Archeologen staan op het punt een grafkist te openen...
die ruim 2000 jaar verzegeld is.
Het is heel riskant.
Er zit een grote barst boven in de grafkist.
Er kan een zeldzame, ongeschonden mummie in liggen.
Zijn jullie klaar om hem open te maken?
Klaar? Uiterst voorzichtig.
De Vallei der Koningen.
Het eeuwige thuis voor farao's uit de gouden eeuw van Egypte.
In deze bergen hebben archeologen...
enkele van de bijzonderste vondsten uit de geschiedenis gedaan.
Lichamen van koningen die 3000 jaar oud zijn.
De lijken van deze koningen...
zijn het hoogtepunt van de kunst van het mummificeren.
Een dode prepareren met olie en linnenwindsels om verval te voorkomen.
Maar de ontwikkeling van dit heilige gebruik...
is nog steeds gehuld in raadsels.
Waarom en hoe begonnen Egyptenaren hun lijken te conserveren?
Wat gebeurde er met mummificatie nadat na ruim 2000 jaar...
het oude Egypte werd veroverd?
Tegenwoordig zoeken archeologen in heel Egypte naar mummies...
uit het vroegste begin van deze beschaving...
en haar uiteindelijke ondergang.
Om licht te werpen op de opkomst en ondergang van mummificatie.
De in Texas geboren archeologe Meredith Brand...
zag haar eerste mummie in het Brits museum in Londen toen ze zeven was.
Sindsdien is ze vastbesloten om de geheimen ervan te onthullen.
Je hoort de stilte en de wind en voelt dat dit een heilige plaats was.
Meredith is naar de graven van de farao's gekomen...
omdat ze denkt dat de geheimen van de oorsprong van mummificatie...
hier te vinden zijn.
Op deze site liggen cruciale aanwijzingen over het mummificeren.
Wat de techniek betreft maar ook wat de rituelen betreft. En de redenen...
waarom oude Egyptenaren hun lichamen zo graag wilden conserveren.
Ruim 60 graftombes zijn opgegraven in de vallei.
De meeste zijn van vloer tot plafond versierd met complexe afbeeldingen.
Het snijwerk en de schilderingen zijn zo fris en levendig.
Deze kunstwerken hielpen de mummie van de eigenaar...
veilig naar het hiernamaals.
Meredith zoekt bewijs voor de obsessie van de oude Egyptenaren...
met mummificatie.
Voor dit tafereel ben ik gekomen.
Goed, dus...
Ik zie die god met het hoofd van een jakhals, Anubis.
Hij beeldt de mummificatie uit, dat was z'n heilige rol.
De afbeelding stelt de allereerste mummificatie door goden voor.
Het balsemen van Osiris.
Volgens de legende...
was Osiris een van de eerste goden op aarde.
Maar hij werd in een ruzie vermoord door z'n broer Seth...
die z'n lichaamsdelen over Egypte verspreidde.
De vrouw van Osiris doorzocht heel het gebied van de Nijl...
om z'n stoffelijke resten terug te vinden.
Met hulp van Anubis zette ze Osiris weer in elkaar...
en wikkelde hem in linnen repen.
Zo herrees hij voor een tweede leven als heerser van de onderwereld.
Sindsdien lieten machtige Egyptenaren hun lichaam inwikkelen en balsemen.
Zo konden ze, evenals Osiris, opnieuw tot leven komen in de onderwereld.
Dit tafereel toont het ultieme doel van de koning.
Een perfecte mummie...
zodat hij met succes herboren kon worden in het hiernamaals.
De afbeelding toont de mythe van de oorsprong van mummificatie.
Maar hij stamt uit het Nieuwe Rijk.
Ruim 1000 jaar nadat rijke Egyptenaren hun lijken gingen conserveren.
Om exact te weten hoe de vroegste Egyptenaren...
hun doden mummificeerden...
moeten archeologen een uiterst zeldzame archeologische schat vinden.
Een mummie uit het Oude Rijk.
In Saqqara...
is de wereldberoemde mummie-expert Salima Ikram...
naar een bijzondere vondst geroepen...
in een van Egypte's oudste begraafplaatsen.
Ze is geboren in Pakistan.
Ze werd verliefd op Egypte tijdens een familiebezoek toen ze negen was.
Ze buigt zich al heel haar carrière over uitgedroogde lijken.
En niet alleen over mensen.
Ze onderzocht mummies van honden, katten en zelfs van een leeuw.
In een graftombe van meer dan 4000 jaar oud...
heeft archeoloog Mohamed Megahed één menselijke mummie gevonden.
Als die van de oorspronkelijke eigenaar van de tombe is...
kan dit een van de oudste mummies zijn die Salina of wie ook heeft gezien.
Als dit echt een mummie uit het Oude Rijk is, is dat enorm boeiend.
Ik heb één of twee andere gezien. Ze zijn extreem zeldzaam.
Maar meestal werden grafkamers en hele begraafplaatsen...
lange tijd na het Oude Rijk opnieuw gebruikt.
Ik hoop dat Mohamed niet teleurgesteld zal worden.
Al vier jaar leidt Mohamed het onderzoek naar deze mysterieuze tombe.
Salima, bedankt voor je komst.
Wat hij heeft opgegraven, heeft Egyptologen versteld doen staan.
Onder het zand en het puin...
heeft Mohamed een gang ontdekt die leidt naar een voorportaal...
dat verbluffend gedetailleerd en in levendige kleuren beschilderd is.
Volgens de hiërogliefen is dit het graf van een man die Khuwy heette.
Hij was verwant aan de koninklijke familie die 4000 jaar geleden leefde.
In de nabijgelegen grafkamer...
stonden vier vazen die bestemd waren voor gemummificeerde organen.
Een vernielde, lege sarcofaag. En over de vloer verspreid lagen...
fragmenten van een mummie.
Het kan een van de oudste Egyptische mummies ooit zijn.
Maar zijn het de botten van Khuwy of van een bedrieger?
Vorig jaar heeft Mohameds team meer begraven mummies gevonden...
net buiten de muren van de tombe. Ze zijn van een veel later tijdperk.
Als de mummie in de grafkamer uit dezelfde tijd stamt...
kan dit Khuwy niet zijn.
Salima komt de mummie onderzoeken en zal proberen hem te identificeren.
Wat een mooi, groot en goed georganiseerd magazijn, mashalla.
Als het Khuwy blijkt te zijn...
kan dit lijk een van de oudste vragen van Egyptologen beantwoorden.
Hoe vroeg in hun geschiedenis...
perfectioneerden Egyptenaren de mysterieuze kunst van mummificatie?
Vlakbij de oasestad Fajoem...
heeft de Egyptische archeoloog Basem Gehad...
een kamp opgeslagen bij de afgelegen site van de antieke stad Philadelphia.
Om mummificatie aan het einde van het Egyptische rijk onderzoeken.
Als kind voelde hij zich aangetrokken tot archeologische geheimen.
Basem smeekte z'n vader elk weekend om naar de piramides te gaan.
Of naar het Egyptisch museum in Caïro.
Tegenwoordig woont hij maandenlang op z'n eigen archeologische site.
Dit zijn onze slaaptenten, dit is onze keuken.
In dit keukentje hebben we een kok.
Hallo, chef.
Zo'n 2000 jaar na het tijdperk van de piramides...
kwam het tijdperk van de Egyptische koningen ten einde.
Het oude Egypte werd binnengevallen door Griekenland.
De Grieken hadden geen traditie van doden conserveren.
Basem wil weten hoe deze invasie de praktijk van mummificatie veranderde.
Je hier nergens bewijzen aan de oppervlakte.
Er is alleen zand en woestijn.
Nu is hij op jacht naar iets zeer zeldzaams, een intact Grieks graf.
Door een nieuwe satellietfoto heeft hij nu nieuwe aanwijzingen...
waar hij moet graven.
Dit gearceerde gebied hier is, zoals te zien was op satellietfoto's...
een hoger gelegen gebied. Dat kan interessant zijn voor de opgraving.
Dus, aan de slag.
Basems team ontdoet de grafheuvel van de dunne zandlaag die erop gewaaid is.
Direct daaronder vindt hij een veelbelovende aanwijzing.
Als het geplunderd werd, vind je geen compact zand.
In dit gebied is het zand heel compact.
We moeten het voorzichtig weghalen. Dan zien we het.
Binnen enkele minuten leggen Basems mannen de omtrekken bloot...
van zes afzonderlijke graven die in de rots zijn uitgehouwen.
Het is een fantastische vondst. Maar zijn deze graven ongeschonden?
We zijn erg benieuwd om te zien wat erin zit.
Het kan ons veel vertellen. Prachtige verhalen...
over hoe de Grieken en de Egyptenaren samenleefden in één gebied.
De mannen verwijderen het losse zand van elk graf...
en zoeken naar een ongerept graf.
Dat lijkt iets te zijn.
Het lijkt erop dat m'n team een gewelfde graftombe heeft gevonden.
Hij is verzegeld. Dat weten we omdat...
de man die dit 2000 jaar geleden verzegelde...
z'n vingerafdrukken erop achterliet als zegelafdruk.
Het niet verbroken lemen zegel bovenop het graf bewijst dat niemand...
dit graf ooit heeft beroofd.
Onder het metselwerk moet een kist liggen.
Degene die erin ligt, onthult hoe bewoners van een Griekse stad...
in Egypte hun doden begroeven.
Misschien vinden we een houten kist, met enig geluk.
Misschien vinden we een aardewerken kist.
Misschien vinden we een mummie of een skelet. We zien het wel.
De verzegelde kist kan een Egyptisch of een uniek oud-Grieks lijk bevatten.
In hun thuisland mummificeerden de oude Grieken hun doden niet.
Maar veranderden hun gebruiken toen ze de Egyptenaren koloniseerden?
Om in het graf te komen, moet Basem het zegel verbreken...
en het lemen dak eraf halen.
Het lijkt heel stevig te zijn afgesloten.
We halen heel voorzichtig, steen voor steen...
de afsluiting weg om te zien wat erin kan zitten.
Het bouwwerk zelf...
bewijst dat het graf dateert uit de tijd van de Griekse heerschappij.
Het team moet enkele bakstenen verwijderen...
voordat ze erin kunnen kijken.
Het is zeker dat hoe groter het is, hoe ouder het is.
Door de afmeting van de lemen baksteen weten we dat dit uit de 2e eeuw is.
Verrassing.
Het team breekt door het dak van de graftombe heen...
en werpt een eerste blik op de inhoud ervan.
O, het is fenomenaal.
Ik ben enorm opgetogen.
Het is een ongeschonden kist, een ongelooflijke vondst.
Het is precies waar Basem op hoopte.
De beschilderde houten kist heeft een puntdak.
En geen afgeronde bovenkant zoals Egyptische sarcofagen.
De Grieken leefden samen met Egyptenaren in Philadelphia.
En dit is vrijwel zeker een zeldzaam Grieks graf.
De vraag is...
werd degene die erin ligt volgens Grieks of Egyptisch gebruik begraven?
Totdat het opengemaakt is...
weten we niet of er een mummie in ligt of alleen een skelet.
Het is gewoon afwachten.
Om erachter te komen, moet Basem de kist eruit halen...
zonder die kapot te maken.
In de woestijn van Gebelein, iets ten zuiden van Luxor...
zoekt Meredith bewijzen voor Egypte's vroegste begrafenisrituelen.
Ze denkt dat de mythes waardoor Egyptenaren...
hun eigen lichamen gingen mummificeren, veel ouder zijn dan...
de oude Egyptische beschaving.
Prehistorische rotstekeningen van wilde dieren...
doen vermoeden dat dit gebied ooit een heilige plaats was.
In de 19e eeuw ontdekten archeologen dat dit een begraafplaats was.
Dit is een verlaten, droog landschap.
Je ziet weinig aan de oppervlakte.
Maar onder deze rotsen en zand...
lagen vroeger prehistorische graven.
In 1896 werd een Egyptoloog van het Brits museum getipt...
over een historische vondst.
Begraven onder een dunne laag woestijnpuin...
vonden plaatselijke boeren een verbazingwekkend goed bewaarde mummie.
Op de bovenarm waren nog tattoos van gehoornde dieren te zien.
En uit het hoofd kwamen plukjes rood haar.
Die bezorgden de mummie z'n originele bijnaam 'Rooie'.
Er zat een steekwond in z'n linkerschouderblad.
Daaronder zat een gebroken rib.
Uit forensisch onderzoek blijkt dat het een mannelijk lijk is...
dat ruim 5000 jaar oud is.
Hoe kan dit lichaam zo perfect geconserveerd zijn?
Volgens Meredith toont bewijs aan dat deze mummificatie niet gepland was.
Het is een toevallig natuurverschijnsel.
Op deze foto zie ik geen windsels of iets dergelijks...
waardoor deze mummie werd geconserveerd.
Dit lijkt geen bewuste mummificatie te zijn geweest.
Hij is geconserveerd door het zand.
Er werden geen rituelen of magie gebruikt.
Alleen het drogend vermogen van de natuur.
Honderden jaren vóór de eerste farao...
leefde deze man op de vruchtbare uiterwaarden langs de Nijl.
Maar rond z'n 20e verjaardag...
werd hij op brute wijze in z'n rug gestoken en voor dood achtergelaten.
Hij werd in een ondiep graf begraven met eenvoudige lemen grafgaven...
en overdekt met zand.
De woestijnzon en het hete, droge zand...
lieten het water uit z'n lichaam snel verdampen.
Dat voorkwam de ontbinding ervan.
De tijd stond stil voor hem totdat hij 5400 jaar later ontdekt werd.
Archeologen hebben geen papyrussen gevonden...
die de historische oorsprong van mummificatie verklaren.
Volgens Meredith kan het gebruik...
per toeval zijn ontstaan vanuit de natuur.
Mummies zoals in Gebelein...
inspireerden oude Egyptenaren wellicht. Als ze met techniek...
de natuur konden bedwingen, konden hun lichamen ook eeuwig behouden blijven.
Het is echt een spectaculaire vondst.
Hierdoor weten we waar mummificatie begon.
In Aswan...
is aan de overkant van de stad een team Egyptische archeologen...
een afgelegen dodenstad op een heuveltop aan het onderzoeken.
Hopelijk ligt in de verloren graven bewijs...
voor hoe gewone oude Egyptenaren hun doden voorbereidden...
op het hiernamaals.
De enkele graven die zijn gevonden, duiden erop dat de mensen uit Aswan...
deze begraafplaats zo'n 2000 jaar geleden gebruikten...
toen de Egyptische beschaving in verval raakte.
De in de stad naast de Nijl geboren archeoloog Sayed Elrawy...
loopt al sinds z'n kindertijd over deze heuvels.
Hoog en ontoegankelijk, is dit een ideale locatie voor een begraafplaats.
De graven werden op de heuvel gebouwd om ze te beschermen tegen grafrovers.
Volgens mij liggen hier edelen en arbeiders.
Vandaag onderzoekt hij de onmiskenbare contouren...
van een begraven trappenhuis.
Volgens hem leidt die tot antwoorden over hoe de minder rijken...
met hun doden omgingen.
Volgens mij liggen er veel mummies in de grafkelder.
Ik ben een archeoloog met veel geluk.
De enige manier om dit geluk op de proef te stellen, is graven.
In de dodenstad uit het Oude Rijk bij Saqqara...
is aan Salima gevraagd om een mummie te onderzoeken...
die in het luxe graf van een edele werd gevonden.
Met een röntgenfoto wil ze vaststellen...
of het de oorspronkelijke eigenaar van het graf is.
Als dat zo is, is dit wellicht een van de oudste, bewust gemaakte mummies...
die ooit werd gevonden.
Waar ligt Khuwy?
Hier is meneer Khuwy.
Hallo, meneer Khuwy.
We halen het eruit.
Goed, wat we nu gaan doen is...
We maken hier een röntgenfoto van Khuwy.
Er is elektriciteit. We ontwikkelen hem de andere kamer.
Perfect. - Een makkie, inshallah.
Inshallah. Oké.
Salima's toestemming om de mummie te onderzoeken is maar één dag geldig.
Dus ze gebruikt vertrouwd gereedschap.
Een veldröntgenapparaat voor archeologen.
Ons röntgenapparaat stamt uit de jaren 80, dacht ik.
Langer dan sommigen van ons leven.
Maar het is klein en makkelijk mee te nemen.
Het nadeel is dat het niet digitaal is.
Je moet eerst fotograferen...
dan ontwikkelen en dan zie je of het een ramp is of dat het gelukt is.
Voordat Khuwy gescand wordt...
doet Salima een visuele inspectie.
Het moment van de waarheid.
Ze ziet de mummie voor het eerst.
Er zijn alleen fragmenten van het lichaam over.
Er is geen hoofd maar we hebben de ribben.
En we hebben een bekken.
Ik denk dat hij vrij dik was.
Het is een heel stevige dij.
Het verblijf van duizenden jaren in de graftombe van Khuwy...
de edele uit het Oude Rijk, heeft sporen nagelaten op deze mummie.
Het lijkt alsof knaagdieren dit hebben opgegeten.
Als dit Khuwy's lijk is, is er weinig van over.
Maar voor mummie-expert Salima...
is er genoeg over om te zeggen hoe hij geconserveerd werd.
Daarmee kan ze een ruwe schatting geven over hoe oud hij is.
Dit ruikt naar een betere kwaliteit mummie.
Vooral dit lijkt behoorlijk te zijn geïmpregneerd met hars.
Kijk nou toch eens.
Dat is van bijzonder goede kwaliteit.
De oude balsemers dompelden lichamen onder in dure harsen van boomsappen...
waarmee ze het lichaam conserveerden voordat ze het inwikkelden.
Kijk eens naar dit weefsel, het is prachtig.
Dit linnen is echt van zeer hoge kwaliteit.
O, wauw.
De mummie lijkt te zijn omwikkeld met de beste kwaliteit windsels.
Dit past bij het gedetailleerde beeld van Khuwy's luxueuze leefstijl...
zoals dat werd afgebeeld in z'n graf.
Khuwy was een hooggeplaatste ambtenaar.
Hij was lid van de koninklijke hofhouding...
ten tijde van de piramides in het begin van de Egyptische beschaving.
Afbeeldingen in z'n graf tonen aan dat hij zich de luxe kon veroorloven...
van heerlijk eten in grote hoeveelheden.
De vazen in het graf...
voor de gemummificeerde organen van de overledene...
zijn extra bewijs voor een begrafenis van een hooggeplaatst persoon.
Zo'n man kon het zeker betalen om z'n lichaam te laten balsemen met hars...
en in het beste linnen te laten wikkelen.
Maar door de kwaliteit van het linnen gaan bij Salima alarmbellen af.
Het is uitzonderlijk.
Ik heb alleen zoveel linnen van zulke goede kwaliteit gezien...
tijdens de 21e dynastie.
De 21e dynastie van Egyptische farao's...
regeerde meer dan 1000 jaar nadat Khuwy leefde.
Hij is gewikkeld in het fijnste linnen en geïmpregneerd met dure hars.
Als dit Khuwy is, was de kunst van het mummificeren...
al veel geavanceerder in het tijdperk van de piramides dan experts dachten.
Mooi, Mohamed. Je bent er eindelijk.
Wat vind je ervan? - Het is een prachtige mummie.
Zijn er andere menselijke resten uit het Oude Rijk...
die zo gemummificeerd zijn? - Nee.
Het kan de geschiedenis van mummificatie veranderen...
als hij uit het Oude Rijk blijkt te zijn.
Als dit Khuwy is...
moet Salima haar eigen studieboeken herschrijven...
over de oudste mummies in Egypte.
Op dit moment is ze nog niet overtuigd. Ze heeft meer bewijs nodig.
Op de rotsen boven Aswan...
graven Sayed en z'n team voor de tweede dag naar een nieuw graf.
Hopelijk onthult dit hoe gewone Egyptenaren hun doden voorbereidden...
op het hiernamaals toen hun beschaving langzaam verdween.
Ze hebben enkele tonnen zand verplaatst om de trap bloot te leggen.
In de hitte van de vroege middag is het werk slopend.
We zijn onbeschermd voor de zon.
We moeten snel werken om de graven hier op te graven.
Sayed.
Volgens mij hebben ze een deur gevonden.
Als het graf lichamen bevat, kunnen die aanwijzingen geven...
over hoe de oude Egyptenaren hun doden conserveerden.
Geef eens een lamp.
Mijn hemel.
Sayeds team heeft iets bijzonders ontdekt.
Een zeldzame graftombe vol mummies.
Er is hier geen lucht.
De resten van een stenen sarcofaag...
doen vermoeden dat de lichamen die eromheen liggen...
niet de oorspronkelijke doden uit het graf zijn.
Wie zijn dit dan?
Voorman Abdul bereid een mummie voor voor een eerste onderzoek.
De mummie is erg kwetsbaar.
Je ziet dat de mummie een man is.
Abdul borstelt voorzichtig de vervallen resten vrij...
van de windsels van de mummie.
Je ziet dat dit een goedkope mummificatie is.
Je ziet dat dit geen edele is.
Het is een arme man.
De toestand van de mummie laat zien dat hij niet rijk genoeg was...
voor een mummificatie van hoge kwaliteit.
De anderen die bij hem begraven liggen, zijn ook slecht geconserveerd.
Sayed heeft te weinig plaats om te onderzoeken...
hoe deze mummie werd gebalsemd.
Hij besluit het lijk eruit te halen.
Een mummie in zo'n slechte toestand kan bij het minste uit elkaar vallen.
In de dodenstad van het antieke Philadelphia, vlakbij Fajoem...
heeft Basems zoektocht eindelijk een intact graf opgeleverd...
van een oude Griek.
Egypte's veroveraars mummificeerden hun doden niet in het thuisland.
Maar wat deden ze hier in Egypte?
Om daar achter te komen, moet hij de 2000 jaar oude kist eruit halen.
We halen het nu steen voor steen weg.
Het is een heel netelige klus.
Nu de bovenste laag bakstenen weg is...
kan Basem de volle lengte van het graf inspecteren.
De uitvoerige decoraties op de kist bevestigen z'n vermoedens.
Ik weet zeer zeker dat dit een Griekse kist is.
Hij moet hier zo snel mogelijk weg. We mogen hem niet in de zon laten staan.
Dus we tillen hem uit het graf.
Het team heeft geen idee hoe vervallen het deksel van de kist zal zijn.
Elke fout kan catastrofaal zijn.
Het is echt stressvol.
Elke baksteen die op deze houten kist kan vallen, zal hem vernietigen.
We moeten zeker zijn van onze zaak.
Het team verwijdert systematisch net genoeg stenen...
om een gat te maken waar de kist doorheen past.
Het is echt krap binnen.
We proberen de ruimte te vergroten om hem op te tillen.
Hij is echt broos en kwetsbaar.
Basem wil niet meer vernietigen...
van het kostbare graf dan noodzakelijk is.
Maar de kist moet eruit gehaald.
Eenmaal uit het graf...
staan de complex beschilderde kist en wie erin ligt aan meer gevaar bloot...
dan in de afgelopen 2000 jaar het geval is geweest.
Ik moet deze kist meteen in de schaduw zetten.
Hij is erg broos en kwetsbaar. Hij moet naar de auto en dan naar de tent.
We gaan hem verplaatsen. Kom jongens, met z'n allen.
Of er nu een mummie of een skelet in zit...
deze kist kan onthullen hoe de Grieken die de macht overnamen in Egypte...
hun doden begroeven.
Op de heuveltop boven Aswan...
heeft Sayeds mummie z'n reis voltooid...
naar de veiligheid van de onderzoekstent.
Het is duidelijk dat het hiernamaals van de mummie traumatisch is geweest.
Er zit een gat in de mummie. Dat is van een beroving.
Balsemers legden gegraveerde stenen in de windsels van rijkere mummies...
voor magische bescherming.
Het is onwaarschijnlijk dat armen die luxe konden betalen.
De dief vertrok vast met lege handen.
De geheimen van hoe deze man werd gemummificeerd...
liggen verscholen in de windsels.
Sayed kan z'n wikkels er niet afhalen...
uit angst dat de mummie tot stof verpulvert.
Het team moet meer mummies uit de lagere klassen vinden...
om te achterhalen hoe de oude Egyptenaren armen conserveerden.
Aan de overkant van de site is Sayeds collega...
archeologe Hala Hussein al weken bezig met de opgraving van een ander graf.
Ze heeft ook mummies gevonden, althans gedeelten daarvan.
In Hala's graftombe liggen de resten van zo'n 20 mummies.
Maar ze zijn in een vreselijk slechte conditie.
Aanwijzingen van wespennesten...
doen vermoeden dat insecten een rol speelden bij die schade.
Maar de schade biedt ook kansen. De mummies liggen bloot...
waardoor Hala onder de windsels kan kijken.
Zo kan ze zoeken naar aanwijzingen hoe gewone, oude Egyptenaren...
hun doden probeerden te conserveren.
Volgens mij zijn dit geen rijke mensen of edelen.
Want dat blijkt niet uit de mummificatie.
Volgens mij zijn het arme mensen.
De dodenstad bevat bijna 300 graven. Elk ervan kan het eeuwige thuis...
voor talloze gewone, oude Egyptenaren zijn geweest.
Nu kunnen archeologen een beeld gaan schetsen...
van hun mogelijke geschiedenis.
Elk graf werd oorspronkelijk uitgehakt voor één mummie...
en voorzien van één zandstenen kist.
De familie voegde lijken toe aan het graf als iemand stierf.
Totdat de familie uitgestorven of verhuisd was.
Honderden jaren later hergebruikten armere Egyptenaren de verlaten graven.
Ze vulden ze met slecht gemummificeerde lijken...
voordat de graven beroofd werden en de mummies werden vernietigd.
De meeste mummies in Hala's graftombe zijn te zeer vergaan...
om iets over hun mummificatie te achterhalen.
Maar één lijk verschaft een gruwelijke aanwijzing.
In een nis in de muur vindt Hala de beschadigde mummie van een baby.
Hier hebben we de resten...
enkel een gedeelte van het lichaam van een kind.
Er zit een stok in het lichaam.
Die stok is erin gezet als houvast voor het hoofd.
Het lichaam was waarschijnlijk al ontbonden toen het werd gebalsemd.
Armen werden niet alleen slecht gemummificeerd maar ook te laat.
De overgebleven delen van hen...
laten zien dat het hiernamaals van deze gewone, oude Egyptenaren...
allesbehalve vredig was.
Vernietigd door insecten, ontheiligd door grafrovers...
en de weinige kostbaarheden werden van hun windsels gestolen.
Maar Sayed helpen deze mummies in elk geval bij de reconstructie van...
het mysterieuze noodlot van gewone doden...
aan het eind van de Egyptische beschaving.
Hoewel de graven op de heuveltop zijn gebouwd...
hebben de grafrovers ze toch gevonden.
Maar voor mij als archeoloog is de mummie de schat.
In Saqqara...
bereidt Salima's team de mummie voor...
uit het graf van Khuwy uit het Oude Rijk voor röntgenfoto's.
Ze hopen meer te weten te komen over het lijk...
om te kunnen bevestigen dat het inderdaad de 4400 jaar oude edele is.
En een van de oudste Egyptische mummies die ooit is gevonden.
Mohamed heeft meer bewijs dat aan de zaak kan worden toegevoegd.
De elite liet de organen verwijderen uit d emummie...
opdat die niet zouden verrotten.
Ze werden naast de mummie neergezet in zogeheten canopische vazen.
Mohamed vond er vier vlak naast de mummie.
Ze zijn prachtig.
Ze zijn erg mooi.
En ze waren goed verzegeld. - Ze waren allemaal verzegeld.
Moet je dat zien. - Ja.
Jeminee.
Dit is absoluut uit het Oude Rijk.
De vazen zijn uit het Oude Rijk. Absoluut, 100 procent zeker.
Honderd procent. Vazen, Oude Rijk.
Dat meen je niet, hè. Oké, ruilen.
O, dat is mooi.
Er zitten veel stukjes weefsel in die doordrenkt zijn met harsen of oliën.
Of wat dit zwarte spul ook is, zwarte smurrie.
O, wat mooi.
Als het hars in de vazen overeenkomt met het hars op de mummie...
betekent dit dat ze allebei uit het Oude Rijk zijn.
De uitzonderlijk fijne linnen weefsels van de mummie...
kunnen decennia kennis radicaal veranderen.
En bewijzen dat mummificatie technieken 4000 jaar geleden...
veel geavanceerder waren dan werd gedacht.
Maar het modernste chemisch onderzoek dat dit kan bewijzen, duurt maanden.
Een röntgenfoto kan hen iets dichter bij de bevestiging brengen...
dat dit de edele uit het Oude Rijk is, Khuwy.
We willen zo graag dat dit Khuwy is.
Stel je voor, iemand uit het Oude Rijk in z'n eigen graf vinden.
Dat is echt fantastisch.
Als Salima het geslacht en de sociale status van de mummie kan bepalen...
kan dat helpen z'n identiteit te bewijzen.
Eén.
Ze laat röntgenstralen door de gemummificeerde resten...
op de fotografische plaat vallen.
Ja, klaar.
Feestje.
Maar de toestemming verloopt bijna...
en Salima's onderzoek is afhankelijk van het feit of de foto's lukken.
En nu het moeilijke deel.
Terwijl de avond nadert in Saqqare...
hoopt Salima dat haar röntgenfoto's een gedetailleerder beeld geven...
van de mummie uit Khuwy's graf en bevestigen dat het een man is.
Om de foto's te ontwikkelen...
moet ze de foto's in opeenvolgende chemische oplossingen baden.
Het is schitterend want je zit daar met een blanco vel...
en ineens verschijnt er iets, als door een wonder.
Nog niet openmaken.
De film mag alleen maar blootgesteld worden aan zwak, rood licht.
Ik hoop dat het niet te licht is.
De foto's moeten exact de juiste tijd in elk chemisch bad worden gedompeld.
Eén misrekening en alles is voor niets geweest.
Het is elke keer een avontuur. Maar meestal is er maar één opname nodig.
Je bent toch steeds nerveus dat er niets opstaat.
En dat je een blanco foto hebt.
Dat is vreselijk.
Pas nadat de laatste opname is gefixeerd...
kan Salima haar werk beoordelen.
Zaïnab, je kunt nu het licht wel aandoen.
Deze lijkt helemaal blanco.
O, nee. Het zijn de wervels. Gelukkig.
Wat een opluchting, mijn god.
Ik dacht dat we het vreselijk verprutst hadden. O, god.
Ze hangen de foto's te drogen.
Salima en Mohamed kunnen eindelijk onder de huid van de mummie kijken...
waarvan ze hopen dat het Khuwy is. - Kijk eens.
Eerst moeten ze bevestigen dat de mummie het juiste geslacht heeft.
Ja. - Is het zeker dat het een man is?
Ja, hij is een hij.
Hij is een hij.
De foto van z'n onvolledige wervelkolom biedt meer bewijs.
Vergroeiingen in de wervel tonen aan dat het mummie-skelet...
veel gewicht heeft gedragen.
Een duidelijk teken van adel in de antieke wereld.
Hij was dik en groot.
Het was een lange man en mashalla.
Dat past wel bij een mooie begrafenis.
Ik vind het eruit zien als botten uit het Oude Rijk.
De röntgenfoto's zijn niet afdoend maar een goed gemummificeerde...
weldoorvoede man in dezelfde opgravingslaag...
als vazen uit het Oude Rijk kun je niet negeren.
Dit kan echt Khuwy zijn.
Als dat zo is, moeten experts heroverwegen...
hoe geavanceerd mummificatie was in het oudste tijdperk van Egypte.
Het is de enige mummie die in dit graf is gevonden.
Hij moet wel de eigenaar van de tombe zijn.
We hebben dit soort mummificatie niet eerder gezien in het Oude Rijk.
Maar voor alles is een eerste keer.
Dit is behoorlijk cool.
We vonden een zeer luxe graftombe.
En daarin vonden we een kwalitatief hoogwaardig gemummificeerd lichaam.
Ik vind dat ze bij elkaar passen.
Als dit echt Khuwy is...
is dit een doorbraak in de geschiedenis van Egypte.
Het verhaal over de opkomst van de mummie...
moet wellicht worden herschreven.
Buiten Fajoem in de dodenstad van het antieke Philadelphia.
roept Basem z'n meest ervaren teamleden in de onderzoekstent bijeen.
Het lichaam in deze kist...
kan Basem vertellen wat er gebeurde met mummificatie...
toen de Grieken Egypte veroverden.
We gaan hem nu schoonmaken met zachte borstels.
Dan proberen we het deksel van de kist te tillen.
Maar dat is heel riskant.
Er zit een grote barst boven in de kist.
Hopelijk kunnen we het op de juiste manier doen, inshallah.
Het team verwijdert het stof van de randen van de kist.
Dan is er minder kans dat hun vingers uitglijden als ze het deksel optillen.
Klaar om hem open te maken?
Klaar? Uiterst voorzichtig.
Ik zie zoiets voor het eerst.
Ik kan me niet herinneren dit ooit in een museum te hebben gezien.
Het is prachtig. Het is...
Ik ben gewoonweg sprakeloos.
In de kist ligt een klein skelet met eenvoudige windsels.
Maar er ligt ook een beeldje in.
Het kunstwerk van Grieks terracotta verbeeldt een godin.
Maar het gebruik van beeldjes in de kist leggen, is echt Egyptisch.
Het is de invloed van de Egyptische denkwereld...
op de Griekse mythes en denkwereld.
Hier zien we hoe beide etnische groepen elkaar beïnvloeden.
Antropoloog Abdallah onderzoekt het lijk.
We hebben hier een vrouwelijke schedel. Eén vrouwelijke schedel.
Huid met haar.
Het skelet is van een jong meisje.
En er zijn duidelijke sporen van mummificatie aanwezig.
We zien ook dat ze ingewikkeld is.
Het is interessant dat de kist aan de buitenkant Grieks is.
Maar gaandeweg leerden ze het inwikkelen van de Egyptenaren...
en begonnen ze met mummificeren.
Ik heb dit niet eerder gezien.
Zoiets heb ik nooit eerder gezien.
De resten van haar en huid op de mummie...
tonen aan dat honderd jaar nadat de Grieken Egypte hadden veroverd...
hun eigen heilige begrafenis- gebruiken begonnen te wijzigen.
En dat ze de Egyptische overnamen inclusief mummificatie.
Met deze begrafenissen en mummies gingen veel emotie en gevoel gepaard.
Geliefde mensen, geliefde families.
Je hoort hun stemmen en je ziet hun gezichten.
Door deze site...
kun je begrijpen hoe sterk deze beschaving was.
Oude Egyptenaren ontdekten en introduceerden het balsemen...
en de mummificatie.
En de Grieken namen hetzelfde gebruik over.
Met elk lijk dat archeologen opgraven...
wordt het verhaal van de Egyptische mummies duidelijker.
Geïnspireerd door lijken die per toeval werden geconserveerd...
in het woestijnzand...
verfijnden balsemers in het tijdperk van piramiden de technieken...
om het lichaam stil te laten staan in de tijd.
Drieduizend jaar lang ontwikkelde en verspreidde het gebruik zich.
Onder farao's en daarna ook onder gewone Egyptenaren.
De mythe en magie van de mummie was krachtig genoeg...
om de binnenvallende Grieken te betoveren.
Allemaal wilden ze herrijzen en het geluk van het hiernamaals beleven.
Vertaling: Romy Buchheim