุโรปโชติช่วงอีกครั้ง
ปารีสเป็นอิสระ
การปกครองภายใต้ระบอบนาซี นานสี่ปีสิ้นสุดลงแล้ว
ที่นี่กลายเป็นเมืองแห่งแสงสว่างอีกครั้ง
มันเป็นช่วงเวลาที่พิเศษมากสำหรับฝรั่งเศส...
(จูเลียตต์ เกรโค่ นักแสดง)
พิเศษมาก
เพราะได้มีภาวะเคลิ้มสุข
เป็นภาวะเคลิ้มสุขหลังสงคราม
ได้มีระเบิดสองลูก ระเบิดอะตอมกับการปลดปล่อย
หลังสงคราม ฝรั่งเศสเปลี่ยนไป ยุโรปเปลี่ยนไป...
(วินเซนต์ เบส์เซียร์ส นักเขียน)
...และพวกเขาต้องการเสียงใหม่สำหรับยุคใหม่
ซึ่งเสียงนั้นคือแจ๊ส
ตอนนี้คุณกำลังฟังวงดนตรีห้าชิ้น ของแทดด์ ดาเมรอน กับไมล์ส เดวิส
นี่คือไมล์ส เดวิส
ผมได้เดินทางออกนอกประเทศเป็นครั้งแรก
ผมชื่นชอบการอยู่ในปารีส และชอบวิธีที่ทุกคนปฏิบัติต่อผม
เขาบอกว่าขนาดอาหารที่ฝรั่งเศส ก็ยังอร่อยกว่าเลย
กลิ่นที่โชยในอากาศที่ปารีสยังหอมหวานกว่าเลย
ช่วงเวลานั้นทำให้เขารู้สึกตื่นเต้น
ดนตรีเป็นทั้งชีวิตของผม
ผมหลงใหลดนตรีมาโดยตลอด จนไม่มีเวลาให้กับเรื่องความรัก
จนกระทั่งผมได้เจอกับจูเลียตต์ เกรโค่
("SOUS LE CIEL DE PARIS" จูเลียตต์ เกรโค่)
ครั้งแรกที่ฉันได้เห็นไมล์ส ฉันเห็นเขาจากด้านข้าง
และมันน่าทึ่งจริงๆ มันช่างงดงาม
งดงามอย่างสุนทรีย์ เขางดงาม
ทักษะภาษาอังกฤษฉันยังแย่อยู่
แต่ตอนนั้นมันแย่มากๆ
และ...
แต่เราเข้าใจกันจนได้
เป็นปาฏิหาริย์
เป็นสิ่งที่เรียกว่าปฏิหาริย์รัก
ผมกับจูเลียตต์เคยเดินเลียบแม่น้ำแซนด้วยกัน
จูงมือกัน จูบกัน
มองตากันและกัน แล้วจูบกันอีกสักหน่อย
ผมใส่ใจไอรีนมาก
แต่ผมไม่เคยรู้สึกแบบนี้มาก่อนในชีวิต
เธอพาเขาเข้าไปเจอกลุ่มศิลปิน
ปัญญาชน นักปราชญ์
ไปเจอเหล่ามันสมองที่ชาญฉลาดที่สุดในยุคนั้น
ในตอนนั้น ดนตรีแจ๊สถูกมองว่า เป็นจุดสูงสุดของงานศิลปะ
ในกลุ่มปัญญาชนและคนสร้างสรรค์ชาวฝรั่งเศส
เขาได้พบกับปาโบล ปีกัสโซ
ฌอง-ปอล ชาตร์
เขาถือเป็นผู้เทียบเท่ากับ เหล่าศิลปินผู้ยิ่งใหญ่ในสายตาคนยุคนั้น
สำหรับไมล์ส ปารีสคือที่ที่เปิดโลก ความเป็นไปได้และศักยภาพ
มันทำให้เขารู้สึกว่า เขาสามารถเป็นตัวเองได้เต็มที่
โดยไม่ต้องติดอยู่ในกรอบของเชื้อชาติ
ว่ามันไม่ใช่สิ่งที่จะรั้งคุณไว้ได้
และว่ามันอาจเป็นอะไรบางอย่าง ที่ช่วยให้คุณประสบความสำเร็จ
ปารีสเป็นที่ที่ผมเข้าใจว่า คนขาวไม่ได้เหมือนกันหมด
ว่าบางคนอคติ แต่บางคนไม่เป็น
ผมไปได้แค่สองสามสัปดาห์เอง
แต่ผมได้ฝันหวานถึงความเป็นไปได้แล้ว
บางทีอาจเกิดปาฏิหาริย์
ซาตร์ถามไมล์สว่า "ทำไมไม่แต่งงานกับเกรโค่ล่ะ"
ไมล์สตอบว่า "เพราะผมตกหลุมรักเธอ
ผมรักเธอ"
ตอนนั่งเครื่องบินกลับประเทศนี้ ผมรู้สึกซึมเศร้ามาก
จนพูดอะไรไม่ออกตลอดทาง
ไม่เคยรู้เลยว่าจะสะเทือนใจแบบนั้น
ศิลปินชาวแอฟริกันอเมริกันทุกคน ที่เคยไปอยู่ต่างประเทศ
จะพูดถึงความผิดหวังอย่างรุนแรง เมื่อได้กลับมายังสหรัฐอเมริกา
คุณได้เห็นชาติของคุณในแบบที่รู้จัก
แต่คุณเห็นชัดขึ้นกว่าเดิม
เพราะคุณเคยมีประสบการณ์ที่แตกต่าง
มันลำบากมากที่ต้องกลับมา
เจอเรื่องเหลวไหลที่คนขาวทำกับ คนดำในประเทศนี้
ผมสูญเสียความมีวินัย
สูญเสียบังเหียนชีวิตของตัวเอง แล้วเริ่มลอยไปอย่างไร้จุดหมาย
มารู้ตัวอีกที ผมเสพติดเฮโรอีน
ซึ่งแปลว่าผมซื้อและฉีดเฮโรอีนตลอดทั้งวันทั้งคืน
ชีวิตผมมีแค่นั้น
อาชีพการงานของเขาคุมไม่อยู่
ไม่มีใครคาดหวังว่าไมล์สจะมีชีวิตรอด
ไม่ต้องพูดถึงว่าเขาจะเป็น นักดนตรีประสบความสำเร็จอีกหรือไม่
ผมมีคลับเล็กๆ แห่งหนึ่ง น่าจะที่ฮาร์ตฟอร์ด
ผมจองตัวซิมโฟนีซิด ดาวดัง
และซิมโฟนีซิดบอกว่า "อย่าให้เงินไมล์ส"
คืนแรกไมล์สเข้ามาหาผมแล้วพูดว่า
"จอร์จ ขอห้าดอลลาร์หน่อยสิ"
(จอร์จ เวน นักโปรโมตดนตรีแจ๊ส)
...ผมตอบว่า "ไม่เอาน่า"
"จอร์จ ขอสองดอลลาร์หน่อย"
ผมก็... "ไม่เอาน่า ไมล์ส"
"จอร์จ ขอ 50 เซนต์"
"นี่ เพื่อน คุณก็รู้..."
"จอร์จ ขอหนึ่งเพนนี"
นั่นครั้งแรกที่ผมได้เจอไมล์ส
เราไปแสดงที่คลับแห่งหนึ่งในนิวยอร์ก
และพ่อของเขามาจากอีสต์เซนต์หลุยส์
มาที่คลับนั้น...
(จิมมี่ ฮีธ แซกโซโฟน)
...ลากเขาลงจากเวที ทิ้งแตรไว้บนนั้นละ
เขาบอก "มา ลูกต้องกลับบ้านกับพ่อ"
ผมรู้สึกเหมือนเด็กน้อยที่เดินทางกับพ่อ
ผมไม่เคยรู้สึกแบบนั้นมาก่อน
และคงไม่ได้รู้สึกแบบนั้นอีกเลย
ระหว่างทางกลับบ้าน ผมบอกพ่อว่าจะเลิกยา
และผมแค่ต้องการพักผ่อนสักพัก
มารู้ตัวอีกที ผมเสพยาอีกแล้ว
ผมยืมเงินพ่อมาสนับสนุนนิสัยเล่นยา
คุณจะมองเห็นเขาเดินมาตอนกลางคืน
คุณจะไปเจอเขาที่ไหนสังแห่ง
แต่ไม่รู้เลยว่านั่นคือไมล์ส
บางครั้งเขาอาจสวมเสื้อผ้าที่...
(ยูจีน เรดมอนด์ ผู้อาศัยอีสต์เซนต์หลุยส์)
...ทำให้เขาดูเหมือนคนเร่ร่อน
เราอยากให้เขาเป็นซูเปอร์แมน
แต่ว่ามัน...
ไม่เป็นแบบนั้น
ฉันไม่อยากเห็นเขาในสภาพนั้นเลย
แต่ว่าฉัน...
ฉันไม่อยากพูดเรื่องนั้น
ผมไปที่ฟาร์มของพ่อที่มิลสตัตต์
ผมป่วย
ถ้ามีใครการันตีได้ว่าผมจะตายในสองวินาที
ผมคงเชื่อ
ผมเป็นแบบนี้ไปอีกเจ็ดหรือแปดวัน
ผมกินไม่ลง
และจู่ๆ วันหนึ่งผมก็หาย ง่ายๆ เลย
หาย
ผมรู้สึกดีขึ้น
ดี บริสุทธิ์
หนุ่มผิวขาวคนหนึ่งได้ก่อตั้ง ค่ายเพลงแจ๊สค่ายใหม่ ชื่อเพรสตีจ
และเขาอยากให้ผมทำอัลบั้มให้เขา
ผมเห็นว่าชีวิตผมมีแต่จะดีขึ้น
เพราะตอนนี้ตกต่ำสุดขีดแล้ว
เรา พลเมืองชาวนิโกร ได้ตัดสินใจไม่ขึ้นรถเมล์...
- ประกวดมิสอเมริกา - ทีมดอดเจอร์บ้าระห่ำ
เอ็มเม็ตต์ ทิลล์ถูกจับกุม...
มอเตอรามิก เชฟโรเรตรุ่นใหม่น่าอัศจรรย์
แป้งผสมเค้กเบ็ตตี้ ครอกเกอร์ทุกสูตร...
บ่ายวันนี้ ดิสนีย์แลนด์ อาณาจักรที่วิเศษที่สุดในโลก...
("BLUE MONK" ทีโลเนียส มังค์)
ผมอยู่ในคลับแห่งหนึ่งที่นิวยอร์ก และไมล์สนั่งอยู่ด้านหลังคลับนั้น
ตอนเดินออกมา ไมล์สมาหยุดผมแล้วพูดว่า
"คุณจะจัดเทศกาลดนตรีแจ๊สที่นิวพอร์ตเหรอ"
ผมตอบ "ใช่แล้ว ไมล์ส"
เขาพูดว่า "จัดเทศกาลไม่ได้ถ้าขาดผม"
ผมถาม "คุณอยากแสดงในเทศกาลดนตรีเหรอ"
เขาตอบ "จัดเทศกาลไม่ได้ถ้าขาดผม"
ผมเลยบอกว่า "ก็ได้ ผมจะโทรหาตัวแทนคุณ"
นิวพอร์ตเป็นเหมือนการคัดตัว
ในหมู่คนดูมีเหล่าผู้บริหาร จากโคลัมเบียเรเคิร์ดส์มาฟังอยู่ด้วย
ตอนนั้นโคลัมเบียเรเคิร์ดส์เป็นเหมือน แบรนด์ทิฟฟานี่ของวงการค่ายเพลง
เขารู้ว่ามันหมายความว่าอะไร
เขารู้ว่าหมายความว่าอะไรสำหรับเขา
ดังนั้นถ้าที่นิวพอร์ตเขาได้มีโอกาสแบบนั้น
เขาจะลุยเต็มที่ ใส่ทุกอย่างที่มี
ไมล์สเอาปากแตรจ่อหน้าไมโครโฟนเลย
และเขาได้เปลี่ยน โลกแห่งดนตรีแจ๊ส ณ ตอนนั้นเอง
เขาพลิกอาชีพตัวเอง ณ ตอนนั้นเอง
เพราะความงดงามของเพลงนั้น และความงดงามของแตรทรัมเป็ตของไมล์ส
ทำให้บีบ็อปกลายเป็นดนตรีที่ทุกคนยอมรับได้
ตอนนี้พวกเขาเปิดเพลงของไมล์ส ขณะร่วมรักกันได้แล้ว
การบรรเลงเพลงรักต้องใช้ความกล้าอย่างสูง
การไปหลบอยู่หลังโน๊ตหลายๆ ตัว ที่ผสมกันมั่วนั้นทำง่าย...
(คาร์โลส ซานตาน่า นักดนตรี)
...และ "ดูสิว่าผมทำอะไรเป็น"
แบบว่า... โอเค
ผู้ชายส่วนใหญ่ไม่กล้าแสดงความอ่อนแอ
ผู้หญิงรักสิ่งนั้นในตัวผู้ชายที่สุด
ผมคิดว่าในแง่หนึ่ง ไมล์สก็ดูเหมือน...
แต่พอเขาเริ่มบรรเลงเพลง ทุกคนจะแบบ...
เขาทำให้คุณหมดทางขัดขืน
เสียงดนตรีของไมล์สไม่เหมือนใครจากโน๊ตแรก
มันมีความรู้สึกของ...
ความสุข ความงดงาม
มีบางอย่างที่โรแมนติกมาก
แต่มันโรแมนติกในแบบที่ไม่อ่อนไหว
เขาเปิดใจหมดเปลือกให้คุณเห็น
เข้าไปถึงหัวใจคุณ...
เข้าไปถึงก้นบึ้งจิต
ฉันอยากมีความรู้สึกเหมือนเสียงของไมล์ส
ไมล์สมีวิธีการบรรเลง...
ที่มีเสียงเหมือนก้อนหินที่กระดอนบนบ่อน้ำ...
(เฮอร์บี้ แฮนค็อค นักดนตรี)
เขาแค่แตะคลื่นแต่ละคลื่น
บางครั้งเขาจะไม่เล่นโน๊ตหนึ่ง
และผมเคยเห็นคนทำแบบนี้...
(มาร์คัส มิลเลอร์ นักดนตรี)
...รอคอยโน๊ตต่อไป
เสียงของเขาช่างบริสุทธิ์ผุดผ่อง
และสง่างาม
และอร่อย
ดนตรีเสียงอร่อย
ไมล์สสามารถเล่นโน๊ตเดียว...
ผมเคยเห็นเขาเล่นโน๊ตเดียว
และนักพนันเงินหนาที่มาที่คลับ
พวกเขาออกมาฟังเสียงโน๊ตเดียวนั้นแล้วพูดว่า
"ได้แล้ว แค่นี้ก็คุ้มเงินที่เสียไปแล้ว"
และพวกเขาก็พร้อมกลับ
ไมล์สจะเล่น...
พวกเขาก็จะพูดว่า "ได้แล้ว พวก"
ในเดือนกุมภาพันธ์หรือมีนาคม ปี 1956
ผมจำเป็นต้องผ่าตัดเนื้องอกไม่ใช่มะเร็ง ที่กล่องเสียงของผม
มันกวนผมมาพักหนึ่งแล้ว
ผมไม่ควรพูดเป็นเวลาอย่างน้อยสิบวัน
ผ่านไปหนึ่งสัปดาห์ เขาอาการค่อนข้างดี
(คอร์เทซ แม็คคอย เพื่อน)
สัปดาห์ที่สอง...
เขาหุบปากไม่อยู่
ทุกคนโดนด่าว่าไอ้ระยำตัวพ่อ
และมันจบตรงนั้น
เขามีเสียงแหบ
ที่ไม่เคยหายดี
ในตอนนั้น ไม่มีใครรู้ว่าไมล์สผ่าตัดมา...
(ซานดร้า แม็คคอย เพื่อน)
...และเสียงของเขาเสียหาย
เขาขึ้นไปบนเวที
และเริ่มประกาศด้วยเสียงแหบแห้ง
ว่าคืนนั้นเขาจะเล่นเพลงอะไร
และฉันว่าเขาน่าจะพูดได้แค่สองสามประโยค
ก่อนที่กลุ่มคนดูจำนวนมากเริ่มหัวเราะเยาะเขา
ไมล์สหันหลังขวับ
เขามองคนดูด้วยสีหน้าที่แปลกมากๆ
แล้วเดินออกไป
ผมสามารถสื่อสารกับวงดนตรีได้ด้วยสายตา
นั่นคือสิ่งที่ผมทำเวลาผมหันหลังให้คนดู
ผมจะไปใส่ใจเรื่องการพูดคุย และเรื่องเหลวไหลตอนเล่นไม่ได้
เพราะถ้าทุกอย่างเข้าทาง ดนตรีจะสื่อสารกับพวกเขาเอง
จอร์จ อวาเกียน โปรดิวเซอร์ดนตรีแจ๊ส ของโคลัมเบียเรเคิร์ดส์
อยากให้ผมเซ็นสัญญาผูกขาด
ผมบอกเขาว่าผมอยากร่วมค่ายโคลัมเบีย
เพราะสิ่งที่เขาเสนอจะให้ผม
จอร์จ อวาเกียนพูดว่า
"นี่คือรายการสิ่งที่ผมอยากให้คุณทำ
คุณต้องสะอาด
คุณต้องมีวงดนตรีที่เสมอต้นเสมอปลาย"
และข้อสุดท้ายคือเขาต้องยกเลิกสัญญากับเพรสตีจ
ผมจะเล่นให้ฟัง แล้วค่อยบอกว่ามันคืออะไร
เขามีวงดนตรีห้าชิ้นวงใหม่ มีจอห์น โคลเทรนเป็นนักเล่นเทเนอร์แซกโซโฟน
เขาพาวงดนตรีห้าชิ้นนั้นเข้าไปที่สตูดิโอ ของรูดี้ แวน เกลเดอร์
และเขาได้เล่นเพลงแล้วเพลงเล่า...
(แจ็ค เชมเบอร์ส นักประวัติศาสตร์)
...และในเวลาสองวัน เขาอัดเพลงจำนวนมากพอ
จนหมดข้อผูกมัดกับเพรสตีจ
เอาง่ายๆ คือเขาถอดกุญแจมือ ออกจากมือนักดนตรีแล้วพูดว่า "เอ้า
เล่นตามใจชอบ เป็นตัวเอง
ผมจะยอมให้ดนตรีมีชีวิต ให้มันหายใจ และให้มันพัฒนา
ตามความรู้สึกเรา"
ไมล์สนึกว่าเขาแค่กำลังกำจัด ข้อผูกมัดที่มีอยู่โดยเร็วที่สุด
แต่ที่จริงแล้วมันเป็นดนตรีแจ๊สที่ล้ำค่า ซึ่งเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ
การซ้อมดนตรีมาราธอนสองครั้ง และการอัดดนตรีอย่างน้อยสามชั่วโมง
เป็นความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่ง ในประวัติศาสตร์แจ๊ส
(ทำงานกับวงดนตรีห้าชิ้นของไมล์ส เดวิส)
(ผ่อนคลายกับไมล์ส เดวิส)
(สูบกับไมล์ส เดวิส)
(ทำอาหารกับไมล์ส เดวิส)
ฉันได้พบกับไมล์ส เดวิสครั้งแรก
ตอนฉันแสดงกับแคทเธอรีน ดันแฮม คอมพานี
มันได้แนะนำให้ฉันรู้จาก หลายๆ คนที่ฉันได้เจอในช่วงนั้น
ในวงการการแสดง
ฉันได้ไปปารีส ได้ไปเบอร์ลิน ฉันได้ไปทุกที่
มีคนบอกว่าฉันขาสวยที่สุดในวงการ
ฮิวจ์ โอไบรอันอยากคบฉัน
โรรี่ คาลฮูนอยากพาฉันไปลาสเวกัส
พระเจ้า ฉันพยายามนึกถึงสุภาพบุรุษทุกคน...
(ฟรานเซส เทย์เลอร์ นักเต้นรำ)
ในฐานะนักเต้นรำ ฝีเท้าบนเวทีของฉันยอดเยี่ยม
และพวกเขาคงอยากทำความรู้จักฉันมากขึ้น
ฉันไม่ค่อยจะรู้อะไรเรื่องดนตรีแจ๊ส
คนที่ฉันรู้จักก็มีจอห์นนี่ แมธิส
("CHANCES ARE" จอห์นนี่ แมธิส)
ตอนนั้นฉันขึ้นแสดงที่ไนต์คลับซีโร
และไมล์สได้เห็นการแสดง
เขาตกหลุมรักหัวปักหัวปำทันที
แต่ก็เป็นแบบนั้นหมดทุกคน
นี่เป็นเพียงอีกบทหนึ่งที่เหล่าสุภาพบุรุษ...
อยากคบกับฟรานเซส
แซมมี่ เดวิส จูเนียร์ขอให้ฉันไปร่วมแสดง
ละครเวทีใหม่ที่เขาทำอยู่ ชื่อว่ามิสเตอร์วันเดอร์ฟูล
วันหนึ่ง ระหว่างฉันเดินทางไปซ้อม
ไมล์สเดินมาตามถนน
เรามองหน้ากัน เขามองหน้าฉันแล้วพูดว่า
"ในเมื่อผมเจอคุณแล้ว ผมจะไม่มีวันปล่อยคุณไป"
และสิ่งที่เกิดขึ้นคือ ฉันย้ายเข้าไปอยู่กับเขา
ฟรานเซส เทย์เลอร์ เป็นดุจเทพธิดาแห่งแรงบันดาลใจ
เธอเป็นบุคคลที่สร้างแรงบันดาลใจ มากที่สุดที่เขาเคยคบ
คนที่เขาคบนานที่สุด
เธอเป็นคนที่ให้ความมั่นคงและความรักแก่เขา
ในช่วงเวลาที่เขาได้สร้างสรรค์ผลงาน ที่บรรเจิดและเป็นที่นิยมที่สุด
เขาต้องเดินทางไปปารีส
และเขาทิ้งดนตรีไว้ให้ฉัน
ฉันตกหลุมรักกับเสียงของเขา
มันโดนใจฉัน
แล้วฉันก็เปิดเพลงซ้ำๆ
และนั่นเป็นครั้งแรกที่ฉันได้ยินดนตรีของเขา
ในปี 1956 เมื่อไมล์สไปถึงยุโรป
เรามีนัดซ้อมดนตรี...
(เรเน่ เออร์เธเกอร์ เปียโน)
...เขาไม่เคยเล่นดนตรีที่มีทำนองยุโรปมาก่อน
และเขาไม่กล่าวทักทาย
ไม่ยิ้มเลยสักนิด
และโดยไม่พูดไม่จาสักคำ เขาก็เริ่มบรรเลงเพลง
ผมก็เล่นตามเขาทันที เพราะเรารู้จักเพลงของเขา
เราชอบเพลงของเขา
ผมมักจะถามตัวเองอยู่เสมอ
ถ้าหากเราพูดว่า "ขออภัย คุณเล่นอะไรอยู่นะ
เราไม่รู้จักเพลงนั้น"
เขาคงจะไม่ชอบเลย แต่เราเล่นตามได้
เขาพูดว่า "ดีเลย" จากนั้นก็จบ ได้แล้ว
เราเข้ากันได้
ฉันรักคุณ
ฉันจะไม่ทิ้งคุณ จูเลี่ยน
ผมรักคุณ
หากไม่ได้ยินเสียงของคุณ ผมจะหลงในแดนแห่งความเงียบงัน
(ฌานน์ มอโร)
ไม่ค่อยกล้าหาญเลยค่ะ
ไมล์บังเอิญอยู่ที่ปารีส
ตอนที่หลุยส์ มาลล์ทำภาพยนตร์เสร็จพอดี
อาซอนเซอร์ พัวร์ เลชาโฟด์ "ลิฟต์สู่ตะแลงแกง"
เล่นตลกอะไรกัน
มาลล์ยังหนุ่มมาก
และตอนนั้นเป็นช่วงเริ่มต้นของอาชีพเขา
เงินเหรอ
อีกทั้งเขายังอยากสร้างภาพยนตร์ที่แตกต่าง
และเปลี่ยนวิธีการสร้างภาพยนตร์
เช่นการให้มีคนจริงๆ ในสถานที่จริง
และเขาได้เข้าหาไมล์สพร้อมไอเดีย
"คุณทำซาวด์แทร็กดนตรีแจ๊สให้ได้ไหม"
ก่อนหน้านั้น เวลาใช้นักดนตรีในภาพยนตร์
เขาจะมา แล้วขอให้คนอื่นมากัน 30 คน
ไวโอลิน เครื่องกระทบ เครื่องดนตรีทองเหลือง และอื่นๆ
แล้วก็ "สามสี่ ทุกท่าน พร้อมไหม สามสี่"
คนที่แต่งเพลงจะรู้ว่าแต่ละท่อนต้องยาวแค่ไหน
สองนาที 40 วินาที เป็นต้น
แต่ไม่ใช่ไมล์ส
ไมล์สไม่ได้แต่งเพลง
เขาบรรเลงดนตรีทั้งหมด
ขณะที่ดูการฉายภาพยนตร์นั้นเลย
เขาด้นสดและสร้างสรรค์เสียง ขณะได้เห็นภาพยนตร์บนหน้าจอ
การดูภาพไปพร้อมๆ กับการเล่นดนตรี
นั้นสำคัญมาก เพราะเขาคือฌานน์ มอโร
นี่เป็นดนตรีของเขา แต่เป็นความทุกข์ของฌานน์ มอโร
ผมตระหนักอย่างรวดเร็วว่าสิ่งที่เราทำ...
มันคือสิ่งที่ยอดเยี่ยม
ซาวด์แทร็กนั้นทำให้ภาพยนตร์เรื่องนั้นโด่งดัง
หลายๆ คนได้ฟังอัลบั้มดนตรีนั้นก่อน
แล้วค่อยอยากมาดูภาพยนตร์ทีหลัง
ระหว่างการอัดดนตรีให้เรื่องลิฟต์สู่ตะแลงแกง
ไมล์สได้มีประสบการณ์การด้นสดรูปแบบใหม่
นั่นเป็นสิ่งที่เขาจะพัฒนาขึ้นในปีต่อๆ ไป
อะไรบางอย่างได้เริ่มต้นขึ้นในสตูดิโออัดเสียง
ของหนังเรื่องลิฟต์สู่ตะแลงแกง
เริ่มอีกทีครับ
เอาละนะ
0-62-291
- เลขสอง เทกแรก - รอเดี๋ยวสิ
ผมน่าจะเป็นคนแรกที่ไปถึง เพราะผมต้องจัดกลอง
ผมแบกกลองเข้าไปแล้วจัดวางมัน
จากนั้นก็รอจนทุกคนเดินเข้ามา
เขาเดินถือกระดาษโน๊ตแผ่นเล็กๆ
ไม่พกโน๊ตเพลงมาด้วยซ้ำ
และเขาบอกผมแค่ประโยคเดียว
"สวิงเลย"
(จิมมี่ คอบบ์ กลอง)
เขาบอกว่า "สวิงเลย"
ผมไม่ได้จดโน๊ตดนตรีอัลบั้มไคด์ออฟบลู
แต่พกสเก็ตช์เข้าไป
เพราะผมอยากให้การเล่นมีความเป็นธรรมชาติ
ผมรู้ว่าถ้าเรามีนักดนตรีฝีมือดี
พวกเขาจะรับมือกับสถานการณ์นั้น
และเล่นมากกว่าทำนองที่มีอยู่ และเก่งเกินกว่าที่ตัวเองคิดไว้
ท่อนแรกของเพลง "So What"
จากนั้นพอลก็เล่นเบสว่า
ให้ตาย นั่นเป็นเพลงแรกของไมล์สที่ผมได้ฟัง
ผมหยิบแผ่นเสียงจากคอลเลกชันของพ่อ แล้วเปิด
สิ่งแรกที่ได้ยินคือเสียงพอล เชมเบอร์สเล่นเบส
เราสงสัยในคำสอนศักดิ์สิทธิ์ไม่ได้ แต่ก็ทำ...
(โจชัว เร้ดแมน นักดนตรี)
...ทำไมไบเบิลถึงเป็นไบเบิลล่ะ
ก็มันเป็นไบเบิล
ทำไมไคด์ออฟบลูถึงเป็นไคด์ออฟบลู
ก็เพราะมันเป็นไคด์ออฟบลู และมันเปลี่ยนสไตล์ของแจ๊ส
ตอนตีฉาบช่วงเริ่มเพลง "So What"
ผมนึกว่าตีแรงเกินไป
ผมนึกว่าเสียงมันดังเกินสมควร
และเหมือนมันสั่นก้องไม่หยุด
แต่มันพาคุณเข้าไปหาท่วงทำนองเลย
เหมือนได้ขึ้นทางหลวงแล้ว
และทำนองที่เหลือก็เร่งเครื่อง
ในอัลบั้มไคด์ออฟบลู
สิ่งที่เขาขอให้พวกเขาทำ
คือให้คิดลึกลงไปอีกว่า คุณสามารถสร้างเสียงแบบไหนได้บ้าง
เขาพูดว่า "ผมมีไอเดียสองสามอัน ลุยเลย"
และนี่เป็นสิ่งที่ไมล์สทำไปจนตลอดชีวิต
ไคด์ออฟบลูยังทำให้เขา แบ่งปันความหลงใหลของเขาได้ยาก
แต่ในขณะเดียวกัน เมื่อนักดนตรีเหล่านั้นกล้าเปิดใจ
พวกเขาก็แสดงให้เห็น
ว่าพวกเขามีความคิดสร้างสรรค์ ฉลาดหลักแหลม
และน่าตื่นเต้นได้แค่ไหน
ไคด์ออฟบลูบ่งชี้ถึง
วิธีคิดแบบใหม่เกี่ยวกับดนตรีของคุณ
และวิธีการเล่นดนตรี และการเข้าใจดนตรีแบบใหม่
สำหรับโคลเทรน นั่นเป็นประตูที่เขาต้องการ
เพื่อที่จะค้นพบตัวตนของเขา
มีสองสามคนที่ฟังออกว่าจอห์น โคลเทรน เป็นหนุ่มที่มีศักยภาพ
แต่ไมล์สได้ชวนเขามาแล้วส่งเสริมให้โคลเทรน
ได้กลายมาเป็นศิลปิน ที่พวกเรารักและนับถือในเวลาต่อมา
คนที่ไม่ชอบดนตรีแจ๊สยังชอบอัลบั้มนั้นเลย
ประมาณทุกๆ ทศวรรษ
จะมีคนกลุ่มใหม่พูดถึงไคด์ออฟบลู
"นั่นเป็นอัลบั้มที่ทำให้ผมเริ่มฟังดนตรีแจ๊ส"
คุณฟังมันได้เป็นร้อยๆ ครั้ง
มันมีอะไรใหม่ๆ ให้เสมอ...
และสำหรับผมแล้ว นั่นคือนิยามของคำว่าผลงานชิ้นเอก
ผมว่าไมล์สไม่น่าจะรู้ว่าอัลบั้มนั้นจะเป็นอัลบั้ม
ที่ขายดีเกินอัลบั้มทั้งปวง
ในประวัติศาสตร์ดนตรีแจ๊ส
ถ้าไมล์สคิดว่ามันจะเป็นแบบนั้น
เขาคงขอตึก
และเขาคงขอให้มี รถเฟอร์รารีสองคันหน้าตึกเดี๋ยวนี้
เขาคงขอแบบจัดเต็มจริงๆ
ถ้าเขานึกว่าจะเกิดเรื่องแบบนั้นขึ้น
เขารีดพวกนั้นแน่
ไคด์ออฟบลูประสบความสำเร็จในทันที
เขากำลังกลายเป็นดาราดังในกระแสหลัก
สัญญากับโคลัมเบียได้ทำให้ดนตรีของเขา เข้ากระแสหลักในอเมริกาอย่างไม่เคยมีมาก่อน
เขายกระดับตัวเองสู่ดินแดนแห่งมาเอสโตรดนตรี
สิ่งเดียวที่ผมอยากทำ คือการสื่อสารความรู้สึกผมผ่านดนตรี
การทำสัญญากับโคลัมเบียทำเงินเยอะกว่า
แต่การได้ค่าจ้างงามๆ มันแย่ตรงไหนล่ะ
มันเป็นยุคแห่งคนผิวสี
ซึ่งคนผิวสีอยากแสดงความภาคภูมิใจในสิ่งที่เป็น
และไมล์สเป็นตัวอย่างที่โดดเด่น
เขาจะแต่งตัวให้ดีที่สุดเท่าที่ทำได้
ไมล์ส เดวิสเป็นตัวอย่างของคนเจ๋งจริง
เขาเป็นวีรบุรุษในตำนาน
เขากลายเป็นซูเปอร์แมนผิวสี
ตอนที่อัลบั้มใหม่ของไมล์สออกมา
เราเดินถืออัลบั้มอวดเลย...
(เจมส์ เอ็มทูเม่ นักดนตรี)
...การชอบไมล์ส
กลายเป็นนิยามของความทันสมัย
ไมล์ส เดวิสใส่ชุดหล่อระเบิด และขับรถเร็ว
มีเหล่านารีและทุกอย่างครบหมด
เราไม่ได้แค่อยากเล่นดนตรีกับไมล์ส เดวิส เราอยากเป็นเขา...
(เลนนี่ ไวท์ นักดนตรี)
ผมจะถามว่า "ไมล์ส จะทำอะไรกับลูกๆ ล่ะ
เมื่อไรจะพาพวกเขาไปด้วย"
เขาบอกว่า "บอกให้พวกเขานั่งแท็กซี่สิ"
ไมล์สกลายเป็นตัวแทนของความเจ๋งแบบหนึ่ง
ของความซับซ้อนน่าสนใจ
และความเป็นชายชาตรี
เป็นชายผิวสีประเภทที่ไม่ยอมให้ใครมาหยาม
การเป็นคนเจ๋ง ทันสมัย ฉุนเฉียว ซับซ้อน และทันแฟชั่น
ผมเป็นทั้งหมดนั่นและมากกว่านั้นอีก
แต่ผมเล่นแตรสุดความสามารถ และผมมีวงชั้นเยี่ยม
ดังนั้นผมไม่ได้เป็นที่ยอมรับ เพราะภาพลักษณ์คนหัวรั้นอย่างเดียว
ผู้คนเริ่มคุยกันเรื่องความลึกลับของไมล์ส เดวิส
ฉันว่าความเข้มของผิวไมล์ส เดวิส
แทนที่เขาจะมองมันเป็นข้อเสีย
เขากลับมองเป็นข้อดี
มันแตกต่างจากทุกอย่าง
ที่เราเห็นทางโทรทัศน์หรือภาพยนตร์ ในสมัยนั้นมาก
ไมล์สเปลี่ยนให้มันกลายเป็นสิ่งที่เจ๋ง สิ่งพึงปราถนา
ทุกครั้งที่ผมออกไปเจอผู้คน ผมจะแต่งตัวดี
ฟรานเซสก็เช่นกัน
ไอ้หนุ่มผิวดำปี๋อย่างผม
กับผู้หญิงที่งดงามน่าตกตะลึง
ให้ตาย มันสุดยอดไปเลย
ผู้คนต่างหยุดและจ้องมองอ้าปากค้าง
ไมล์สจะซื้อเสื้อผ้าให้ฉันเพราะฉัน...
ใครๆ ก็รู้ว่าขาฉันสวย
เขาทันสมัย ฉันทันสมัย
และแน่นอนว่าตอนเราขึ้นลงรถเฟอร์รารี
เราเป็นคู่รักที่ร้อนแรง ไม่ต้องสงสัยเลย
ไมล์สกับฟรานเซส ร้อนแรงเป็นไฟ
ตอนเป็นเด็ก เวลาผมเห็นพวกเขาด้วยกัน...
มันเหมือน "ว้าว" รู้ไหม
พวกเขาแต่งตัวดีมาก ทันสมัยสุด
และอยู่ในห้วงรัก
เหมือนเป็นเจ้าชายกับเจ้าหญิง
ผมเคยมีเพื่อนเป็นนักเขียน เขาชื่อจอร์จ เฟรเซอร์
และเขาได้ไปเอาคำหนึ่งมา
ซึ่งเขาเอามาใช้กับไมล์ส
มันเกี่ยวกับมาทาดอร์ชาวสเปน นักสู้วัวกระทิง
มีหลายคนที่ฆ่าวัวกระทิงได้
และบางครั้งมันก็เป็นการต่อสู้ที่น่าตื่นเต้น
แต่นักสู้บางคนจะเดินเข้าไปในสังเวียน แล้วยืนถือผ้าคลุมเฉยๆ
กระทิงจะวิ่งเข้าขวิด
แล้วคนดูก็ต่างหายใจเฮือก
นักสู้คนนั้นมี "เดวนเด"
และไมล์สมีเดวนเด
ไมล์สเป็นคนที่... บางอย่างเขาก็ชอบ
ถ้าเขาชอบคุณ งั้นเขาก็ชอบคุณ แต่ถ้าไม่ชอบ ก็คือไม่ชอบเลย
เขาเป็นคนแบบนั้น
ถ้าเขาชอบคุณละก็
เขาก็จะชอบคุณไปเลย
และเขาไม่ชอบคุณละก็ เขาก็คงจะไม่ชอบคุณตลอดไป
รู้ไหม
ผมเย็นชากับคนส่วนใหญ่
นั่นเป็นวิธีการที่ผมปกป้องตัวเอง
ด้วยการไม่ยอมให้ใครรู้อารมณ์ความรู้สึกของผม
ซึ่งมันใช้ได้ผลอยู่นานทีเดียว
ผมไปที่...
(อาร์ชี่ เชพพ์ นักดนตรี)
...วิเลจแวนการ์ดที่ไมล์สขึ้นแสดงอยู่
แล้วผมก็แนะนำตัวว่า "คุณเดวิสครับ ผมชื่ออาร์ชี่ เชพพ์
และผมขอเล่นด้วยได้ไหมครับ"
เขาถาม "อาร์ชี่อะไรนะ"
และ...
ผมตอบว่า "อาร์ชี่ เชพพ์"
เขาพูดว่า "ไปตายไป
มาเล่นกับฉันไม่ได้หรอก"
ไมล์สไม่สนใคร
ไมล์สไม่จำเป็นต้องเอาใจ...
ใครยกเว้นตัวเอง
ไมล์สไม่สนใจใคร
เข้าใจความหมายไหม เขาไม่สนใจผู้คน
เพราะเขาคือไมล์ส เดวิด
เขามีบุคลิกแปลกๆ หลายอย่าง
เขาฉุนเฉียว ต่อต้านสังคม...
แต่หลายครั้งที่ความไม่มั่นใจ และสิ่งร้ายกาจเหล่านั้น
เป็นพื้นฐานของผลงานศิลปะ
ดังนั้นศิลปะก็กลายเป็นหนทางเยียวยา
มันให้โอกาสเขาได้เผยความอ่อนแอออกมา
และเปิดเผยมุมของเขา
ที่เขาเปิดเผยในโลกความเป็นจริงไม่ได้
(เบิร์ดแลนด์)
เราทำงานที่เบิร์ดแลนด์
เราแสดงจบไปชุดหนึ่ง แล้วไมล์สขึ้นมาสูบบุหรี่ข้างบน
ผมยืนอยู่ด้านหน้าเบิร์ดแลนด์ ตัวเปียกโชก
เพราะมันเป็นคืนร้อนชื้นเหงื่อแตก ในเดือนสิงหาคม
ผมเพิ่งเดินพาสาวผิวขาวสุดสวย ชื่อจูดี้ไปส่งขึ้นรถแท็กซี่
ตำรวจขาวคนหนึ่งเข้ามาบอกให้ผมไปที่อื่น
ไมล์สถามว่า "ทำไม ผมสูบบุหรี่อยู่
ผมทำงานด้านล่างในคลับและขึ้นมาสูบบุหรี่"
เขายืนอยู่ข้างป้ายที่เขียนชื่อเขาเลย
ไ-ม-ล์-ส ไมล์ส...
(สแตนลี่ย์ เคราช์ นักเขียน)
...นั่นชื่อผม คุณเป็นใคร
ไคด์ออฟบลูเพิ่งออกมา
ใครๆ ก็พูดถึงเขาไปทั่ว และเขากำลังอยู่ในช่วงกำลังปัง
กำลังดังที่สุด
ตำรวจบอกว่า "ผมไม่สน แต่ห้ามยืนตรงนั้น"
ไมล์สสวน "ผมจะไม่ไปไหน"
ผมจ้องหน้าเขาอย่างดุดัน
และผมไม่ไปไหน
ในตอนนั้นไมล์สยังหนุ่มยังแน่น
เลยเป็นการยากที่ตำรวจจะแตะเขาได้
จู่ๆ ก็มีตำรวจสายสืบผิวขาววิ่งมาจากไหนก็ไม่รู้
แล้วก็ตูม เขาตีหัวผม
ผมไม่ทันมองเห็นเขาเลย
ฉันได้รับสายโทรศัพท์
ว่าฉันควรไปที่สถานีตำรวจ
และฉันได้เห็นหน้าเขา
มันน่ากลัวมาก
ฉันร้องไห้เลย
ถ้านี่เป็นที่อีสต์เซนต์หลุยส์ละก็ ผมคงไม่แปลกใจที่เกิดเรื่องบ้านี่
แต่ไม่ใช่ที่นครนิวยอร์ก
ซึ่งควรจะเป็นเมืองที่สุภาพและทันสมัยที่สุดในโลก
มันเป็นเรื่องเชื้อชาติ ทั้งหมดนั่นเป็นเพราะเชื้อชาติ
ทั้งเมืองนั้นเหยียดผิว น่าจะเหยียดทั้งโลกละมั้ง
ดังนั้น...
มันจะเป็นอะไรได้
ผมมองไม่ออกว่ามันจะเป็นเพราะอย่างอื่น
มันเป็นเครื่องเตือนใจว่า ไม่ว่าคุณประสบความสำเร็จแค่ไหน
ไม่ว่าคุณจะเก่งแค่ไหน
ไม่ว่าคุณจะมีเงินเยอะแค่ไหน หรือแม้กระทั่งได้รับการยอมรับแค่ไหน
มันก็ไม่สามารถปกป้องคุณ
จากความเกลียดชังคนผิวสีในสหรัฐอเมริกาได้
ให้ตาย คือ...
เรื่องนี้หนีไม่พ้นเลยจริงๆ
เหตุการณ์นั้นเปลี่ยนผมไปตลอดกาล
ทำให้ผมขุ่นเคืองและมองโลกในแง่ร้ายกว่าเดิม
เขาเคยคิดซ้ำๆ เราอาจคุยกัน และจู่ๆ เขาก็จะพูดว่า
"ไอ้พวกตำรวจ..."
ใช่ไหม จู่ๆ ก็จะพูดขึ้นมาเพราะอะไรไม่รู้
เขาคิดซ้ำกลับไปเรื่องนั้น
เรื่องแบบนั้นไม่ลืมง่ายๆ
แค่เพราะเราประสบความสำเร็จนิดหน่อยหรอก
เรื่องที่เกิดขึ้นตอนเราอายุน้อย
จะอยู่กับเราไปจนตลอดชีวิต
"ไมล์สอะเฮด" เป็นอัลบั้มแรก ที่ไมล์ส เดวิสร่วมเล่นดนตรีกับกิล เอวานส์
หลังไมล์สเซ็นสัญญากับโคลัมเบียเรเคิร์ดส์
มันเป็นหนึ่งในเหตุผลที่ทำให้ไมล์ ย้ายไปอยู่กับโคลัมเบียเรเคิร์ดส์
เพราะโคลัมเบียมีทั้งงบและวิธีทาง
ทำให้โปรเจกต์แบบนี้เป็นไปได้
ผมกับกิลเป็นศิลปินดนตรีที่พิเศษเมื่อร่วมงานกัน
ผมชอบทำงานกับกิล เพราะเขาช่างพิถีพิถันและสร้างสรรค์
และผมไว้ใจการเรียบเรียงของเขาเต็มที่
เราทำงานกันที่เปียโนบ่อย
เรามักจะพูดว่า "นี่ล่ะ นั่นล่ะ"
ผมตื่นเต้นกับการตีความเพลงมาก
และมันเข้ากันอย่างเป็นธรรมชาติ
(ไมล์สอะเฮด ไมล์ส เดวิส)
ตอน "ไมล์สอะเฮด" ออกมา
ด้านหน้ามีภาพนางแบบสาวผิวขาว นั่งอยู่บนดาดฟ้าเรือใบ
นั่นเป็นหน้าปกดั้งเดิม
ผมคิดว่าภาพนี้ตั้งใจจะทำให้นึกถึง ชีวิตหรู ชีวิตดี
และจะทำให้สามารถโฆษณาอัลบั้ม
กับกลุ่มผู้ฟังที่ใหญ่ขึ้น คือกลุ่มคนขาว
ไมล์สเข้าไปหาจอร์จ อวาเกียนแล้วพูดว่า
"นังขาวนั่นมาทำอะไรบนปกอัลบั้มผม"
เขาเริ่มตระหนักถึงอำนาจของเขา
ในฐานะศิลปินที่ทำรายได้มหาศาล
ให้กับค่ายเพลงของเขา
เขาจึงมีสิทธิ์มีเสียงในการตัดสินใจแบบนี้
และการผลิตอัลบั้มเดิมชุดต่อไป
ใช้ชื่ออัลบั้มและภาพหน้าปกใหม่
ไมล์ส เดวิสได้ขึ้นหน้าปกด้วยตัวเอง
ไมล์สอะเฮดเป็นอัลบั้มแรก ในทั้งหมดสามอัลบั้มสุดแสนไพเราะ
ที่ทำร่วมกับกิล เอวานส์ และวงดนตรีคลาสสิก 19 ชิ้น
สองปีหลังไมล์สอะเฮด อัลบั้ม "พอร์กี้แอนด์เบสส์" ก็ออกมา
และสองปีหลังจากนั้น
ฉันได้ใช้เวลาอยู่ในบาร์เซโลนา
หลังเราแสดงเสร็จแล้ว
เราจะฟังดนตรีฟลาเมงโกและดูการเต้นรำ
ซึ่งฉันถูกใจมันมาก
ฉันบอกไมล์สว่า
"ฉันอยากให้คุณเห็นเหมือนฉัน
และมีความรู้สึกกับดนตรีฟลาเมงโกเหมือนฉัน"
(ฟรานเซส เทย์เลอร์ เดวิส ภรรยา)
...เขาไม่อยากไป แต่ในที่สุดก็ยอม
แล้วเราก็ได้ไปชม ดนตรีฟลาเมงโกและการเต้นรำ
ตอนเราออกจากโรงละคร
เรา...
มุ่งตรงไปที่ร้านขายแผ่นเสียงโคโลนี
แล้วเขาก็ซื้ออัลบั้มฟลาเมงโกทุกแผ่นเลย
ในอัลบั้ม "สเก็ตเชสออฟสเปน" นั่นเป็นท่อนยากที่สุดสำหรับผม
ท่อนที่ต้องเป่าแตรทรัมเป็ต แทนตรงที่ควรมีคนร้องเพลง
โดยเฉพาะเมื่อต้องด้นสด
เสียงของผมต้องรู้สึกปีติและเศร้า ในเพลงนี้ ซึ่งนั่นก็ยากมาก
ถ้าคุณเล่นเพลงแบบนั้นสักสามสี่ครั้ง
อารมณ์ที่ต้องการมันก็จะหายไป
ดูเหมือนจะออกมาใช้ได้
ทุกคนชอบอัลบั้มนั้น
เคยมีเจ้าหญิงองค์หนึ่ง...
เจ้าหญิงองค์นั้นคือท่านใช่ไหม
และนางตกหลุมรัก
มันยากหรือเปล่า
มันง่ายมากเลย
ใครๆ ก็เห็นว่าเจ้าชายมีเสน่ห์
คนเดียวสำหรับข้า
ไมล์สชอบทำนองที่หนักแน่นเสมอ
เขารู้สึกว่าทำนองเหล่านั้น ทำให้เขาสามารถพูดได้
ว่า "นี่เป็นสิ่งที่คุณรู้จักคุ้นเคย
ผมจะทำให้คุณเห็นว่ามันงดงามได้ขนาดไหน"
ดังนั้นเขาสามารถเอาเพลงอย่าง ซัมเดย์มายพรินซ์วิลคัม
จากหนังวอลท์ ดิสนีย์
แล้วเอามาใส่อารมณ์ที่ลุ่มลึกล้นหลาม
เขาพูดว่า "ผมเล่นเพลงนี้ให้ฟรานเซส ภรรยาผม"
คุณจะรู้สึกได้ถึงความรัก และความใส่ใจในดนตรีของเขา
ซัมเดย์มายพรินซ์วิลคัม
เป็นอัลบั้มแรกที่ฉันขึ้นหน้าปกให้ไมล์ส
และเขาไปนอกเมือง
ฉันจำได้ว่าฉันไปถ่ายแบบและ...
ทุกๆ สองนาทีเขาจะโทรมา เพื่อถามว่าฉันใส่ชุดอะไร
ดูเป็นอย่างไรบ้าง
เขาอยากทำให้แน่ใจว่าฉันดูไร้ที่ติ
และแน่นอนว่าฉันก็คิดว่าไร้ที่ติแล้ว
ฉันแต้มไฝที่แก้มน้อยๆ ของฉัน
เพราะฉันคิดว่ามันดูเก๋
(ไมล์ส เดวิส ซัมเดย์มายพรินซ์วิลคัม)
ซัมเดย์มายพรินซ์วิลคัม เป็นอัลบั้มที่ผมเริ่มเรียกร้อง
ให้โคลัมเบียใช้ผู้หญิงผิวสีบนปกอัลบั้มผม
ก็มันเป็นอัลบั้มของผมนี่
และผมเป็นเจ้าชายของฟรานเซส
ผมก็เลยได้เอาฟรานเซสขึ้นปก
เขายืนหยัดเพื่อความงามของหญิงผิวสี
แล้วพูดว่านี่คือความงามที่ผมกำลังแสดงออกมา
ทางดนตรีนี้ ทางแตรนี้
เป็นจุดยืนที่ยิ่งใหญ่มาก
และผมมั่นใจว่าเขาทำแบบนั้น เพราะคิดว่าภรรยาตัวเองแซ่บด้วย
ใครๆ ก็อยากได้เล่นเรื่องเวสต์ไซด์สตอรี
ก็ทำโดยเจอโรม รอบบิ้นส์กับสตีฟ ซอนด์ไฮม์
มันคือละครดังสุด
ฉันว่าน่าจะมีสาวๆ ไปคัดตัวถึง 300 คน
ฉันขึ้นไปบนเวที ยืนดีดนิ้ว แล้วก็...
ฉันร้องสแกตแบบเอลล่า ฟิทซ์เจอรัลด์ แล้วเจอโรม รอบบิ้นส์ก็...
ทุกคนฮือฮากันใหญ่
ฉันได้บทเลย
ในช่วงนี้ ผมดื่มเหล้าเยอะกว่าที่เคยดื่ม
และผมสูดโคเคนเยอะด้วย
สองอย่างนั้นรวมกันแล้ว ทำให้คนเราขี้หงุดหงิดมาก
ฟรานเซสเป็นผู้หญิงคนเดียวที่ทำให้ผมหึง
และความหึงหวงบวกกับเหล้ายา
เธอมองหน้าเหมือนผมบ้าเลย
ซึ่งตอนนั้นผมก็บ้าจริง
ผมนึกว่าตัวเองสติดี และมีความสุขล้น
พอเป็นเรื่องฉันแล้ว เขาขี้หึง
เขารับไม่ได้เลยที่ฉันอยู่กับคนกลุ่มนี้และได้รับ...
ความสนใจขนาดนี้
ตอนนั้นเองที่เขาขับรถเฟอร์รารี มารับฉันที่โรงละคร
แล้วพูดว่า "ผมอยากให้คุณออกจากเวสต์ไซด์สตอรี
ผู้หญิงควรอยู่กับสามี"
ฉันทำอะไรไม่ถูกเลย
แต่ฉันรักเขา
และทำตามที่เขาสั่ง
ฉันลาออกจากละคร
เขาส่งคนไปตามลูกๆ
เชอรีล แอน กับเกรกอรี่ กับไมล์สตัวน้อย
ท้ายที่สุดแล้วฉันก็ได้ไปทำงานในครัวแทน
ฉันมาที่นิวยอร์ก และฟรานเซสพาเราไปสมัครเรียน...
(เชอรีล เดวิส ลูกสาว)
...แล้วเราก็เริ่มกิจวัตรไปโรงเรียน กลับบ้าน และทำการบ้าน
เป็นการเปลี่ยงแปลงครั้งใหญ่สำหรับเธอ
ฉันทำอาหารหรือทำอะไรไม่เป็นเลย ฉันเดินสายมาตลอด ไม่เป็น
เขาบอกฉันว่า
"ดู ฟัง
ดูที่ผมทำอยู่แล้วทำตาม"
ฉันเลยหัดทำอาหาร
เธอจะทำอาหารอยู่ข้างล่าง
แล้วบางครั้งเธอก็จะเดินหายขึ้นไปข้างบน
หลังจากนั้นเธอบอกผมว่า "จำตอนที่ฉันชอบหายตัวไปข้างบนได้ไหม"
ผมตอบว่า "ได้"
เธอบอกว่า "ฉันขึ้นไปดูรองเท้าบัลเลต์ของฉัน"
ดูเหมือนเธอจะเก็บกด...
ความรู้สึกบางอย่างเกี่ยวกับ...
สิ่งอื่นที่เธออาจได้ทำ
ผมเข้ารับการผ่าตัดสะโพกในปี 1965
แล้วพวกเขาตัดกระดูกหน้าแข้ง มาใส่แทนข้อสะโพกของผม
แต่ใช้ไม่ได้
เลยต้องผ่าอีกรอบในเดือนสิงหาคมนั้น
ผมเจ็บปวดตลอดเวลา
ผมเริ่มดื่มเหล้ามากกว่าที่เคย
อีกทั้งยังกินยาแก้ปวดด้วย
และผมเริ่มเสพโคเคนมากขึ้น
คงเป็นเพราะซึมเศร้าละมั้ง
มันเป็นเพราะความหึงหวง
โคเคน
ยาเพอร์โคแดน
เหล้าสก็อตกับนมรวมกัน
ซึ่งฉันมารู้เอาทีหลัง
และ...
ทุกอย่างเหล่านี้รวมกัน จะทำให้น็อตหลุด
ซึ่งเกิดขึ้นกับเขา
คืนหนึ่งฉันอยู่กับไมล์สที่เบิร์ดแลนด์
และควินซี่ โจนส์ก็อยู่ด้วย
พอเรากลับถึงบ้านคืนนั้น
ฉันแค่บอกไมล์สเฉยๆ ว่า ควินซีย์ โจนส์หล่อดี
มารู้ตัวอีกที...
มันเร็วมาก
ฉันเห็นดาวเลย ฉันนอนกองกับพื้น
เป็นเรื่องเหลือเชื่อที่สุดที่เคยเกิดขึ้นกับฉัน
เพราะทั้งชีวิตฉันไม่เคยโดนต่อย
นั่นเป็นครั้งแรก
และมันไม่ใช่ครั้งสุดท้ายแน่
ซึ่งโชคร้าย
ตอนนั้นฉันยังไม่รู้ตัวว่าฉันใกล้ทิ้งเขาแล้ว
แต่...
มันเกิดขึ้นตอนนั้นเอง
ตอนนี้ผมพูดได้เต็มปาก
ฟรานเซสเป็นภรรยาที่ดีที่สุดที่ผมเคยมี
ผมตระหนักว่าผมทำไม่ดีกับเธอแค่ไหน และมันจบแล้ว
ตอนนี้ผมรู้แล้ว ถ้ารู้ตั้งแต่ตอนนั้นก็คงดี
เขาพูดถึงเธอเสมอ
แม้หลังเลิกกันแล้ว
สี่ห้าปีต่อมา เขาก็จะพูดว่า
"เห็นชุดที่สาวคนนั้นใส่ไหม
ฉันเคยซื้อชุดแบบนั้นให้ฟรานเซส"
หลังฉันทิ้งเขา
ฉันได้ยินไมล์สพูดว่าเขาทำผิดมหันต์
และเขาพูดด้วยว่า
"ใครก็ตามที่ได้เธอไป
แม่งโชคดีเป็นบ้า"
ฉันได้ยินเขาพูดว่าอย่างนั้น
เขาพูดถูก
ในปีสุดท้ายที่เทรนอยู่ในวงผม
เขาเริ่มเล่นดนตรีเพื่อตัวเอง
พอทำแบบนั้นแล้ว เวทมนตร์ในวงก็หายไป
และผู้คนที่เคยชอบเล่นดนตรีด้วยกัน
ก็เริ่มจะไม่สนแล้ว
ตอนนั้นเองที่วงดนตรีแตก
ถ้าผมพูดว่ามันไม่ได้ทำให้ผมเศร้า ผมคงโกหก
เพราะผมชอบเล่นดนตรีกับวงนี้มาก
ผมว่ามันเป็นวงดนตรีเล็ก ยอดเยี่ยมที่สุดในประวัติศาสตร์
หรืออย่างน้อยก็ยอดเยี่ยมที่สุดที่ผมเคยได้ยิน
ผมคิดหาสิ่งใหม่ๆ จะบรรเลงเสมอ
ความท้าทายใหม่ๆ สำหรับไอเดียทางดนตรีของผม
ตอนนี้ถึงเวลาทำอะไรใหม่ๆ แล้ว
ตอนนั้นผมทำงานที่ที่มีชื่อว่าฮาล์ฟโน๊ต
ไมล์สเดินเข้ามาระหว่างมีชุดแสดง
สวมผ้าคลุมกับหมวกสีดำ หน้าตาดูลี้ลับ...
(รอน คาร์เตอร์ เบส)
เขาพูดว่า "ผมต้องการมือเบส
สนใจหรือเปล่า"
ในสมัยนั้น ไม่มีใครดังระเบิด เท่าไมล์ส เดวิสแล้ว
โทรศัพท์ผมดังขึ้น
ผมได้ยินเสียงกีตาร์...
(เวย์น ชอร์เทอร์ แซกโซโฟน)
...มีเสียงกีตาร์ มีคนดีดกีตาร์อยู่
แล้วก็มีเสียงคนพูดว่า
"กีตาร์นี่โคตรเด็ดเลยนะ ว่าไหม"
"มาบ้านฉัน พรุ่งนี้บ่ายโมงครึ่ง..."
(เฮอร์บี้ แฮนค็อค เปียโน)
...วางสาย
เขาไม่บอกชื่อ
ไม่ให้ที่อยู่ เบอร์โทรศัพท์ หรืออะไรเลย
แต่ไมล์สโทรหาผม
เขาส่งตั๋วชั้นหนึ่งมาให้ผม
แล้วส่งผมไปตัดชุดทักซิโดกับช่างตัดชุดของเขา
จากนั้นผมบินไปแคลิฟอร์เนีย
ไมล์ส ครั้งนี้คุณจะเล่นเพลงอะไร
คนอื่นบอกก็ได้ เพราะไมล์สกล่องเสียงอักเสบ
ดนตรีบลูส์อะไรสักอย่าง
เอาละ แนะนำอีกครั้ง วงดนตรีห้าชิ้นของไมล์ส เดวิส
วงดนตรีห้าชิ้นอันยอดเยี่ยมของไมล์ส ในยุค 1960
ได้สร้างสรรค์วิธีการด้นสดแบบใหม่เอี่ยม
ที่ยอมให้มีระดับความเป็นประชาธิปไตยสูงมาก
เข้าไปในดนตรีนั้นได้
และใครจะชักจูงดนตรีไปทางไหนก็ได้ตามใจชอบ
เขารายล้อมตัวเองด้วยเสียงคนอายุน้อย ไม่เป็นที่รู้จัก ที่กำลังสร้างชื่อเสียงอยู่เสมอ
เขายอมให้พวกเขาได้พัฒนา ตัวตนทางดนตรีในวงนั้น
และเขาสร้างกลุ่มใหม่เรื่อยๆ
ตลอดช่วงอาชีพที่เหลือของเขา
ตอนผมไปร่วมวงของไมล์ส ผมอายุ 23 ปี
โทนี่ วิลเลี่ยมส์ มือกลอง อายุ 17 ปี
เราเป็นเด็ก ยังเด็กอยู่เลย
ความสร้างสรรค์และความอัจฉริยะ ในการแสดงออกทางศิลปะทุกรูปแบบ
ไม่สนใจเรื่องอายุเลย
ถ้าเก่งก็คือเก่ง ถ้าไม่ก็ไม่
และความแก่ไม่ช่วยให้เก่งขึ้นมาหรอก
สำหรับเรา ทุกคืนเหมือนการเข้าห้องทดลอง
ไมล์สเป็นหัวหน้านักเคมี
เรามีหน้าที่ผสมส่วนประกอบ การเปลี่ยนแปลงต่างๆ ทำนองต่างๆ
ให้กลายเป็นสิ่งที่จะระเบิดอย่างปลอดภัย แต่อันตรายเล็กน้อยทุกคืน
ซึ่งเป็นแบบนั้นทุกคืน
ไมล์สอยากให้เราใช้ชีวิตบนเวที ต่อหน้าผู้คน
สร้างสรรค์ต่อหน้าผู้คน
พูดอีกแบบคือ อย่ายึดมั่นในสิ่งที่รู้อยู่แล้ว
เขาอยากได้สิ่งที่เราไม่รู้
ผมชอบไอเดียนั้น ผมเกลียดการซ้อม
ไอเดียดีๆ โดนปัดทิ้งหมด
ผมอยากทำพลาดบนเวทีและแก้ไขมันตรงนั้นเลย
ไมล์สบอกเราด้วยซ้ำว่า
"ฉันจ้างให้พวกนายมาซ้อมดนตรี บนเวที ต่อหน้าทุกคน"
ผมค้านว่า "สาธารณะชนไม่ชอบหรอก"
เขาบอกว่า "ฉันจัดการสาธารณะชนเอง
นายเล่นไปเถอะ"
ธีโอ นายก็รู้ว่าฉันเล่นแบบนั้นไม่ได้
ได้สิ
ใกล้แล้ว
เข้าใจความหมายไหม
เฮอร์บี้ ทำแบบนั้นได้ไหม
- เราจะแยกมันออกมา - ครับ ไอเดียดี
หก
เดี๋ยวก่อนนะ ธีโอ ฉันไม่รู้ด้วยซ้ำว่าตรงนั้นจะเล่นอะไร
- อย่าเล่นตรงจังหวะแรก - เล่นท่อนนั้น ธีโอ
เมื่อเขาเล่นเทก
ที่คนเป่าแตรเล่นทำนองถูกต้องหมด
โดยไม่มีความผิดพลาดใหญ่ๆ เลย
เทกนั้นจะได้ขึ้นแผ่นเสียง
ผมมีสมุดเล่มหนึ่งติดตัว
ที่ผมใช้สมัยอยู่ในกองทัพ
ผมก็จดอะไรไว้บ้าง เขาถามว่า "มีดนตรีไหม"
ผมตอบ "มี ในสมุดนี้ก็มีบ้าง"
เขาเปิดสมุดแล้วพูดว่า "ลองอันนี้กัน"
- เพลงนี้เรียกว่าอะไร - "Footprints"
"Footprints" เหรอ
และโดยไม่มีการซักซ้อมก่อน
เราก็อ่านโน๊ตและปรึกษากันครู่หนึ่ง แล้วก็อัดเสียงเลย
ครั้งต่อไปที่เราไปที่สตูดิโออัดเสียง
เขาก็พูดว่า "เราจะอัดเสียงวันพุธหน้า เอาสมุดมาด้วย"
(ปี 1969)
ในปี 1969
เกิดเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ มนุษย์ขึ้นไปเดินบนดวงจันทร์
(เลนนี่ ไวท์ กลอง)
และสหรัฐอเมริกายังคงทำ สงครามนองเลือดกับเวียดนามอยู่
ผมคิดว่าไมล์สรู้สึกถึงความสำคัญของคนรุ่นใหม่
เพราะไมล์สมองไปข้างหน้าเสมอ
ปี 1969 เป็นปีที่ดนตรีร็อกและฟังก์ ขายดีเป็นเทน้ำเทท่า
ผู้คนต่างเข้าไปฟังและดูดาราตัวเป็นๆ กันจนเต็มสนามกีฬา
และดูเหมือนดนตรีแจ๊สจะเริ่มเหี่ยวแห้งไร้ชีวิต
ในปี 1969 เราเล่นดนตรีในคลับ ที่มีคนดูไม่ถึงครึ่งหลายแห่ง
มันทำให้ผมตระหนักบางอย่าง
ดนตรีของจิมมี่ เฮนดริกซ์
สไล สโตน และเจมส์ บราวน์
ทำให้ไมล์สเห็นว่าคุณสามารถ เล่นคอนเซิร์ตครั้งเดียว และเข้าถึงคนดูมากมาย
รายได้ขณะเล่นคอนเซิร์ต ยาว 45 นาทีครั้งเดียว
มากกว่ารายได้ตลอดสัปดาห์ ที่เล่นคืนละสามเช็ตในคลับ
เหตุผลหนึ่งที่เขาเล่นกีตาร์ไฟฟ้า
เป็นเพราะเขาได้ไปใช้เวลา อยู่กับสไลแอนด์เดอะแฟมิลี่สโตน
สไลเล่าให้ฟังว่าทำเงินเท่าไร
ไมล์สถาม "อะไรนะ"
หลังจากนั้นไมล์ก็เลยเปลี่ยนสไตล์
ผมเริ่มตระหนักว่า
นักดนตรีร็อกส่วนใหญ่ไม่รู้เรื่องดนตรีเลย
ผมคิดว่าถ้าพวกเขาทำได้
เข้าถึงผู้คนและขายอัลบั้มได้มากมาย
โดยไม่มีความรู้ในสิ่งที่ทำเลย
งั้นผมก็ทำได้เหมือนกัน แต่ทำได้ดีกว่า
ไมล์ขอพบผม...
(ไคลฟ์ เดวิส ประธาน โคลัมเบียเรเคิร์ดส์)
...เป็นการประชุมที่ตึงเครียดมาก
เขาพูดว่าไอ้พวกเด็กผมยาวผิวขาว
ขโมยดนตรีของเขา ขโมยท่อนซ้ำของเขา
เขาโมโหมาก และเขาขอถอนตัวออกจากค่าย
ผมบอกว่า "ฟังนะ ผมนัดวันให้คุณได้
ให้คุณไปเล่นดนตรีกับศิลปินรุ่นใหม่
ให้ไปเล่นดนตรีอีกแบบ
ผมแค่รู้ว่าถ้าคุณไปเล่นวันนั้น จะเกิดอะไรบางอย่างขึ้น"
("IF I'M IN LUCK I MIGHT GET PICKED UP" เบ็ตตี้ เดวิส)
ในช่วงนี้
ผมได้พบกับนักร้องนักแต่งเพลงสาวสวย ชื่อว่าเบ็ตตี้ เมบรี่
เธอเต็มไปด้วยสิ่งแปลกใหม่น่าประหลาดใจ และเธอช่วยชี้ทางให้กับผม
เบ็ตตี้ เดวิสเป็นคนที่กล้าและเก่งหลายทาง
เธอเป็นส่วนหนึ่งในซีนร็อก ที่นิวยอร์กและแคลิฟอร์เนีย
เธอเปลี่ยนความคิดของเขาอย่างสิ้นเชิง ว่ากำลังเกิดอะไรขึ้นในวงการดนตรี
เบ็ตตี้มีผลกระทบต่อชีวิตส่วนตัว
และชีวิตทางด้านดนตรีของผมมาก
แล้วเธอก็ช่วยเปลี่ยนสไตล์การแต่งตัวผมด้วย
ผมไปที่บ้านเขา เขามีชุดหน้าตาแปลกๆ
และของแปลกๆ แขวนในตู้เสื้อผ้า ทั้งรองเท้าและหมวกตลกเต็มไปหมด
ผมถาม "เกิดอะไรขึ้น"
เขาเปลี่ยนสไตล์ จากแบบนี้ไปเป็นแบบนี้
ผมอยากเปลี่ยนเส้นทาง
ผมจำเป็นต้องเปลี่ยนเส้นทาง ถ้าผมอยากเชื่อมั่นและรักดนตรีต่อไป
ผมสนใจในนักเล่นเบสอิเล็กทรอนิกส์
มันทำเสียงที่ผมอยากฟัง มากกว่าเบสยืนธรรมดา
เขาเรียกผมไปหาแล้วบอกว่า "ฉันอยากคุยด้วย" ผมตอบ "โอเค"
เขาบอกว่า "ฟังนะ นายแค่ต้องเล่น ให้เหมือนกับเบสยืน
ผมตอบ "มันไม่เหมือนกัน
โน๊ตก็ไม่เหมือน เสียงก็ไม่เหมือน
แรงกระทบกับความยาวโน๊ตก็ไม่เหมือน
และตำแหน่ง...
สิ่งเดียวที่เหมือน ไมล์ส ก็คือโน๊ตเดียวกัน
ผมฟังแบบนี้ตั้งแต่ตอนอายุ 18 แล้ว
ทำไมต้องเลิกเล่นด้วย
เพื่อไปเล่นกับคุณเหรอ ไม่ ผมไม่ทำหรอก"
เขาตอบ "โอเค"
ผมก็เลยใส่หมวกแล้วจากมา
วงเราแตกตอนที่รอนตัดสินใจลาออกถาวร
เพราะเขาไม่อยากเล่นเบสไฟฟ้า
ตอนนี้ผมเริ่มจะคิดหาทางอื่น
ที่จะลองดนตรีนี้ได้
ผมไปที่สตูดิโอในเดือนสิงหาคมปี 1969
ไมล์สสั่งว่า "ไปที่โคลัมเบียสตูดิโอสิบโมงเช้า"
ผมไปถึงเก้าโมงครึ่ง แม่บ้านเปิดประตูให้เข้าไป
ผมนำการแสดงดนตรี ที่ไม่เคยมีใครเห็นมาก่อนเข้ามา
เหมือนกับที่ทำในไคด์ออฟบลู
ผมบอกนักดนตรีว่าอยากทำอะไรก็ได้ตามใจชอบ
เล่นอะไรก็ได้ที่ได้ยิน พวกเขาก็ทำแบบนั้นเลย
มีคนเล่นเครื่องกระทบสี่คนพร้อมกัน
เบสสองตัวเล่นพร้อมกัน
คีย์บอร์ดสองหรือสามคนพร้อมกัน มีกีตาร์
เป็นการเล่นแบบด้นสดครั้งยิ่งใหญ่
เขาให้ผมพกไปแต่ฉาบกับกลองแต๊ก
แล้วเราก็เริ่มเล่นท่อนแรก ของเพลง "Bitches Brew"
จากนั้น...
คุณจะได้ยินเสียงแตรทรัมเป็ต ของไมล์สกระทบกับตึก
ตอนกลางคืน ตีสาม
รู้ไหม และเสียงมันเหมือน นิวยอร์กเป็นแกรนด์แคนยอนที่มีแต่ตึก
มันเหมือนเป็นลางบอกเหตุ
เหมือนกำลังจะเกิดเรื่องอะไรบางอย่าง
เคลื่อนไหวเหมือนตัวอะมีบาที่ว่ายวนไป
แล้วมันทำแบบนี้ แล้วก็จะมีอะไรแทงขึ้นมา
แต่มันเหมือนตัวอะไรบางอย่าง ที่เคลื่อนไหวไปพร้อมๆ กัน
ผมเปิดวิทยุช่องแจ๊สอยู่ ดีเจพูดว่า
"พระเจ้า อัลบั้มใหม่ของไมล์สเพิ่งออกมา"
(บันทึกซีบีเอส วันที่ 14 พฤศจิกายน 1969)
(ไมล์เพิ่งโทรมาบอกว่า อยากให้ตั้งชื่ออัลบั้มล่าสุดว่า)
("บิตเชสบรูว์")
(ขอคำแนะนำ)
แล้วเขาก็พูดชื่ออัลบั้ม
ผมนี่แบบว่า "เฮ้ย พูดออกอากาศได้เหรอ"
เขาบอกว่า "ช่างเพลงเถอะ รอดูปกเสียก่อน"
อัลบั้มบิตเชสบรูว์ขายได้เร็วกว่า อัลบั้มทั้งหมดที่ผมเคยทำ
และขายได้เยอะกว่า อัลบั้มแจ๊สใดในประวัติศาสตร์
หลังเขาทำบิตเชสบรูว์
เขาก็เริ่มไปแสดงที่ฟิลมอร์อีสต์ และที่พวกนั้น
เราอยู่ในห้องแต่งตัว และไมล์สรับบิล
เขาดูบิล และเราได้ยินเขาพูดว่า
"ฉันรู้สึกเหมือนโจรเลย"
ที่นั่นเป็นร้านอาหารอินเดีย ถนนเลขที่ 125
เรานั่งกินนั่งคุยกันประมาณสองชั่วโมง...
(เจมส์ เอ็มทูเม่ เครื่องกระทบ)
...แล้วเราก็ลุก ขณะเราเดินออกไป
เขาถามว่า "คิดว่าไงล่ะ"
ผมก็แบบว่า "ประการแรก คิดเรื่องอะไร
คือผมก็พยายาม... สมองผมคิดถึงบทสนทนา"
เขาถาม "คิดยังไงกับดนตรี"
ผมก็ทำแบบนี้ เพราะพวกเขาเล่นดนตรีอินเดีย
แล้วไมล์สก็พูดว่า "อัลบั้มใหม่ เราจะทำแบบนั้นเลย ออนเดอะคอร์เนอร์"
เขาพูดว่า "ฉันจะเล่นกลองทาบลา กับซีตาร์ไฟฟ้า เติมความฟังก์"
อัลบั้มออนเดอะคอร์เนอร์ ไม่มีความคลุมเครือเลย
เราลุยกันเลย
มันเข้มข้นขึ้นเรื่อยๆ
สี่ หนึ่ง สอง นั่นคือฟังก์
พวกเขาติดกระแสเลย พวกเขาดังระเบิด
ทุ่มสุดตัวกันทุกคืน
พวกเขาเล่นได้อย่างดีเยี่ยมและอันตราย
ในแง่ของการใช้เครื่องกระทบ และการใช้วิธีทำให้เสียงบิดเบี้ยว
นี่เป็นดนตรีป่าดงดิบอวกาศ
ตอนนั้นเองที่เราต่อติดจริงๆ
กับแนวดนตรีหมอผีวูดูของไมล์ส
นี่คือดนตรีแอซิด
คนที่สูบปุ๊นแล้วเข้าไปฟังดนตรีตอนเมายา
จู่ๆ ก็สร่างขึ้นมาทันทีทันใด
ส่วนคนที่สร่างอยู่แล้วจะเมาแทน
วิธีการเล่นดนตรีของเขาเปลี่ยนทุกอย่างไปหมด
กลุ่มผู้ฟังของไมล์สกำลังเปลี่ยน เพราะดนตรีของเขาเปลี่ยน
ไปซึบซับกระแสปัจจุบัน
กระแสในปัจจุบัน ไม่ใช่เมื่อสิบปีที่แล้ว ปัจจุบัน
ผมไม่เคยเข้าใจเลยว่า คนมากมายเหล่านี้ชอบมันตรงไหน
ผมพยายามคิดว่าเขาได้ยินอะไรในเพลง
ผมไม่เข้าใจเลย
อีกอย่าง เสียงก็ไม่น่าฟัง
กับคนที่พูดแบบนั้น
ผมจะมองหน้าแล้วพูดว่า "นายไม่รู้เรื่อง
และสิ่งที่ทำให้นายพูดแบบนั้นก็คือความอิจฉา
เพราะนายไม่มีวันเป็น มี หรือแม้แต่จะเข้าใจ
สิ่งที่อยู่เหนือความคิดอันตื้นเขิน บูดเบี้ยวบิดเบือนของนายได้"
"ให้ตาย คาร์โลส พูดแรงนะ"
ก็มันจริงนี่
เมื่อคุณได้ฟังแผ่นเสียงทั้งหลาย
ที่เขาอัดอย่างต่อเนื่อง ในช่วงประมาณปี 1969 ถึงปี 1975
คุณจะได้ยินเสียงแม่แบบ สำหรับดนตรีฮิปฮอป ดนตรีเฮาส์
ดรัมแอนด์เบส อิเล็กทรอนิกา
ไมล์สทำทั้งหมดนั่นในต้นยุค 1970
เขาสร้างสรรค์ดนตรีแบบใหม่ และเขย่าวงการ
ตอนฉันคบกับเขา เขาสุขภาพดี เขาอยู่ดีมาก
เขากินอาหารที่ดีต่อสุขภาพ ดูแลให้ร่างกายสะอาด
แน่นอนว่าเขาไปชกมวย ออกกำลังกายที่ฟิตเนสแทบทุกวัน
ดังนั้นนั่นเป็นสิ่งที่สำคัญมากในตอนนั้น
ซึ่งก็ดีมาก
ฉันรู้ว่าไมล์สเริ่มจะกลับไปเสพยา
แม้ว่าเขาจะไม่เสพยาเวลาอยู่กับฉัน
เพราะเขาขี้หวาดระแวงมาก
เขารุนแรง เขาชอบทารุณ
ฉันบอกว่า "รู้ไหม ฉันไม่อยู่แบบนี้หรอก"
เดือนตุลาคม ปี 1972 ผมหลับขณะขับรถ
แล้วพุ่งรถลัมโบร์กินีชนเกาะกลางถนน
ผมต้องนอนพักฟื้นนานเกือบสามเดือน แล้วพอได้กลับบ้าน
ผมก็ต้องใช้ไม้ค้ำอยู่พักหนึ่ง ซึ่งทำให้สะโพกข้างที่เจ็บแย่ลงไปอีก
นั่นน่าจะเป็นจุดพลิกผันครั้งใหญ่ในชีวิตเขา
ความเจ็บปวดที่เขารู้สึกตั้งแต่ตื่นยันหลับ...
(มาร์ค รอธบอม ผู้จัดการ)
...บีบบังคับเขา ผมขอใช้คำว่า "บีบบังคับ" ให้เขาใช้ยาแพทย์สั่ง
โคเคน แอลกอฮอล์ บุหรี่
อะไรก็ได้ที่ลดความเจ็บปวด
เขาเริ่มรับงานและทัวร์น้อยลงเรื่อยๆ
ในที่สุดก็ไม่เหลือวงดนตรีของไมล์ส เดวิส
จิตวิญญาณผมเหนื่อยล้า กับเรื่องไร้สาระทั้งหลายในชีวิตผม
ตลอดหลายต่อหลายปี
ผมรู้สึกหมดความคิดสร้างสรรค์
ผมไม่มีดนตรีใหม่จะให้แล้ว
ผมรู้ว่าผมจำเป็นต้องพักผ่อน ผมเลยพัก
ผมวางสิ่งที่ผมรักที่สุดในชีวิต ดนตรีของผม
และยิ่งผมห่างจากมัน
ผมก็ยิ่งจมดิ่งลึกลงไปสู่โลกที่มืดมิดกว่า
ตึกอะพาร์ตเมนต์ของเขาคือถ้ำของเขา
และเขาปลีกตัวเข้าไปอยู่ในนั้น
บางครั้งเขาจะไม่ออกไปไหนนานหลายวัน หรือนานหลายสัปดาห์
ตอนผมอายุ 15 หรือ 16
ผมจะไปอยู่นิวยอร์กในช่วงเวลาอันมืดมิดนั้น
ผมจำได้ว่าในบ้านมืดตลอดเวลา...
(วินซ์ วิลเบิร์น หลาน)
...ผมจำได้ว่ามันมีบุหรี่ ขวดเบียร์
กับโคเคน
ผมจำได้ว่าผมไปเยี่ยมพ่อสองสามครั้ง
มันเป็นช่วงเวลาที่หดหู่สำหรับพ่อ
พ่อ... คือผมไม่...
(เอริน เดวิส ลูกชาย)
...ผมกลัวพ่อนิดๆ
พ่อต้องรับมือกับความเจ็บปวด และการไม่ได้เล่นดนตรีคนเดียว
ผมรู้ว่าสำหรับพ่อ การไม่เล่นดนตรี...
เปรียบเหมือนการอดน้ำ
ผมอยากให้มันหยุด
ผมอยากให้ความมืดมิดหายไป
เขาเหมือนคนที่ผมไม่เคยรู้จัก
และผมอยากให้เขากลับไปเป็น ลุงของผม เป็นซูเปอร์ฮีโร่ของผม
ผมจำตอนไปที่ฮาร์เลมได้
ในรถเรามีผู้หญิงนั่งอยู่ด้วย
เธอนั่งข้างผม
และไมล์สขับรถไปที่นั่นแล้วบอกว่า "รอนี่"
แล้วเขาเดินออกมาจากอาคารที่เข้าไป
ในสภาพเมายามาก
บนใบหน้าเขาจะมีรอยเปื้อนโคเคน
และผมอยากพูดอะไรออกไป แต่ผมกลัวเกินไป
เขาจะผลักผมเบาๆ
แล้วพูดว่า
"นายอึ๊บเธอ"
ผมก็พูดว่า "ฉันไม่ได้อึ๊บเธอ"
แล้วเขาก็พูดว่า "เราจะไม่ไปไหน จนกว่านายจะยอมรับว่าอึ๊บ"
เขาดับเครื่อง
ผมตอบ "ก็ได้ ฉันอึ๊บเธอบนฝากระโปรง ไปได้หรือยัง"
แล้วเขาก็พูดว่า "นึกว่าเราเป็นเพื่อนกันเสียอีก"
คืนไหนไปเที่ยวกับไมล์สจะเป็นแบบนี้
ช่วงนั้นไมล์สชอบมาหา เราจะ...
เขาต้องการเงิน และเราจะให้เงินเขา
ซึ่งไม่หวังว่าจะได้คืนหรอกนะ
อย่างไรก็ตาม วันหนึ่งเราออกมา แล้วผมบอกมารีว่า...
"ผมว่าจบแล้ว
สภาพนี้เขากู่ไม่กลับแล้ว"
แล้วผมก็พูดต่อว่า "แต่ก็ไม่มีทางรู้ได้"
ในประมาณช่วงเดียวกัน
ซิเซลี ไทสันก็เริ่มมาหาผมอีก
เธอแวะมาหาผมตลอดช่วงนี้
แต่ตอนนี้เธอเริ่มมาหาบ่อยขึ้น
ในช่วงปีเหล่านั้น สุขภาพเขาแย่สุดๆ
หลายๆ คนคิดว่าสภาพเขาแย่มาก
จนเขาไม่มีวันเล่นดนตรีอีกแน่ๆ
เขาก็ยังคิดเลยว่าอาจไม่ได้เล่นดนตรีอีก
ซิเซลีมอบแรงบันดาลใจให้เขามองเห็นอีกครั้ง
ว่าเขายังมีอะไรจะมอบให้โลกอยู่
ว่าความสร้างสรรค์ของเขาเอง...
ความสร้างสรรค์เขายังไม่ถึงจุดสูงสุด
เธอช่วยไล่คนพวกนั้นออกจากบ้านผม
เธอปกป้องผมและเริ่มดูแล
ให้ผมกินอาหารดีๆ และดื่มน้อยลง
เธอช่วยผมเลิกโคเคน
เธอทำอาหารสุขภาพให้ผมกิน มีผักเยอะๆ
และน้ำผลไม้เยอะมาก
เขาจะวิ่งออกกำลังกายบนชายหาด และพยายามหันไปกินมังสวิรัต
ซึ่งสุดยอดมาก เพราะเขาทำไม่สำเร็จ
ไมล์สจะบอกว่า "มารับฉันที่บ้านสิ
พาฉันไปที่ที่มีเนื้อสัตว์หน่อย
ให้ฉันได้ดมกลิ่นเนื้อหน่อย แล้วสั่งแซนด์วิชฮอตลิงก์ให้ด้วย
ช่วงปีเหล่านั้นจำเป็นต่อไมล์ส ให้เขาได้มีกำลัง
ที่จะเลิกยา หันมาเล่นดนตรีอีก รับมือกับสาธารณชน
รับมือกับการทัวร์ รับมือกับนักวิจารณ์
และมีชีวิต
ตั้งแต่ปี 1975 จนถึงต้นปี 1980 ผมไม่หยิบแตรเลย
เป็นเวลากว่าสี่ปีที่ผมไม่ได้หยิบแตร แม้สักครั้งเดียว
ท้ายที่สุดแล้วก็รวมกันเกือบหกปี
เขาเอาเทปมาที่ออฟฟิศผมอยู่เรื่อย
ในเทปมีวงดนตรีที่ฟังดูแตกต่าง เป็นวงอิเล็กทรอนิกส์
ผมบอกว่า "ผมจะจ้างคุณ 70,000 ดอลลาร์ ให้เล่นคอนเสิร์ตที่เอเวอรีฟิชเชอร์ฮอลสองครั้ง"
เขามองหน้าเหมือนผมบ้า ไม่มีใครทำแบบนั้น
แล้วผมก็เขียนเช็คเงินสด จำนวน 35,000 ดอลลาร์ให้เขา
ผมกลั้นหายใจ
ผมซื้อรถเฟอร์รารีรุ่น 308 จีทีเอสไอ สปอร์ตคูเป้ สีเหลืองคันใหม่เอี่ยม
หลังคาถอดได้
ผมพร้อมกลับไปเล่นดนตรีแล้ว
เขาซื้อรถคันนั้นเพื่อขับไปงานนั้นโดยเฉพาะ...
(มาร์คัส มิลเลอร์ เบส)
...ส่วนผมแค่ซื้อเสื้อตัวใหม่
เขาซื้อเฟอร์รารี
ไมล์สกลับมาแล้ว
และเขามีเสียงสไตล์ใหม่กับศิลปินอายุน้อย
เขาหายไปเจ็ดปี แล้วจู่ๆ ก็กลับมาแล้ว
(ไมค์ สเติร์น กีตาร์)
ผู้ชายคนนี้จะเลิกเล่นถาวร แล้วพูดว่า "แค่นี้พอแล้ว" ยังได้
และทุกคนจะพูดว่า "พอแล้วจริงๆ"
แต่เขาอยากเล่นต่อไป
มันไม่ใช่แค่การกลับมาของศิลปินคนหนึ่ง
แต่เป็นการกลับมาของคนคนหนึ่ง
ผมไม่เคยเห็นใครทำได้เหมือนเขาเลย
ยังสนุกกับการแสดง ในเทศกาลดนตรีแจ๊สที่ยุโรปไหมครับ
ครับ ผมชอบเล่นที่ยุโรป เทศกาลดนตรีแจ๊ส
แล้วโมลเดล่ะ คุณไปสาย
เมื่อเช้าผมป่วย
เริ่มจากทัวร์แรก...
(ไมเคล อีแลม ผู้ช่วยส่วนตัว)
...เราไปเมืองใหม่หรือประเทศใหม่ทุกๆ วัน
สมมุติว่าเริ่มการแสดงเวลาสองทุ่ม
เราจะกลับถึงโรงแรมเที่ยงคืน
หลังจากนั้นเขาก็อยากเขียนภาพ
เขาจะหยิบอุปกรณ์เขียนอะไรก็ได้ที่มี แล้วเริ่มวาดภาพ
ตอนเราเดินสาย เขาวาดภาพในเครื่องบิน วาดในรถ
วาดในเลาจ์ขณะรอเครื่องบิน
พอไปถึงหน้างาน เขาก็วาดภาพในห้องแต่งตัว
มันเคลื่อนจากแขนของเขา ไปที่มือ แล้วก็ลงไปที่หน้ากระดาษ
เมื่อวาดเส้นผิด
มันรู้สึกเหมือนกับดนตรีไหมครับ
โน๊ตต่อจากตัวที่คุณคิดว่าแย่
จะแก้ไขตัวก่อนหน้า
ตอนนั้นยังเช้าตรู่ ฉันออกไปวิ่ง...
(โจ เจลบาร์ด จิตรกร)
...ฉันยืนรออยู่หน้าลิฟต์ พอลิฟต์เปิดออก เขาก็อยู่ในนั้น
หัวใจฉันเต้นแรง มันเหมือนกับ...
เหมือนในหนัง ฉากที่ได้เจอแวมไพร์
และคุณรู้ว่าคุณจะตาย แต่คุณไม่สน
ฉันหันกลับไปมอง เขาพูดว่า "วิ่งเร็วๆ นะ
เพราะพอผมกลับมา ผมจะตามจับคุณ"
แค่นั้นเลย แล้วเราก็เริ่มเขียนภาพด้วยกัน
มันมีองค์ประกอบของทุกสิ่งที่เขาทำ
ออกมาจากทุกที่
ไมล์ส อะไรทำให้คุณเริ่มเขียนภาพ
เขาไม่เคยเนื้อหอมเท่านั้นมาก่อน
พวกคุณเป็นใคร
ดูเหมือนเขาจะลืมไปแล้วว่าตัวเองเคยเป็นใคร
มันเหมือนผมได้เริ่มต้นใหม่
เขาได้ออกทอล์กโชว์
สวัสดียามเย็น นี่คือไมล์ส เดวิส
ออกรายการช่วงดึก
- ไมล์ส เดวิส - ไมล์ส เดวิส
ไมล์ส เดวิส
เขารับสัมภาษณ์ในทุกเมืองที่เขาไปแสดง
เขาดูเหมือนคนละคนไปเลย
และเขาได้ไปเล่นดนตรีกับพรินซ์ด้วย
เขาชอบพรินซ์มาก พรหมลิขิตให้พวกเขาได้ร่วมงานกัน
ผมได้รับสายโทรศัพท์จากทอมมี่ ลิพูม่า
รองประธานฝ่ายคัดสรรค์และพัฒนาศิลปิน ที่ค่ายวอร์เนอร์บราเธอร์ส
เขาบอกว่า "ไมล์ส เดวิสเพิ่งออกจากโคลัมเบีย และจะย้ายมาวอร์เนอร์บราเธอร์ส"
ผมพูดว่า "เหรอ ยินดีด้วย" แล้วเขาก็ถามว่า "มีเพลงไหม"
ทันทีที่ผมวางสาย เสียงเบสเพลง "Tutu" ก็ให้ไอเดีย
เวลาผมแต่งเพลงให้ใคร ถ้าผมเห็นภาพเขา...
โยกตามจังหวะเพลง ผมจะคิดว่า "โอเค เพลงนี้ใช่"
ผมมองเข้าไปในสตูดิโอและมองไปที่ไมล์ส
เขาเริ่มเล่นเพลงกับเปียโนให้ผมฟัง
พอมองย้อนกลับไปแล้ว ผมตระหนักว่า หมอนี่ไม่เคยอัดเพลงแบบนี้มาก่อน
เขาไม่เคยสวมหูฟัง แล้วเล่นกับเพลง ที่มีเครื่องกลองหรืออะไรแบบนี้มาก่อน
เขาอินมาก ไม่ใช่แค่อินแบบชอบเท่านั้น
แต่อินสุดๆ
ใช่เลย
ลึกๆ ข้างใน เขายังเป็นเด็กหนุ่มคนนั้น
ที่มานิวยอร์กเพื่อเล่นดนตรีทันสมัย
เขาอยากมีความรู้สึกแบบนั้นเสมอ
ไมล์สไม่เคยพูดถึงอัลบั้มเก่าๆ ของเขา
พ่อไม่ได้เก็บไว้ที่บ้าน ไม่เก็บไว้สักแผ่น
ไม่มีเลย และพ่อไม่อยากให้เอาเข้าบ้าน
พ่ออยากได้แต่เพลงที่พ่อทำอยู่
ตอนผมเพิ่งไปร่วมวงใหม่ๆ ไมล์สดูโอเค
เขาตื่นตัวและเตรียมพร้อมเสมอ
แต่หลังจากนั้นไม่นาน เขาเริ่มดูไม่ค่อยดีเลย
และถ้าคุณได้ดูคอนเสิร์ตที่เราเล่น ออกแซเทอร์เดย์ไนต์ไลฟ์
คุณจะเห็นว่าผมพูดถึงอะไร
เขาเดินไปมา และเสียงของเขาเปราะบางมาก
เขาน้ำตาตกในเพราะจับโทนเสียงไม่ได้
จับโทนเสียงไม่ได้
บางครั้งเขาจะเดินโซเซบนเวที แต่...
เขายังเป็นไมล์ส
คืนนี้จะเป็นครั้งแรกของเรา ที่ไมล์ส เดวิส และควินซี่ โจนส์
เล่นดนตรีด้วยกันบนเวทีเดียวกัน
ผมพยายามมา 15 ปีแล้ว
ผมแหย่เขามาพักหนึ่งแล้ว ผมคะยั้นคะยอเรื่องนี้...
(ควินซี่ โจนส์ โปรดิวเซอร์และนักแต่งเพลง)
...แล้วเขาก็พูดว่า "ก็ได้วะ"
ถ้าเขาไม่เล่นดนตรีอีกเลย เขาก็ไม่ต้องเล่น
เพราะเขาเป็นผู้นำ กระแสใหม่ๆ มานาน 50 ปีแล้ว
การได้เห็นเขาในวัย 65 ปี
พยายามสร้างตัวตน วัย 25 ปีของตัวเองขึ้นมาใหม่
มันอัศจรรย์เหลือเกิน
เพื่อนรักของผม
และศิลปินเพลงคนโปรดคนหนึ่ง ที่ผมเชิดชู ไมล์ส เดวิส
ผมรักเขาจริงๆ
มันทำให้ผมยิ้มลึกไปถึงวิญญาณ
มีเพลงที่ชื่อว่า "The Pan Piper"
(วอลเลซ โรนีย์ ทรัมเป็ต)
...และผมรู้ว่าเพลงนั้นเล่นยาก
ผมไม่มั่นใจว่าเขาจะเล่นได้หรือเปล่า
เขาไม่ยอมพูดหรอก
ดังนั้นพอถึงเวลาเล่นเพลงนั้น ผมจำได้ว่าผมเข้าไปช่วย
ผมจำได้ว่าเขาเคยบอกผมว่า "ฟังนะ ถ้าฉันกลับไปเล่นเพลงเก่าๆ
ฉันตายแน่"
และผมนั่งดูอยู่หน้าทีวีแล้วคิดว่า "เขาป่วย
เขาป่วย"
เขาบอกว่า "เวลาพระเจ้าลงโทษคุณ มันไม่ใช่ว่าคุณ..."
มันเศร้ามาก
"มันไม่ใช่ว่าคุณอดได้สิ่งที่ต้องการ
คุณจะได้ทุกสิ่งที่ต้องการ
แต่กลับหมดเวลา"
ไมล์ส เดวิส!
ควินซี่ โจนส์!
ไมล์สเข้าโรงพยาบาล ช่วงสุดสัปดาห์วันแรงงานปี 1991
เราคุยกันและฟังเพลงกันอยู่
แล้วฉันมองเขา เขาดูแปลกๆ นิ่งๆ
แล้วฉันมองขึ้น คุณหมอมาที่หน้าประตู
แล้วเขาเดินเข้ามา มันก็แค่วินาทีเดียวเอง
ฉันนั่งให้เขาซบหัวที่ตักฉัน
แล้วหมอก็เริ่มปั๊มหัวใจเขา
จากนั้นเขาก็ส่งเพจและมีหมอเข้ามาอีกคน
แล้วก็มีหมอกับพยาบาลมากันเต็ม
ฉันยังนั่งอยู่บนเตียง ส่วนเขาว่างเปล่า
เขายังหายใจอยู่ ฉันรู้ว่ายังไม่ตาย
ฉันไม่รู้... มันน่ากลัวมาก
พวกเขาต่างรุมเขา
และปั๊มหัวใจและฉีดยาให้เขา
จากนั้นพวกเขาก็เข็นเราออกไป ในลิฟต์ ในทางเดิน ในสภาพนั้น
พวกเขาไม่เห็นด้วยซ้ำว่าฉันอยู่บนเตียง
ว่าหัวเขายังซบฉันอยู่
มีผู้คนมารุมเรา
ตอนเราอยู่ในลิฟต์ พวกเขาพูดว่า "เขาเส้นเลือดสมองแตก"
เดโบร่าห์ ภรรยาเก่าของผมโทรมาบอกว่า
"ฉันว่าคุณควรหาอะไรเกาะก่อน"
ผมถาม "มีเรื่องอะไร"
เธอตอบว่า
"ไมล์ส เดวิสเสียแล้ว"
และมันรู้สึกเหมือน...
มีคนเอา...
หัวเจาะคอนกรีตมาฟาดหัวผม
ฉันคิดว่าไมล์สเป็นคนที่ไม่เหมือนใครที่สุด ที่ฉันเคยรู้จักแน่นอน
เขาทำอะไรๆ ในแบบที่แตกต่างจากคนอื่นๆ
เขามองโลกอีกแบบ เขาเห็นอะไรๆ อีกแบบ
คุณต้องซื่อสัตย์กับตัวเอง ฉันว่านั่นเป็นคติประจำใจเขา
ทำไมคนเราถึงสามารถแต่งดนตรีที่งดงามได้
ทั้งๆ ที่มีอีกด้านหนึ่ง
บางครั้งฉันก็ไม่ไหว
แต่บางครั้งมันก็สมบูรณ์แบบ
ฉันไม่เสียใจ ฉันไม่ลืม แต่ฉันก็ยังรัก
ผมคิดถึงเขา
ผมคิดถึงเขา ผมฝันถึงเขาบ่อย
เขา...
ราศีจับจริงๆ
ผมก็ต้องรักเขาสิ
เขาเป็นเหมือนพี่ชาย
ที่ทำเรื่องโง่ๆ แต่ผมก็รับได้
เขาเป็นคนจริง
จริงแท้
จะไม่ค่อยมีคนอย่างไมล์สอีกแล้ว
พอแล้ว ไม่พูดแล้ว
คำบรรยายโดย นันทวัน ริดเดล