Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
ITALICO SANDRO MUSSOLINI ORTAOKULU
Yarın görüşürüz kızlar!
MİLAN, MAYIS 1938
Koşmayın, beni rezil edersiniz!
Liliana, affedersin. Gel.
Yakanı düzelteyim.
-Oldu. -Teşekkür ederim.
Cesarina Hocam, çocuğunuz var mı?
Yok.
Evlenecek yaştayım ama neyse ki siz kızlar varsınız.
Sizi kendi çocuklarım gibi seviyorum.
Ama annemin başka çocukları var.
Doğru.
Yani sizi diğerlerinden daha çok seviyorum.
-Liliana. -Baba!
-Merhaba, Dr. Segre. -Merhaba.
Nasıl geçti? Uslu durdun mu?
Tabii, her zamanki gibi çok iyiydi.
Gidelim mi?
-Hoşça kalın. -Güle güle.
-Hoşça kalın, Cesarina Hocam. -Güle güle Liliana, yarın görüşürüz.
Milan'daki okulunda Liliana tüm sabah o ânı bekledi.
Babanızın gelip elinizden tuttuğu o ânı.
Irk yasalarından önce çocuktum.
Küçük bir ailem vardı.
Biraz burjuva, rahat.
Yahudi bir aileydik
ama özellikle dindar değildik.
Özel arkadaşlıklarımız yoktu.
Yahudi olduğumdan bile habersizdim.
NAPOLİ, HAZİRAN 1938
Yemek yarım saate hazır!
Tamam anne!
Takım kuralım o zaman.
Biz beş kişiyiz, Kahn'lar dört.
-Sen onlara geç. -Tamam.
Napoli'de Tullio, Vomero Tepesi sokaklarını çok severdi.
Denize ve Kahn kardeşlerle yaptığı maçlara bayılırdı,
Onlarla paylaştığı şey, futbol tutkusundan fazlasıydı.
Burjuva bir aileydik.
Babam, annem ve beş kardeşim vardı.
En küçükleri bendim.
Huzurlu bir aileydik diyebilirim.
PİSA, TEMMUZ 1938
Pisa'da, Guido'nun bir hayali vardı.
Babası gibi olmak istiyordu; iyi kalpli ve cesur.
Ve babasıyla fark etti ki
bir çocuğun cesareti, bir yetişkininden büyük olabilirdi.
Hadi Augusto! Sen de gel burada çalış.
-Neden hâlâ demir yolundasın? -Düzenli bir iş.
Burası güzel ama bakalım ne olacak.
Trenleri seviyorsun, değil mi Guido?
Amca, yazmak altındır, değil mi?
Zamanı gelince burada çalışmayı düşünürüm.
-Güzel oldu. -Bravo sana amca.
Birçok dükkân, Yahudilere aitti.
Buna amcamın, daha doğrusu ailemin dükkânları da dâhildi.
Büyükannemindi ama ailemindi.
ROMA, EYLÜL 1938
Roma'da Lia çocuk kitapları okumayı ve hikâyeler uydurmayı severdi.
İyi de bir şarkıcıydı.
Lia, ödevini yapacak mısın?
Evet, hemen yapacağım.
Yeter! Kapatıyorum bunu.
Dur, şarkı bitsin öyle kapat!
Hayır.
Baban geliyor. Bir an önce ödevini yap.
İyi, kendim bitiririm o zaman. Biliyorum zaten.
Tabii ki.
Elden ne gelir ki hanımım? Lia, radyodan daha iyi.
Burjuva bir aileye mensuptum.
Yahudi değerlerine göre
hâlimiz vaktimiz yerindeydi.
Ama geleneklere körü körüne bağlı bir aile değildik.
Gündemi takip eden bir aile olduğundan
kaygım, ırk yasası çıkmadan önce başlamıştı.
Yahudi dünyası,
16 yıl boyunca ve politikamıza rağmen
Faşizme düşman olmuştur!
Bize gereken, gayet net,
etkili,
ırksal bir vicdandır;
yalnızca farklılıkları düzeltmek için değil,
üstünlüğü netleştirmek için de!
5 Eylül 1938'de, Pisa'daki Tenuta di San Rossore'de
Kral Vittorio Emanuele, birkaç ay içinde,
Yahudilerin belli işleri yapmasını
ve özellikle Yahudi çocukların okula gitmesini yasaklayan
ilk kanun hükmünde kararnameyi imzaladı.
Bu, tek suçu Yahudi olmak olan
50 bin İtalyan'ın medeni haklarına yönelik
apaçık bir gaspın başlangıcıydı.
Rezillik! Olur şey değil!
Anlamıyorum. Mussolini'nin nesi var böyle?
Nereye? Amedeo, konuşmayacak mısın?
Ne diyebilirim ki? Mussolini önceden böyle değildi.
Mussolini, Mussolini'dir!
Sana ne oldu böyle? Hitler'le müttefik! Ne akla hizmet yaptın?
Bunu yapmasını Almanlar istemedi!
Kendi fikriydi!
-Rahat bırak beni! -Kaçarsın tabii!
Roberto, sinirini kardeşinden çıkarma.
Onun ne suçu var?
Söylemesi kolay! Liliana'ya ne diyeceğiz şimdi?
Ne oldu?
Ne yaptım?
Bir şey yapmadın.
Siz biraz konuşun isterseniz.
Irk yasalarının 1938'de yaşayan insanlar üzerindeki
korkunç etkilerini anlamak için
maruz kaldıkları ihaneti de anlamalısınız.
Onlar İtalyan'dı, dönemin kültürüne
derin bir şekilde batmışlardı.
Kendilerini yüzde yüz faşist hisseden çocuklardı.
Genel olarak, Yahudi kültürleri sadece marjinaldi.
Ama ırk yasasının gelmesi,
Yahudiliklerini yüzlerine vurdu.
Kendilerini Yahudi hissetmeye zorlandılar.
Roma'daki Devlet Arşivi,
Mussoli'nin Yahudi karşıtı yasa taslaklarıyla ilgili
yazılarla ve notlarla dolup taşıyor.
Bu kişinin kendini buna adadığı, bunlara çalıştığı çok açık.
Yasalar nihayet çıktığında da, kendisi bir diktatör olduğu için,
bu yasalar, tabiri caizse "ciddi", üzerine enikonu düşünülmüş,
derinlemesine kafa yorulmuş bir bakış açısının ürünüydü elbette.
Ekim 1938'de,
Tullio Foá, Lia Levi, Guido Cava ve Liliana Segre
diğerleri gibi çocuklar olamayacaklardı.
-Seni okuldan attılar. -Attılar mı?
Okula dönemezsin.
-Ne yaptım ki? -Sen bir şey yapmadın.
Şey…
Hükûmet yeni yasalar çıkardı.
Yahudi çocukların diğerleriyle aynı okulda okuması yasaklandı.
Ama neden ben?
Biz Yahudiyiz, Liliana.
Ne olmuş yani?
Ben İtalyanım. İtalyan çocukları mı attılar?
Katolik İtalyanları atmadılar. Onlara "Aryan" diyorlar.
Ortaokuldayken "okuldan atılmak" kelimesi,
ben henüz birinci, ikinci sınıftayken,
çok kötü bir haberdi.
Buna katlanamıyordum.
Çünkü bir çocuk bile şunu bilir;
okuldan atılmak için, kötü bir şey yapmış olmanız gerekir.
Hep aynı soruyu soruyordum.
"Neden? Neden? Neden?"
Cevabını hiçbir zaman veremiyordum. Hâlâ da veremiyorum.
Mantıksız.
Biz daha az mı kıymetliyiz yani?
Onlar için evet.
Ama öyle bir şey yok.
Ama benim için diğer çocuklar kadar, hatta onlardan daha değerlisin!
Şimdi ne yapacağız?
Şimdi Yahudi çocukları da alan bir okul bulmaya çalışacağım.
Ama Cesarina öğretmenini göremeyeceksin.
Ona nasıl söyleyeceğiz?
Beni çok seviyor.
YAHUDİ ÖĞRETMEN VE ÖĞRENCİLER OKULDAN ATILDI - 16 EKİM
BABASI VE ANNESİ YAHUDİ IRKINDAN DEĞİL
Irk yasaları hepimizi şaşkınlığa sürükledi.
Evde duyduğum homurtulardan sonra annem beni kenara çekip
"Seninle konuşmalıyım," dedi.
Bütün konuşma, okula dönemeyeceğim üzerineydi.
Farkında olmamama rağmen üzüntüm o an başlamıştı.
"Yarından itibaren okula gitmeyeceksiniz."
Ben sekiz yaşındaydım, abim 11 yaşındaydı.
"Neden baba?" dedim.
"Çok çalıştık. Notlarımız iyi. Okula neden gidemiyoruz?"
"Öyle işte. Gitmeyeceksiniz."
Çocukların boğuştuğu tek şey, bu yeni gerçekliğin ağırlığı değildi.
Ailelerinin kaosa ve umutsuzluğa sürüklenişine de tanık oldular.
Güzel değil mi, Guido?
Augusto, ne oldu?
Augusto?
-Nasıl söylesem bilmiyorum, Cinzia. -Gel, Guido.
Ufaklıkla kal.
İşte. Kız kardeşinle dur.
Augusto, ne oldu?
İşimden oldum, Cinzia.
Yasalar yüzünden, bu sabah.
Demir Yolları bunu yapamaz.
Buna hakları var. Hatta mecburlar.
Ve Guido yakında okula gidemeyecek.
Patronu babamı arayıp dedi ki
"Cava, baba olmana çok sevindim."
"Ama sana bu haberi…"
"Üçüncü çocuğunun kız olmasına çok sevindim."
"Ama bu haberi vermek zorundayım."
Çekmeceyi açtı ve ona işten çıkarılma mektubunu verdi.
Babam yasayı biliyordu ve bunu bekliyordu.
Onu kovdular.
-Ama neden biz? -Neden mi? Yahudiyiz diye.
Sırf Yahudiyiz diye.
-Baba, ne oluyor? -Bilmiyorum, Guido.
Bilmiyorum.
Özellikle en küçük çocuklar için
dünya, ailelerinden aldıkları farkındalıkla başlar,
ebeveynlerinin verdiği güvenlik hissiyle.
O nedenle, neler olduğunu bilmez bir hâlde,
anne ve babalarını göz yaşları içinde,
çocuklarına teselli veremez durumda görmek,
bir çocuğun dünyasındaki
ilk belirsizlik ve kayıp hissiydi.
Irk yasalarının ağır maddelerinin, Yahudilerin hayatlarını
mahvettiğini biliyoruz.
Onları "ikinci sınıf vatandaş" yapmadılar, artık vatandaş bile değillerdi.
Ama tüm küçük, anlam verilemeyen endişeler bile
günlük hayatı etkiliyordu.
Hiçbir yere gitmiyorum!
Geçmişte de dediler ama hiç olmadı.
O zaman kayınbiraderim gazi olduğu için sorun yoktu.
Bu, bizi koruyordu.
Ama artık yetmiyor. Artık seni hizmetimizde tutamayız.
Ama neden?
Çünkü sen Aryan'sın.
Aryan?
Ben mi Aryan'ım? Tivoli'liyim ben. Ne demek bu?
Devlete göre Aryan'sın.
Aryanlar artık Yahudilerin hizmetinde olamıyor.
Hizmetçimiz yıllar içerisinde aileden biri gibi olmuştu.
Bizim için bu, evden bir karakterin, bir direğin
eksilmesi gibiydi.
Yaşadığımız şey hiçbir şeyle kıyaslanamazdı.
İmkânsızdı.
Lia bensiz ne yapacak?
Aslında, kabul edersen bir çözüm olabilir.
-Bayan Colatei. -Komşu mu?
Onunla konuştum. Seni işe almış gibi yapacak.
-"Gibi yapacak" derken? -Buradaki işine devam edeceksin.
Ama Colatei'nin evinde uyuyacaksın.
-Onlara mı çalışacağım yani? -Hayır. Belki bir iki iş yaparsın.
Nezaketen biraz yardım edersin.
Bizimle kalacaksın, değil mi?
Bana biraz tuhaf geliyor.
Ama siz öyle diyorsanız öyle olsun hanımım.
Yaşasın!
Ücretini biz veriyorduk
ama diğer aileyle kalıyordu. Bazen de yardıma gidiyordu.
Ama hayat işte, kendini kaptırdı
ve diğer aileyi benimsedi.
Bu kaybın yanında bir de büyük bir kıskançlıktan muzdariptik.
Çünkü orada başka kızlar vardı, onlarla ilgileniyordu.
Merhaba.
Yürek burkan anlar da vardı.
Günlük hayatın içinde, ufak şeyler.
Ama ufak dramlar da insan hayatını etkiler.
Çocuklar, herkesin neden bir anda
kendilerine ve ailelerine sırt çevirdiğini anlayamıyorlardı.
Annesi olmayan tüm çocuklar için,
öğretmenin çok özel bir rolü vardı.
O zaman minicik kalbimde böyle hissediyordum.
Hayatımdaki kadın figürüydü.
Ona karşı sevgi ve umut besliyordum.
Liliana size çok güveniyor.
Ama çok huzursuz.
Düşünsenize, kendinden çok sizin için endişeleniyor.
Benim için mi?
Nasıl söyleyeceğimi bilemedim. Sizi üzmekten korktum.
Tabii.
Çok hassas bir kız.
Ama zamanla anlayacaktır.
Umarım.
Onun öğretmenisiniz ve…
Bunun kaçarı olmadığı için,
kolaylaştırmaya yardımcı olabilirsiniz.
Ben mi? Pardon, nasıl? Ne yapabilirim ki?
Liliana'nın okula dönmesi bana bağlı değil.
-Yasaları ben yapmadım. -Elbette.
Ama ona bu aşamada destek olup anlamasını sağlayabilirsiniz.
Dr. Segre, beni anlamaya çalışın.
Bu olaylara karışmak çok tehlikeli bir hâle geldi.
Ben bir devlet memuruyum.
Kendimi de düşünmeliyim.
Diğer kızları da.
Sadece siz Yahudileri değil.
Müsaadenizle ben artık gideyim.
-Hoşça kalın. -Güle güle.
Benim için çok büyük bir hayal kırıklığıydı,
çünkü öpücükler ve kucaklaşmalar olacağını beklerken,
okula gelmeyeceğime üzüleceğini düşünürken, dedi ki
"Yasaları ben çıkarmadım. Benimle ne ilgisi var?"
Bana selam bile söylemedi.
Gerçekten… çok üzücü bir andı.
Sanırım o zaman 25 kız vardı.
Ve yalnızca ikisi hâlâ arkadaşımdı.
Beni küçük partilere davet etmeye, benimle oynamaya gelmeye
devam ettiler.
Diğerleri, artık okula gelmediğimin farkına varmadı.
Okul, sadece ilk adımdı.
Rejim, Yahudileri hayatın tüm alanlarından
ve kurumlardan çıkarmak istiyordu.
Ödenecek büyük bedele rağmen.
Sonunda profesörleri, profesyonelleri
ve ülkemizin seçkin aydınlarını kovdu.
Bilim insanları Emilio Segré,
Bruno Pontecorvo ve iki Nobel Ödülü sahibi gibi.
Fizikçi Enrico Fermi, bir Yahudiyle evliydi.
Ve ekonomist Franco Modigliani.
İtalyan toplumu açıkça bir protesto sergilemedi.
Kral protesto etmedi.
Diğer gerçek, ulu ve farklı güç protesto etmedi.
Karşı güç olan Papalık bile.
1938 yasalarına bir konsensus eşlik ediyordu
ya da oldukça yüksek zımni rızanın bu kutsanmış formülleri diyelim.
5 Eylül 1938'de yasaları çıkaran hükûmet,
hukuku değiştirdi.
Sırf ortaokulda bile örgütlenmek mümkünse,
ilkokul birinci sınıf ila beşinci sınıf arasındaki 10 kişilik sınıfların
devlet okuluna gitmesini zorunlu kıldılar.
Affedersiniz efendim ama--
Totò, buraya gelir misin lütfen?
Bana kahve alır mısın? Ama buradan değil.
-Meydandaki daha iyi. -Tamam.
Bayan Foá, bir sorunumuz var.
Yasalar, en az on tane altı yaşında çocuk olması durumunda
özel Yahudi sınıfları açmamıza imkân veriyor.
Vanvitelli Okulu'nda yalnızca dokuz çocuk var.
Biliyorum. Çocuklarım burada okuyor.
-Remo ve Mario. -Malumatım var.
Diğeriyle ilgileniyorum. Sizi o yüzden çağırdım.
Adı ne?
-Tullio. -Tullio.
-Tullio kaç yaşında? -Beş.
Beş yaşında olduğuna emin misiniz?
Hayır.
Altı yaşında.
Çok güzel.
Onu da katıp sınıfı açacağız.
Beş yaşında olsaydı açamazdık.
Ama durum bu.
Çok teşekkür ederim beyefendi.
-Duydun mu? -Bir yıl erken mi başlayacağım?
-Benim de teşekkür etmek gerekiyor mu? -Tullio.
-Teşekkür ederim. -Rica ederim.
-Hoşça kalın. -Güle güle.
Görüşürüz ufaklık.
-Hoşça kalın. -Güle güle.
Teşekkürler.
Harikaydı, çok mutluydum.
Abim ve arkadaşlarıyla okudum.
Sinagog denilen ibadet yerimizde buluştuk.
Kıyafetim de vardı. Siyah önlük,
kolalı beyaz yaka ve kırmızı bir gonca.
Ama birkaç gün sonra bir tuhaflık olduğunu fark ettim.
Bir.
İki.
Vanvitelli Okulu'nda çok büyük bir ana kapı
ve çok küçük bir yan kapı vardı.
Tüm çocuklar ana kapıdan giriş yapıyordu.
Ama sadece biz onumuz, diğerlerinden 15 dakika önce
ikinci kapıdan giriyorduk.
Diğerleri çıktıktan 15 dakika sonra da o kapıdan çıkıyorduk.
Anormal olduğumuzun o zaman farkına varmıştım.
Ne yapıyorlar?
Onlar Yahudi. Biz normallerle beden dersi yapamıyorlar.
Diğer çocuklarla temas kurmamız yasaktı.
Çok açıkça söylediler: "Onlar Yahudi!"
Ama anlamını kendileri de bilmiyordu.
Ama tüm küçük, anlam verilemeyen endişeler bile
günlük hayatı etkiliyordu.
Örneğin Yahudilerin radyosu olmasının yasak olması.
O yaşta bile demiştim ki
"Yayın yapılan bir radyo bile değil."
Öyle olsa
düşmana bilgi verebilirdiniz ama bu radyo sadece dinlemek içindi.
Çok etkilendim, çünkü çocuklara televizyonu yasaklamak gibiydi.
Durum hızla daha kötüye gitti.
Bir dizi genelge, ırk yasalarını giderek daha sert hâle getirdi.
Her türden ayrımcılık ve yasaklar egemen oldu.
Ve çoğu yasağın akıl dışı olması hiç önemli değildi.
Yasaklar sayılmazdı,
çünkü asıl istedikleri, hayatı Yahudiler için imkânsız kılmaktı.
Bu sayede rejim bir taşla iki kuş vuruyordu.
Bir tanesi basitti: Yahudilere zulmetmek.
Diğeriyse, onları gitmeye zorlamak.
Babam bankada müdür yardımcısıydı.
Ve o günden itibaren bankayla ilişiğinin kesildiğini söylediler.
Kovulmuştu.
Babam sebebini sorduğunda "Yahudisin," dediler.
Ve babam Afrika'ya göçtü. Tam olarak Asmara'ya.
Orada İtalyanların iş bulduğu düşünülüyordu.
Irk yasaları da İtalya'da olduğu kadar
katı değildi.
YAHUDİLER
-Bu ne zaman oldu? -Bu gece.
Korkaklar.
Yine de şükür. Ya içeride olsaydın?
Evet. Buna bile şükretmek zorunda bırakıldık.
Franco, dinle.
Bana teklifin hâlâ geçerli mi?
Emin misin? Artık daha tehlikeli.
-Nasıl biteceğini bilmiyoruz. -Beni işimden ettiler.
Yeni bir iş bulacağım. Tehlikeli olması umurumda değil.
Senin için uygun mu?
Tabii ki Augusto. Harika!
Hadi, işe koyulalım.
Neden bilmiyorum, içimden öyle geldi.
Pencerenin bir parçasını yerden aldım.
Kim bilir neden? Canım öyle istedi diyelim.
Ve cebime koydum.
Savaştan sonra bile saklıyordum. Kaybedince çok üzüldüm.
Bombalar, toplar falan…
Yine de sakladım. Savaştan sonra hâlâ duruyordu.
İtalya halkı!
Silah başına!
Dirayetinizi…
ROMA, 10 HAZİRAN 1940
…herkese gösterin!
Cesaretinizi!
Erdeminizi!
Annem endişeliydi.
Büyükannemler, halalarım, amcalarım, abilerim de öyle.
Eve her gittiğimde hep bir resmin, masanın ya da halının
eksildiğini fark ederdim.
Dört çocuğunu besleyebilmek için
annem para edecek her şeyi sattı.
Hakikaten fakirleşmiştik.
Ama fakirlik ayıp değil.
Fakirlik, sadece bir şarttır.
Annem bizimle konuşarak bir karar verdi.
Bir odayı kiraya verdi.
Odayı, çok iyi hatırladığım uzun boylu bir beyefendi tuttu.
Evimize geldi
ve Londra Radyosu'nu dinlediğini fark ettik.
Çok önemli bir radyoydu,
İtalyan bir spikerle, İtalya'ya tuhaf mesajlar yolluyordu.
"Mutlu", mutluluk değildir.
Normal insanlara bir şey ifade etmiyordu.
İnek süt vermez.
Ama Almanlara karşı örgütlenen partizanlar için çok anlamlıydı.
Uçakların paraşütle ilaç, para ve silah atacağı anlamına geliyordu.
Ama annem, adamın Londra Radyosu'nu dinlediğini anlayınca,
ona "Artık burada kalamazsın," dedi.
"Dört küçük çocuğum var. Hayatımız pamuk ipliğine bağlı.
Lütfen git buradan."
Ve adam gitti. Adı Piero Calamandrei'ydi.
Anayasa'yı hazırlayanlardan biriydi.
Mührü kim aldı?
Londra Radyosu'nu falan dinleyin.
Parçalanmış.
Farkında mısınız?
Kusura bakmayın, temizlikçi hanım düşürdü herhâlde.
Kolayca onarılabilir.
Onarılabilirmiş!
Diğer odalara bakın.
Lütfen yoldaş, belgelerimize bakın.
-Kendi hâlinde insanlarız. -Belge mi?
Kim olduğunuzu biliyorum.
Lütfen, yine de bakın.
Sorun yok.
Gidelim!
Hadi!
-Gidiyor muyuz? -Evet.
Şunu alın. İyi geceler.
Artık sizi kışkırtamazlar.
Değil mi?
Bana teşekkür etsenize.
Teşekkürler.
Yok bir şey.
Geçti. Geçti, güzel kızım.
Bir tür şiddet de vardı.
Bu yasaların bürokratik uygulaması
Anselmi Komisyonu tarafından keşfedildi.
El koyma zabıtlarında yazıyor.
Düşünsenize, polisler Yahudilerin evlerine girip
fırçalara, tencerelere, günlük eşyalara el koyuyordu.
Mal sahibi olmanın iki aşaması vardı.
1938 ila 1943 arasındaki ilk dönemde,
kolaylık sağlanıyordu.
Yahudilerin de alabilmeleri için
tavan fiyat düşük tutuluyordu.
Onun dışında, mülkü terk etmeye zorlanıyorlardı.
Piyasa fiyatından çok daha düşüğe takas sertifikası alınarak
kamulaştırmaya gidiliyordu.
Yahudilerin evlerini alıp satmak devlet için altın yumurtlayan tavuktu.
8 Eylül 1943'ten sonra,
Yahudilere ait olan tüm mal ve mülklere
istisnasız el koyuldu.
Kaçmanın neden gerektiğini anlayabilen çok az kişi vardı.
Anlamak da yetmiyordu. Bilgili olmak gerekiyordu.
Vize almak gerekiyordu, yerleşim belgesi lazımdı.
Birçok ülke, kaçan Yahudilere kapılarını kapattı.
Kaçmayı düşünen birçok kişi bunu başaramadı.
Gelişigüzel bir ihtimal daha vardı. Bir yabancıya güvenmektense,
komşularına güveniyorlardı.
Çünkü bazen ihanet, komşudan geliyordu
ve yardımınıza koşan kişi bir yabacı oluyordu.
Ne oluyor anne?
Bayan Foá?
Salvatore Pace, Halk Güvenliği. Yürümeye devam edin.
Hoş bir sohbet ediyormuşuz gibi gülümseyin.
Elimize bir rapor geldi.
Polis olduğum için bunu doğrulamakla görevliyim.
-Ne raporu? -Peşinizdeler. Anladınız mı?
Sizin izinizi bulmak çok kolay.
Sorun da bu. Aileniz ve siz tehlikedesiniz.
Benden ne istiyorsunuz?
Bir tanıdığınıza,
sizin ırkınızdan olmayan bir arkadaşınıza,
evinizi devretmeniz mümkün olur mu?
Elektrik ve suyu da.
Düşünmem gerek. Neden?
Bir an önce yapın.
Sonra da ortadan kaybolun.
Belki bizim için hayalet olursunuz.
Birbirimizi tanımıyoruz.
Teşekkürler. Hadi.
Bize yardım ettiği için Komiser Salvatore Pace'ye minnettarız.
Ama onu tanımıyorduk, o da bizi tanımıyordu.
Bize olağan üstü bir iyilik yaptı.
Marcello Magrì gibi. Bir aile dostumuzdu.
Tapuyu ve kirayı onun üstüne yaptık. Hatta Parti'nin gönderdiği
cezalardan kaynaklanan tehlikelere bile göğüs gerdi.
ABD savaşa girdikten sonra rüzgâr değişmeye başladı.
10 Temmuz 1943'te, Müttefikler Sicilya'ya vardı.
25 Temmuz'da ise Mussolini görevden alınıp tutuklandı.
8 Eylül'de, General Badoglio ateşkes ilân etti.
Birçok İtalyan, savaşın bittiğini düşündü
ama öyle olmadı.
İtalya kaosa sürüklendi.
Kral ve Hükûmet, Roma'dan Brindisi'ye kaçarak
İtalyan ordusunu başsız bıraktı.
Yüzbinlerce asker Almanlar tarafından yakalandı
ve Kuzey Avrupa'ya sınır dışı edildi.
Ülke ikiye bölündü.
Güneyin kontrolü Müttefiklerdeyken,
orta kesim ve kuzey Nazi işgali altındaydı.
Livorno denizden bombardımana tutulunca,
Pisa vatandaşları da korkuya kapıldı.
Burada ne var?
-Yahudi kapitalisti nerede? -Şu evde oturuyor.
Kapıyı kırın!
İmdat!
İmdat! Bırakın!
İmdat!
İmdat! Bırakın!
Yürü! Kalk pis Yahudi!
Kalk! Kaybedecek vaktim yok!
Altın nerede?
Guido, pencereden uzaklaş!
Gitmek zorundayız.
Başaracağız.
Flora'yı alıp teyzene git.
Guido'yla ben de Calci'ye abimin yanına gideceğiz.
Nazilerin serbest bıraktığı Mussolini göreve iade edildi
ve Salò Cumhuriyeti'nin başına getirildi.
Bu topraklar Lazio'dan, Roma'yı kapsayarak orta-kuzeye uzanıyordu.
Müttefik güçleri, güneyden oluşan İtalya Krallığı'nda
Kral III. Vittorio Emanuele'i desteklerken,
Mussolini tamamen Hitler'in öfkesine bağlı kalmaya karar verdi.
Yahudiler, resmî olarak yabancı ve düşman ilan edildiler.
Tüm Yahudiler tutuklanmalı,
Almanya ve Polonya'daki toplama kamplarına gönderilmeliydi.
Özgürlük ve huzur kapıda gibiydi
ama İtalyan Yahudileri için korkunç kâbusun başlangıcıydı.
Carta di Verona, kasım 1943'ün ortalarında onaylanmış bir belge.
Sosyal alanda bir dizi hedef içeriyor.
Yahudi ırkına mensup olanların yabancı olduğunu ve bu savaş sırasında
düşman milliyetine ait olduğunu ilan eden bir belgeydi.
Ve ondan sonra, İtalyan Yahudiler vatandaşlıktan çıkarıldı.
Nefes al.
Benimle gelir misiniz?
Çocuk zatürre olmuş.
Hastaneye yatırılmalı.
Bu imkânsız.
-Mümkün değil. -Neden?
Çünkü biz Yahudiyiz.
O yüzden burada saklanıyoruz.
Babam dedi ki "Doktor bey, biz Yahudi bir aileyiz.
Hastaneye gidemeyiz. Almanlar bizi yakalayıp götürür."
Anladım.
O bir faşist.
Ya bizi ihbar ederse?
Motoru çalıştırıp gitti.
Gitti.
Bir saat ya geçti ya geçmedi…
…doktor geldi.
Ateşi hâlâ yüksek.
Alın.
Altı saatte bir, bir tablet.
Unutmayın, altı saatte bir.
Yarın bana durumunu bildirin.
-Teşekkürler. -Teşekkürler doktor.
O zamanlar penisilin yoktu. Sadece öyle ilaçlar vardı.
Bir hafta boyunca günde iki kez geldi.
Sabah ve akşam.
Ailelerde erkek kardeşler, kız kardeşler var.
Bazılarında ikizler var.
Hepsinin kaderi mühürlenmiş.
Her şey yoluna girecek, Guido.
Segre kardeşler Amedeo ve Alberto'nun arasında bir yaş vardı.
İkisi birbirinden çok farklıydı.
Bir tanesi hep kazanırdı.
O, amcamdı.
Biri kaybederdi. O da babamdı.
Herkes için en zor olan o an,
yani kaçma anı geldiğinde,
şu anda bir Katolik'le evli olan amcam
karısıyla beraber dağa kaçtı.
Çekip gitti. Babamı, anne ve babasıyla bıraktı.
Dedemde ağır Parkinson vardı.
Büyükannemse korku ve şok nedeniyle
delirmeye başlamıştı.
Olağan üstü bir baba ve oğul olan babam
korkuyordu ve çelişkideydi.
Beni güvende tutmak istiyordu.
Ama ebeveynlerini nasıl yalnız bırakacaktı?
Nazi faşist güçleri, sınır dışı etme planlarını derhal uyguladılar
ve başlangıç şehrini seçtiler.
Sınır dışı etmeler, Napoli'den başladı.
Almanlar her şeyi çok iyi organize etmişti.
Albay Scholl,
Napoli'de konuşlanan Campania bölgesi kumandanı
her şeyi titizlikle organize etmiş.
Yahudilere eşlik edecek müziği bile seçmiş.
Yahudi marşını hafifletmek için.
Lacrimosa'ydı, Mozart'ın, Re Minör'deki Requiem eserinden.
Ama Albay Scholl, Napoli halkını hafife aldı,
çünkü dört gün içinde Napolitenler, Almanları ezmeyi başardı.
Partizanların, kadınların ve erkeklerin arasından
Almanlar bu dört gün içinde kaçtı.
Napoli, herhangi bir ordudan yardım almadan
özgürlüğüne kavuşan yegâne şehirdir diyebiliriz.
9 Ekim'de Trieste'de ve 16 Ekim 1943'te Roma'da
binlerce Yahudi tutuklandı
ve bazı kontrollerden sonra canlı hayvan kamyonlarına yüklenerek
Orta Avrupa'daki toplama kamplarına gönderildi.
Başkentte tutuklanan 1.259 kişi arasında 207 çocuk yer alıyordu.
Ancak, Auschwitz'den sadece 15 erkek ve bir kadın dönecekti.
Roma'daki pek çok kişi
kapılarını cesurca açan manastırlarda saklanarak kurtulmayı başardı.
Bu, burada okuyan bir kızın belgeleri.
Savaş yüzünden henüz dönmedi.
Bunlar artık senin. Adı Maria Cristina Cataldi.
Bundan sonra senin adın bu.
Yalnızca bu isimle seslenirlerse cevap vereceksin.
Lia artık yok. Unut onu.
Bana 11 yaşındaki bir kızın kimliğini verdiler.
Adı Maria Cristina Cataldi'ydi.
Bir Yahudi için en iyi şey, adının Maria Cristina olmasıydı.
Soyadının önemi yok.
Biliyorum ki birçok Yahudi çocuk için,
bu isimlerini kaybetme olayı bir trajediydi.
Benim için trajik olmadı.
Benim için başka biri olmak, bir role bürünmek gibiydi.
Yemekhanedeki kızlar yemekten önce hep istavroz çıkarırlar.
Maria Cristina, sen de böyle yapmalısın, yoksa seni fark ederler.
-Yapabilir misin? -Evet.
Aşağı yukarı böyle.
Ama ters taraftan çıkardın.
Katolikler böyle yapar. Soldan sağa.
Sen Ortodokslar gibi sağdan sola yaptın.
Bravo. İşte böyle.
Fiamma!
Buraya gel lütfen.
-Buyurun rahibe. -Bu, Maria Cristina.
Aynı odada kalacaksınız.
Ona eşlik et, eşyalarını yerleştirsin.
Git.
Ben Fiamma. Burayı sevdin mi?
Bilmem. Galiba.
Zamanla seversin.
İstersen benimle ve kardeşim Fioretta'yla uyuyabilirsin.
-Merhaba. -Merhaba.
Manastırdayken bile tehlike uzakta değildi,
çünkü Almanlar iki, üç kez gelmişti.
Bir keresinde,
hâlâ yaşayan bir kardeşimizden geçen yıl duyduğuma göre,
Yahudileri aramışlar.
Ama sadece ilk iki kata bakmışlar.
Bir mucize eseri,
Yahudilerin saklandığı üçüncü kata çıkmak üzereyken, gitmişler.
Egemenliğin sıkı bir şekilde
Nazi faşist güçlerinin elinde olduğu Kuzey'deyseniz,
tek gerçek umut, gizlenmek veya İsviçre'ye kaçmaktı.
Babam bir sistem buldu.
Büyükannem ve dedemi kurtarabilecek gibi görünüyordu.
Como İstasyonu'ndan izin almak.
Yaşlarını ve sağlıklarını düşününce
Como İstasyonu, bu iki yaşlı insan için izin kâğıdı çıkardı.
Verdikleri belgede, Alman Reich'ına zarar veremeyecekleri yazıyordu.
İsviçre'ye kaçmayı o zaman denedik.
İsviçre'ye geldik mi?
Daha değil.
Buradan sonrası daha tehlikeli. Devriye çok.
-Yani? -Bin liret daha lazım.
Neden? Bin liret verdim zaten.
O zaman İsviçre'yi kendiniz bulun.
Dur, dur.
Bu, altın. Bin liretten fazla eder.
Biz…
…dağlarla mücadele eden iki küçük burjuvaydık.
Acizdik, acayiptik.
Babam devamlı "Başaramayacağız," diyordu.
Bense "Başarmak zorundayız. Yürü, yürü." deyip duruyordum.
Kendimi Varese'nin arkasındaki dağlarda, adeta bir
kahraman gibi hissediyordum.
Önümüzde kaçakçılar vardı.
"Çabuk, yoksa devriye sizi vurur!" diyorlardı.
İsviçre, şu tepenin ardında.
Sen gelmiyor musun?
İsviçre'ye gitmesi gereken sizsiniz.
-Valizim. -Al!
Görürsün, oraya senden önce varır.
İsviçre'ye ulaşınca mutlu olduk.
Dedim ki "Baba, gördün mü? Başardık!" Sevinçle birbirimize sarıldık.
Keşke.
Durun! Eller yukarı!
Kimsiniz?
İtalyan Yahudiler.
Belgeler.
Çok şükür geldiniz.
Hayatımız tehlikede. Biliyorsunuz, değil mi?
Vatan haini olabileceğini biliyorum.
Korkunç bir insandı.
Bizden tiksiniyordu. Yalancı olduğumuzu söyledi.
Yahudilerin İtalya'da zulüm gördüğüne inanmıyordu.
43 yaşındaki babamın silah çağrısından kaçmaya çalıştığını sanıyordu.
Faşizan ırk yasaları nedeniyle
Yahudilerin orduda görev alamayacağı gerçeğini ise unutuyordu.
Bizi amirinize götürürseniz açıklayabiliriz.
Hiçbir yere götürmem! Nereye geldiyseniz oraya dönün!
Lütfen. Bizim için anlamının farkında değilsiniz.
Anlamıyorsun! Geri dönersek bizi öldürecekler!
Yalvarıyorum! Lütfen!
Dizlerimin üstüne çöküp yalvardım.
Bize silah doğrultup geri gönderdi.
Sınırda tutuklandığımız zaman bile…
babamla neden orada olduğumu
bir türlü anlayamıyordum.
Sonrasında olacakları hayal etmek mümkün değildi.
Yalnızca o anı düşünüyordum
fakat olanları anlayabilecek yaşta değildim.
Varese Kadın Cezaevi'ne…
…ilk girişimde…
Dijital parmak izleri, fotoğraflar…
Neden?
Neden? Neden? Neden?
Saplantılı bir şekilde boşluğa doğru o soruyu soruyordum:
"Neden buradayım?"
Beni Como Cezaevi'ne götürdüler.
Ondan sonra da büyük Milano San Vittore Hapishanesi'ne.
Milan'da doğmuştum. Hapishanenin çevresinde bisiklete binerdim.
Ama hep dışarıdan izlediğim cezaevinin
içini de göreceğim kırk yıl düşünsem aklıma gelmezdi.
40 gün sonra,
babamla kaldığımız beşinci bloktaki 202 numaralı hücrede…
korkunç GESTAPO sorguları için…
haftada iki, üç kez götürüldüğünü görmenin
acısını yaşadıktan sonra…
…mecburen büyüdüm.
Geri geldiğinde sarılıyorduk.
Onun annesiydim.
Kız kardeşiydim.
Onu bir çocukmuş gibi teselli ediyordum.
Sonra o gün geldi.
Bloğa bir Alman subayı girdi
ve ertesi gün meçhul bir yere gitmek üzere hazırlanmamızı söyledi.
Vagonda ne hâlde olabilirsiniz? Ne hissedersiniz?
Nasıl…
Nasıl kabullenirsiniz?
Neyi merak edersiniz?
Neden? Bunu kim yaptı?
Bunu kim organize etti?
Onlar da bizim gibi insandı. Deli değillerdi.
Başta, vagondaki herkes ağladı.
Göz yaşları dinmek bilmedi.
Kilit altında olmanın dehşetine kapılmışlardı.
Ama sonra kimse ağlamadı.
Dua ettiler.
Vagon ortasında toplananların duası.
Tanrı'ya şükrettiler.
Onlara imrenerek baktık.
O durumda bile Tanrı'ya şükrettiler.
Neredeydi Tanrı?
Bilmiyorum.
Yahudi Paskalyası vardı.
Gruptaki iki Yahudi kız
Yahudi Paskalyası'nı geçirmek için eve dönebileceklerine
karar verdiler.
Sadece bir günlüğüne.
"Almanlar her şeyi bilmiyor." dediler.
Bu sözlerden etkilenip anneme dedim ki
"Gerçekten, neden biz de bir günlüğüne gitmiyoruz?"
Annem, "Aklından bile geçirme," dedi.
Almanlar her şeyi biliyordu,
çünkü komşular ispiyonluyordu.
Ve o çocuklar, aileleriyle birlikte götürüldüler.
Onları bekledik.
Ertesi gün dönmelerini bekledik.
Evet? Dinliyorum.
Tanrım.
Ne zaman oldu?
Kızlar?
Teşekkür ederim.
Haber mi var?
İspiyon.
Hepsini götürmüşler.
Fiamma ve Fioretta'yı bile mi?
Evet, kızları da.
Rahibe bize haberi verdikten sonra
herkes durmadan ağladı.
İnsanın içine işleyen bir dramdı.
Savaşın en kötü yılı olan 1944'ün ocak ayında,
Amerikalılar Roma'ya 60 km mesafedeki Anzio'ya girdi.
Ama başkenti özgürleştirmeleri altı ay sürdü.
Müttefikler'in kontrolündeki bölgelerde,
20 Ocak, ırk yasalarının feshinin başlangıcı oldu.
Ama bu, uzun ve çetin bir yoldu.
-Öldüreceğim seni. -Geber!
-Durun! Ne yapıyorsunuz? -Sen kimsin?
Çekil! O bir faşist! İdam edilecek!
Ben Yahudiyim! Bu adam, oğlumun hayatını kurtardı.
-Onu öldürmek adalet değil! -Bana bak.
Kaçıp gitmezsen sana hayatı dar ederim.
Doğru söylüyor! Yahudi olmamıza rağmen beni kurtardı.
Ne olmuş yani? O yine de faşist!
Onun gibi olmak mı istiyorsun?
İtalyanların yüzde 90'ı gibi o da bir faşistti.
Yüzde 70'i anti-faşistti diyelim.
Yüzde 20'si mini faşistlerdi.
Yüzde 10'u da ne yapıyorlarsa yapmaya devam eden aptal suçlulardı.
Bu arada, Müttefiklerin ilerlemesine rağmen,
bin kadar çocuk dâhil 7.172 İtalyan Yahudisi,
çoğu Auschwitz'e olmak üzere Almanya ve Polonya'ya sürüldü.
Yalnızca birkaç yüz kişi hayatta kaldı.
Askerî kaynakları, düşmanı yavaşlatmaya yöneltmek yerine,
Naziler ve müttefikleri, Yahudilere karşı nihai çözümün
uygulanmasını hızlandırdı.
Auschwitz'e ulaşıldı.
Islıklar, inlemeler, Almanca bağırmalar.
O vagonlardan aceleyle indik. Bacaklarımız tutulmuştu.
Kendi kendine inemeyenleriyse vagondan dışarı fırlattılar.
Ve orada, o "Judenrampe"de…
uzun sürede hazırlanmış olan o yapay istasyonda,
dünya olmayan bir dünyaya geldik.
Bir kâbusa adım atmıştık.
Şeytani bir planın parçasıydık.
Buna hazır değildik ve merak içerisindeydik.
Ve sonra, babamın elini sonsuza dek bıraktım.
Umarım o da o gece tekrar buluşacağımızı umut etmiştir, ama…
Hiç buluşamadık.
Ama o zaman bilmiyorduk.
Umarım ki o an o da bilmiyordur.
Birinci barakada…
…soyuluyordunuz.
Tıraş ediliyordunuz.
Numaranız sol kolunuza dövme yapılıyordu.
Artık iki saat önce trenden inen o kişi değildiniz.
13 yaşındayken…
buna nasıl öfkelenmezsiniz?
Gördüm ki bu dünya…
bu düzenin ağırlığı ve dehşeti
her insan için geçerliydi, yaşadığınız sürece
sizi bir sayıya dönüştürüyordu.
Sizi bir "Stück", bir mal yapmışlardı.
Tıpkı katillerinizin istediği gibi.
Neyse ki olduğumdan büyük gösteriyordum.
Hem boyum çok uzun olduğu için
hem de yolculukta bitkin düştüğüm için.
Kimse bana yaşımı sormadı.
Sonradan öğrendim ki beni 15 yaşında ya da 16 yaşında
zannetmişler.
13 yaşındaysanız gaz odasına atılıyordunuz.
Birkaç gün sonra fabrikada çalışmaya götürüldüm.
Makinalı silahlar için kasalar yapıyorduk.
Savaş için çalışan bir fabrikaydı.
Makinanın başında Janine adlı Fransız bir kız vardı.
Güzel bir kızdı.
Tamamen yasak olmasına rağmen
arada bir birbirimizle biraz sohbet ederdik.
Birkaç ay beraber çalıştıktan sonra
makine iki parmağının iki falanksını kesti.
İlerleyen günlerde "ayıklama" vardı.
Korkunç bir şeydi. Bazen yaptıkları gibi hastaları,
çalışamayacak durumda olanları ayırıp gaz odasına gönderirlerdi.
Mutlak bir dehşet anıydı.
Oraya gittiğinizde korku tüm bedeninizi sarıyordu.
Kalbiniz deli gibi atıyordu.
"Yaşamak istiyorum."
Tek sıra hâlinde dizilirdik
ve iki subayın olduğu yere giderdik.
Onlar…
Düşünsenize, üniformalı adamların karşısında çıplak bir kadınsınız;
önünüze, arkanıza, ağzınıza bakıyorlar.
Sonra o muhteşem hareketi yapıyorlar.
"Git, bu kez kurtuldun."
Katiline minnet duyuyorsun. Hâlâ yaşadığına seviniyorsun.
Arkamda, Janine'i durdurdular
ve onu gaz odasına yolladılar.
Korkunçtu.
Aç, bencil bir kurt bibi olmuştum;
artık kimseyi sevmek istemiyor
veya mesafelere katlanamıyordum.
Arkamı dönmedim. "Güle güle Janine.
Seni seviyorum.
Cesur ol." demedim.
Sadece "Janine" bile demedim.
Üzerimi giydim.
Ertesi gün Janine'in yerine yeni bir işçi geldi.
Kendimi hiç affetmedim.
Janine hiç yaşlanamadı.
Gencecik yaşında gitti.
Bir yanda Müttefik birlikler, diğer yanda Sovyet ordusu ilerliyor
ve toplama kamplarına gittikçe yaklaşıyordu.
Polonya'da Naziler fethedilmek üzere olan kampları terk etti
ve sınır dışı edilen Yahudileri Almanya'ya nakletmeye başladı.
Auschwitz 27 Ocak 1945'te kurtarıldı.
Bu tarih günümüzde, Holokost'u Anma Günü olarak kutlanıyor.
Fabrikayı boşaltma emri geldi
ve yürümeye başladık.
Bu yürüyüşe daha sonra "ölüm yürüyüşü" dendi.
Polonya'dan geçerek Almanya'ya
nasıl yürüyebilirsiniz ki?
Mesafe 700 kilometreden fazlaydı.
Adım adım gidiyorduk.
Bu mümkün mü?
Düşerseniz, düşen herkesi başından vurma emri verilen
bir görevli tarafından öldürülürdünüz.
"O kanlı karların içinde, o yolda ölemezsin.
Yaşamalısın."
Önce bir ayak, sonra diğeri.
Yürüdükçe yürüdük.
İnsanlar sokaklarda ölüyordu. Düştüklerini görüyorduk.
O kızı düşünüyorum;
kimseye yaslanamadan karda yürüyen,
o kötülük evreninde
yapayalnız, bir başına,
başına gelen her şeye, tanık olduğu her şeye
göğüs germiş…
Acımın sonu yok.
Nasıl başardı?
Şu anda burada olmayı, yaşlanmayı nasıl başardı?
Nasıl?
1 Mayıs'ta Kızıl Ordu, Liliana Segre'nin esir bulunduğu
Berlin'in kuzeyindeki Malchow Toplama Kampına girdi.
Naziler dehşet içinde kaçmaya başladılar
ve kendilerini esir olarak kamufle etmeye çalıştılar.
O an, son kamptaki kumandanı gördüm.
İğrenç bir SS subayıydı.
Can çekişmekte olan biz kadınları kırbaçlıyordu.
Bir canavar olduğunu kanıtlamak için tokatlıyordu.
Bir küsur yıl boyunca intikam hayali kurdum.
İçim nefret ve çaresizlikle doluydu.
Ve o subayı silahını yere bırakırken gördüğümde…
dayanılmaz bir arzu duydum.
"O silahı yerden alıp onu vuracağım." dedim.
Maruz kaldığım tüm o şiddet için,
diğerlerinin çektiğini gördüğüm acılar için doğru bir final gibi geldi.
Ama bir anlıktı.
Katilime hiç benzemediğimi anladım.
Ben yaşamayı seçmiştim ve kimsenin canını alamazdım.
O andan itibaren artık özgür bir kadındım.
Şimdiki barış yanlısı kadın oldum.
MİLANO, EYLÜL 1945
-Merhaba. -Merhaba.
Git buradan.
Verecek bir şeyimiz yok.
Antonio.
Beni tanımadın mı?
Ben Liliana. Liliana Segre.
Tanrım!
Liliana. Liliana!
Biliyordum.
Yaşadığını biliyordum.
Bak.
Sana Almanya'dan yolladığım Kızıl Haç kartpostalı.
Üzgünüm. Elimde bir tek bu adres vardı.
"Üzgünüm" mü?
Kart gelir gelmez amcan Amedeo'yu aradım.
Burada artık kimse yaşamıyor ama telefonlarını bıraktılar.
İçeri gel hadi, hemen arayalım.
Geri dönüş ve ev.
Bu durumda iki kavram da imkânsız.
Sağ kalan akrabalarınız tarafından
karşılandığınız anda
ve yaşamaya çalışmaya başladığınızda…
iyi niyetle bile olsa, genellikle saklanmanız söylenirdi.
Ne çelişkidir ki birçokları için
zulümden sonraki sağ kalma ve sessizlik, asıl travma oluyor.
Anlatamamak, duyulmamak ya da anlaşılmamak.
Kişi, sessizliğe gömülüyor.
Akrabalarımın beni gördüklerindeki yüz ifadeleri…
Hayal kırıklığına uğradıkları her hâllerinden belliydi.
Gördükleri kişinin, hayal ettikleri kişiye hiç benzememesi,
önceki hâlinden eser olmaması onları çok etkiledi.
Akıllarında son kalan küçük, tatlı kızla alakası yoktu.
Beğendin mi canım?
Ye, ye. İyice doy.
Al.
Daha rahat oku.
Loto da oynamak ister misin?
-Liliana, yengenden özür dile. -Neden?
Bana bakan oydu. O bakışlarla!
Liliana, yanlış yapıyorsun.
Amedeo, merak etme. Gerçekten önemli değil.
Liliana, canım, elma için… Çatal ve bıçak.
Sen elmadan ne anlarsın?
Elma, Tanrı'nın nimetidir.
Çatal bıçağın umurumda mı sanıyorsun?
Bâkireydim.
En büyük sorunum oydu.
Beni muayene ettirdiler. İnanmadılar.
Küçük düşürücüydü.
O tarz bir şey olmamıştı.
Tecavüze uğramadık. Onların hepsi safsata.
İskelet gibiydik. Pistik, yaratıktık, çıbanlarımız vardı.
O bakımlı Alman askerleri bizi seçer miydi?
Kullanılmaya hazır yaşıtlarına gidiyorlardı.
Aynı zamanda arkadaşlarımdan da farklıydım.
Akılları hep erkeklerde, yeni giysilerde, dansa gitmekteydi.
Okulda arayı kapattım.
Beş yıllık dersleri, bir yılda verdim.
Öğrendiğim en önemli şey…
…babamı bulma umudumdan vazgeçmekti.
Sevgili dinleyenler, hanımlar ve beyler
Yeni Sesler yarışmamız devam ediyor.
Birçok mektup geldi ama daha fazlasını bekliyoruz.
RAI, Radio Audizioni Italiane'ye yazın.
Savaş bitmişti ve nihayet geri aldığımız radyoyu dinliyorduk.
Bir oyun vardı.
Soru soruyorlardı ve çocuklar yazabiliyordu.
Ben de yarışmaya katılmak için bir mektup yazdım
ve anneme okuttum.
Anne!
Yarışma için mektup bekliyorlarmış.
Seçilirsen şarkı söylüyorsun.
Okuyayım.
"Sevgili radyo, ben Lia Levi. Yahudi bir kızım."
Anne, ne yapıyorsun?
Baştan yazalım, olur mu?
Sen Yahudi bir kız değilsin. Anladın mı?
Sadece bir kızsın. Bir kız.
Anlamayınca tekrar etti.
"Sen Yahudi bir kız değilsin. Sadece bir kızsın."
Çok duygusal bir andı.
Çünkü ilk anda bazı şeyleri tam anlamıyorsunuz
ama sonra yerine oturuyor. O artık bir sözcük değil, bir kavramdı.
Şansıma, döndükten üç yıl sonra
bir yaz büyükannem ve dedemle denize gittim.
Deniz kenarında kızlar ve erkeklerden oluşan bir gruba katıldım.
Beni kabul ettiler.
Bir çocuğu hemen fark ettim.
Konuşmaya başladık.
Ondan hoşlandım.
Hatta, kadınsı hissetmenin heyecanını yaşadım.
Çünkü ondan önce zavallı bir kızdım.
Dövmeli kolumu gördü ve dedi ki…
Ne olduğunu biliyorum.
Çok acı çekmişsindir.
Biliyorum, çünkü ben de esirdim.
Senin gibi çok insan gördüm.
O, 600 bin silahsız, zavallı askerî stajyerlerden biriydi.
Salò Cumhuriyeti'ne bağlı kalmamak için
toplama kampına gitmeyi seçmişti.
Gidelim.
Hadi.
Birbirimize delicesine âşık olduk.
Elimi tuttu ve bana,
sözde medeni topluma dönmeyi seçenin ben olduğumu öğretti.
Uyum sağlaması gereken bendim.
Diğerlerinin bana uymasını bekleyemezdim.
Ve onun aşkı sayesinde, ellerimi sıkı sıkı tutarken
hayatımın en büyük mucizesini yaşadım.
Oydu.
Ortaokula başladığımda…
duygularım çok yoğundu.
Çünkü özgürlüğümü geri kazandığımı anladım.
Ama en çok, haysiyetimi geri almıştım.
Kimse beni yok edememişti.
Her şey yavaş yavaş ilerledi.
1947'de babam öldü.
Annem üç çocuğunu akrabaların yardımıyla büyüttü.
Aslında işimize geri dönüp hayata devam ettik.
Şimdi güzel şeyleri de konuşuyoruz.
Çok şükür ki zaman nazikti.
Zaman, büyük sakinleştirici.
Sakinleştirir, iyileştirmez.
Neyim kaldı?
O dönemde benliğimi oluşturdum.
O hâlim çok uzak bir hatıra demek istemiyorum.
Benliğim, yaşam tarzım…
Kendimi hayata karşı savunma şeklim bile
o zamanki hâlimden miras.
Şu anda bile zorluklar var.
Hayatın koyduğu engeller var ama diyorum ki…
"O zaman başardık. Yine başarabiliriz."
Liliana, Lia, Tullio ve Guido kaderin çocukları.
Savaştan sonraki yıllarda çalıştılar, evlendiler
ve aile kurdular.
Bu, onların düşman gördükleri kişilere karşı kazandığı zaferdi.
Liliana Segre şu anda Milano'da yaşıyor, üç çocuğu ve beş torunu var.
19 Ocak 2018'de İtalya Cumhurbaşkanı Sergio Mattarella,
onu Yaşam Boyu Senatör olarak atadı.
Tullio Foá şimdi Napoli'de yaşıyor. Annesi 103 yaşında öldü.
Kardeşlerini düzenli olarak ziyaret ediyor, ama artık
Kahn kardeşlerle futbol maçı yapmıyorlar.
Guido Cava, Pisa'da yaşıyor. Kitap ticareti yaptı
ve memleketindeki Yahudi Cemaatinin başkanıydı.
Lia Levi şarkıcı olmadı, yazar ve gazeteci oldu.
2018'de Strega Ragazzi Ödülü'nü kazandı.
"Nefret yüzünden yetişkin olamayan tüm çocuklara adanmıştır. "
Alt yazı çevirmeni: Gizem Doğançay