Wiele miesięcy po egzekucji Arcadia
pułkownika Aureliana Buendíę pojmano w okolicy zachodnich granic kraju.
Spośród jego 21 towarzyszy przeżył tylko jeden,
pułkownik Gerineldo Márquez.
- Co z twoją ręką? - To tylko poparzenie.
Aureliano José już wyrósł!
Aureliano!
- Gdzie nasz syn? - Gdzie on jest?
- Aureliano! - Do tyłu!
Wracaj do domu, mamo!
Poproś władze o odwiedziny w areszcie!
Aureliano!
- Niech żyje pułkownik Buendía. - Niech żyje!
Aureliano!
Dość tych bzdur!
Nie ma tu nic ciekawego. Wracajcie do domów!
Egzekucja pułkownika Buendíi miała odbyć się w Macondo
w ramach przestrogi.
STO LAT SAMOTNOŚCI
Chcę zobaczyć pułkownika Buendíę. To mój syn. Wpuśćcie mnie!
- Kapitanie! Chcę wejść! - Wpuśćcie ją.
Przyszłam do syna,
pułkownika Aureliana Buendíi.
Proszę pani,
mowa o panu Buendíi?
Niech będzie.
Bylebym go zobaczyła.
Czekamy, aż rząd zatwierdzi wyrok.
Jaki wyrok?
Wyrok śmierci.
Do tego czasu przebywa w odosobnieniu.
I tak go zobaczę.
Rozstrzelajcie mnie, jeśli trzeba.
Niech idzie.
Nie mówiłam ci, ale córkę Arcadia nazwaliśmy Remedios.
Chciał, by nazwać ją Úrsulą,
ale to imię przynosi wiele cierpienia.
Nie mówiłaś mi tego,
ale wiedziałem.
Urodziłeś się z otwartymi oczami.
Obserwowałeś świat…
z obojętną ciekawością.
Wciąż to pamiętam.
I pamiętam twoje smutne spojrzenie,
gdy wróciłam bez twojego brata…
po porzuceniu ciebie i Amaranty.
Wciąż mnie to boli.
Czuję, jakbym już to przeżył…
ale nie widzę swej śmierci.
Przeczucia mnie opuściły.
Mam coś dla ciebie.
To wiersze do Remedios.
Obiecaj mi…
że je spalisz.
Niech nikt ich nie czyta.
Chodźmy.
Nie żegnaj się.
Nie błagaj i nie upokarzaj się z mojego powodu.
To wojna.
Zachowuj się, jakby stracono mnie dawno temu.
W porządku, kapitanie?
Dobry wieczór.
Nikogo tu nie szukamy.
Chcemy się tylko napić
i trochę zabawić.
Nikt nie chce spać z kimś, kto został skazany na śmierć.
To przynosi pecha.
Rebelianci zostaną potępieni.
Być może.
Ale wszyscy mówią,
że żołnierz, który straci pułkownika Aureliana Buendíę,
i reszta żołnierzy z jego oddziału
jeden po drugim…
prędzej czy później zostaną zamordowani.
Choćby ukryli się na końcu świata.
Słuchajcie.
Nie mam nic do pułkownika.
Podziwiam jego odwagę.
Ale jeśli rząd wyda rozkaz,
wypełnimy go.
To nasz obowiązek.
Proszę się modlić…
by ten rozkaz nigdy nie nadszedł.
Przepraszam, kapitanie.
Już?
Gerineldo Márquez,
został pan skazany na siedem lat więzienia.
My nie mamy tyle szczęścia. Skazali pana na śmierć za rebelię.
Telegraf nakazuje natychmiastową egzekucję.
To dobra wieść.
Macondo w końcu ma telegraf.
Nie czuł strachu ani nostalgii,
lecz wewnętrzną wściekłość, że jego przyspieszona śmierć
nie pozwoli mu zobaczyć rzeczy, które pozostawił nieukończone.
Jakieś ostatnie słowa?
Stojąc przed plutonem egzekucyjnym,
pułkownik Aureliano Buendía
przypomniał sobie odległe popołudnie,
kiedy jego ojciec pokazał mu lód.
Zobaczył siebie jako małe dziecko.
W krótkich spodniach, z krawatem u szyi.
Pomyślał o José Arcadiu Buendíi,
który również myślał wtedy o nim
w ponurym świcie pod kasztanowcem.
Żołnierze.
Gotowi.
Cel.
Nie strzelać.
Żołnierze, opuśćcie broń.
Zesłała was Opatrzność Boża.
Puśćcie go!
Jestem na rozkaz, pułkowniku Buendía.
Witamy w rewolucji, Carnicero.
A więc jesteś Opatrznością Bożą.
Ktoś musiał cię uratować.
Ale pilnuj się już.
Nie zawsze będę blisko.
Nikt nie dowiedział się, że wstrzymał egzekucję.
Kapitan Roque Carnicero i jego ludzie odeszli z pułkownikiem Buendíą,
by dołączyć do wojsk rewolucji pułkownika Victoriana Mediny.
Rok po ucieczce pułkownika Buendíi
dom był pełen dzieci.
Úrsula przyjęła Santę Sofíę de la Piedad i jej najstarszą córkę, Remedios.
Nie rób tak.
Oraz bliźniaki, które narodziły się pięć miesięcy po śmierci Arcadia.
Byli to Aureliano Drugi oraz José Arcadio Drugi.
- „Sobota”. - Sobota.
Jeszcze raz.
Opiekowała się nimi Amaranta.
Posłuchaj.
„Po latach konfrontacji
rząd po raz pierwszy spotka się z liberałami,
by omówić warunki potencjalnego rozejmu”.
Przewidziałeś to.
Nie musiałeś być medium, by stronić od polityki.
A reszta?
Synowie walczą z liberałami.
Z pana bratem, pułkownikiem Buendíą.
Co z tego?
Po prostu… jesteśmy sami. Ciężko nam zebrać całe plony.
Potrzebujemy więcej czasu.
Niech przestaną strzelać i wracają do pracy.
Boli?
Tak.
Mogę zostać dziś z tobą, ciociu?
Musisz nauczyć się spać samemu.
Ostatni raz, obiecuję.
Dobrze.
Zmęczeni towarzystwem umarłych,
José Arcadio i Rebeca zamieszkali w domu zbudowanym przez Arcadia.
Rozgościli się w nim,
kochając się i nie pytając nikogo o zgodę.
Jeszcze raz. Trzy razy trzy.
To będzie…
dziewięć!
Rebeca rzekomo o niczym nie wiedziała.
Nie była to wiarygodna wersja, ale nie było innej,
a nikt nie wpadł na motyw,
dla którego Rebeca wyrzekłaby się szczęścia.
Była to chyba jedyna niewyjaśniona tajemnica w Macondo.
Rebeca zamknęła drzwi domu i pogrzebała się żywcem
pod grubą skorupą pogardy,
której żadna ziemska pokusa nie zdołała przebić.
Czekają na nas, pułkowniku.
W porządku?
Myślałem o bracie.
Śnię o nim od dwóch nocy i nie znam powodu.
Wezwaliśmy regionalnych przywódców,
by wesprzeć Partię Liberalną w tym kluczowym dniu.
Konserwatywny rząd jest gotów do rozmów.
Musimy odpowiedzieć.
Raczej ich zastrzelić!
- Tak! - Walczmy dalej!
Panowie!
To jedyny sposób, by zakończyć wojnę.
- Osiągając porozumienie. - Jakie są warunki?
Jedyne niezbędne.
Musimy udać się do stolicy…
By reprezentanci liberałów znaleźli się w kongresie
oraz na innych stanowiskach.
Tego chcecie!
Chodzi o przyszłość Kolumbii.
By rozpocząć negocjacje, musimy przerwać walki.
Nie ma mowy, do licha!
Nie!
Stawką…
jest godność naszych ludzi.
To nie podlega negocjacjom.
Jeśli podpisze pan rozejm,
wniesiemy też o reprezentanta regionalnego.
Pana.
Pułkowniku.
Tutaj.
Złożę podpis,
gdy zaoferujecie nam więcej.
Do tego czasu będziemy walczyć.
Tak!
Za wspieranie buntu liberałów…
Do tyłu!
…rząd skazuje was na śmierć.
Gotowi!
Cel!
Tak narodziła się legenda pułkownika Aureliana Buendíi.
- Niech żyje pułkownik Buendía. - Niech żyje!
RATUSZ
W kolejnych latach pułkownik uzbroił ponad tysiąc ludzi
i wypowiedział rządowi wojnę totalną.
Niech żyje rewolucja.
Pułkowniku.
Tak dziękują nam za poświęcenie w bitwie.
POSZUKIWANY ŻYWY LUB MARTWY!
Jeśli liberałowie kłaniają się tym konserwatywnym skurwielom…
to ich też dopadniemy.
- Pułkowniku. - Wejdź.
Chcesz mnie zabić, sukinsynu?
Rozpoczęła się kolejna wojna.
Proszę.
Ludzie pułkownika Buendíi mianowali go dowódcą rebeliantów
w randze generała.
Przyjął tę rolę, ale odmówił awansu,
uznając, że nie przyjmie go, póki konserwatyści będą u władzy.
Pułkowniku.
Pułkownik Aureliano Buendía.
Generał José Raquel Moncada.
Wszyscy politycy to oszuści.
Różni ich tylko to, że liberałowie mają mszę o piątej,
a konserwatyści o ósmej.
Racja.
Dlatego ta wojna nie ma sensu.
Pozostali liderzy negocjują z rządem.
I zawrą pokój.
Są zmęczeni.
Minęła dekada.
Będziemy walczyć i drugą dekadę, by ludzie sami zdecydowali o swym losie.
Mamy dość decydowania za nas.
Wiemy, że to twoja zemsta za to, jak potraktowała cię partia.
Również.
Nie zaprzeczę.
Liberałowie muszą uznać nas za legalną armię.
Nie jesteśmy banitami.
To nie atakujcie niewinnych.
Robisz sobie wrogów.
Co tu robisz?
Masz mnie przekupić? Grozić mi?
Nikt mnie tu nie przysłał.
Przyjechałem się pożegnać. Opuszczam front.
Zostałem dowódcą Macondo.
Zajmę się twoimi ludźmi. Obiecuję.
Nie znam drugiego tak przyzwoitego człowieka.
Ale mimo to…
jesteś konserwatystą.
Śniadanie!
Aureliano Drugi, José Arcadio Drugi!
Bliźniacy byli tak podobni i psotni,
że nawet matka i babka ich nie rozróżniały.
- Dzień dobry. - Dzień dobry.
Dzień dobry. Siadaj, Aureliano Drugi.
Aureliano José.
Aureliano José!
Aureliano José, wysoki jak ojciec, zmienił się w mężczyznę.
Tak, babciu?
Zawołaj Remedios i ciocię Amarantę. Śniadanie im stygnie.
Aureliano José poczuł dziwne drżenie
na widok wspaniałych piersi o brązowych sutkach.
Obserwował ją,
krok po kroku odkrywając cud jej intymności.
Aż poczuł mrowienie na całej skórze.
Dzień dobry.
Úrsula Iguarán de Buendía?
- Tak. - Przedstawię się.
Generał José Raquel Moncada do usług.
O co chodzi?
Mianowano mnie nowym dowódcą Macondo.
Byłoby dla mnie zaszczytem, gdyby pokazała mi pani miasto.
Żołnierze wyrządzili tu wiele szkód.
- Niezależnie od barw. - Wiem.
Chcę zadbać o to miasto, bez względu na barwy.
Obiecałem to pułkownikowi Buendíi.
Rozmawiał pan z nim?
Tak.
Przed przyjazdem tu.
Schwytano go?
Nie, przewodzi armii rebeliantów.
Jesteśmy osobistymi wrogami.
Ale mamy też wspólnego, większego wroga.
Niesprawiedliwość.
Niesprawiedliwość zmienia oblicze według swych interesów.
Słowa są teraz równie puste co za czasów plagi bezsenności.
Szanuję pani syna.
I tak samo potraktuję Macondo.
Obiecuję.
Oby tak było, generale.
Macondo nie stać już na kolejne ofiary.
Miłego wieczoru.
- Przestraszyłeś mnie. - Wybacz.
Amaranta!
Świece.
Już, przyniosę je.
Spokojnie, nie widziała.
Nie dziś.
Ale w końcu zobaczy.
Tu są, mamo.
Gdy pułkownik Buendía w dalszym ciągu zajmował się działalnością wywrotową,
generał Moncada zastąpił żołnierzy nieuzbrojonymi policjantami
i utworzył atmosferę spokoju,
dzięki której mieszkańcy zdołali zostawić wojnę za sobą.
Żaden sztandar nie może hańbić człowieka.
Wszyscy muszą mieć takie same prawa.
Takie same możliwości.
Tego chcieli założyciele miasta.
Pierwszym krokiem do spełnienia tego celu
jest zapewnienie publicznej edukacji.
Dlatego od dzisiaj
to miejsce znów będzie służyć swojemu pierwotnemu celowi.
Nie sądziłam, że dotrzyma pan obietnicy.
Ani że Macondo znów będzie takie jak za czasów José Arcadia.
To znaczy jakie?
Bez podziałów.
Bez żołnierzy.
Nie znaliśmy strachu.
Każdy malował dom na dowolny kolor.
Cieszy mnie, że do tego wracamy.
Tak.
Ma pan wieści o Aurelianie?
Nie.
Oby rozważył złożenie broni.
Do wojny łatwo przywyknąć.
Wtedy nie da się już uciec.
Jestem twoją ciotką. Robimy coś strasznego.
Wcale nie, to piękne.
Wyjdź.
Nie widzisz, co robimy?
To grzech. Zostaw mnie.
Tego naprawdę chcesz?
Każ mi odejść, a zrobię to.
Odejdź najdalej, jak to możliwe.
Zatem niech zgniję w okopach.
To lepsze od twojego chłodu.
Gdzie twój dziadek?
Z drugiej strony. Jest taki od rana.
Przyszedł list.
Od Aureliana.
Znów ma przeczucia.
Pochodzimy z wody.
ZAOPIEKUJ SIĘ TATĄ, MAMO.
NIEDŁUGO UMRZE. AURELIANO B.
Mimo niesłabnącej siły
José Arcadio Buendía nie był w stanie walczyć.
Poharatany przez słońce i deszcz starzec
był całkiem obojętny.
Ich losy
też się splotą.
Prześpij się.
To piękne popołudnie.
Chłodne.
Zaczekaj, ukochana!
Nie jestem śpiący.
José Arcadio Buendía znalazł ukojenie w śnie o nieskończonych pokojach.
Śnił, że wstał z łóżka,
otworzył drzwi
i przechodził dalej.
Synu.
Melquíades.
Przyjacielu.
A potem szedł dalej,
niczym w galerii luster,
aż dotarł do swego potomka,
Aureliana Babilonii,
który wiele lat później czytał w rękopisach Melquíadesa
o chwili, którą właśnie przeżywał.
Prudencio.
Spadł deszcz małych, żółtych kwiatów,
w ciszy zalewając nocne miasto.
Pokryły one dachy, zablokowały drzwi.
Było ich tyle, że trzeba było zamieść ulice,
by umożliwić przejście procesji.
Lata po śmierci ojca, pierwszego października,
pułkownik Aureliano Buendía wrócił do Macondo ze swoją armią.
Garnizon otrzymał rozkaz walki do samego końca.
Wracajcie do domów!
Brońcie się! Już tu są! Bądźcie czujni!
Idziemy! Weźcie armatę!
Dobrze!
José Raquel!
Co się dzieje?
Aureliano.
Przybył tu z armią.
Co pan zrobi?
Jeśli zaatakują,
odpowiemy.
Zawieźcie karabin na front!
- Wszystko gotowe? - Obaj jesteście durni.
Úrsula czuła, jakby syn był jej obcy.
Jego twarz nabrała surowości.
Nabrał pierwszych oznak odporności na nostalgię.
Aureliano.
Matko.
Zaatakujesz Macondo?
To absurd.
Nie ma wyjścia. Musimy obalić rząd.
Dobry Boże…
Od dawna nie mieliśmy takiego spokoju.
Nikt już nie rozmawia o polityce.
Nie rób tego.
Moncada będzie mógł się poddać.
To wystarczy.
Jesteś liderem tych bandytów.
Sprowadzanie wojny do Macondo to twoja decyzja!
Wiesz, ile lat czekałem na to, by wrócić tu z naszą sprawą?
Nie.
Ale wiem,
że wciąż możesz postąpić słusznie.
UZBROJENI OSIĄGNIEMY ZWYCIĘSTWO
…za zmarłych.
Synu Boży, nasz Odkupicielu, zmiłuj się nad duszami zmarłych.
Ty, który dzierżysz klucze do śmierci i piekła,
błagamy Cię…
Odkupicielu świata,
zmiłuj się nad duszami zmarłych.
Trójco Święta, jedyny Boże,
Boże, Ojcze Niebieski, zmiłuj się nad duszami zmarłych.
Ty, który dzierżysz klucze do śmierci i piekła,
błagamy Cię.
Nie uniknęliśmy tego.
Stworzyliśmy potwora.
Do ataku!
NA PODSTAWIE POWIEŚCI
Napisy: Krzysztof Zając