Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟΥ ΜΑΪΛΣ ΝΤΕΪΒΙΣ, ΕΚΤΟΣ ΑΝ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ.
ΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΤΟΝ ΜΑΪΛΣ, ΜΕ ΑΦΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΛ ΛΑΜΠΛΙ.
Η μουσική ήταν ανέκαθεν κατάρα μου.
Είχα την παρόρμηση να παίξω.
Το κυριότερο πράγμα στη ζωή μου.
Αυτό που σκεφτόμουν όταν έπεφτα για ύπνο ή όταν ξυπνούσα.
Ήταν πάντα παρούσα.
Η πρώτη μου προτεραιότητα.
Η ζωή είναι περιπέτεια και πρόκληση.
Όχι στασιμότητα και ασφάλεια.
Έτσι ήμουν πάντα, όλη μου τη ζωή.
Αν κάποιος θέλει να δημιουργεί, πρέπει ν' αποζητά την αλλαγή.
1926
Γεννήθηκα στο Άλτον του Ιλινόι,
μια μικρή πόλη δίπλα στον ποταμό Μισισιπή.
Ο πατέρας μου μετέφερε την οικογένεια στο Ανατολικό Σεντ Λούις.
Το Αν. Σεντ Λούις και το Σεντ Λούις
ήταν επαρχιακές πόλεις γεμάτες από επαρχιώτες.
Ειδικά οι ντόπιοι λευκοί.
Εντελώς επαρχιώτες...
και ρατσιστές ως το κόκκαλο.
Ο Μάιλς μεγάλωσε σε εύπορο περιβάλλον.
Ο πατέρας του ήταν οδοντίατρος.
Είχε και φάρμα με βοοειδή...
χοίρους κλπ.
Ήταν η αφρόκρεμα της πόλης.
Ο δεύτερος πλουσιότερος στο Ιλινόι.
Ένας μαύρος.
Αλλά η περίοδος που μεγάλωσε, χαρακτηριζόταν από φυλετικό διαχωρισμό.
Οπότε, τα πλούτη της οικογένειας
δεν τον προστάτευαν από φυλετικές και ρατσιστικές διακρίσεις
στο Αν. Σεντ Λούις.
Στα 13α γενέθλιά μου, ο πατέρας μού αγόρασε μια τρομπέτα.
Η μητέρα μου ήθελε βιολί, αλλά ο πατέρας μου αρνήθηκε.
Αυτό προκάλεσε μεγάλο καυγά.
Μάλωναν συνέχεια απ' όταν ήμουν μικρός.
Άκουγε τους γονείς του να διαφωνούν,
κάτι που εντυπώθηκε στο μυαλό του από μικρό παιδί.
Ο Μάιλς το αφομοίωσε αυτό. Όλη την κατάσταση.
Τον θυμό και αυτήν τη συμπεριφορά προς τις γυναίκες.
Θυμάμαι όταν η μητέρα μου πέταξε κάτι πράγματα στον πατέρα μου.
Εκείνος θύμωσε τόσο πολύ, που τη χτύπησε
και της έσπασε δύο δόντια.
Σίγουρα την επηρέασε αυτό.
Αλλά δεν ξέρω πώς.
Ο Μάιλς θεωρούνταν ιδιοφυΐα,
αλλά και...
παράξενος.
ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΝΚΟΛΝ ΑΝ. Σ. ΛΟΥΙΣ, ΙΛΙΝΟΙ
Ο Μάιλς πήγαινε στο δάσος,
άκουγε τα ζώα ή τα πουλιά
κι έπαιζε αυτούς τους ήχους.
Έκανε τα πάντα με τον δικό του τρόπο.
Ο Μάιλς ξεκίνησε σε νεαρή ηλικία
ως τρομπετίστας στην μπάντα των Γαλάζιων Διαβόλων του Έντι Ραντλ.
Ήταν τόσο νέος και μικρόσωμος,
που μετά βίας χωρούσε στο κοστούμι της παράστασης.
Ενώ τα υπόλοιπα μέλη της μπάντας
είχαν τις δουλειές τους,
ο έφηβος Μάιλς Ντέιβις
έγινε γρήγορα ο μουσικός διευθυντής της δημοφιλούς μπάντας.
"I LOVE THE RHYTHM IN A RIFF" BILLY ECKSTINE & HIS ORCHESTRA
Το σημείο καμπής για τον Μάιλς
ήταν ένα καλοκαίρι μετά το λύκειο,
όταν τον προσκάλεσαν να παίξει με την μπάντα του Μπίλι Έκσταϊν.
Ο Τσάρλι Πάρκερ και ο Ντίζι Γκιλέσπι ήταν μέλη της.
Ήταν το εργαστήριο,
το μέλλον της μοντέρνας τζαζ σ' εκείνη την μπάντα.
Το καλύτερο συναίσθημα της ζωής μου,
ντυμένος,
ήταν όταν γνώρισα τον Ντιζ και τον Μπερντ.
Ήμουν 18 χρονών.
Αποφάσισα αμέσως, ότι έπρεπε να πάω στη Νέα Υόρκη, στην 52η Οδό,
όπου συνέβαινε η δράση.
1944
Μεταδίδει ο Γουόλτερ Κρόνκαϊτ.
Τα χρόνια του πολέμου πάντα φέρνουν νέες τάσεις και γούστα
και το πιο παράξενο αυτήν την εποχή, είναι ο ενθουσιασμός
για τον μουσικό θόρυβο που λέγεται τζαζ.
Αυτή η παράξενη μουσική ενοχοποιείται για όλα,
όπως η κακοκαιρία και η ηθική αποσάθρωση.
Η 52η Οδός ήταν η Μέκκα των τζαζ κλαμπ.
Υπήρχαν τζαζ κλαμπ και στις δύο πλευρές του δρόμου.
Δεν είχα ξανακούσει μουσική σαν αυτή που έπαιζαν στην 52η Οδό.
Πηγαίναμε εκεί κι ακούγαμε με θαυμασμό.
Ήταν τρομακτικά καλή.
Κάθε κλαμπ είχε ένα εξωτερικό ηχείο
όπου άκουγες τι έπαιζε μέσα.
Μπορούσες να στέκεσαι έξω,
ακούγοντας τη μουσική μέχρι ο πορτιέρης...
Τα κλαμπ είχαν πορτιέρηδες για να διώχνουν κόσμο.
ΤΖΟΥΛΙΑΡΝΤ
Ο Μάιλς γράφτηκε στο Τζούλιαρντ, γιατί ήθελε να μάθει μουσική
κι επειδή η μητέρα του ήθελε να είναι καταρτισμένος μουσικός.
Πήρε στα σοβαρά τις σπουδές, όντας πλήρως αφοσιωμένος,
εκτιμώντας αυτά που θα του πρόσφερε η σχολή.
Οι παλιότεροι πίστευαν ότι αν πήγαινες να σπουδάσεις,
θα έπαιζες σαν λευκός.
Αν μάθαινες κάτι στη θεωρία,
θα έχανες την αίσθηση στο παίξιμό σου.
Πήγαινα στη βιβλιοθήκη και δανειζόμουν παρτιτούρες σπουδαίων συνθετών.
Ήθελα να μάθω τι υπάρχει σε όλα τα είδη μουσικής.
Κι όμως, νιώθει ότι υπάρχει κάτι άλλο
και δεν βρίσκεται στο Τζούλιαρντ.
Έτσι, πήγαινε στο Τζούλιαρντ τη μέρα, ενώ τη νύχτα
βρισκόταν στην 52η Οδό.
Πέρασα την πρώτη βδομάδα στη Νέα Υόρκη ψάχνοντας τους Μπερντ και Ντίζι.
Ξόδεψα τα λεφτά μου χωρίς να τους βρω.
Ένα βράδυ, άκουσα μια φωνή να μου λέει,
"Μάιλς, άκουσα ότι με ψάχνεις".
Γύρισα και αντίκρισα τον Μπερντ.
"HOT HOUSE" CHARLIE "YARDBIRD" PARKER
Οι μουσικοί του μπίμποπ ήταν επιστήμονες.
Το μπίμποπ μπορούσε να συγκριθεί με το Σχέδιο Μανχάταν.
Αναπτύχθηκε από σπουδαίους φυσικούς του ήχου,
που φυσούσαν με όσο αέρα είχαν για να το διαδώσουν.
Ο Μάιλς βρέθηκε στο κέντρο των εξελίξεων της μουσικής έρευνας και ανάπτυξης.
Το μπίμποπ ήταν μαύρη μουσική, από μαύρους μουσικούς,
που ήθελαν να διαφοροποιηθούν από τους περιπλανώμενους μουσικούς.
Χωρίς γέλια ή χαμόγελα, χορευτικά και άλλα τέτοια.
Καμία διασκέδαση.
Ήθελαν να γίνουν καλλιτέχνες, σαν τον Στραβίνσκι.
Σαν τον Στραβίνσκι, που ήταν γνήσιος καλλιτέχνης.
Ο Μάιλς είδε όλους αυτούς τους κομψά ντυμένους χαρακτήρες.
Την αξιοπρέπεια και την αριστοκρατικότητα που τους συνόδευε
και τον αέρα τους.
Αμέσως μόλις ξεκίνησε τις σπουδές του στο Τζούλιαρντ ο Μάιλς,
κατέφτασε η Αϊρίν, ο παιδικός του έρωτας
με το μωρό τους αγκαλιά κι ένα ακόμη στην κοιλιά της.
Ξαφνικά, έκανε την εμφάνισή της,
χτυπώντας την κωλοπόρτα μου.
Η μητέρα μου της είπε να έρθει.
Φαντάζει σχεδόν αδύνατο αυτό που ήθελε να πετύχει σε τέτοια ηλικία.
Υπήρχε η οικογενειακή κατάσταση με τα παιδιά,
ο απαιτούμενος χρόνος που έπρεπε να αφιερώσει ένας φοιτητής του Τζούλιαρντ,
αλλά υπήρχε ο χρόνος και η αφοσίωση
που θα απαιτούσε αυτή η μουσική.
Κάποια στιγμή, κάτι θα πήγαινε στραβά.
Η μουσική ήταν τα πάντα.
Ερωτισμός, αισθησιασμός, τα πάντα.
Δύναμη.
Τα πάντα. Χιούμορ...
Αλλά αυτός δεν μπορούσε να τα εξωτερικεύσει.
Έτσι, κάποιος έπρεπε να παίξει τον δευτερεύοντα ρόλο.
Μια μέρα, η δασκάλα είπε ότι τα μπλουζ προήλθαν
από την καταπίεση και τα βάσανα της δουλείας και των σκλάβων,
από το κλάμα και τον οδυρμό τους
και ότι αυτά έγιναν τα μπλουζ των αλυσοδεμένων ανθρώπων.
Ο Μάιλς βρισκόταν πίσω στην αίθουσα
και σήκωσε το χέρι του όσο αυτή μιλούσε.
Του είπε, "Παρακαλώ;"
Αυτός απάντησε,
"Είσαι μια παλιοψεύτρα".
Και βγήκε από την αίθουσα.
Μέσα σε μήνες, ο Μάιλς έκανε παρέα με τον Μπερντ
και ηχογραφούσε μουσική μαζί του.
Βγήκε στο προσκήνιο,
αμέσως.
Κάθε βράδυ, βρισκόταν στη σκηνή με τον Μπερντ.
Εκείνος έπαιζε το κυρίως θέμα και μετά άφηνε σόλο τον Μάιλς.
Έλεγε ότι έκανε εμετό κάθε βράδυ,
επειδή ήταν πολύ αγχωμένος και ταπεινωμένος.
Αυτές οι γάτες της τζαζ τον εξουθένωναν στην τρομπέτα κάθε βράδυ.
Όμως βρήκε κάτι άλλο.
Δημιούργησε το στιλ που αντανακλά το ποιος πραγματικά είναι.
Ευθύς τόνος, λυρισμός...
Είναι αυτό που τον χαρακτηρίζει. Μοναδικά και οργανικά.
Η γνωριμία τού Μάιλς με τον Γκιλ Έβανς συνοδευόταν από αμοιβαίο σεβασμό
και αμοιβαία αφοσίωση στη μουσική,
που θα διαρκούσε ισόβια.
Μ' άρεζε όπως έγραφε μουσική ο Γκιλ και του άρεζε ο τρόπος που έπαιζα.
Ακούγαμε τον ήχο με τον ίδιο τρόπο.
Πριν τελειώσει η δεκαετία του '40, είχαν συνεργαστεί στον δίσκο
με τίτλο Birth of the Cool.
Ένα νονέτο που θα δημιουργούσε
έναν μοντέρνο συνδυασμό κλασικών ιδεών και τζαζ.
Και τώρα, κυρίες και κύριοι,
σας παρουσιάζουμε κάτι νέο στη μοντέρνα μουσική.
"Impressions in Modern Music" με τον σπουδαίο Μάιλς Ντέιβις
και την υπέροχη ορχήστρα του.
Θεωρώ, πως σκοπός ήταν η δημιουργία μιας απαλής κλασικής μουσικής
που σκοπίμως στερούνταν ζωντάνιας
και φανκ στοιχείων, όπως εκείνης στην 52η Οδό.
Κυρίως, σκόπευε στη δημιουργία νέων ηχοχρωμάτων
για τη διεύρυνση της κλίμακας της τζαζ.
Κι αυτός γνώριζε καλά πως για τη διάδοση της μουσικής του
έπρεπε να ταξιδέψει σε μέρη που δεν είχε ξαναπάει.
Η καρδιά του ευρωπαϊκού πολιτισμού χτυπάει πάλι δυνατά.
Το Παρίσι είναι ελεύθερο.
Έφτασε το τέλος τεσσάρων χρόνων κυριαρχίας των Ναζί στο Παρίσι.
Ξανά, είναι η "Πόλη του Φωτός".
Ήταν μια πολύ ιδιαίτερη περίοδος για τη Γαλλία.
Πολύ.
Επικρατούσε μια ευφορία,
η μεταπολεμική ευφορία.
Υπήρχαν δύο βόμβες. Η ατομική βόμβα και η Απελευθέρωση.
Μετά τον πόλεμο, η Γαλλία και η Ευρώπη είχαν αλλάξει
κι έψαχναν έναν νέο ήχο γι' αυτήν την εποχή.
Αυτός ήταν η τζαζ.
Ακούτε το κουιντέτο των Ταντ Ντάμερον και Μάιλς Ντέιβις.
Παίζει ο Ντέιβις.
Ήταν το πρώτο μου ταξίδι στο εξωτερικό.
Μ' άρεσε που ήμουν στο Παρίσι, όπως και ο τρόπος που μου φέρονταν.
Είπε ότι το φαγητό ήταν νοστιμότερο στη Γαλλία
κι ότι ο αέρας μύριζε πιο όμορφα στο Παρίσι.
Ήταν μια στιγμή ενδυνάμωσης.
Η μουσική ήταν όλη μου η ζωή.
Ήμουν τόσο αφοσιωμένος σ' αυτήν που δεν είχα χρόνο για ρομάντζα.
Μέχρι που γνώρισα τη Ζιλιέτ Γκρεκό.
"SOUS LE CIEL DE PARIS" JULIETTE GRÉCO
Την πρώτη συναυλία του Μάιλς την παρακολούθησα από πλάγια.
Ήταν καταπληκτική. Πολύ όμορφη.
Αισθητικά όμορφη. Κι αυτός πολύ όμορφος.
Τα αγγλικά μου είναι ακόμα άσχημα,
αλλά τότε ήταν πολύ χειρότερα.
Και...
Τελικά μπορέσαμε να συνεννοηθούμε.
Ήταν ένα θαύμα.
Μπορείς να το πεις και θαύμα αγάπης.
Με τη Ζιλιέτ συνηθίζαμε να περπατάμε δίπλα στον Σηκουάνα.
Κρατιόμασταν χεράκι, φιλιόμασταν, κοιταζόμασταν και φιλιόμασταν πάλι.
Νοιαζόμουν πολύ για την Αϊρίν,
αλλά δεν είχα ξανανιώσει έτσι στη ζωή μου.
Εκείνη τον έβαλε σ' έναν κύκλο άλλων καλλιτεχνών.
Διανοούμενοι, φιλόσοφοι,
κάποια από τα μεγαλύτερα μυαλά της εποχής.
Η τζαζ θεωρούνταν ως καλλιτεχνικό αποκορύφωμα
στις τάξεις των Γάλλων διανοούμενων και των δημιουργικών κινημάτων.
Γνώρισε τους Πάμπλο Πικάσο, Ζαν-Πολ Σαρτρ...
Του φέρθηκαν ως ίσο καλλιτεχνικοί γίγαντες της εποχής.
Το Παρίσι, για τον Μάιλς, ήταν μια έκθεση δυνατοτήτων και προοπτικών.
Ένιωθε ότι μπορούσε να είναι ο εαυτός του,
πέρα από φυλετικά όρια,
που δεν ήταν δεσμευτικά.
Στην πραγματικότητα, ίσως συντελούσαν στην ικανότητά του να ανέλθει.
Στο Παρίσι κατάλαβα για πρώτη φορά, ότι όλοι οι λευκοί δεν ήταν ίδιοι.
Κάποιοι δεν ήταν προκατειλημμένοι, ενώ άλλοι ναι.
Πέρασαν μόνο δύο βδομάδες,
όμως ζούσα σε μια ψευδαίσθηση δυνατοτήτων.
Ίσως είχε γίνει ένα θαύμα.
Ο Σαρτρ ρώτησε τον Μάιλς, "Γιατί δεν παντρεύεσαι την Γκρεκό;"
Ο Μάιλς απάντησε, "Επειδή είμαι ερωτευμένος μαζί της.
Την αγαπώ."
Ήμουν τόσο θλιμμένος στο αεροπλάνο της επιστροφής σ' αυτήν τη χώρα,
που δεν έβγαλα μιλιά σε όλο το ταξίδι.
Δεν περίμενα να με επηρεάσει τόσο.
Οποιοσδήποτε Αφροαμερικανός καλλιτέχνης που έχει διαμείνει στο εξωτερικό,
εκφράζει μεγάλη απογοήτευση όταν επιστρέφει στις ΗΠΑ.
Βλέπει τη χώρα του όπως την ήξερε,
αλλά την κοιτάει με γυμνό μάτι πια,
γιατί έχει βιώσει κάτι διαφορετικό.
Μου ήταν πολύ δύσκολο να επιστρέψω
στην κωλοκατάσταση κακομεταχείρισης των μαύρων από τους λευκούς.
Έχασα την αυτοπειθαρχία μου,
τον αυτοέλεγχο στη ζωή μου και άρχισα να ξεφεύγω.
Πριν το καταλάβω, άρχισα την ηρωίνη.
Δηλαδή, βαρούσα ηρωίνη ασταμάτητα. Μέρα-νύχτα.
Μόνο γι' αυτό ζούσα πια.
Η καριέρα του ήταν σε ελεύθερη πτώση.
Δεν υπήρχε καμία προσδοκία ότι ο Μάιλς θα επιβιώσει,
πόσω μάλλον ότι θα ξαναγίνει επιτυχημένος μουσικός.
Είχα ένα μικρό κλαμπ. Στο Χάρτφορντ, νομίζω.
Είχα κλείσει τους All Stars του Σίμφονι Σιντ.
Ο Σίμφονι Σιντ είπε "Μη δώσεις λεφτά στον Μάιλς".
Την πρώτη νύχτα, ήρθε ο Μάιλς και είπε,
"Τζορτζ, δώσε μου πέντε δολάρια".
Απάντησα "Μάιλς, έλα, ρε φίλε".
"Τζορτζ, δώσε μου δύο δολάρια".
"Έλα, ρε Μάιλς".
"Τζορτζ, δώσε μου 50 σεντς".
"Φίλε, ξέρεις..."
"Τζορτζ, δώσε μου μια δεκάρα".
Ήταν η πρώτη γνωριμία με τον Μάιλς.
Παίζαμε σ' ένα κλαμπ στη Νέα Υόρκη.
Είχε έρθει ο πατέρας του από το Αν. Σεντ Λούις
και μπήκε στο κλαμπ
και τον κατέβασε από τη σκηνή, αφήνοντας την τρομπέτα
και είπε "Πάμε, θα 'ρθεις σπίτι μαζί μου".
Ένιωσα σαν ένα αγοράκι με τον μπαμπά του.
Δεν είχα ξανανιώσει έτσι
και μάλλον δεν ξανάνιωσα το ίδιο από τότε.
Στον δρόμο, του είπα ότι θα κόψω την πρέζα
κι ότι απλά ήθελα λίγη ξεκούραση.
Πριν το καταλάβω, επέστρεψα στα ίδια.
Δανειζόμουν λεφτά από τον πατέρα μου για τον εθισμό μου.
Τον έβλεπες να περιπλανιέται μέσα στη νύχτα.
Κάπου θα τον πετύχαινες.
Δεν ήξερα καν ότι ήταν ο Μάιλς.
Φορούσε ρούχα που τον έκαναν να μοιάζει...
σαν άστεγος.
Θέλαμε να είναι ο Σούπερμαν.
Όμως…
Δεν πάει έτσι το πράγμα.
Λυπόμουν να τον βλέπω σε τέτοια κατάντια.
Αλλά...
Δεν θέλω να το συζητήσω.
Πήγα στη φάρμα του πατέρα μου στο Μίλσταντ.
Ήμουν άρρωστος.
Αν κάποιος μου εγγυόταν ότι θα πέθαινα σε δύο δευτερόλεπτα,
θα τον πίστευα.
Η κατάσταση συνεχίστηκε για επτά, οκτώ μέρες.
Δεν μπορούσα να φάω.
Και μια μέρα τελείωσε. Στα ξαφνικά.
Τελείωσε.
Ένιωσα καλύτερα.
Καλά, καθαρός.
Ένας νεαρός λευκός άνοιξε μια νέα τζαζ δισκογραφική, την Prestige.
Με ήθελε για να του κάνω έναν δίσκο.
Σκέφτηκα ότι μόνο προς τα πάνω μπορούσα να πάω.
Ήμουν ήδη στον πάτο.
Εμείς, οι νέγροι πολίτες, δεν θα χρησιμοποιούμε λεωφορεία...
-Καλλιστεία Μις Αμερική. -Οι Ντότζερς παραληρούν.
Ο Έμετ Τιλ απήχθη...
Το νέο καταπληκτικό Chevrolet.
Όλες οι συνταγές της Μπέτι Κρόκερ...
Απόψε, η Ντίσνεϊλαντ, το πιο υπέροχο βασίλειο του κόσμου...
"BLUE MONK" THELONIOUS MONK
Ήμουν σ' ένα κλαμπ στη Νέα Υόρκη και ο Μάιλς ήταν πίσω στο βάθος.
Ο Μάιλς με σταμάτησε στην έξοδο και είπε,
"Διοργανώνεις φεστιβάλ τζαζ στο Νιούπορτ;"
Απάντησα "Ναι, Μάιλς".
Κι αυτός είπε "Δεν γίνεται φεστιβάλ χωρίς εμένα".
Του είπα "Μάιλς, θες να παίξεις στο φεστιβάλ;"
Κι αυτός είπε "Δεν γίνεται φεστιβάλ χωρίς εμένα".
Οπότε, είπα "Εντάξει, θα πάρω τον ατζέντη σου".
Το Νιούπορτ ήταν σαν οντισιόν.
Ανάμεσα στο κοινό υπήρχαν στελέχη της Columbia Records.
Η Columbia Records ήταν η κορυφαία δισκογραφική τότε.
Ήξερε τι σήμαιvε αυτό.
Ήξερε τι σήμαινε αυτό για εκείνον.
Αν είχε την ευκαιρία, όπως στο Νιούπορτ,
θα την άρπαζε από τα μαλλιά.
Ο Μάιλς έβαλε την τρομπέτα του ακριβώς στο μικρόφωνο
και άλλαξε όλον τον κόσμο της τζαζ
και την καριέρα του.
Αυτή η ομορφιά του τραγουδιού και της τρομπέτας του Μάιλς
έκανε το μπίμποπ ένα είδος μουσικής αποδεκτό απ' όλους.
Τώρα πια, μπορούσες να ακούς τη μουσική του Μάιλς ενώ έκανες έρωτα.
Θέλει πολύ θάρρος να παίξεις μπαλάντα.
Είναι εύκολο να κρυφτείς πίσω από σκόρπιες νότες.
"Δείτε τι μπορώ να κάνω".
Δηλαδή... Καταλάβαμε. Εντάξει.
Οι πιο πολλοί άντρες φοβούνται να δείξουν ευάλωτοι.
Αυτό είναι που αρέσει στις γυναίκες.
Νομίζω, ότι ο Μάιλς αφενός βγάζει κάτι...
αλλά όταν αρχίζει να παίζει κι ο κόσμος...
Σε κερδίζει αμέσως.
Ο ήχος του Μάιλς είναι μοναδικός από την πρώτη νότα.
Υπάρχει μια αίσθηση...
ευχαρίστησης, ομορφιάς.
Κάτι το πολύ ρομαντικό.
Ρομαντικό χωρίς να είναι συναισθηματικό.
Παίζει με όλο του το είναι,
κατευθείαν στην καρδιά σου,
στα ζωτικά σου σημεία.
Θέλω να νιώσω σαν τον ήχο του Μάιλς.
Ο Μάιλς έπαιζε μ' έναν τρόπο
που ακουγόταν σαν την πέτρα που αναπηδάει σε μια λίμνη.
Άγγιζε τα κύματα.
Μερικές φορές έπαιζε μια μελωδία
κι έβλεπα τον κόσμο να στέκεται έτσι,
περιμένοντας την επόμενη.
Ο ήχος του ήταν τόσο αγνός,
εκλεπτυσμένος
και καλαίσθητος.
Μουσικά καλαίσθητος.
Ο Μάιλς έπαιζε μια μελωδία...
Μία μόνο μελωδία
και κάποιοι τζογαδόροι στο κλαμπ
άκουγαν αυτή τη μία μελωδία κι έλεγαν,
"Αυτό μου αρκεί. Έπιασαν τόπο τα λεφτά μου".
Κι έφευγαν.
Ο Μάιλς έλεγε "Μπαμ!" Και απαντούσαν "Αυτό είναι, φίλε".
Τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο του 1956,
μου αφαίρεσαν έναν καλοήθη όγκο από τον λάρυγγα.
Μ' ενοχλούσε αρκετό καιρό.
Δεν έπρεπε να μιλήσω για δέκα μέρες.
Πέρασε μια βδομάδα και ήταν σε καλή κατάσταση.
Τη δεύτερη βδομάδα...
δεν έβαζε γλώσσα μέσα.
Όλοι ήταν ένα μάτσο μαλάκες.
Αυτό ήταν.
Απέκτησε εκείνο το γρέζι.
Και δεν επουλώθηκε ποτέ.
Τότε, κανείς δεν ήξερε ότι ο Μάιλς είχε κάνει εγχείρηση
και ότι η φωνή του είχε πρόβλημα.
Βγήκε στη σκηνή
κι άρχισε να ανακοινώνει με βραχνή φωνή
τι θα έπαιζε εκείνο το βράδυ.
Μετά από δύο, τρεις προτάσεις που είπε,
αρκετοί απ' το κοινό ξέσπασαν σε γέλια.
Ο Μάιλς γύρισε μπροστά
και κοίταξε το κοινό με ένα πολύ περίεργο βλέμμα
κι έφυγε.
Μπορούσα να επικοινωνώ με την μπάντα απλά μ' ένα βλέμμα μου.
Αυτό έκανα όταν γύριζα πλάτη στο κοινό.
Δεν γίνεται να μ' απασχολούν ομιλίες και βλακείες ενώ παίζω,
γιατί η μουσική μιλάει σ' αυτούς όταν όλα είναι σωστά.
Ο Τζορτζ Αβακιάν, ο παραγωγός τζαζ για την Columbia Records,
ήθελε να υπογράψω αποκλειστικό συμβόλαιο.
Του είπα ότι θα ερχόμουν στην εταιρεία
επειδή μου πρόσφεραν πολλά πράγματα.
Ο Τζορτζ Αβακιάν τού είπε,
"Ορίστε η λίστα με τα αιτήματά μου.
Πρέπει να είσαι καθαρός.
Πρέπει να έχεις σταθερή μπάντα".
Και τέλος, έπρεπε να σπάσει το συμβόλαιο με την Prestige.
Πρώτα θα παίξω και μετά θα σας πω τι είναι.
Έβγαλε ένα κουιντέτο, με τον Τζον Κολτρέιν στο σαξόφωνο τενόρο,
το οποίο πήγε στο στούντιο του Ρούντι Βαν Γκέλντερ
κι έπαιξε τόσες πολλές μελωδίες,
ηχογραφώντας αρκετή μουσική σε δύο μέρες,
για ν' απαλλαχθεί απ' την υποχρέωσή του στην Prestige.
Ουσιαστικά, έβγαλε τις χειροπέδες από τους μουσικούς και είπε "Ορίστε.
Κάντε το δικό σας. Να είστε ο εαυτός σας.
Θ' αφήσω τη μουσική να ζήσει, ν' αναπνεύσει και να εξελιχθεί
όπως τη νιώθουμε εμείς."
Ο Μάιλς νόμιζε ότι απλά ξεπετούσε την υποχρέωσή του όσο πιο γρήγορα γινόταν,
αλλά στην πραγματικότητα παρήγαγε διαμάντια αυθόρμητης τζαζ.
Δύο μαραθώνιες ηχογραφήσεις, περισσότερες από τρεις ώρες μουσικής.
Πραγματικός άθλος στην ιστορία της τζαζ.
WORKIN' WITH THE MILES DAVIS QUINTET
RELAXIN' WITH THE MILES DAVIS QUINTET
STEAMIN' WITH THE MILES DAVIS QUINTET
COOKIN' WITH THE MILES DAVIS QUINTET
Γνώρισα τον Μάιλς Ντέιβις
όντας μέλος του χορευτικού θιάσου της Κάθριν Ντάναμ.
Ήταν η εισαγωγή σε τόσους ανθρώπους που γνώρισα τότε
στον κόσμο της σόουμπιζ.
Πήγα στο Παρίσι, στο Βερολίνο, παντού.
Μου είπαν ότι είχα τα καλύτερα πόδια.
Ο Χιου Ο'Μπράιαν ήθελε να βγούμε.
Ο Ρόρι Καλχούν ήθελε να με πάει στο Λας Βέγκας.
Θεέ μου, προσπαθώ να θυμηθώ όλους τους άντρες...
Ως χορεύτρια, ήμουν εντυπωσιακή στη σκηνή
και μάλλον ήθελαν να με γνωρίσουν λίγο καλύτερα.
Δεν γνώριζα πολλά για την τζαζ.
Αλλά γνώριζα τον Τζόνι Μάθις.
"CHANCES ARE" JOHNNY MATHIS
Χόρευα στο κλαμπ Ciro's.
Ο Μάιλς είδε την παράσταση
και γοητεύτηκε αμέσως.
Όπως και οι υπόλοιποι.
Ήταν ακόμα μια περίπτωση άντρα
που ήθελε την Φράνσις.
Ο Σάμι Ντέιβις Τζούνιορ μού ζήτησε να συμμετάσχω
στο νέο του μιούζικαλ, με τίτλο Mr. Wonderful.
Μια μέρα, πηγαίνοντας στην πρόβα,
συνάντησα τον Μάιλς στον δρόμο.
Κοιταχτήκαμε και μου είπε,
"Τώρα που σε βρήκα, δεν θα σ' αφήσω ποτέ".
Κι αυτό που συνέβη, ήταν να πάω να μείνω μαζί του.
Η Φράνσις Τέιλορ ήταν η μούσα του, η έμπνευσή του.
Το πιο εμπνευσμένο άτομο με το οποίο έκανε σχέση
και με αυτή που έμεινε περισσότερο.
Εκείνη του πρόσφερε σταθερότητα και αγάπη
σε μια περίοδο όπου δημιούργησε τα πιο καινοτόμα και δημοφιλή έργα του.
Εκείνος έπρεπε να ταξιδέψει στο Παρίσι
και μου άφησε τη μουσική του.
Ερωτεύτηκα τον ήχο του.
Με άγγιξε.
Τον άκουγα ξανά και ξανά.
Έττσι γνώρισα τη μουσική του.
Το 1956, όταν ήρθε στην Ευρώπη ο Μάιλς,
έπρεπε να κάνουμε πρόβα.
Δεν είχε ξαναπαίξει με ευρωπαϊκή ορχήστρα κρουστών οργάνων.
Δεν χαιρέτησε.
Δεν χαμογελούσε καθόλου.
Και χωρίς να πει λέξη, άρχισε να παίζει.
Ακολούθησα αμέσως, γιατί ξέραμε τη μουσική του.
Ήμασταν θαυμαστές της.
Συνέχεια αναρωτιέμαι,
αν είχαμε πει "Συγγνώμη, τι παίζεις εκεί;
Δεν το ξέρουμε αυτό".
Δεν νομίζω ότι θα του άρεσε, αλλά παίξαμε.
Είπε "Εντάξει" και... Αυτό ήταν.
Εναρμονιστήκαμε.
Σ' αγαπώ.
Δεν θα σε αφήσω, Ζουλιέν.
Σ' αγαπώ.
Χωρίς τη φωνή σου, θα είχα χαθεί σ' έναν τόπο σιωπής.
ΖΑΝ ΜΟΡΟ
Δεν ακούγεται ριψοκίνδυνο.
Ο Μάιλς βρισκόταν στο Παρίσι
την περίοδο που ο Λουί Μαλ τελείωνε την ταινία του,
Ασανσέρ για Δολοφόνους.
Τι αστείο είναι αυτό;
Ο Μαλ ήταν πολύ νέος
και στην αρχή της καριέρας του.
Λεφτά;
Ήθελε να κάνει κάτι διαφορετικό στο σινεμά,
αλλάζοντας τον τρόπο που γίνονταν οι ταινίες,
όπως το να προσθέσει αληθινούς ανθρώπους στο πλατό.
Πλησίασε τον Μάιλς με την ιδέα:
"Θα ήθελες να κάνεις ένα τζαζ σάουντρακ;"
Παλιότερα, ένας μουσικός, για μια ταινία,
ζητούσε 30 άτομα μαζί του.
Βιολιά, κρουστά, πνευστά, κλπ.
Κι έλεγε "Τρία-τέσσερα, κύριοι. Έτοιμοι; Τρία-τέσσερα."
Οι συνθέτες γνωρίζουν ακριβώς πόσο διαρκεί κάθε σεκάνς.
Δύο λεπτά και σαράντα δεύτερα, κλπ.
Αυτό δεν ίσχυε με τον Μάιλς.
Ο Μάιλς δεν συνέθεσε τη μουσική.
Την έπαιξε ολόκληρη
κατά τη διάρκεια προβολής της ταινίας.
Απλώς αυτοσχεδίασε, δημιουργώντας ήχους βάσει των σκηνών της ταινίας.
Το να βλέπει τις σκηνές ενώ παίζαμε,
ήταν πολύ σημαντικό, γιατί έμπαινε στη θέση της Ζαν Μορό.
Ήταν η μουσική του, αλλά ο πόνος ανήκε στη Ζαν Μορό.
Πολύ γρήγορα, αντιληφθήκαμε ότι...
δημιουργούσαμε κάτι εξαιρετικό.
Το σάουντρακ έκανε διάσημη την ταινία.
Πολλοί, άκουσαν πρώτα τον δίσκο
και μετά ήθελαν να δουν την ταινία.
Κατά την ηχογράφηση του δίσκου Ασανσέρ για Δολοφόνους,
ο Μάιλς βίωσε μια νέα προσέγγιση στον αυτοσχεδιασμό,
που θα εξέλισσε τα επόμενα χρόνια.
Δόθηκε το έναυσμα, λοιπόν, στο στούντιο
του Ασανσέρ για Δολοφόνους.
Απ' την αρχή, παρακαλώ.
Πάμε.
0-62-291.
-Νούμερο δύο, ξεκίνα. -Περίμενε.
Έφτασα πρώτος εκεί, γιατί έπρεπε να στήσω τα ντραμς.
Έτσι, πήρα τα ντραμς μου, τα έστησα και περίμενα τους άλλους.
Εκείνος ήρθε παίζοντας κάποιες μελωδίες...
Δεν είχε καν παρτιτούρα.
Το μόνο που μου έλεγε, ήταν,
"Σουίνγκ".
Έλεγε "Σουίνγκ".
Δεν έγραψα παρτιτούρα για το Kind of Blue.
Έφερα μόνο πρόχειρα σκίτσα,
γιατί ήθελα να υπάρχει αυτοσχεδιασμός.
Ήξερα ότι αν είχες σπουδαίους μουσικούς,
θα αντιμετώπιζαν την κατάσταση
και θα έπαιζαν πέρα από τις νόρμες και παραπάνω από τις δυνατότητές τους.
Το πρώτο μέρος του "So What"...
Μετά μπαίνει ο Πολ με το κοντραμπάσο...
Αυτό άκουσα πρώτα από τον Μάιλς.
Πήρα τον δίσκο από τη συλλογή του πατέρα μου και τον έπαιξα.
Το πρώτο πράγμα που ακούς, είναι τον Πολ Τσέιμπερς να παίζει το θέμα.
Δεν μπορούμε να αμφισβητήσουμε τα ιερά κείμενα. Σωστά;
Δηλαδή, πώς η Βίβλος είναι ό,τι είναι;
Είναι απλά η Βίβλος.
Πώς το Kind of Blue είναι ό,τι είναι;
Είναι απλά το Kind of Blue και άλλαξε τον ήχο της τζαζ.
Νόμιζα ότι το παράκανα στην αρχή του "So What" με τα κύμβαλα.
Μου ακούστηκε πιο δυνατό απ' όσο έπρεπε.
Λες και το κουδούνισμα δεν έχει τελειωμό,
αλλά σε βάζει μέσα στη μελωδία.
Είναι σαν έναυσμα
κι έπειτα η μελωδία απογειώνεται.
Στο Kind of Blue, αυτό που τους ζήτησε,
ήταν να σκεφτούν βαθύτερα τι είδους ήχο μπορούσαν να δημιουργήσουν.
Είπε "Έχω κάποιες ιδέες. Ας ξεκινήσουμε".
Κι αυτό κάνει ο Μάιλς στην υπόλοιπη ζωή του.
Το Kind of Blue δεν προδίδει το πάθος του τόσο εύκολα,
αλλά ταυτόχρονα, μόλις ανοιχτούν οι μουσικοί,
φαίνεται πόσο εφευρετικοί κι ευφυείς είναι
και πόσο σε ιντριγκάρουν.
Το Kind of Blue σηματοδότησε έναν νέο τρόπο σκέψης,
εκτέλεσης και προσέγγισης της μουσικής.
Για τον Κολτρέιν, αυτή ήταν η πόρτα που έπρεπε ν' ανοίξει
για να βρει την ταυτότητά του.
Λίγοι άκουγαν τις δυνατότητες του νεαρού Τζον Κολτρέιν,
όμως ο Μάιλς τον έφερε μαζί του και του έδωσε τον χώρο
να γίνει ο καλλιτέχνης που αργότερα όλοι θ' αγαπούσαν και θαύμαζαν.
Κόσμος που δεν του άρεζε η τζαζ, του άρεσε ο δίσκος.
Σε κάθε δεκαετία το ίδιο.
Νέος κόσμος αναφέρεται στο Kind of Blue
ως τον λόγο που ξεκίνησαν ν' ακούνε τζαζ.
Το ακούς εκατοντάδες φορές.
Πάντα έχει κάτι καινούριο να δώσει.
Για μένα, αυτός είναι ο ορισμός του αριστουργήματος.
Δεν νομίζω ότι ο Μάιλς ήξερε ότι αυτός ο δίσκος
θα γινόταν ο δίσκος με τις περισσότερες πωλήσεις
στην ιστορία της τζαζ.
Εάν το ήξερε,
θα ζητούσε το κτίριο ολόκληρο
και δύο Ferrari να τον περιμένουν.
Θα τρελαινόταν πραγματικά.
Αν πίστευε ότι θα συνέβαινε κάτι τέτοιο,
θα ζητούσε τα πάντα.
Το Kind of Blue έγινε αμέσως επιτυχία
κι εκείνος δημοφιλής mainstream αστέρας.
Το συμβόλαιο με την Columbia έβαλε τη μουσική του
στη mainstream σκηνή της Αμερικής, όπως ποτέ άλλοτε.
Εισέρχεται σε επίπεδα μαέστρου.
Το μόνο που ήθελα ήταν να μεταδώσω αυτό που ένιωθα μέσω της μουσικής.
Υπογράφοντας στην Columbia, σήμαινε περισσότερα λεφτά.
Αλλά πού είναι το κακό να πληρώνεσαι γι' αυτό που κάνεις, και μάλιστα αδρά;
Ήταν η εποχή του μαύρου ανθρώπου
και ήθελε να δείξει την περηφάνια του γι' αυτό που ήταν.
Ο Μάιλς ήταν το τέλειο παράδειγμα
κι εμφανιζόταν όσο πιο στυλάτος μπορούσε.
Ο Μάιλς Ντέιβις ήταν η επιτομή τού να είσαι κουλ.
Ένας μυθολογικός ήρωας.
Έγινε ο μαύρος Σούπερμαν για μας.
Όταν έβγαινε νέος δίσκος του Μάιλς,
τον κουβαλούσαμε παντού.
Το να είσαι σαν τον Μάιλς,
ήταν κι αυτό ένας ορισμός του στυλ.
Ο Μάιλς Ντέιβις φορούσε κομψά ρούχα, οδηγούσε γρήγορα αυτοκίνητα,
είχε γυναίκες, τα πάντα.
Δεν θέλαμε απλά να παίζουμε μαζί του, αλλά να γίνουμε σαν κι αυτόν.
Τον ρωτούσα "Μάιλς, τι κάνεις με τα παιδιά σου,
όταν θέλεις να βγείτε μαζί;"
Απάντησε "Τους λέω να πάρουν ταξί".
Ο Μάιλς αντιπροσώπευε το κουλ,
τη φινέτσα
και την αρρενωπότητα.
Ένας μαύρος που δεν σήκωνε πολλά.
Κουλ, κομψός, θυμωμένος, φινετσάτος και τέρμα στιλάτος.
Ήμουν όλα αυτά και με το παραπάνω.
Όμως, τα έδινα όλα στην τρομπέτα και είχα καλή μπάντα.
Δεν ήρθε η αναγνώριση λόγω της ατίθασης εικόνας μου, λοιπόν.
Ο κόσμος άρχισε να μιλάει για τη μυστηριώδη αύρα του Μάιλς Ντέιβις.
Θεωρώ ότι το σκούρο του δέρματός του,
αντί να το δει ως εμπόδιο,
το έκανε προτέρημα.
Ήταν κάτι διαφορετικό απ' αυτά που προβάλλονταν
στην τηλεόραση ή τις ταινίες, τότε.
Ο Μάιλς το μετέτρεψε αυτό, σε κάτι καλό, επιθυμητό.
Ήμουν σικάτος από την κορφή ως τα νύχια κάθε φορά που έβγαινα δημόσια,
όπως και η Φράνσις.
Ένας γαμάτος μαύρος τύπος όπως εγώ,
μ' αυτήν την πανέμορφη γυναίκα.
Ήταν το κάτι άλλο.
Ο κόσμος σταματούσε και κοιτούσε με το στόμα ανοιχτό.
Ο Μάιλς μού αγόραζε ρούχα, γιατί είχα...
Όλοι ήξεραν ότι είχα υπέροχα πόδια.
Ήταν κομψός, όπως κι εγώ.
Και φυσικά, μπαινοβγαίναμε σε Ferrari.
Ήμασταν καυτό ζευγάρι, αναμφίβολα.
Μάιλς και Φράνσις, πολύ σέξι.
Ως παιδί, όταν τους έβλεπα μαζί,
ήταν "ουάου".
Ντυμένοι στην τρίχα, στυλάτοι.
Κι ερωτευμένοι.
Ήταν σαν πρίγκιπας και πριγκίπισσα.
Είχα έναν φίλο συγγραφέα. Τον έλεγαν Τζορτζ Φρέιζιερ.
Δανείστηκε μια λέξη
για να χαρακτηρίσει τον Μάιλς.
Είχε σχέση με τους Ισπανούς ματαντόρ, τους ταυρομάχους.
Πολλοί, σκότωναν τους ταύρους.
Κάποιοι ήταν συναρπαστικοί ταυρομάχοι.
Όμως, άλλοι περπατούσαν στην αρένα, κρατώντας την κάπα,
μέχρι να ορμήσει ο ταύρος.
Το κοινό κρατούσε την ανάσα του.
Εκείνοι οι ταυρομάχοι είχαν ντουέντε.
Και ο Μάιλς είχε ντουέντε.
Ο Μάιλς ήταν ο τύπος που... Είχε συγκεκριμένες προτιμήσεις.
Είτε θα σε συμπαθούσε είτε όχι.
Τέτοιος τύπος ήταν.
Αν βρισκόσουν στη σωστή πλευρά του,
τότε παρέμενες εκεί.
Κι αν βρισκόσουν στη λάθος πλευρά του, πάλι παρέμενες εκεί.
Κατάλαβες;
Ήμουν απόμακρος με όλους, σχεδόν.
Ήταν ένας τρόπος να προστατευτώ,
να μην ανοίγω σε κανέναν τα συναισθήματά μου.
Και για πολύ καιρό, πέτυχε.
Πήγα στο κλαμπ Village Vanguard, όταν έπαιζε ο Μάιλς
και του είπα "Κύριε Ντέιβις, λέγομαι Άρτσι Σεπ και...
αναρωτιέμαι αν μπορώ να κάτσω μαζί σας".
Και είπε "Ποιος Άρτσι;"
Και...
Είπα "Ο Άρτσι Σεπ".
Τότε, είπε "Άντε πηδήξου".
Δεν μπορείς να κάτσεις μαζί μου.
Τον Μάιλς δεν τον ένοιαζε.
Ο Μάιλς δεν χρειαζόταν να ευχαριστήσει
κανέναν πλην του ιδίου.
Ο Μάιλς δεν ενδιαφερόταν.
Καταλαβαίνεις; Δεν ενδιαφερόταν για τον κόσμο,
επειδή ήταν ο Μάιλς Ντέιβις.
Είχε πολλές παραξενιές.
Ήταν θυμωμένος, αντικοινωνικός...
Συχνά, όμως, αυτές οι ανασφάλειες κι αυτοί οι δαίμονες
γίνονται τα δομικά στοιχεία για την τέχνη,
ώστε η τέχνη με τη σειρά της να γίνει η γιατρειά.
Αυτή του έδωσε την ευκαιρία να δείξει μια ευαλωτότητα,
μια πλευρά του που δεν μπορούσε να δείξει στον πραγματικό κόσμο.
BIRDLAND
Δουλεύαμε στο κλαμπ Birdland.
Είχαμε τελειώσει ένα σετ και ο Μάιλς βγήκε έξω να καπνίσει.
Στέκομαι μπροστά στο Birdland, μούσκεμα,
γιατί ήταν μια ζεστή και με υγρασία αυγουστιάτικη βραδιά.
Μόλις είχα συνοδεύσει μια όμορφη λευκή κοπέλα, τη Τζούντι, στο ταξί.
Τότε ήρθε ένας λευκός αστυνομικός και μου είπε να φύγω.
Ο Μάιλς είπε "Γιατί; Ένα τσιγάρο καπνίζω.
Δουλεύω εδώ κάτω και καπνίζω ένα τσιγάρο."
Και στεκόταν δίπλα στην επιγραφή με τ' όνομά του.
Μ-Α-Ϊ-Λ-Σ. Μάιλς.
Εγώ είμαι αυτός. Εσύ ποιος είσαι;
Το Kind of Blue μόλις κυκλοφόρησε.
Βρισκόταν στο επίκεντρο και ήταν πρώτο όνομα στη μαρκίζα.
Στο ζενίθ της δημοφιλίας του.
Κι ο τύπος είπε "Δεν με νοιάζει. Δεν θα κάτσεις εδώ".
Ο Μάιλς είπε "Δεν πάω πουθενά".
Τον κοίταξα άγρια κατάματα
και δεν κουνήθηκα.
Εκείνη την περίοδο, ο Μάιλς ήταν σε τόσο καλή φόρμα,
που ήταν δύσκολο να του απλώσεις χέρι.
Από το πουθενά, ο λευκός αστυνομικός τρέχει πίσω μου
και με χτυπάει στο κεφάλι.
Δεν το περίμενα.
Έλαβα ένα τηλεφώνημα
ότι έπρεπε να πάω στο αστυνομικό τμήμα.
Είδα το πρόσωπό του.
Ήταν τρομακτικό.
Ξέσπασα σε κλάματα.
Περίμενα τέτοιες μαλακίες στο Αν. Σεντ Λούις,
αλλά όχι εδώ στη Νέα Υόρκη,
που υποτίθεται ότι ήταν η πιο μοντέρνα και φινετσάτη πόλη του κόσμου.
Ήταν φυλετικό το θέμα.
Όλοι στην πόλη ήταν ρατσιστές και μάλλον σ' όλον τον κόσμο.
Τι...
Τι ήταν;
Δεν βλέπω τι άλλο μπορεί να ήταν.
Ήταν μια υπενθύμιση ότι κανένα επίπεδο επιτυχίας
ή κατορθώματος
ή οικονομικής καταξίωσης ή αναγνώρισης ακόμα,
μπορεί να σε προστατέψει
από τις φυλετικές εχθρότητες στις ΗΠΑ.
Γαμώτο...
Δεν μπορείς να ξεφύγεις.
Αυτό το περιστατικό με άλλαξε για πάντα.
Μ' έκανε ακόμη πιο μνησίκακο και κυνικό απ' όσο ήμουν.
Το αναπολούσε συνέχεια. Ενώ μιλούσαμε, έλεγε ξαφνικά,
"Αυτοί οι κωλόμπατσοι".
Στα ξαφνικά. Εντελώς τυχαία,
το αναπολούσε.
Δεν ξεχνιέται εύκολα αυτό,
απλά και μόνο επειδή έγινες επιτυχημένος.
Αν σου συμβεί κάτι τέτοιο και είσαι νέος,
σου μένει για την υπόλοιπη ζωή σου.
Το Miles Ahead ήταν η πρώτη συνεργασία του Μάιλς με τον Γκιλ Έβανς,
αφότου υπέγραψε στην Columbia Records.
Ένας από τους λόγους που ο Μάιλς υπέγραψε εκεί
ήταν επειδή είχαν το μπάτζετ και τα μέσα
για να πραγματοποιηθεί ένα τέτοιο πρότζεκτ.
Ο Γκιλ κι εγώ ήμασταν καταπληκτικοί μαζί, μουσικά.
Μ' άρεσε να συνεργάζομαι με τον Γκιλ, γιατί ήταν τελειομανής και δημιουργικός
κι εμπιστευόμουν πλήρως τις μουσικές διασκευές του.
Δουλεύαμε συνέχεια στο πιάνο.
Πάντα λέγαμε "Τι λες γι' αυτό ή το άλλο;"
Ήμουν ενθουσιασμένος που έκανα την απόδοση των τραγουδιών του.
Και ταίριαζαν τόσο φυσικά.
MILES AHEAD MILES DAVIS
Όταν κυκλοφόρησε το Miles Ahead,
υπήρχε μια νέα, λευκή κοπέλα μοντέλο, στο κατάστρωμα ενός ιστιοπλοϊκού
ως εξώφυλλο του δίσκου.
Μάλλον, συμβόλιζε την καλή ή πολυτελή ζωή
και επέτρεπε στον δίσκο να στοχεύσει
σε ένα ευρύτερο κοινό, τους λευκούς.
Ο Μάιλς πήγε στον Τζορτζ Αβακιάν και του είπε,
"Τι κάνει αυτή η λευκή σκύλα στο εξώφυλλο του δίσκου μου;"
Αντιλαμβανόταν την εξουσία του.
Ως καλλιτέχνης που απέφερε τεράστια ποσά γι' αυτόν,
αλλά και την εταιρεία του,
θεωρούσε ότι είχε λόγο σε τέτοιες αποφάσεις.
Έτσι, το επόμενο αντίτυπο με την ίδια μουσική,
κυκλοφόρησε με άλλο τίτλο και άλλο εξώφυλλο.
Ο ίδιος ο Μάιλς Ντέιβις ήταν σ' αυτό.
Το Miles Ahead ήταν η πρώτη από τρεις υπέροχες συνεργασίες
με τον Γκιλ Έβανς και μια 19μελή ορχήστρα.
Δύο χρόνια μετά το Miles Ahead, κυκλοφόρησε το Porgy and Bess.
Και μετά από άλλα δύο χρόνια...
Όταν ζούσα στη Βαρκελώνη,
μετά το τέλος των σόου μας,
βλέπαμε κι ακούγαμε φλαμένκο.
Με είχε συνεπάρει πλήρως.
Είπα στον Μάιλς,
"Θέλω πραγματικά να δεις ό,τι βλέπω
και να νιώσεις ό,τι νιώθω με το φλαμένκο".
Δεν ήθελε καθόλου, αλλά τελικά ενέδωσε.
Οπότε, πήγαμε να δούμε φλαμένκο.
Όταν φύγαμε από το θέατρο,
πήγαμε...
κατευθείαν στο δισκοπωλείο Colony
κι αγόρασε όλους τους φλαμένκο δίσκους που υπήρχαν.
Το πιο δύσκολο πράγμα στον δίσκο Sketches of Spain,
ήταν να παίζω με την τρομπέτα κομμάτια που κανονικά τα τραγουδούσαν.
Ειδικά όταν αυτοσχεδίαζα.
Η φωνή μου έπρεπε να είναι συγχρόνως χαρούμενη και θλιμμένη στο κομμάτι,
κάτι πολύ δύσκολο.
Παίζοντας ένα τέτοιο κομμάτι τρεις ή τέσσερις φορές,
χάνεις το συναίσθημα που θες να περάσεις.
Φαίνεται ότι το πέτυχα.
Όλοι λάτρεψαν τον δίσκο.
-Κάποτε ήταν μια πριγκίπισσα... -Αυτή ήσουν εσύ;
Κι ερωτεύτηκε.
Ήταν δύσκολο;
Όχι, πολύ εύκολο.
Όλοι έβλεπαν ότι ο πρίγκιπας ήταν όμορφος.
Ο ένας και μοναδικός για μένα.
Ο Μάιλς λάτρευε τις έντονες μελωδίες.
Ένιωθε ότι αυτές, του επέτρεπαν να εκφραστεί με λόγια,
όπως, "Ορίστε κάτι οικείο.
Θα σας δείξω πόσο πιο όμορφο μπορεί να γίνει".
Έτσι, έπαιρνε κάτι σαν το "Someday My Prince Will Come",
από ταινία της Ντίσνεϊ,
και το κοσμούσε με απόλυτο συναίσθημα και βάθος.
Είπε "Το αφιερώνω στη γυναίκα μου, τη Φράνσις".
Κι ένιωθες την αγάπη και τη στοργή στο παίξιμό του.
Στον δίσκο Someday My Prince Will Come
έγινα για πρώτη φορά εξώφυλλο.
Ο Μάιλς έλειπε εκτός πόλης.
Θυμάμαι ότι στη φωτογράφιση,
τηλεφωνούσε κάθε δύο λεπτά για να δει τι φορούσα
και πώς φαινόμουν.
Ήθελε να βεβαιωθεί ότι θα ήμουν τέλεια.
Και φυσικά, ήμουν.
Έβαλα την ελιά στο μάγουλό μου, γιατί πίστευα ότι θα μου προσέδιδε στυλ.
MILES DAVIS SOMEDAY MY PRINCE WILL COME
Από το Someday My Prince Will Come, άρχισα να απαιτώ
από τη δισκογραφική να χρησιμοποιεί μαύρες γυναίκες στα εξώφυλλα.
Ήταν ο δικός μου δίσκος
και ήμουν ο πρίγκιπας της Φράνσις.
Έτσι, έβαλα τη Φράνσις στο εξώφυλλο.
Προασπιζόταν την ομορφιά των μαύρων γυναικών, έτσι.
Αυτήν την ομορφιά ήθελε να προβάλλει
μέσω της μουσικής και της τρομπέτας του.
Ήταν μια σημαντική δήλωση.
Και βέβαια, θεωρούσε ότι η γυναίκα του ήταν κουκλάρα.
Όλοι ήθελαν να παίξουν στο West Side Story,
των Τζερόμ Ρόμπινς, Στιβ Σόντχαϊμ κλπ.
Ήταν ό,τι πιο κορυφαίο.
Τουλάχιστον 300 κορίτσια έκαναν οντισιόν.
Ανέβηκα στη σκηνή, χτύπησα τα δάχτυλά μου κι έκανα...
Μιμήθηκα την Έλλα Φιτζέραλντ και τότε ο Τζερόμ Ρόμπινς...
Φρίκαραν όλοι τους.
Με είχαν διαλέξει.
Εκείνη την περίοδο, έπινα περισσότερο απ' ό,τι παλιότερα
και σνίφαρα πολλή κοκαΐνη.
Αυτός ο συνδυασμός μπορεί να σε οξύθυμο.
Η Φράνσις ήταν η μόνη γυναίκα που ζήλεψα.
Εξαιτίας της ζήλιας, των ναρκωτικών και του ποτού,
με κοιτούσε λες και ήμουν τρελός.
Που ήμουν τότε.
Ένιωθα σώφρων και ότι ήμουν στην κορυφή του κόσμου.
Ήταν πολύ ζηλιάρης μαζί μου.
Δεν μπορούσε ν' αντέξει ότι ήμουν με τόσους ανθρώπους και τραβούσα...
τόση προσοχή.
Ήρθε στο θέατρο, λοιπόν, μ' έβαλε στη Ferrari του
και είπε "Θέλω να φύγεις από το West Side Story.
Η γυναίκα πρέπει να είναι με τον άντρα της".
Πάγωσα.
Αλλά ήμουν ερωτευμένη μαζί του
κι έκανα ό,τι μου είπε.
Παραιτήθηκα.
Κουβάλησε τα παιδιά του,
τη Σέριλ Αν, τον Γκρέγκορι και τον Μάιλς τον νεότερο.
Τελικά, κατέληξα νοικοκυρά στην κουζίνα.
Ήρθα στη Νέα Υόρκη και η Φράνσις μάς έγραψε σε σχολεία.
Πηγαίναμε σχολείο, γυρνούσαμε σπίτι και κάναμε τα μαθήματά μας.
Ήταν μεγάλη αλλαγή για εκείνη.
Δεν ήξερα να μαγειρεύω. Ταξίδευα συνέχεια.
Μου είπε,
"Κοίτα, άκουσε,
παρακολούθα τι κάνω και καν' το".
Έτσι, έμαθα να μαγειρεύω.
Ενώ μαγείρευε κάτω,
κάθε λίγο, πήγαινε επάνω κι εξαφανιζόταν.
Μετά από καιρό, μου είπε "Θυμάσαι που εξαφανιζόμουν
και πήγαινα επάνω;"
Της απάντησα "Ναι".
Είπε "Πήγαινα επάνω να δω τα παπούτσια μπαλέτου μου".
Πάντα φαινόταν να καταπνίγει
κάποια συναισθήματα για...
το τι θα μπορούσε να κάνει.
Έκανα εγχείρηση στον γοφό μου τον Απρίλιο του 1965.
Αντικαταστάθηκε με κάποιο κόκαλο από το καλάμι μου.
Αλλά δεν πέτυχε.
Χρειάστηκα νέα επέμβαση τον Αύγουστο.
Πονούσα συνεχώς.
Άρχισα να πίνω ακόμα περισσότερο
κι έπαιρνα παυσίπονα
και πολλή περισσότερη κοκαΐνη.
Μάλλον, λόγω της κατάθλιψης.
Ήταν ένας συνδυασμός από ζήλια,
κοκαΐνη,
οξυκωδόνη,
ουίσκι και γάλα. Αυτός ήταν ο συνδυασμός...
που τον ανακάλυψα αργότερα.
Και...
αυτός ο συνδυασμός σε κάνει να ξεσπάς.
Κάτι που έκανε.
Πήγαμε με τον Μάιλς στο Birdland, ένα βράδυ.
Ήταν και ο Κουίνσι Τζόουνς εκεί.
Όταν γυρίσαμε σπίτι,
απλά είπα στον Μάιλς ότι ο Κουίνσι Τζόουνς ήταν όμορφος.
Και πριν το καταλάβω…
Όλα έγιναν γρήγορα.
Έβλεπα αστεράκια στο πάτωμα.
Ήταν ό,τι πιο απίστευτο μου είχε συμβεί,
γιατί δεν με είχαν χτυπήσει ξανά.
Αυτή ήταν η πρώτη φορά
και δεν θα ήταν η τελευταία...
δυστυχώς.
Δεν ήξερα εκείνη τη στιγμή, ότι ήμουν κοντά στο να φύγω,
αλλά...
τότε συνέβη.
Μπορώ να το πω με σιγουριά.
Η Φράνσις ήταν η καλύτερη σύζυγος.
Συνειδητοποίησα πόσο άσχημα της φέρθηκα και ότι είχαμε τελειώσει.
Τώρα το ξέρω, κι εύχομαι να το ήξερα τότε.
Πάντα μιλούσε για εκείνη.
Ακόμα και μετά τον χωρισμό
ή τέσσερα, πέντε χρόνια αργότερα, έλεγε,
"Βλέπεις το ταγέρ που φοράει η κοπέλα;
Αγόρασα στη Φράνσις ένα ίδιο κάποτε".
Αφότου έφυγα,
άκουσα τον Μάιλς να λέει ότι τα σκάτωσε.
Είπε επίσης,
"Όποιος την πάρει,
θα 'ναι ένας τυχερός γαμιόλης".
Αυτό άκουσα ότι είπε.
Είχε δίκιο.
Τα τελευταία χρόνια που ο Κολτρέιν ήταν στην μπάντα μου,
έπαιζε για την πάρτη του.
Όταν συμβαίνει αυτό, η μαγεία εξαφανίζεται από την μπάντα
κι άνθρωποι που γούσταραν να παίζουν μαζί,
δεν νοιάζονται πια.
Τότε, διαλύεται μια μπάντα.
Θα ήμουν ψεύτης αν έλεγα ότι δεν λυπήθηκα,
γιατί λάτρευα να παίζω μαζί τους.
Πίστευα ότι ήταν η καλύτερη μπάντα όλων των εποχών.
Ή τουλάχιστον η καλύτερη που είχα ακούσει μέχρι τότε.
Ανέκαθεν έψαχνα για νέα πράγματα να παίξω,
νέες προκλήσεις για τις μουσικές μου ιδέες.
Είχε έρθει η ώρα για κάτι διαφορετικό.
Δούλευα σε ένα μέρος, το Half Note.
Ο Μάιλς ήρθε στη διάρκεια της παράστασης
με μια μαύρη κάπα κι ένα μαύρο καπέλο, σαν μυστηριώδης τύπος.
Και είπε "Ψάχνω για μπασίστα.
Ενδιαφέρεσαι;"
Εκείνο τον καιρό, το μόνο πιο καυτό πράγμα από τον Ντέιβις ήταν οι τηγανίτες.
Χτύπησε το τηλέφωνο
κι άκουσα ένα μπάσο.
Κάποιος έπαιζε μπάσο.
Και μια φωνή είπε
"Αυτό το μπάσο είναι και γαμώ, έτσι;"
Έλα στο σπίτι μου αύριο στη 1:30 π.μ.
Δεν είπε το όνομά του,
δεν έδωσε τη διεύθυνσή του ή το τηλέφωνό του. Τίποτα.
Αλλά ο Μάιλς τηλεφώνησε σ' εμένα.
Μου έστειλε εισιτήριο πρώτης θέσης
και μετά στον ράφτη του για να μου ράψει σμόκιν.
Έτσι, πήγα στην Καλιφόρνια.
Μάιλς, τι θα παίξεις τώρα;
Ας μιλήσει άλλος, γιατί ο Μάιλς έχει λαρυγγίτιδα.
Κάποιου είδους μπλουζ.
Και πάλι, το Κουιντέτο του Μάιλς Ντέιβις.
Το σπουδαίο κουιντέτο του Μάιλς στη δεκαετία του '60
δημιούργησε έναν τρόπο αυτοσχεδιασμού που ήταν ολοκαίνουριος
κι επέτρεπε ένα απίστευτο επίπεδο δημοκρατίας
να εισέλθει στη μουσική.
Ο καθένας μπορούσε να φτάσει τη μουσική όπου ήθελε εκείνος.
Πλαισίωνε τον εαυτό του με νέες, ανερχόμενες,
άγνωστες φωνές.
Επέτρεψε να αναπτύξουν τη μουσική τους ταυτότητα
και συνέχισε ν' αναγεννιέται επανειλημμένα για την υπόλοιπη καριέρα του.
Όταν μπήκα στην μπάντα του Μάιλς, ήμουν 23 χρονών.
Ο Τόνι Γουίλιαμς, ο ντράμερ, ήταν 17.
Ήμασταν απλώς παιδιά.
Η δημιουργικότητα και η ιδιοφυΐα σε κάθε μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης
δεν κοιτάει ηλικίες.
Ή το 'χεις ή δεν το 'χεις.
Κι αν είσαι μεγάλος, δεν σημαίνει ότι θα το βρεις.
Ήταν σαν να πηγαίναμε στο εργαστήριο κάθε βράδυ.
με τον Μάιλς επικεφαλής χημικό.
Η δουλειά μας ήταν ν' αναμιγνύουμε στοιχεία, παραλλαγές, ρυθμό,
για να βγει κάτι εκρηκτικό με ασφάλεια, αλλά και με μια δόση κινδύνου.
Και συνέβαινε κάθε βράδυ.
Ο Μάιλς ήθελε να ζούμε τη στιγμή στη σκηνή ενώπιον του κόσμου,
να δημιουργούμε ενώπιον του.
Με άλλα λόγια, να μην βασιζόμασταν σε αυτά που ξέραμε.
Αυτό που ζητούσε, ήταν αυτά που δεν ξέραμε.
Μ' άρεσε αυτό το σκεπτικό. Μισώ τις πρόβες.
Χάνονται οι καλές ιδέες.
Όταν κάνω λάθη, θέλω να τα διορθώνω στη σκηνή.
Ο Μάιλς μάς είπε,
"Θα σας πληρώσω να κάνετε πρόβες στη σκηνή, μπροστά στον κόσμο".
Είπα "Δεν θ' αρέσει στο κοινό".
Κι απάντησε "Άσε το κοινό σ' εμένα.
Εσύ παίξε".
Τέο, ξέρεις ότι δεν μπορώ να το παίξω.
Μπορείς.
Κοντεύεις.
Κατάλαβες; Χέρμπι, να το παίξουμε έτσι;
-Θα το διαχωρίσουμε. -Ναι, καλή ιδέα.
Έξι.
Περίμενε, Τέο, δεν ξέρω τι να παίξω.
-Μην παίζεις τον πρώτο τόνο. -Παίξ' τον, Τέο.
Εάν σε μια ηχογράφηση,
οι τρομπετίστες έπαιζαν σωστά όλη τη μελωδία,
χωρίς ιδιαίτερα λάθη,
έμπαινε στον δίσκο.
Είχα ένα βιβλίο μαζί μου,
που το χρησιμοποιούσα όταν ήμουν στον στρατό.
Είχα γράψει κάτι λίγα. Αυτός είπε "Έχεις μουσική;"
Είπα "Ναι. Έχω γράψει λίγη στο βιβλίο".
Άνοιξε το βιβλίο και είπε "Ας παίξουμε αυτό".
-Πώς λέγεται αυτό; -"Footprints".
"Footprints";
Και μετά, χωρίς πρόβα,
τσέκαρε τη μουσική και την ηχογραφήσαμε.
Την επόμενη φορά στο στούντιο,
είπε "Θα ηχογραφήσουμε την άλλη Τετάρτη. Φέρε το βιβλίο".
1969
Το 1969, ιστορικά, ο άνθρωπος περπάτησε στο φεγγάρι
και οι ΗΠΑ συμμετείχαν ακόμα στον αιματηρό Πόλεμο του Βιετνάμ.
Νομίζω ότι ο Μάιλς διαισθανόταν την αξία της νέας γενιάς,
γιατί πάντα έβλεπε μπροστά.
Το 1969 ήταν η χρονιά που ροκ και φανκ πουλούσαν σαν ψωμάκια.
Ο κόσμος γέμιζε τα στάδια για ν' ακούσει και να δει από κοντά τους σταρ,
ενώ η τζαζ έμοιαζε να οδεύει προς την αφάνεια.
Παίξαμε σε πολλά μισογεμάτα κλαμπ το 1969.
Τότε κατάλαβα κάτι.
Η μουσική των Τζίμι Χέντριξ, Σλάι Στόουν και Τζέιμς Μπράουν
έκανε τον Μάιλς να συνειδητοποιήσει, ότι μία μόνο συναυλία μάζευε πολύ κόσμο.
Έβγαζες περισσότερα λεφτά παίζοντας σε μία συναυλία για 45 λεπτά,
παρά μια βδομάδα σε κλαμπ, τρία σετ τη βραδιά.
Ένας λόγος που έκανε ηλεκτρική μπάντα
ήταν επειδή έκανε παρέα με την μπάντα Sly and the Family Stone.
Ο ίδιος ο Σλάι τού έλεγε πόσα λεφτά έβγαζε κι ο Μάιλς έλεγε "Τι;"
Μετά απ' αυτό, ο Μάιλς άλλαξε προσέγγιση.
Συνειδητοποίησα,
ότι πολλοί μουσικοί της ροκ δεν ήξεραν τίποτα από μουσική.
Σκέφτηκα, ότι αφού μπορούσαν αυτοί,
δηλαδή να έχουν τόσους φαν και να πουλάνε δίσκους χωρίς καν να ξέρουν τι κάνουν,
τότε, θα μπορούσα να το κάνω κι εγώ. Αλλά καλύτερα.
Ο Μάιλς ζήτησε να με δει.
Είχαμε μια πολύ τεταμένη συνάντηση.
Είπε ότι εκείνα τα ασπρουλιάρικα κωλόπαιδα με μακριά μαλλιά,
έκλεβαν τη μουσική του, τα ριφ του.
Ήταν εξοργισμένος και ζήτησε ν' αποδεσμευτεί από την εταιρεία.
Είπα "Άκου, μπορώ να κλείσω ημερομηνίες
για να παίξεις με καλλιτέχνες άλλης γενιάς
που παίζουν άλλο στυλ μουσικής.
Ξέρω πως αν παίξεις αυτές τις ημερομηνίες, κάτι θα συμβεί."
"IF I'M IN LUCK I MIGHT GET PICKED UP" BETTY DAVIS
Εκείνη την περίοδο,
γνώρισα μια όμορφη νεαρή τραγουδίστρια και στιχουργό, τη Μπέτι Μέιμπρι.
Ήταν γεμάτη από νέα πράγματα και εκπλήξεις και με βοήθησε να βρω τον δρόμο μου.
Η Μπέτι Ντέιβις ήταν μια πολύ παθιασμένη, δυναμική αδερφή,
που ανήκε στην νεοϋορκέζικη και καλιφορνέζικη ροκ σκηνή.
Άλλαξε πλήρως την αίσθηση του για το τι συνέβαινε στη μουσική.
Η Μπέτι είχε μεγάλη επιρροή στην προσωπική και καλλιτεχνική μου ζωή.
Με βοήθησε ν' αλλάξω και τον τρόπο που ντυνόμουν.
Πήγα στο σπίτι του και είχε πολλά περίεργα κοστούμια
και πράγματα στην ντουλάπα του... Περίεργα παπούτσια, καπέλα και άλλα πολλά.
Είπα "Τι συμβαίνει, φίλε;"
Είχε αλλάξει. Πήγε απ' το ένα στο άλλο.
Ήθελα ν' αλλάξω πορεία.
Έπρεπε ν' αλλάξω, για να συνέχιζα να έχω πίστη και αγάπη στη μουσική μου.
Έψαχνα κάποιον που έπαιζε ηλεκτρικό μπάσο.
Μου έδινε αυτό που ήθελα να ακούσω, αντί του τυπικού κοντραμπάσου.
Μου τηλεφώνησε και είπε "Θέλω να σου μιλήσω". Είπα "Εντάξει".
Είπε "Κοίτα, φίλε, θα παίξεις σαν να έπαιζες κοντραμπάσο".
Είπα "Δεν είναι το ίδιο.
Ο τόνος, ο ήχος, η ένταση, η αξία, η θέση, όλα διαφέρουν.
Το μόνο ίδιο, είναι οι κωλονότες.
Ακούω αυτή τη μουσική από τα 18 μου.
Γιατί να την παρατήσω;
Για να έρθω μαζί σου; Όχι, δεν θα το κάνω".
Είπε "Εντάξει".
Έβαλα το καπέλο μου κι έγινα καπνός.
Η μπάντα διαλύθηκε όταν ο Ρον αποφάσισε να φύγει,
γιατί δεν ήθελε να παίξει ηλεκτρικό μπάσο.
Άρχισα να σκέφτομαι άλλους τρόπους προσέγγισης της μουσικής.
Πήγα στο στούντιο τον Αύγουστο του 1969.
Ο Μάιλς είπε "Να είσαι στο στούντιο της Columbia στις 10 το πρωί".
Έφτασα στις 9:30. Μου άνοιξε η καθαρίστρια.
Είχα φέρει κάτι πρόχειρα σκίτσα που δεν είχε δει κανείς,
όπως στο Kind of Blue.
Είπα στους μουσικούς να κάνουν ό,τι θέλουν
και να παίξουν ό,τι άκουγαν. Κι αυτό ακριβώς έκαναν.
Τέσσερις έπαιζαν κρουστά συγχρόνως,
το ίδιο έκαναν και δύο μπασίστες,
όπως και δυο ή τρεις πιανίστες. Υπήρχε και μια κιθάρα.
Ήταν ένας μεγαλοπρεπής αυτοσχεδιασμός.
Μου είπε να φέρω μόνο ένα κύμβαλο κι ένα ταμπούρο.
Παίξαμε το πρώτο μέρος του Bitches Brew.
Και μετά...
Άκουγες την τρομπέτα του Μάιλς να αντηχεί στα κτίρια,
τη νύχτα, στις τρεις το πρωί.
Ακουγόταν σαν να ήταν η Νέα Υόρκη ένα μεγάλο φαράγγι από κτίρια.
Ήταν ένας μυστήριος ήχος,
σαν κάτι να ετοιμαζόταν να συμβεί.
Μετακινούνταν σαν αμοιβάδα, πέρα δώθε,
σαν κυματισμός απ' τον οποίο κάτι ξεχώριζε.
Κινούνταν όλο αρμονικά, σαν σύνολο.
Άκουγα τον σταθμό της τζαζ κι ένας τύπος είπε
"Θεέ μου. Παίζει ο νέος δίσκος του Μάιλς".
ΥΠΟΜΝΗΜΑ CBS ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 14 ΝΟΕ 1969
ΠΗΡΕ Ο ΜΑΪΛΣ ΚΑΙ ΘΕΛΕΙ Ο ΔΙΣΚΟΣ ΝΑ ΕΧΕΙ ΤΙΤΛΟ
"BITCHES BREW"
ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΗ.
Και μετά είπε τον τίτλο.
Απάντησα "Μπορείς να το πεις στον αέρα;"
Είπε "Ξεχάστε τη μουσική. Πρέπει να δείτε το εξώφυλλο".
Το Bitches Brew πουλήθηκε πιο γρήγορα από οποιονδήποτε δίσκο μου
και πούλησε περισσότερο από οποιονδήποτε τζαζ δίσκο στην ιστορία.
Μετά το Bitches Brew,
εμφανιζόταν στη μουσική σκηνή του Fillmore East.
Ήμασταν στο καμαρίνι όταν ήρθε η επιταγή του Μάιλς.
Την κοίταξε και τον ακούσαμε να λέει
"Νιώθω σαν κλέφτης".
Υπήρχε ένα ινδικό εστιατόριο στην 125η Οδό.
Τρώγαμε εκεί και μιλούσαμε για κάνα δίωρο.
Αφού σηκωθήκαμε, πηγαίνοντας στην έξοδο,
είπε "Τι γνώμη έχεις;"
Και απαντάω "Κατ' αρχάς, τι γνώμη έχω για τι πράγμα;"
Προσπαθώ να καταλάβω... Το μυαλό μου στροφάρει.
Είπε "Τι γνώμη έχεις για τη μουσική;"
Και κάνω έτσι... Επειδή παίζουν ινδική μουσική.
Κι ο Μάιλς απάντησε "Τέτοια μουσική θα έχει ο νέος δίσκος, On the Corner."
Είπε, "Θα αναμείξω το τάμπλα και το ηλεκτρικό σιτάρ με τo φανκ".
Το On the Corner ήταν ξεκάθαρο.
Θα κάναμε αυτό.
Έγινε πιο έντονο.
Τέσσερα, ένα, δύο. Αυτό είναι το φανκ.
Είχαν απογειωθεί κι ετοίμαζαν τη Μεγάλη Έκρηξη.
Ανέβαζαν τον ρυθμό κάθε βράδυ,
υπερβολικά κι ριψοκίνδυνα
όσον αφορά τη χρήση κρουστών και την ηχητική παραμόρφωση.
Μουσική κοσμικής ζούγκλας.
Τότε ήταν που ενδώσαμε πλήρως στον Μάιλς
σαν να ήταν ο δικός μας βουντού ιερέας της μουσικής.
Ήταν ψυχεδελική μουσική.
Όσοι κάπνιζαν χόρτο και μαστούρωναν,
ξαφνικά γίνονταν νηφάλιοι.
Κι όσοι ήταν νηφάλιοι, μαστούρωναν.
Άλλαξε τα πάντα με τον τρόπο που έπαιζε.
Το κοινό τού Μάιλς άλλαζε, επειδή άλλαζε η μουσική του,
αφομοιώνοντας ό,τι συνέβαινε εκείνη τη στιγμή.
Εκείνη τη στιγμή. Όχι πριν από δέκα χρόνια.
Ποτέ δεν κατάλαβα γιατί άρεσε σε τόσο πολύ κόσμο.
Προσπαθούσα να καταλάβω τι άκουγε εκείνος σε όλο αυτό. Εγώ δεν μπορούσα.
Εκτός αυτού, δεν ήταν εύηχο.
Όσοι λένε ότι...
Αυτούς πάντα τους κοιτούσα με ύφος "Είσαι πολύ αδαής.
Το λες αυτό γιατί ζηλεύεις
που δεν μπορείς να είσαι, να έχεις ή να κατανοήσεις ποτέ
κάτι που είναι πέρα της περιορισμένης και στρεβλής λογικής σου."
"Γαμώτο, Κάρλος, είσαι σκληρός."
Όμως, είναι η αλήθεια.
Ακούγοντας όλους τους δίσκους
που ηχογράφησε διαδοχικά από το 1969 ως το 1975,
μπορείς να διακρίνεις το πρότυπο για το χιπ-χοπ, τη house,
την DnB και την ηλεκτρονική μουσική.
Ο Μάιλς έπαιζε όλα αυτά από τις αρχές της δεκαετίας του '70.
Δημιουργούσε νέα μουσική, ταρακουνώντας το μουσικό στερέωμα.
Όταν κάναμε παρέα, φαινόταν υγιής. Ήταν πολύ καλά.
Έκανε υγιεινή διατροφή, ήταν καθαρός.
Φυσικά, πήγαινε και γυμναστήριο σχεδόν καθημερινά για μποξ.
Αυτά τα πράγματα ήταν πολύ σημαντικά τότε
κι αυτό ήταν καλό.
Κατάλαβα ότι ο Μάιλς άρχισε πάλι τα ναρκωτικά,
παρόλο που δεν τα έπαιρνε μπροστά μου,
γιατί γινόταν παρανοϊκός.
Ήταν βίαιος, άγριος.
Είπα "Δεν πρόκειται να ζω έτσι."
Τον Οκτώβριο του 1972, αποκοιμήθηκα στο τιμόνι
κι έριξα τη Lamborghini μου στα κιγκλιδώματα.
Έμεινα στο νοσοκομείο για τρεις μήνες και όταν γύρισα σπίτι,
έπρεπε να περπατάω με πατερίτσες, κάτι που έκανε σκατά το ισχίο μου.
Αυτή ήταν η πιο καθοριστική στιγμή στη ζωή του.
Ο αφόρητος πόνος, απ' το πρωί ως το βράδυ,
τον ανάγκασε, και το τονίζω αυτό, να πάρει συνταγογραφούμενα φάρμακα,
κοκαΐνη, αλκοόλ, τσιγάρα,
οτιδήποτε ν' απαλύνει τον πόνο.
Έκανε όλο και λιγότερες εμφανίσεις και περιοδείες.
Εν τέλει, δεν υφίστατο πια η μπάντα του Μάιλς Ντέιβις.
Είχα κουραστεί πνευματικά απ' όλες τις μαλακίες που πέρασα
όλα αυτά τα χρόνια.
Ένιωσα καλλιτεχνικά άδειος.
Δεν είχα κάτι άλλο να πω, μουσικά.
Ήξερα ότι χρειαζόμουν ξεκούραση και αυτό έκανα.
Αποστασιοποιήθηκα απ' αυτό που αγάπησα περισσότερο, τη μουσική μου.
Κι όσο πιο μακριά έμενα,
τόσο περισσότερο βυθιζόμουν σ' έναν άλλο πιο σκοτεινό κόσμο.
Το διαμέρισμά του έγινε η σπηλιά του
κι απομονώθηκε εκεί.
Υπήρχαν μέρες ή εβδομάδες που δεν έβγαινε καθόλου.
Όταν ήμουν 15 ή 16 χρονών,
πήγα να μείνω στη Νέα Υόρκη, κατά τη σκοτεινή του περίοδο.
Θυμάμαι ότι ήταν μονίμως σκοτεινά στο σπίτι.
Υπήρχαν τσιγάρα, μπουκάλια μπίρας και κοκαΐνη.
Τον είχα επισκεφτεί δυο φορές.
Ήταν σκοτεινή περίοδος.
Ήταν... Δεν ήμουν...
Τον φοβόμουν λίγο.
Καθόταν μονάχος, αντιμετώπιζε τον πόνο και δεν έπαιζε.
Το ότι δεν έπαιζε, ήταν για 'κείνον...
σαν να μην είχε πια νερό.
Ήθελα να μπει ένα τέλος.
Να μπει ένα τέλος στο σκοτάδι.
Ήταν σαν άγνωστος
και ήθελα να ξαναγίνει...
ο θείος και σούπερ ήρωάς μου.
Θυμάμαι που πηγαίναμε στο Χάρλεμ.
Ήταν μια γυναίκα μαζί μας στο αμάξι
και καθόταν δίπλα μου.
Ο Μάιλς οδηγούσε και σταμάτησε κάπου, λέγοντας "Περιμένετε".
Μετά, βγήκε από το κτίριο που είχε πάει...
πολύ μαστουρωμένος.
Είχε ίχνη από κοκαΐνη στο πρόσωπό του.
Ήθελα να πω κάτι, αλλά φοβόμουν πολύ.
Μου έδωσε μια σπρωξιά και είπε "Την πήδηξες".
Εγώ απάντησα "Δεν την πήδηξα".
Και τότε είπε "Δεν φεύγουμε μέχρι να μου πεις ότι την πήδηξες"
κι έσβησε την μηχανή.
Είπα ''Εντάξει, την πήδηξα στο καπό. Φεύγουμε τώρα;"
και είπε "Κι εγώ που νόμιζα ότι ήμασταν φίλοι".
Αυτό ήταν ένα τυπικό βράδυ με τον Μάιλς.
Ο Μάιλς ερχόταν εκείνον τον καιρό.
Χρειαζόταν λεφτά και του δανείζαμε,
τα οποία ξέραμε ότι τα σπαταλούσε.
Όπως και να 'χει, μια μέρα καθόμασταν με τη Μαρί και της είπα...
"Έφτασε το τέλος του. Αποκλείεται να συνέλθει απ' όλο αυτό."
Και ξαναείπα "Αλλά ποτέ δεν ξέρεις."
Την ίδια περίοδο,
η Σίσελι Τάισον άρχισε να μ' επισκέπτεται ξανά.
Ερχόταν καθ' όλη τη διάρκεια της κατάστασης,
αλλά τώρα το έκανε πιο συχνά.
Η κατάσταση της υγείας του ήταν πολύ άσχημη τότε.
Πολλοί πίστευαν, ότι λόγω της άθλιας κατάστασής του,
δεν θα ξανάπαιζε μουσική.
Ακόμα κι εκείνος το πίστευε.
Η Σίσελι τον έκανε να συνειδητοποιήσει ξανά,
ότι είχε κάτι να προσφέρει.
Η δημιουργικότητα και η δημιουργική του φωνή
δεν είχαν φτάσει στο απόγειό τους.
Έδιωξε όλον εκείνον τον κόσμο απ' το σπίτι μου.
Με προστάτευε και πρόσεχε να τρώω σωστά και να πίνω λιγότερο.
Με βοήθησε να κόψω την κοκαΐνη.
Με τάιζε υγιεινές τροφές, πολλά λαχανικά
και πολλούς χυμούς.
Έτρεχε στην παραλία και προσπαθούσε να γίνει χορτοφάγος.
Κάτι που ήταν απίστευτο, γιατί δεν μπορούσε να το κάνει.
Ο Μάιλς έλεγε "Πέρνα απ' το σπίτι να με πάρεις
και πήγαινέ με κάπου που έχουν κρέας.
Άσε με να μυρίσω τις μυρωδιές και πάρε μου ένα χοτ-ντογκ."
Ο Μάιλς χρειαζόταν αυτά τα χρόνια για να βρει τη δύναμη
ν' απαλλαχθεί από τα ναρκωτικά, να παίξει ξανά,
να διαχειριστεί το κοινό,
τις περιοδείες, τους κριτικούς
και να ζήσει.
Από το 1975 μέχρι τις αρχές του 1980, δεν ακούμπησα την τρομπέτα μου.
Για πάνω από τέσσερα χρόνια, δεν την ακούμπησα... ούτε μια φορά.
Στο τέλος, έγιναν έξι τα χρόνια.
Έφερνε ηχογραφήσεις στο γραφείο μου
από μια άλλη μπάντα, ηλεκτρονική.
Είπα "Θα σε πληρώσω 70.000 δολάρια για δύο συναυλίες στο Avery Fisher Hall."
Με κοίταξε λες κι ήμουν τρελός. Κανείς δεν έκανε κάτι τέτοιο.
Έγραψα μια επιταγή 35.000 δολαρίων και του την έδωσα.
Περίμενα με ανυπομονησία.
Αγόρασα μια ολοκαίνουρια καναρινί Ferrari 308 GTSi
με ανοιγόμενη οροφή.
Ήμουν έτοιμος να επιστρέψω στη μουσική.
Αγόρασε εκείνο το αμάξι απλά για τη συγκεκριμένη εμφάνιση.
Ενώ εγώ, αγόρασα καινούριο πουκάμισο.
Εκείνος αγόρασε Ferrari.
Ο Μάιλς είχε επιστρέψει.
Και είχε νέο ήχο με νεαρούς μουσικούς.
Έκανε επτά χρόνια διάλειμμα και ξαφνικά επέστρεψε.
Αυτή η γάτα μπορούσε να συνταξιοδοτηθεί και να πει "Έκανα αρκετά".
Και όλοι θα έλεγαν "Σίγουρα".
Αλλά ήθελε να συνεχίσει.
Δεν ήταν μια απλή επιστροφή ενός καλλιτέχνη.
Ήταν η επιστροφή ενός ανθρώπου.
Δεν είδα κανέναν να το κάνει όπως αυτός.
Σ' αρέσει ακόμα να παίζεις σε τζαζ φεστιβάλ στην Ευρώπη;
Ναι. Μ' αρέσει να παίζω σε τζαζ φεστιβάλ στην Ευρώπη.
Και στο Μόλντε; Έφτασες καθυστερημένα.
Ήμουν άρρωστος το πρωί.
Στην πρώτη περιοδεία,
ήμασταν σε διαφορετική πόλη και χώρα, κάθε μέρα.
Αν ένα σόου ξεκινούσε στις 8 το βράδυ,
γυρνούσαμε στο ξενοδοχείο τα μεσάνυχτα.
Έπειτα, εκείνος ήθελε να ζωγραφίσει.
Άρπαζε ό,τι έβρισκε και ξεκινούσε να ζωγραφίζει.
Όταν ήμασταν σε περιοδεία, ζωγράφιζε στο αεροπλάνο, στο αυτοκίνητο,
στην αίθουσα αναμονής του αεροδρομίου.
Κι όταν φτάναμε για το σόου, ζωγράφιζε στο καμαρίνι.
Κυριολεκτικά, κυλούσε μέσα από το χέρι του και πάνω στο χαρτί.
Όταν κάνεις λάθος μια γραμμή,
νιώθεις το ίδιο όπως στη μουσική;
Η μελωδία που πλαισιώνει αυτήν που νομίζεις ότι είναι λάθος,
διορθώνει εκείνη που προηγείται.
Ήταν νωρίς το πρωί και πήγαινα για τρέξιμο.
Περίμενα το ασανσέρ και μόλις άνοιξε η πόρτα εμφανίστηκε εκείνος.
Η καρδιά μου χτυπούσε γρήγορα. Όπως...
στις ταινίες που συναντάς τον βρικόλακα
και ξέρεις ότι θα πεθάνεις, αλλά δεν σε νοιάζει.
Κοίταξα πίσω και είπε "Τρέξε γρήγορα, γιατί όταν γυρίσω, θα σε πιάσω".
Αυτό ήταν. Αρχίσαμε να ζωγραφίζουμε μαζί.
Υπήρχε μεγάλο ενδιαφέρον για ό,τι κι αν έκανε,
απ' όλους.
Μάιλς, πώς ασχολήθηκες με τη ζωγραφική;
Ποτέ δεν ήταν πιο περιζήτητος.
Ποιοι είστε εσείς;
Ήταν λες και ξέχασε ποιος ήταν.
Είναι μια νέα αρχή για μένα.
Εμφανιζόταν σε τοκ σόου...
Καλησπέρα. Είμαι ο Μάιλς Ντέιβις.
μεταμεσονύκτια.
-Ο Μάιλς Ντέιβις. -Ο Μάιλς Ντέιβις.
Ο Μάιλς Ντέιβις!
Έδινε συνεντεύξεις σε όποια πόλη έπαιζε.
Ήταν άλλος άνθρωπος.
Έκανε παρέα ακόμα και με τον Πρινς.
Λάτρευε τον Πρινς. Ήταν μοιραίο που συνεργάστηκαν.
Μου τηλεφώνησε ο Τόμι ΛιΠούμα,
ο αντιπρόεδρος του καλλιτεχνικού τμήματος της Warner Bros.
Είπε "Ο Μάιλς Ντέιβις αποχώρησε από την Columbia κι έρχεται στη Warner".
Και είπα "Αλήθεια; Συγχαρητήρια!" Αυτός είπε "Έχεις μουσική;"
Κλείνοντας το τηλέφωνο, μου ήρθε ο ρυθμός του "Tutu".
Όταν γράφω ένα τραγούδι για κάποιον και τον δω να...
να κουνιέται στο ρυθμό, λέω "Αυτό του ταιριάζει".
Κοίταξα τον Μάιλς, απέναντι στο στούντιο.
Και μετά άρχισε να παίζει κάτι στο πιάνο για μένα.
Αναπολώντας το, συνειδητοποίησα ότι δεν είχε ξανακάνει ηχογράφηση έτσι.
Δηλαδή με ακουστικά, να παίζει κομμάτια με drum machine κλπ.
Το γούσταρε. Δεν το έκανε επιφυλακτικά.
Το είχε.
Ναι!
Μέσα του, ήταν ακόμα εκείνο το παιδί
που ήρθε στη Νέα Υόρκη να παίξει κουλ μουσική.
Αυτό το αίσθημα αποζητούσε.
Ο Μάιλς δεν μιλούσε για τους παλιούς δίσκους.
Δεν τους φύλαγε στο σπίτι. Δεν είχε κανέναν.
Ούτε έναν από αυτούς και δεν τους ήθελε.
Ήθελε μόνο πράγματα που ετοίμαζε τότε.
Όταν μπήκα στην μπάντα, ο Μάιλς φαινόταν μια χαρά.
Ήταν σε εγρήγορση και τα είχε όλα υπό έλεγχο.
Σύντομα, όμως, άρχισε να μην φαίνεται και τόσο καλά.
Αν δείτε μια εμφάνιση στο Saturday Night Live,
θα καταλάβετε τι εννοώ.
Απλά περιφερόταν, ενώ ο ήχος του ήταν πολύ τραχύς.
Υπέφερε, γιατί δεν έβρισκε τον τόνο.
Ενίοτε, απλώς τριγύριζε στη σκηνή, αλλά...
ήταν ακόμα ο Μάιλς.
Για πρώτη φορά, οι Μάιλς Ντέιβις και Κουίνσι Τζόουνς
θα παίξουν μαζί στη σκηνή.
Προσπαθούσα για 15 χρόνια.
Τον ενοχλούσα συνεχώς.
Και είπε "Εντάξει, ρε μαλάκα".
Κι αν δεν παίξει άλλη νότα, δεν πειράζει.
Διότι βρισκόταν στην πρώτη γραμμή τα τελευταία 50 χρόνια.
Βλέποντάς τον, στα 65 του χρόνια,
να προσπαθεί να αναβιώσει τον 25άρη εαυτό του,
ήταν εκπληκτικό.
Ο έρωτάς μου, ο αδερφός μου
και ο αγαπημένος μου μουσικός και είδωλο, Μάιλς Ντέιβις!
Ναι, τον αγαπούσα.
Έκανε την ψυχή μου να χαμογελάει.
Ήταν ένα κομμάτι, το "The Pan Piper",
που ήξερα ότι ήταν δύσκολο
και δεν ήμουν σίγουρος ότι θα κατάφερνε να το παίξει.
Και δεν θα το παραδεχόταν.
Έτσι, όταν έφτασε η στιγμή να το παίξει, άρχισα να παίζω μαζί του.
Θυμάμαι που μου είπε "Κοίτα, αν γυρνούσα στα παλιά,
θα πέθαινα".
Τον έβλεπα στην τηλεόραση και είπα "Είναι άρρωστος.
Είναι άρρωστος".
Είπε "Όταν ο Θεός σε τιμωρεί, δεν σημαίνει ότι..."
Είναι πολύ λυπηρό.
"...δεν σημαίνει ότι δεν παίρνεις αυτό που θες.
Παίρνεις όλα όσα θέλεις
χωρίς να σου μένει άλλος χρόνος".
Μάιλς Ντέιβις!
Κουίνσι Τζόουνς!
Ο Μάιλς μπήκε στο νοσοκομείο αρχές Σεπτέμβρη του 1991.
Ενώ μιλούσαμε κι ακούγαμε μουσική,
τον κοίταξα και μου φάνηκε περίεργος. Ήταν ακίνητος.
Έπειτα, κοίταξα πάνω και είδα έναν γιατρό στην πόρτα
που μπήκε στο δωμάτιο αμέσως.
Κρατούσα το κεφάλι του στα πόδια μου
και τότε ο γιατρός άρχισε να τον σπρώχνει.
Μετά πάτησε ένα κουμπί και ήρθε κι άλλος γιατρός
και μετά κι άλλοι, μαζί με νοσοκόμες.
Εγώ καθόμουν ακόμα στο κρεβάτι κι εκείνος δεν κουνιόταν.
Ανέπνεε, όμως. Ήξερα ότι δεν είχε πεθάνει.
Δηλαδή, δεν το ήξερα. Ήταν τρομακτικό.
Ήταν όλοι από πάνω του,
τον έσπρωχναν, του έκαναν ενέσεις
και μετά μας πήγαν κατευθείαν στο ασανσέρ, στον διάδρομο
και ούτε καν πρόσεξαν ότι ήμουν στο κρεβάτι,
όταν κρατούσα ακόμα το κεφάλι του.
Μας είχε περικυκλώσει κόσμος,
ήμασταν μέσα στο ασανσέρ και είπαν "Έπαθε εγκεφαλικό".
Η Ντέμπορα, η πρώην γυναίκα μου, τηλεφώνησε και είπε
"Καλύτερα κρατήσου από κάτι".
Είπα "Τι συμβαίνει;"
Κι απάντησε
"Πέθανε ο Μάιλς Ντέιβις".
Ένιωσα σαν...
κάποιος να με χτύπησε...
με κομπρεσέρ στο κεφάλι.
Ο Μάιλς ήταν σίγουρα,
κι αναμφίβολα ο πιο ξεχωριστός άνθρωπος που γνώρισα.
Έκανε πράγματα αλλιώτικα από τους άλλους.
Ανέλυε καταστάσεις διαφορετικά κι έβλεπε με άλλη οπτική.
Να κρατάς τις αξίες και τα πιστεύω σου. Αυτή ήταν η φιλοσοφία του.
Πώς μπορεί κάποιος να φτιάχνει τόσο όμορφη μουσική
και να έχει τόσο κακή πλευρά;
Κάποιες φορές δεν άντεχα,
ενώ άλλες ήταν τέλεια.
Δεν μετανιώνω, δεν ξεχνώ,
αλλά ακόμη τον αγαπώ.
Μου λείπει.
Μου λείπει. Τον ονειρεύομαι συχνά.
Αυτός...
Σπουδαίος άνθρωπος.
Φυσικά τον αγαπούσα.
Ήταν σαν αδερφός...
που έκανε χαζά πράγματα και τα δεχόσουν.
Ήταν αυθεντικός.
Πολύ αυθεντικός.
Δεν θα υπάρξει άλλος σαν κι αυτόν.
Αρκετά. Τελείωσα.
Υποτιτλισμός: Δημήτριος Θωμαΐδης