Kum, kireç ve sodayı yaklaşık 1.000 santigrat derece fırına
atarsanız sıvı cam elde edersiniz.
Yetenekli cam üfleyiciler delikli boru kullanarak
bu erimiş karışımı alırlar
ve üflediklerinde cam şişerek balon hâline gelir ve şekillendirirler.
Aletler ve teknikler Roma zamanına dayanır ancak şimdi sıcaklığı artıracağız.
10 olağanüstü sanatçının ateşle mücadelesini izlemek üzere
Kuzey Amerika'nın
en büyük cam atölyesine dönüyoruz.
Eğlence başlıyor.
Ya hep ya hiç.
Büyük riskler…
Tanrım.
-Tezgâha koy. -Hep sert mücadele ederim.
…büyük ödül getirir.
Evet bebeğim.
Eğer bu ateşli yarışı tamamlayabilirlerse
camda dünyanın en iyisi olmalarını sağlayabilecek,
hayat değiştiren bir ödül paketi kazanacaklar.
Ben Nick Uhas. Karşınızda Blown Away.
Cam üfleyiciler, atölyeye hoş geldiniz.
Son dörde çıktığınız için hepinizi tebrik ederim.
Yine.
Artık ortalama olmaya yer yok.
Son üçe kalmak istiyorum.
Şu ana dek üç kez kazandım,
dördüncü, beşinci ve altıncı kez kazanmak istiyorum.
Bu yarışmanın sonunda 60 bin dolarlık paket bulunuyor.
Bu pakete Corning Cam Müzesi'nde bir yer de dâhil.
Bu ödül ve En İyi Cam Üfleyici unvanıyla içinizden biri havalara uçacak.
Böylece sıradaki etaba geldik.
1957'de uzaya ilk çıkıldığından bu yana
çok, çok uzaktaki galaksiler dünyalıları büyülemiştir.
O kişiler arasında
bugünkü konuk değerlendirici uzay bilimci Dr. Marianne Mader da var.
Uzay bilimci mi? Teleskop ve verilerle uzayı mı keşfedebiliyor?
Çok havalı.
Marianne Fransa'daki Uluslararası Uzay Üniversitesi'nde
ders verdi, NASA'yla iş birliği yaptı ve Antarktika'da gök taşı aradı.
Çocukken evrene büyük bir hayranlık duyarak
geceleri gökyüzüne baktığımı hatırlıyorum.
Merakımı körükledi ve hayal gücümü alevlendirdi.
İnsanın en çok kibrini kıran şeylerden biri uzaya bakmaktır.
Büyüklükle bağlı hissedersiniz.
Bu etapta kendi uzay mekiklerinizle içinizdeki milyardere ulaşıp
uzayın enginliğinden, güzelliğinden ve mucizesinden esinlenen
bir eser yaratmanızı istiyoruz.
Uzay büyük, orada çok şey var. Her şeyi yapmak istiyorum.
Bunu her yöne çekebiliriz.
Eserlerinizi tasarım, konsept ve teknik beceriye göre değerlendireceğiz.
Bu etapta sınır gökyüzü. Büyük patlama yaşatan bir eser istiyoruz.
Cam Üfleyiciler, göreviniz bu.
Etabın kazananı en iyi üfleyici seçilecek.
Aklımızı başımızdan alamayan sanatçı elenerek atölyeden ayrılacak.
Cam Üfleyiciler, kalkışa hazırlanın.
Bu etapta dört saatiniz var. Süreniz şimdi başladı.
TASARLA
Çok, çok uzak bir galaksideki yaşam formlarından esinlenilen
bir eser yapıyorum.
Küçük bir uzaylı mantar bebek doğuran
uzaylı mantar anne yapıyorum.
Uzayda olanlar hayal gücüne son derece açık
Heyecanlı yapan yönü de bu.
Ay'ın çarptığı bir gezegen yapıyorum.
Kaos ve yıkımdan yeni bir yaşam ve güzellik doğuyor.
Hayallerimdeki etap bu. Son derece heyecanlıyım.
Uzaya bayılırım.
Uzay deyince aklıma büyüklüğü geliyor.
Beni aynı anda hem ürküten hem de hayrete düşüren bir durum.
İçinde küçük bir gezegen olan bir kafatası yapacağım
ama gezegen sadece göz deliklerinden görülecek.
Dünya'nın evrenin merkezi sanıldığı döneme
atıfta bulunmak istiyorum.
Yani insan olarak var olma felsefesini konu alıyor.
Tasarımım Dünya gezegeni.
Uzaydaymış gibi tavandan sarkacak.
Milyarder olsaydım başka gezegenlere uçan penisler göndermezdim.
Paramı Dünya'da harcardım.
Dünya dönmeye devam etmeli.
YARAT
İlk olarak birkaç renkli çubuk getir. Birkaç kiriş yapacağız.
Cam yapıyoruz.
Yapalım şunu!
İyi hissediyorum. Son iki etabı kazandıktan sonra
böyle devam etmek istiyorum.
Özellikle tam bana göre olan bu etapla.
Uzayla ilgili eserler çıkarmayı iple çekiyorum.
Uzayı düşündüğümde aklıma orada neler olduğu geliyor.
Çok tatlı.
Bu eser başka dünyaya ait bir uzaylı.
Bilim kurgu tarzında olacak.
Uzaylılara inanıyor muyum? İnanıyorum tabii.
Bir gezegen yapıyorum, neredeyse bitti ve şimdi bulutları ekliyorum.
Son olarak bunun üzerinde cam toplayıp kafatasının etrafına geçireceğim.
Umarım işe yarar.
Kendimden her gün şüphe ediyorum.
Kafamın arkasındaki alçak bir ses beni yiyip bitiriyor. Doğal galiba.
İleri geri.
Bir gezegen yapıyorum. Ay da ona çarpacak.
Bana uzaydaki camı anlatmanı çok isterim.
Tanrım. Tamam, bu çok güzel bir konu.
İnanılmaz çarpışmalarla uzayda cam oluşur.
Dev bir şeyin bir gezegene çarptığını düşünelim.
O kuvvet öyle güçlüdür ki kayayı eritir.
Sonra korunmuş cam ortaya çıkar.
-Güzel. -Harika.
Evet.
Evrenin çarklarının bir parçası olduğunuzu düşünmek müthiş bir şey.
Bu makine böyle ahenkle dönüyorken
nasıl yanlış zamanda yanlış yerde olacaksınız ki?
Az. Daha az. Evet.
Benim tasarımım tavandan sarkan bir Dünya.
Köşeleri yap.
Dünyayı taşlarla süslemek istiyorum. Nasıl duracağını bilmiyorum ama yapıyorum.
Katherine, Dan'in kullandığı o cam ne?
Ona dikroik cam deniyor.
Üzerinde bir film var. Bir açıdan bakarken yansıttığı renkle
başka bir açıdan bakarken yansıttığı renk farklıdır.
-Büyüleyici. -Bu iyi.
Uzay mekiklerinin camları için geliştirildi sanırım.
-Çok mantıklı aslında. -Bravo.
Ağacı anımsatan ve bir koza çıkaran
mantardan uzaylı yaratmak istiyorum.
Tamam, şu parçayı getir.
Bence bu tarz etaplarda daha başarılı oluyorum
çünkü alışılmışın dışında düşünmeye daha meyilli oluyorum.
Çok tuhaf görünüyor.
İyi anlamda.
Bayıldım.
Kafatasını şekillendirmek için cam hazırlıyorum.
Daha önce kafatası yaptım, zordur.
Yuvarlak sanılır ama farklı yüzeyleri ve kenarları var.
Camı erittiğimde
materyali mantarlarla şekillendireceğim.
Başlamadan belli bir planım yok, bu yüzden akışına bırakacağım.
Daha önce hiç Ay yapmadım. Hep yapmak istemişimdir.
Üzerine kraterler koyacağız.
Ay'ı çok kalın yapıyorum. Böylece ittirerek krater oluşturduğumda
etrafındaki materyali dışarı ittirecek ve bir tür krater şekli
verecek.
John Sharvin'in Ay'ı güzel görünüyor.
Sharvin. Kim bilebilirdi? Uykucu.
Bu etapta büyük baskı var.
Son dörde çıkacağımı gerçekten pek düşünmemiştim.
Katherine, bugün bu sanatçılardan birini eve gönderiyoruz.
Yarışmanın sonuna bu kadar yakınken eve gönderilmek
sence onları duygusal açıdan nasıl etkileyecek?
Umarım yıkıcı bir etkisi olmaz. Hepsi şu ana dek çok iyi iş çıkardı.
Bu durumda kendimi bulabiliyorum aslında.
Aslında birkaç sene önce astronot olmak için başvurdum
ve epey ilerledim.
Ve sona ulaşamayınca elbette düş kırıklığı yaşadım
ama yıllar içinde birçok astronottan bir tavsiye aldım.
Hepsinin dediği şey o dev, cesaret gerektiren hedefi amaçlıyorsan
yolculuk boyunca işini sevdiğinden emin ol.
Bu yarışmada bulunmak yaptığım her şeyi, hâlâ raflarda duran
veya galeride olup da satılmayan çalışmalarımı haklı çıkarıyor,
bir amaç uğruna yaptığımı gösteriyor.
Çevir.
Son üçe kalmayı çok isterim.
Kazanmayı çok istiyorum, bunun uğruna kendimi çok fena yoruyorum.
Küçüklüğümde, ömrüm boyunca pek çok eleştiri aldım.
Kesinlikle hafife alındım.
Harika.
Çok tatlı.
KALAN SÜRE: 2 SAAT
Dünya üzerinde çalışıyorum.
Kıtalar şeklinde bir şablon kestim.
Bir elek aldım, seramik tabağa renkli cam tozu topladık.
Sonra ateş deliğinde fırınlayıp
ateş deliğinin sıcaklığını 600 dereceye çıkardık.
Böylece tozları kıta şekillerine yedirdik.
Sonra parçayı balonun üzerinde yuvarladım.
Güzel.
Çok hassas, kaldırılacak kadar sıcak
ama kırılacak kadar narin.
Yapıştırdık, zor kısım buydu.
Ama endişemiz bitmedi.
Büyük olacağından bahsetmiş miydim?
Ay'ı yaptım, şimdi çok büyük bir gezegen yapma sırası.
Etrafımdaki beyler büyük işler çıkarıyor.
Çevir.
Ben daha küçük boyutlarda çalışırım.
Büyük olması bir eseri daha iyi kılmaz.
Bir saatimiz kaldı!
Bir saatimiz kaldı arkadaşlar.
Selam Katherine.
Tüm dünyayı avucunun içine sığdırmışsın.
Ona uğraşıyorum.
Yarışmanın sonlarına yaklaşıyoruz.
Çocuklarından, ailenden uzaktasın. Bu durum seni nasıl etkiledi?
Kolay değil, bizimkileri özlüyorum.
Özellikle karımı ve çocuklarımı. Onlar için de savaş veriyorum.
Kaleyi karım Christina savunmasaydı buraya gelemezdim.
Yaptığı fedakârlıklar olmasaydı bugün burada olamazdım.
Peki.
Karım Christine için denilecek tek şey bir azize olduğudur.
Tebrikler.
-Çok pürüzsüz. -Evet, harika.
Başta yüz aşağı baksın.
Biraz çevir. Çevir.
Kafatasının dışına renk ekerken gezegeni göremedim.
Bu yüzden aralıkların açıldığından emin olmak için beyaz tozu temizledim.
Rengi yakmamak için ömrümde hiç bu kadar uğraşmamıştım.
Ne yapacağımı bilmiyorum.
Başka bir çözüm bulmaya çalışıyorum. Kafada bir mercek yapmayı düşündüm.
En önemli kısım bu gezegenin görünür olması.
Her şey ters gidiyor. İşleri yoluna koyalım.
Etabın bitmesine yarım saat kaldı. Sadece 30 dakika.
Ay'ı gezegenle çarpıştıracağız.
Hem eğlenceli hem de korkunç olan kısma geldik.
Isıyı Ay'ın girmesi gereken yere odaklamalıyım, çok sıcak olmalı.
Biraz üfle.
Zamanlama doğru olmalı.
Kırılırsa boku yerim. Bunu diyebilirim miyim?
Üfle.
Güzel.
Harika görünüyor.
Yapbozun son parçasıydı.
Hepsini tuttun mu?
Dünya'yı yaptık, yıldızları yapmak için rondelaya başlayacağız.
Bence büyük bir rondela olmalı.
Dünya'nın büyüklüğü bir kenara burada uzaydan bahsediyoruz.
Kenarları kürekle düzelt.
Rondelayı açtığımızda her şey düz
ve merkezkaç kuvvetiyle yayılması için yeterli sıcaklıkta olmalı.
Yeterince sıcak olmazsa rondelada çıkıntılar oluşur.
Yani tek şansım var.
Düz oldu, eminim.
Daha kuvvetli döndürdüğümde daha yassı ve ince sünüyor.
Parçayı fırına koyduk.
-İyi iş çıkardık. -Budur.
Ama rondelam tavlama fırınında çatladı. Fazla soğumuş.
Sanırım yapıştırıcıyla yapışır. Umarım.
15 dakika kaldı!
Anladığım kadarıyla Dan'in işi bitti ve hâlâ süremiz var.
Bunu halletmeye çalışıyorum.
Fırınla lütfen.
Her şey tamam, bitti ama hâlâ biraz süremiz kaldı.
Bu yüzden bir uydu yapacağım.
Güzel ve sakince.
Gelip bu taraftan kırp, olur mu?
Kalan sürede bitkilerin yaşadığı araziyi
yapmaya koyuldum.
Evet, direkt kes. Sorun yok.
Fırından kepçe çekmeye bayılıyorum. Müthiş bir his. Çok güçlü hissettiriyor.
Şahane.
Son beş dakikanız. Beş dakika kaldı.
Bolca vakit var.
Güzel görünüyor.
Bana dön. Bana doğru.
Bekle.
Evet, işte böyle.
Güzel.
-Güzel. -Şahane.
Evet!
Çok güzel.
SUN
Bu etap için uzayın büyüklüğünden ve görkeminden esinlenen bir eser yaptık.
Eserimden çok memnunum.
Bugün her şey yolunda gitti. Dünyalar benim oldu.
Umarım değerlendirenler esere düşüncemi kattığımı görür,
sallanan büyük bir dünya olduğunu düşünmez ve bir hikâye anlattığını anlar.
Bu eser şekillendirme yeteneklerimi, renk anlayışımı
ve hayal gücümü çok iyi sergiliyor.
Nasıl olacağından emin değildim. Kafamdakine benzer olmasına çok sevindim.
Gurur duyuyorum.
Son dörtlü cephesine hoş geldiniz.
John Sharvin'in eseriyle başlayacağız.
Marianne, şaşkına dönmüş gibisin.
Önce sen konuşmalısın sanki.
Gezegen oluşumu ve çarpışma çok dinamik, çok etkileyici.
Bir hareket var, bir şey oluyor sanki. Çarpışma gerçek.
Sanırım bu parçalar onu temsil ediyor.
Gök taşıyla çarpışmasından gezegenin dışarı patlamasını.
Aynen. Bir şok dalgası olduğunu, tüm gezegende ilerlediğini görüyorsunuz.
Alttaki parlak renk konusunda bence çok iyi bir iş çıkarmış.
Çatlaklardan görülüyor, gezegenin patlama hissini iyi aktarıyor.
Turuncu parçaları görünce burada bir eriyik oluşumu hissediyorum.
Küçük uydudan bahsetmedik.
Açıkçası uydu bu esere çok şey katıyor.
Gezegensel bakış açısı sağlamış.
Ama çizgi filmden fırlama görünmemesine dikkat etmelisiniz.
Bunun çizgi filmden fırlama yönü var gibi.
Evet, tasarım, gezegenin gerçekçiliğiyle pek uyumlu olmayabilir.
Bu Dan'in "Toprak Ana" eseri.
Dan annemize saygılı davranmak için bir 26 bin yıl daha
beklemememiz gerektiğini söylüyor.
Sanatçının yorumuna bayıldım.
Konsepti ve korumak isteme fikrini ben de sevdim.
Evet, kırılganlığı var. Camdan yapılma.
Dan bu esere çok iddialı yaklaşmış.
Rondela yaptı. Çatladığı çok belli.
Rondelaları yapmak çok kısa sürer. Baştan yapabilirdi. Biraz dikkat dağıtıcı.
Eserin en sevdiğim yönü yıldızlar için saydam cam kullanması.
Böylece ışık uzayın siyahlığından geçebiliyor.
Dünya için sahne oluşturuyor.
Ama Dan aynı zamanda su bölgeleri için dikroik cam kullanmış.
-Çok özel bir görünümü var. -Evet.
Buradaki mavilik okyanusa benziyor. İnanılmaz görünüyor.
Oraya çok uyumlu olmuş ama diğer yerlerde mor ve pembe.
Böyle bir risk almış ama karşılığını gördüğünden emin değilim.
Bu, John Moran'in kafatası.
İnsan tarihi boyunca gökyüzüne bakıp varoluşumuzu merak ettik.
Bu eser bu anlam arayışını resmediyor.
Kendimi bulduğum iki kilit nokta var.
İnanılmaz bir kafatası görüyorsunuz. Tepeden baktığınızda
Bir nebula, yıldızların doğduğu bir yer görüyorum.
Çok güzel.
Kafatasının şekillendirmesinde harika bir iş çıkarmış.
Ben katılmıyorum. Hayır.
Hayır.
Bence… Vasat bir kafatası.
Yok canım.
Ne?
Sert oldu.
Asıl planına göre içerideki gezegeni
görmek için göz deliklerinin birinden bakacaktık.
Her şeyi doğru konumlandırmak,
istediğin gibi sonuç almak zordur ama bunun dışında iyi iş çıkarmış.
Bu, Minhi'nin eseri. Uzak bir galaksideki yaşamı hayal edin.
Tomurcuklanan bitkiler, neslini devam ettirmek için
omurgasız canlılar üretiyor.
Uzayın enginliğinde yeterince uzağa gidersek neler buluruz?
Minhi sonlara doğru bu birikintili tabanı yapmak istedi.
Gerekli mi?
Daha özen gösterdiği diğer eserlere göre
biraz karman çorman görünüyor sanki.
Bence üzerinde kraterler var.
Diğer gezegenleri düşündüğünüzde genelde krater doludur.
Başka bir gezegende olduğumuz hissini veriyor.
Bence bu eserde mekân hissini veren tek şey bu.
Evet, bence önemli bir kısmı.
O parça olmasaydı okyanusun derinliklerindeyiz derdim.
Renk seçimini, burada kullandığı renk paletini merak ettim.
Evet, rengi sevip sevmediğimi anlayamadım.
Cam üfleyicilere sorularımız var gibi. Onları çağıralım mı?
-Çağıralım. -Tamam.
Yarışmanın bu noktasına çıkmak çok güzel bir his
ama aynı zamanda korkunç. Gitmeye hazır değilim.
Bence eserim çok etkileyici ama herkesin eseri etkileyici.
Sakinliğimi korumaya çalışıyorum.
İçten içe kendimi yiyorum, midem bulanıyor. Ne olacağını bilmiyorum.
Bu etapta uzaydan esinlenilmiş bir eser yapmanızı istedik.
Eserlerin çeşitliliği beni çok etkiledi.
Toprak Ana'dan gezegen oluşumuna ve astrobiyolojiye
veya insanın varoluşuna ve hayal gücüne kadar. Bayıldım.
Minhi, uzaylı yaşamından bahset.
İnsanları hayal güçlerini kullanmaya teşvik edecek bir hikâye anlatmak istedim.
Başka bir galakside, hatta evrende yaşam bulsak nasıl olur?
Renk seçimlerinde, hatta şekillerinde sana
neyin ilham verdiğinden bahseder misin?
Bitki ve hayvan melezi bir canlı düşünüyordum.
Daha önce gördüklerimizden farklı bir şey.
Kuzey ışıklarından ve gökyüzündeki ışıklardan esinlenilmiş
soğuk renkler kullanmaya çalıştım.
-Teşekkürler Minhi. -Teşekkürler.
John Sharvin.
Eserin dinamik yönünü gerçekten çok beğendim.
Kesinlikle bir hareket hissi aldım.
Gezegen oluşumuna, Ay'ın oluşmasına dair
önde gelen teori, çarpışmadır.
-Bu yüzden çok beğendim. -Teşekkürler.
Dan.
Bazı teknik sorunlar yaşamışsın.
-Evet. -Anlatmak ister misin?
Evet, evrenin ahengi kaos teorisi olmadan eksik kalırdı.
Bunu yaşadım
ama elimizden gelen tek şey zorluklara göğüs germektir.
Toparlanmasına sevindim, 10 kere daha denemek ister miydim, evet
ama burada tek bir şansımız var.
-Rondelayı eklememeyi düşündün mü? -Hayır, vizyonum tamamlanmazdı.
-Teşekkürler Dan. -Sağ ol.
John Moran.
Teknik açıdan istediğine ulaştığını düşünüyor musun?
Tam istediğim gibi olmadı.
Gezegenin gözlerden daha belirgin görülmesini istiyordum
ama kafatasından da görülüyor. O yüzden memnunum.
Merak ettim, neden kafatası seçtin?
Kafatası bana göre insanlık tarihini temsil ediyor.
Sınırlı bir yanı var. Hem günümüzü hem geçmişimizi
hem de geleceğimizi kapsıyor.
Bu yüzden imge olarak kafatası seçtim.
-Teşekkürler John. -Teşekkürler.
Teşekkürler. Biraz konuşacağız.
Şu noktada saklanma yok. Ortada kalmak yok.
Ya eve dönersin ya da kazanırsın.
Sırada beklemek stresli, ben yara bandını birden çekenlerdenim.
Hemen bilmek isterim.
Konsepte bayıldım
ama uygulama umduğu gibi olmamış sanki.
Şu noktada gidip kalmam konusunda gerçekten hiçbir fikrim yok.
Daha iyi bir iş çıkarabilirdi. Konsepte de çok faydası olurdu.
Elenirsem başarısız olduğumu hissederim.
Beklediğiniz için teşekkürler.
Bugün bir sanatçı olağanüstü bir eser yarattı.
Konsept, tasarım ve teknik beceri açısından bekleneni verdi.
En iyi üfleyici ödülünü kazanan…
…John Moran.
Tebrikler.
Teşekkürler.
Çok heyecanlıyım. Dördüncü birinciliğim. Bunu beklemiyordum. Çok sevindim.
Ben yanında durup kazanamazken onun sürekli kazanmasını seyretmek güç.
Tebrikler John.
Büyük ödül ve En İyi Üfleyici unvanı için hâlâ yarışmadasın.
Teşekkürler.
Ne yazık ki biriniz için gezegenler bugün hizalanamadı.
Bugün aklımızı başımızdan alamayan sanatçı…
…Dan.
Eve geliyorum çocuklar. Teşekkürler.
-Dan. -Görüşürüz.
-Bol şans. -Teşekkürler dostum.
Dan harika bir dost, sanatçı, cam üfleyici.
Bizi bir araya getiren kişi oydu, gitmesine üzüldüm.
Güzel vakit geçirdim, harika insanlarla tanıştım.
Daha ileri gitmek istemiştim ama gurur duyuyorum.
Sınırlarımı zorladım, bunu yapmaya gelmiştim.
İnsan böyle gelişir, sınırlarını zorlayarak.
Daha fazlasını isteyemem.
İlk üç. Başardınız.
-Evet. -Evet.
Burada olduğuma inanamıyorum. Sıradaki etabı iple çekiyorum.
Uzun, yorucu bir yolculuktu, biliyorum ama artık çok yaklaştınız.
Finale bir etap mı kaldı? Vay canına.
Alt yazı çevirmeni: Ümmühan Yıldırım